Luận án tiến sĩ Y học: Nghiên cứu giá trị của Fetal fibronectin âm đạo và Interleukin 8 cổ tử cung trong tiên đoán đẻ non

Mục tiêu của luận án là xác định nồng độ IL8 dịch CTC và xét nghiệm FFN dịch âm đạo ở nhóm thai phụ dọa đẻ non có chiều dài CTC ≤ 25mm và nhóm thai phụ dọa đẻ non có chiều dài CTC > 25mm. Nghiên cứu giá trị của IL-8 và FFN trong tiên đoán khả năng đẻ non.

Đ T V N Đ Ặ Ấ Ề

D a đ  non và đ  non luôn là v n đ  l n c a y h c nói chung cũngọ ẻ ẻ ấ ề ớ ủ ọ  

nh  s n khoa nói riêng. ư ả Theo nghiên c u c a WHO, m i năm có kho ng 15ứ ủ ỗ ả  tri u tr  đ  non ra đ i. T  l  đ  non trên th  gi i ệ ẻ ẻ ờ ỷ ệ ẻ ế ớ ước tính kho ng 11%. ả Ở 

nh ng nữ ước châu âu, t  l  đ  non th p h n các vùng khác trên th  gi i,ỷ ệ ẻ ấ ơ ế ớ  kho ng 5% trong khi nh ng nả ữ ước châu Phi có t  l  đ  non cao nh t,ỷ ệ ẻ ấ  kho ng 18% [ả 1]. Theo th ng kê c a Vi t Nam, năm 2002 có kho ng 180ố ủ ệ ả  nghìn s  sinh non tháng trên t ng s  g n 1.6 tri u s  sinh chào đ i, 1/5 sơ ổ ố ầ ệ ơ ờ ố các tr  s  sinh non tháng này t  vong. T  l  t  vong c a nhóm s  sinh nonẻ ơ ử ỷ ệ ử ủ ơ  tháng cao g p 20 l n nhóm đ  tháng  ấ ầ ủ Trong nh ng tr  đ  non s ng sót,ữ ẻ ẻ ố  nhi u tr  mang theo nh ng di ch ng su t cu c đ i nh  ch m phát tri n về ẻ ữ ứ ố ộ ờ ư ậ ể ề 

m t th  ch t và trí tu  cùng v i nh ng v n đ  v  m t và tai.ặ ể ấ ệ ớ ữ ấ ể ề ắ  

Hi n nay v i s  phát tri n c a y h c, chúng ta đã có th  nuôi s ngệ ớ ự ể ủ ọ ể ố  

được nh ng tr  có tr ng lữ ẻ ọ ượng th p và tu i thai còn khá nh  Tuy nhiên,ấ ổ ỏ  

đ  nuôi s ng để ố ược nh ng tr  non tháng này s  t n kém r t nhi u côngữ ẻ ẽ ố ấ ề  

s c, nhân l c và tài chính c a xã h i cũng nh  ngành y t , đ ng th i tứ ự ủ ộ ư ế ồ ờ ỷ 

l  b nh t t c a nh ng đ a tr  này khi l n lên còn khá cao. Do đó, phátệ ệ ậ ủ ữ ứ ẻ ớ  

hi n s m nh ng thai ph  có nguy c  cao đ  non đ  can thi p k p th i đệ ớ ữ ụ ơ ẻ ể ệ ị ờ ể 

h n ch  t  l  đ  non luôn là m c đích c a y h c nh m cho ra đ i nh ngạ ế ỷ ệ ẻ ụ ủ ọ ằ ờ ữ  

đ a tr  có th  ch t kh e m nh và thông minh, đ m b o ngu n nhân l cứ ẻ ể ấ ỏ ạ ả ả ồ ự  

tương lai và ch t lấ ượng dân s  cho xã h i. ố ộ

Trên th c t  lâm sàng, ch n đoán s m d a đ  non g p r t nhi u khóự ế ẩ ớ ọ ẻ ặ ấ ề  khăn vì giai đo n đ u tri u ch ng lâm sàng thạ ầ ệ ứ ường không rõ ràng. Chính vì 

v y có nhi u ch n đoán d a đ  non không chính xác. T  đó, nhi u thai phậ ề ẩ ọ ẻ ừ ề ụ 

ph i nh p vi n đi u tr  thu c gi m co và corticoid không c n thi t d n đ nả ậ ệ ề ị ố ả ầ ế ẫ ế  

t n kém v  kinh t  đ  chi tr  ti n thu c và vi n phí cũng nh  m t đi cố ề ế ể ả ề ố ệ ư ấ ơ 

h i v  vi c làm trong th i gian n m vi n. Bên c nh đó, chúng ta l i b  sótộ ề ệ ờ ằ ệ ạ ạ ỏ  

nh ng trữ ường h p d a đ  non th c s , đ  nh ng thai ph  này v  nhà theoợ ọ ẻ ự ự ể ữ ụ ề  dõi d n đ n th i gian can thi p mu n, đi u tr  gi  thai không còn hi u qu ẫ ế ờ ệ ộ ề ị ữ ệ ả  

Trên th  gi i và trong nế ớ ước đã có r t nhi u các công trình khoa h cấ ề ọ  nghiên c u v  c  ch  sinh b nh h c, các y u t  nguy c , tri u ch ng lâmứ ề ơ ế ệ ọ ế ố ơ ệ ứ  sàng và c n lâm sàng và đi u tr  đ  h n ch  tình tr ng đ  non. V i s  phátậ ề ị ể ạ ế ạ ẻ ớ ự  tri n c a khoa h c, trong nh ng năm g n đây các nhà nghiên c u trên thể ủ ọ ữ ầ ứ ế 

gi i đã tìm hi u đớ ể ược sâu s c h n c  ch  c a đ  non và tìm ra đắ ơ ơ ế ủ ẻ ược các 

ch t hóa h c tham gia vào c  ch  c a đ  non. B ng cách phát hi n s  thayấ ọ ơ ế ủ ẻ ằ ệ ự  

đ i n ng đ  các ch t này   giai đo n s m c a chuy n d  đ  non, các th yổ ồ ộ ấ ở ạ ớ ủ ể ạ ẻ ầ  thu c lâm sàng có th  ch n đoán d a đ  non s m h n và chính xác h n đố ể ẩ ọ ẻ ớ ơ ơ ể can thi p k p th i giúp h n ch  t  l  đ  non và h u qu  c a đ  non. Trongệ ị ờ ạ ế ỷ ệ ẻ ậ ả ủ ẻ  các  xét  nghi m  tiên   đoán   đ   non,  2  xét   nghi m   có   giá  tr  cao   là  fetalệ ẻ ệ ị  fibronectin   (FFN)   d ch   âm   đ o   và   Interleukin­8   (IL­8)   d ch   c   t   cungị ạ ị ổ ử  (CTC)   Do   đó,   chúng   tôi   ti n   hành   "ế Nghiên   c u   giá   tr   c a   Fetalứ ị ủ  fibronectin âm đ o và Interleukin 8 c  t  cung trong tiên đoán đ  nonạ ổ ử ẻ " 

nh m m c tiêu:ằ ụ

1.  Xác đ nh n ng đ  IL8 d ch CTC và xét nghi m FFN d ch âm đ o  ị ồ ộ ị ệ ị ạ ở   nhóm thai ph  d a đ  non có chi u dài CTC ≤ 25mm và nhóm thai ụ ọ ẻ ề  

ph  d a đ  non có chi u dài CTC > 25mm ụ ọ ẻ ề

2 Nghiên c u giá tr  c a IL­8 và FFN trong tiên đoán kh  năng đ ứ ị ủ ả ẻ   non.

CH ƯƠ NG 1: T NG QUAN Ổ

1.1. Khái ni m đ  nonệ ẻ

Theo t  ch c y t  th  gi i, đ  non là cu c chuy n d  x y ra t  tu nổ ứ ế ế ớ ẻ ộ ể ạ ả ừ ầ  

th  22 đ n trứ ế ước tu n th  37 c a thai k  ho c 259 ngày tính t  ngày đ uầ ứ ủ ỳ ặ ừ ầ  tiên c a k  kinh cu i cùng [ủ ỳ ố 2]. T i Vi t Nam theo hạ ệ ướng d n qu c gia vẫ ố ề các d ch v  chăm sóc s c kh e sinh s n thì tu i thai đ  non là t  h t 22ị ụ ứ ỏ ả ổ ẻ ừ ế  

tu n đ n h t 37 tu n thai nghén.ầ ế ế ầ

Các tài li u đ a ra nhi u cách phân lo i đ  non khác nhau nh ngệ ư ề ạ ẻ ư  theo WHO có 3 cách phân lo i ph  bi n nh t là theo tu i thai, theo cânạ ổ ế ấ ổ  

n ng và theo nguyên nhân [ặ 2  ]. Theo tu i thai, đ  non đổ ẻ ược phân ra 3 lo i:ạ  

đ  non r t s m (trẻ ấ ớ ước 28 tu n), đ  non s m (t  28 đ n trầ ẻ ớ ừ ế ước 32 tu n),ầ  

đ  non trung bình và mu n (32 tu n đ n trẻ ộ ầ ế ước 37 tu n). Theo cân n ng,ầ ặ  

đ  non cũng đẻ ược phân ra 3 lo i: cân n ng đ c bi t th p (<1000g), cânạ ặ ặ ệ ấ  

n ng r t   th p (t   1000g  đ n  <1500g),  cân n ng  th p (t   1500g  đ nặ ấ ấ ừ ế ặ ấ ừ ế  

<2500g). Theo nguyên nhân, chia ra 2 lo i: đ  non t  nhiên ho c do chạ ẻ ự ặ ỉ 

đ nh y khoa. Đ  non t  nhiên: chi m 70­80% (bao g m chuy n d  đ  tị ẻ ự ế ồ ể ạ ẻ ự nhiên (40­50%) và v   i non (20­30%). Đ  non do ch  đ nh y khoa: chi mỡ ố ẻ ỉ ị ế  20­30%. Ch  đ nh y khoa có th  do m  ho c do thai nh  ti n s n gi t,ỉ ị ể ẹ ặ ư ề ả ậ  rau ti n đ o, rau bong non, thai ch m phát tri n trong t  cung, ề ạ ậ ể ử

T  l  đ  non trên th  gi i ỷ ệ ẻ ế ớ ước tính kho ng 11%.   nh ng nả Ở ữ ướ  cchâu Âu, n n y t  phát tri n h n, t  l  đ  non th p h n các vùng khác trênề ế ể ơ ỷ ệ ẻ ấ ơ  

th  gi i, kho ng 5% trong khi nh ng nế ớ ả ữ ước châu Phi có t  l  đ  non caoỷ ệ ẻ  

nh t, kho ng 18%. Theo nghiên c u c a WHO, m i năm có kho ng 15ấ ả ứ ủ ỗ ả  tri u tr  đ  non ra đ i. Nh  v y c  10 đ a tr  đ  ra trên th  gi i l i cóệ ẻ ẻ ờ ư ậ ứ ứ ẻ ẻ ế ớ ạ  

m t tr  đ  non. Trong s  nh ng tr  đ  non này, 84% n m trong 32 đ n 36ộ ẻ ẻ ố ữ ẻ ẻ ằ ế  

tu n,10% n m trong 28­ <32 tu n và 5% trầ ằ ầ ước 28 tu n. Trên 1 tri u tr  tầ ệ ẻ ử 

vong hàng năm có liên quan đ n các bi n ch ng c a đ  non [ế ế ứ ủ ẻ 1].

T i Vi t Nam cho đ n nay v n ch a có th ng kê trên c  nạ ệ ế ẫ ư ố ả ước v  tề ỷ 

l  đ  non mà ch  có nh ng nghiên c u t i t ng vùng mi n ho c t ng b nhệ ẻ ỉ ữ ứ ạ ừ ề ặ ừ ệ  

vi n. Theo Nguy n Vi t Ti n và Ph m Th  Thanh Hi n, t  l  đ  non t iệ ễ ế ế ạ ị ề ỷ ệ ẻ ạ  

vi n B o v  bà m  và tr  s  sinh năm 1985 là 17,6%, năm 1986 là 16,9%ệ ả ệ ẹ ẻ ơ  [3]. Nghiên c u v  các y u t  nguy c  v  đ  non năm 2002 c a Nguy nứ ề ế ố ơ ề ẻ ủ ễ  Công Nghĩa cho th y t  l  đ  non t i Hà N i là 11,8% [ấ ỷ ệ ẻ ạ ộ 4]. Nghiên c u c aứ ủ  

Trương Qu c Vi t và nghiên c u c a Phan Thành Nam v  nhóm thai phố ệ ứ ủ ề ụ 

có tri u ch ng d a đ  non ph i nh p vi n đi u tr  t i khoa s n b nh lýệ ứ ọ ẻ ả ậ ệ ề ị ạ ả ệ  

B nh vi n ph  s n Trung ệ ệ ụ ả ương năm 2012 và 2013, t  l  đ  non là 35,2%ỷ ệ ẻ  

và 37,3% [5  ],[6  ]

1.2. C  ch  đ  nonơ ế ẻ

C  ch  b nh sinh c a đ  non đ n nay v n còn nhi u tranh cãi vàơ ế ệ ủ ẻ ế ẫ ề  

ch a có gi  thuy t nào đư ả ế ược coi là t i  u. Trong s  đó có m t s  giố ư ố ộ ố ả thuy t đế ược ch p nh n r ng rãi là:ấ ậ ộ

1.2.1. Kích ho t s m tr c n i ti t h  đ i ­tuy n yên ­tuy n thạ ớ ụ ộ ế ạ ồ ế ế ượng 

th n c a m  và thai nhi: ậ ủ ẹ

Đây là m t trong nh ng gi  thuy t lâu nh t v  đ  non đ n nay v nộ ữ ả ế ấ ề ẻ ế ẫ  còn được ch p nh n. Nguyên nhân gây ra đ  non khi kích ho t tr c n i ti tấ ậ ẻ ạ ụ ộ ế  

là do c  th  ngơ ể ười m  b  căng th ng. ẹ ị ẳ Khi b  căng th ng, vùng dị ẳ ướ ồ ẽ i đ i s

ti t ra hormon ch ng l i s  căng th ng (corticotrophic releasing hormon­ế ố ạ ự ẳ  CRH). Bình thường CRH do tuy n dế ướ ồi đ i ti t ra nh ng trong su t th iế ư ố ờ  

k  thai nghén, m t lỳ ộ ượng l n CRH đớ ược các t  bào màng r ng, t  bàoế ụ ế  màng  i và rau thai ti t ra. CRH s  kích thích tuy n yên ti t ra ACTH,ố ế ẽ ế ế  

ACTH s  kích thích tuy n thẽ ế ượng th n ti t cortisol.   ph  n  không mangậ ế Ở ụ ữ  thai, cortisol có tác d ng nhụ ư ph n h i âm tính lên các tuy n n i ti t,  cả ồ ế ộ ế ứ  

ch  tuy n dế ế ưới đ i gi m ti t CRH và tuy n yên gi m ti t ACTH. Tuyồ ả ế ế ả ế  nhiên khi có thai, CRH được ti t ra r t nhi u và liên t c   màng r ng vàế ấ ề ụ ở ụ  màng rau không ch u s   c ch  c a tuy n dị ự ứ ế ủ ế ưới đ i và tuy n yên. CRHồ ế  tăng cao liên t c s  kích thích tr c n i ti t h  đ i ­ tuy n yên ­ tuy nụ ẽ ụ ộ ế ạ ồ ế ế  

thượng th n [ậ 7  ]. M t khác, CRH cũng kích thích t ng h p prostaglandinặ ổ ợ  (PG)   màng r ng, màng  i và nở ụ ố ướ ốc  i và chính PG cũng có tác d ngụ  feedback dương tính kích thích t ng h p CRH. PG có tác d ng gây ra c nổ ợ ụ ơ  

co   t   cung   và   làm   tăng   enzym   protease     đử ở ường   sinh   d c   (matrixụ  metalloproteinases ­MMPs) đ  làm chín mu i c  t  cung, gây ra chuy nể ồ ổ ử ể  

d  Nh ng feedback dạ ữ ương tính này s  t o thành m t vòng xo n kíchẽ ạ ộ ắ  thích l n nhau làm cho CRH và PG đẫ ược ti t ra liên t c và cu i cùng d nế ụ ố ẫ  

đ n chuy n dế ể ạ

Trong m t nghiên c u năm 2011, Dunkel Schetter và Glynn k t lu nộ ứ ế ậ  

r ng căng th ng trong quá trình mang thai là m t y u t  nguy c  l n c a đằ ẳ ộ ế ố ơ ớ ủ ẻ non và rút ng n th i gian mang thai [ắ ờ 8]. M t nghiên c u năm 2014 t ng h pộ ứ ổ ợ  

12 nghiên c u v i c  m u 17304 thai ph  c a XX.Dinh và c ng s  choứ ớ ỡ ẫ ụ ủ ộ ự  

th y căng th ng c a m  trong quá trình thai nghén làm tăng có ý nghĩaấ ẳ ủ ẹ  

th ng kê t  l  đ  non (RR=1,5;95%; CI=1,33­1,7) và t  l  đ  th p cânố ỷ ệ ẻ ỷ ệ ẻ ấ  (RR=1,76;95%; CI=1,32­2,33) [9]. 

1.2.2. Nhi m khu n ho c ph n  ng viêm ễ ẩ ặ ả ứ

Khi có s  xâm nh p vi khu n vào đự ậ ẩ ường sinh d c, các receptor n mụ ằ  trên b  m t các t  bào màng r ng, màng  i, c  t  cung và bánh rau s  g nề ặ ế ụ ố ổ ử ẽ ắ  

v i  vi khu n và ti t ra các cytokine n i sinh. Dớ ẩ ế ộ ưới tác d ng hóa  ng đ ngụ ứ ộ  

c a các cytokine, các t  bào b ch c u đa nhân trung tính, các đ i th c bàoủ ế ạ ầ ạ ự  

s  ho t hóa và t p trung l i   vùng có m t c a vi khu n và ti t ra r t nhi uẽ ạ ậ ạ ở ặ ủ ẩ ế ấ ề  các ch t trung gian hóa h c nh  interleukin 1,6,8; y u t  ho i t  u (TNF),ấ ọ ư ế ố ạ ử  MMPs,  Có nhi u b ng ch ng ch  ra r ng các cytokine đóng vai trò trungề ằ ứ ỉ ằ  tâm trong các c  ch  c a viêm / nhi m khu n gây ra đ  non. IL­1 kích thíchơ ế ủ ễ ẩ ẻ  gây ra c n co t  cung và kích thích chuy n d  đ  và đ  non trên đ ng v tơ ử ể ạ ẻ ẻ ộ ậ  

và có kh  năng b  ch n l i khi dùng ch t đ i v n [ả ị ặ ạ ấ ố ậ 10]. N ng đ  TNF­ αồ ộ  tăng lên   thai ph  v   i non và cao h n khi xu t hi n chuy n d  Đ aở ụ ỡ ố ơ ấ ệ ể ạ ư  TNF­  vào c  t  cung gây ra nh ng thay đ i   CTC tα ổ ử ữ ổ ở ương t  nh  khiự ư  CTC trong quá trình chín và TNF­   có th  kích thích chuy n d  khi dùngα ể ể ạ  toàn thân   đ ng v t [ở ộ ậ 11  ]  Ngoài ra, IL­1 và TNF­  kích thích t ng h pα ổ ợ  prostaglandin b ng cách kích thích ti t ra COX­2 vào màng r ng và nằ ế ụ ướ ố  c  itrong   khi   c   ch   emzym   chuy n   hóa   prostaglandin   (15­hydroxy­ứ ế ểprostaglandin   dehydrogenase)   trong   màng   đ m   Prostaglandin   có   hai   tácệ  

d ng chính có th  gây chuy n d  đ  non là tr c ti p gây ra c n co t  cungụ ể ể ạ ẻ ự ế ơ ử  

và làm chín CTC, làm CTC m m ra và d  b  xóa m  trong chuy n d  [ề ễ ị ở ể ạ 12]. Các nhi m khu n   các v  trí khác trong c  th  cũng có th  gây ra đễ ẩ ở ị ơ ể ể ẻ non. Trong m t nghiên c u l n trên c ng đ ng năm 2009 v i c  m uộ ứ ớ ộ ồ ớ ỡ ẫ  

199093 thai ph  c a Sheiner cho k t qu  2,5% có vi khu n trong nụ ủ ế ả ẩ ước ti uể  

nh ng không có tri u ch ng lâm sàng. Nh ng thai ph  này có nguy c  đư ệ ứ ữ ụ ơ ẻ non tăng cao h n so v i nh ng thai ph  bình thơ ớ ữ ụ ường (OR=1,6;95%;CI=1,5­1,7) [13]. Nghiên c u c a Khader và c ng s  cho th y viêm nha chu cũng làứ ủ ộ ự ấ  

y u t  nguy c  cao c a đ  non v i OR=4,28 (95%;CI=2,62­6,99) [ế ố ơ ủ ẻ ớ 14]

Nh  v y, v  b n ch t có th  coi chuy n d  dù đ  tháng hay non thángư ậ ề ả ấ ể ể ạ ủ  

là m t chu i các ph n  ng viêm liên ti p nhau   c  quan sinh d c. Viộ ỗ ả ứ ế ở ơ ụ  

khu n có th  là nguyên nhân ban đ u đ  kích ho t ph n  ng viêm này ho cẩ ể ầ ể ạ ả ứ ặ  các tác nhân khác.

1.2.3. Ch y máu màng r ngả ụ

Ch y máu màng r ng có ngu n g c là t  t n thả ụ ồ ố ừ ổ ương các m ch máuạ  

t i màng r ng và bi u hi n lâm sàng là ra máu âm đ o ho c kh i máu tạ ụ ể ệ ạ ặ ố ụ sau rau. Trong m t nghiên c u b nh ch ng trên 341 thai ph  cho th y raộ ứ ệ ứ ụ ấ  máu âm đ o h n m t l n trong thai k  làm tăng nguy c  đ  non g p 7 l nạ ơ ộ ầ ỳ ơ ẻ ấ ầ  

so v i nh ng thai ph  không ra máu [ớ ữ ụ 15]. Trong m t nghiên c u khác,ộ ứ  

nh ng ch y máu màng r ng kín đáo, không ra máu âm đ o mà ch  bi uữ ả ụ ạ ỉ ể  

hi n b ng t  máu sau rau và có l ng đ ng hemosiderin xu t hi n   38%ệ ằ ụ ắ ọ ấ ệ ở  thai ph  đ  non do  i v  non   và 36%   thai ph  chuy n d  đ  non tụ ẻ ố ỡ ở ụ ể ạ ẻ ự nhiên t  22­32 tu n trong khi   bánh rau c a thai ph  đ  đ  tháng ch  quanừ ầ ở ủ ụ ẻ ủ ỉ  sát th y 0,8% (p<0,010) [ấ 16]

T n thổ ương các m ch máu t i màng r ng t o ra thrombin t i ch ạ ạ ụ ạ ạ ỗ  Bên c nh tính ch t đông máu, thrombin còn k t h p v i th  th  protease­ạ ấ ế ợ ớ ụ ểactivated receptors (PAR1 và PAR 3) c a màng r ng đ  đi u hòa s  bi uủ ụ ể ề ự ể  

c u thúc đ y s  giáng hóa c a màng  i và d n đ n  i v  non [ầ ẩ ự ủ ố ẫ ế ố ỡ 18  ]

Nh  v y, ch y máu màng r ng có th  gây ra chuy n d  đ  nonư ậ ả ụ ể ể ạ ẻ  thông qua thrombin được hình thành trong quá trình đông máu. Thrombin 

có th  tr c ti p gây chuy n d  b ng cách kích thích c n co t  cung ho cể ự ế ể ạ ằ ơ ử ặ  

gián ti p thông qua kích ho t các ph n  ng viêm t i v  trí ch y máu đế ạ ả ứ ạ ị ả ể 

d n đ n chuy n d ẫ ế ể ạ

1.2.4. T  cung b  căng quá m c:ử ị ứ

Trong su t thai k , các t  bào c  t  cung s  tăng sinh và phát tri n đố ỳ ế ơ ử ẽ ể ể thích  ng m t cách t  t  v i s  phát tri n ch m rãi c a thai nhi, bánh rauứ ộ ừ ừ ớ ự ể ậ ủ  

và nướ ốc  i [19]. Tuy nhiên, khi c  t  cung b  căng ra quá nhanh ho c quáơ ử ị ặ  

m c s  tr  thành y u t  nguy c  gây đ  non. Các nghiên c u trên th  gi iứ ẽ ở ế ố ơ ẻ ứ ế ớ  

đ u cho k t qu  là tề ế ả hai ph  có xu hụ ướng đ  non cao h n khi ch a song thaiẻ ơ ử  (t  l  đ  non lên đ n 54%) ho c đa  i ho c có t  cung d  d ng làm béỷ ệ ẻ ế ặ ố ặ ử ị ạ  

bu ng t  cung nh  t  cung m t s ng. Do đó, dồ ử ư ử ộ ừ ường nh  t n t i m t gi iư ồ ạ ộ ớ  

h n trong t c đ  phát tri n c a c  t  cung. ạ ố ộ ể ủ ơ ử

Trên th c t  lâm sàng, chúng ta đã s  d ng lý thuy t này đ  gâyự ế ử ụ ế ể  chuy n d  trong m t s  trể ạ ộ ố ường h p. Ví d  nh  b m bóng ngoài bu ng  iợ ụ ư ơ ồ ố  kích thích chuy n d    cu i 3 tháng gi a thành công   50% các trể ạ ở ố ữ ở ường h pợ  trong vòng 24 gi  [ờ 20]. Khi đ  tháng, chuy n d  thủ ể ạ ường được kh i phátở  nhanh chóng h n khi thi u tháng khi kh i phát chuy n d  b ng b m bóngơ ế ở ể ạ ằ ơ  ngoài bu ng  i và khi tăng th  tích bóng b m lên thì t c đ  chuy n d  cũngồ ố ể ơ ố ộ ể ạ  tăng lên tương  ng [ứ 21]. 

S  căng giãn c a khoang  i cũng góp ph n ho t hóa c  t  cung. Khiự ủ ố ầ ạ ơ ử  màng  i b  căng s  kích thích ti t ra cytokine, prostaglandin và collagenaseố ị ẽ ế  

t  chính màng  i [ừ ố 22]. Có th  khi c  t  cung b  căng giãn quá m c s  d nể ơ ử ị ứ ẽ ẫ  

đ n ho t hóa quá trình viêm và d n đ n chuy n d  theo c  ch  viêm.ế ạ ẫ ế ể ạ ơ ế

1.3. Ch n đoán d a đ  nonẩ ọ ẻ

Ch n đoán d a đ  non đẩ ọ ẻ ược đ a ra d a vào tiêu chu n lâm sàng làư ự ẩ  

xu t hi n c n co t  cung gây đau b ng và làm bi n đ i c  t  cung (xóaấ ệ ơ ử ụ ế ổ ổ ử  

ho c m ). Tuy nhiên, trong giai đo n đ u, ch n đoán d a đ  non r t khóặ ở ạ ầ ẩ ọ ẻ ấ  khăn vì các tri u ch ng nghèo nàn nên ch n đoán d a đ  non ch  chính xácệ ứ ẩ ọ ẻ ỉ  khi chuy n d  đ  non vào giai đo n mu n. M t s  nghiên c u đ a ra tiêuể ạ ẻ ạ ộ ộ ố ứ ư  chu n ch n đoán d a đ  non là c n co t  cung liên t c (4 c n co trong 20ẩ ẩ ọ ẻ ơ ử ụ ơ  phút ho c 8 c n co trong 60 phút) và có s  bi n đ i   c  t  cung (xóa trênặ ơ ự ế ổ ở ổ ử  80% ho c m  trên 2cm). Tiêu chu n này đặ ở ẩ ược đ a ra vì nh ng thai phư ữ ụ không có đ  tiêu chu n này thủ ẩ ường là chuy n d  gi  và thể ạ ả ường duy trì thai nghén đ n khi đ  tháng dù không đi u tr  hay can thi p gì. Do đó, ch nế ủ ề ị ệ ẩ  đoán d a đ  non ch  y u d a vào các tri u ch ng c  năng và thăm khámọ ẻ ủ ế ự ệ ứ ơ  lâm sàng. Siêu âm ch  đỉ ượ ử ục s  d ng đ  ki m tra tình tr ng xóa m  c  tể ể ạ ở ổ ử cung khi không có các tri u ch ng lâm sàng [ệ ứ 23]. 

1.3.1. Tri u ch ng lâm sàngệ ứ

Theo sách William tái b n l n th  24 v  S n khoa, tiêu chu n c aả ầ ứ ề ả ẩ ủ  chuy n d  đ  non là nh ng c n co t  cung đ u đ n trể ạ ẻ ữ ơ ử ề ặ ước 37 tu n gây raầ  

s  thay đ i   CTC. C n co t  cung gây ra đ  non có các đ c đi m gi ngự ổ ở ơ ử ẻ ặ ể ố  

v i c n co trong chuy n d  nh  đ u đ n, tăng d n v  t n s , tăng d n vớ ơ ể ạ ư ề ặ ầ ề ầ ố ầ ề 

cường đ , xu t phát t  đáy t  cung và lan xu ng đo n dộ ấ ừ ử ố ạ ưới, có th  gây đauể  

b ng ho c không. Ngoài c n co t  cung gây đau b ng ho c không thìụ ặ ơ ử ụ ặ  

nh ng tri u ch ng khác nh  tăng áp l c trong khung ch u, đau b ng nhữ ệ ứ ư ự ậ ụ ư khi hành kinh, ra nước âm đ o, đau l ng thúc xu ng vùng ch u cũng có thạ ư ố ậ ể 

d  báo c n co t  cung gây đ  non s p x y ra. Tuy nhiên, nh ng tri uự ơ ử ẻ ắ ả ữ ệ  

ch ng này khá ph  bi n trong thai k  nên c n có s  thăm khám c a bác sứ ổ ế ỳ ầ ự ủ ỹ lâm sàng đ  xác đ nh ch n đoán d a đ  non [ể ị ẩ ọ ẻ 23]

S  thay đ i c a CTC đự ổ ủ ược th  hi n qua 2 thông s  là đ  m  và chi uể ệ ố ộ ở ề  dài c a CTC. Các nhà khoa h c đánh giá đ  m  CTC   th i đi m 3 thángủ ọ ộ ở ở ờ ể  

gi a cho dù không có tri u ch ng lâm sàng cũng là y u t  nguy c  c a đữ ệ ứ ế ố ơ ủ ẻ non và có th  d  báo đ  non. Nghiên c u c a Cook theo dõi d c chi u dàiể ự ẻ ứ ủ ọ ề  

và đ  m  CTC t i th i đi m 18 và 30 tu n   c  thai ph  con so và con rộ ở ạ ờ ể ầ ở ả ụ ạ cho th y   nh ng thai ph  đ  đ  tháng chi u dài và đ  m  CTC không thayấ ở ữ ụ ẻ ủ ề ộ ở  

đ i trong su t thai k  Nghiên c u cũng nh n th y chi u dài CTC càngổ ố ỳ ứ ậ ấ ề  

ng n thì nguy c  đ  non cànắ ơ ẻ g cao. Nghiên c u c a Pereira theo dõi chi uứ ủ ề  dài và đ  m  c a CTC khi 26 và 30 tu n nh n th y kho ng 25% nh ngộ ở ủ ầ ậ ấ ả ữ  thai ph  có CTCụ  m  2­3cm sau đó s  b  đ  non trở ẽ ị ẻ ước 34 tu n [ầ 23]. M tộ  nghiên c u khác   b nh vi n Parkland, thăm khám thứ ở ệ ệ ường qui đ  đo chi uể ề  dài CTC   185 thai ph  t  26 đ n 30 tu n. Các nghiên c u đ u cho th yở ụ ừ ế ầ ứ ề ấ  kho ng 25% thai ph  có CTC b  m  2­3cm đ  non trả ụ ị ở ẻ ước 34 tu n. Nh ngầ ữ  nghiên c u khác cũng cho k t qu  tứ ế ả ương t  và k t lu n đ  m  CTC có thự ế ậ ộ ở ể 

được coi là m t y u t  d  đoán đ  non [ộ ế ố ự ẻ 24]. Iams và c ng s  ti n hành đoộ ự ế  

chi u dài CTC   tu i thai 24 tu n và đo l i khi 28 tu n   2915 thai ph ề ở ổ ầ ạ ầ ở ụ  Nghiên c u cho th y nh ng thai ph  có chi u dài CTC càng ng n thì nguyứ ấ ữ ụ ề ắ  

c   đ   non   càng   cao   Nh ng   thai   ph   có   chi u   dài   CTC≤25mm   (10ơ ẻ ữ ụ ề  percentile) s  có nguy c  đ  non RR=6,19 so v i nh ng thai ph  có chi uẽ ơ ẻ ớ ữ ụ ề  dài CTC>40mm (75percentile) (p<0,001) [25]

T m quan tr ng c a nh ng tri u ch ng này trong ch n đoán chuy nầ ọ ủ ữ ệ ứ ẩ ể  

d  đ  non đạ ẻ ược nhi u tác gi  nh c đ n nh ng m t s  tác gi  khác l iề ả ắ ế ư ộ ố ả ạ  không đ ng ý v i nh ng d u hi u này. Nghiên c u c a Iams và c ng sồ ớ ữ ấ ệ ứ ủ ộ ự 

đ ng th i nh n th y r ng các d u hi u và tri u ch ng c a d a đ  non baoồ ờ ậ ấ ằ ấ ệ ệ ứ ủ ọ ẻ  

g m c  c n co t  cung ch  xu t hi n trồ ả ơ ử ỉ ấ ệ ước khi đ  non 24 gi  [ẻ ờ 26]. Năm 

2011, Chao ti n hành nghiên c u ti n c u trên 843 thai ph  t  24 tu n đ nế ứ ế ứ ụ ừ ầ ế  

h t 34 tu n đ n khám t i b nh vi n Parkland v i nh ng tri u ch ng c aế ầ ế ạ ệ ệ ớ ữ ệ ứ ủ  

d a đ  non, màng  i ch a v  và CTC m  <2cm. Khi phân tích so sánhọ ẻ ố ư ỡ ở  

nh ng thai ph  đữ ụ ược v  nhà khi đề ược ch n đoán chuy n d  gi  v i nh ngẩ ể ạ ả ớ ữ  thai ph  ph i nh p vi n đi u tr , t  l  đ  non trụ ả ậ ệ ề ị ỷ ệ ẻ ước 34 tu n c a 2 nhóm làầ ủ  

tương t  v i nhau (1% so v i 2%). Tuy nhiên, t  l  đ  non t  34 đ n 36ự ớ ớ ỷ ệ ẻ ừ ế  

tu n   nh ng thai ph  đầ ở ữ ụ ược cho v  nhà cao h n so v i nh ng thai phề ơ ớ ữ ụ 

được nh p vi n theo dõi (5% so v i 2%) [ậ ệ ớ 27]. Nh  v y, các tri u ch ngư ậ ệ ứ  lâm sàng đ  ch n đoán d a đ  non đ n nay v n còn nhi u tranh lu n và giáể ẩ ọ ẻ ế ẫ ề ậ  

tr  ch n đoán cũng nh  giá tr  tiên đoán s m đ  non đ u ch a cao. Do đó,ị ẩ ư ị ớ ẻ ề ư  

n u ch n đoán d a đ  non ch  d a vào tri u ch ng lâm sàng s  d n đ nế ẩ ọ ẻ ỉ ự ệ ứ ẽ ẫ ế  

r t nhi u trấ ề ường h p ch n đoán không chính xác.ợ ẩ

1.3.2. Siêu âm thăm dò CTC

Siêu âm đo chi u dài CTC đã đề ượ ức  ng d ng ph  bi n trong 2 th pụ ổ ế ậ  

k  v a qua. Có nhi u k  thu t siêu âm đo chi u dài CTC nh  siêu âmỷ ừ ề ỹ ậ ề ư  qua đường b ng, đụ ường âm đ o, đạ ường t ng sinh môn. Trong các kầ ỹ 

thu t này, đo chi u dài CTC b ng siêu âm đ u dò âm đ o cho th y đ  anậ ề ằ ầ ạ ấ ộ  toàn, ch t lấ ượng cao và có kh  năng tiên đoán đ  non cao h n so v i siêuả ẻ ơ ớ  

âm   đường b ng và  đụ ường t ng sinh  môn. Không gi ng nh  siêu   âmầ ố ư  

đường b ng, siêu âm đ u dò âm đ o không b   nh hụ ầ ạ ị ả ưởng b i nh ng thaiở ữ  

ph  béo phì, t  th  CTC hay các ph n thai nhi che m t CTC. Trong siêuụ ư ế ầ ấ  

âm, k  năng siêu âm là r t quan tr ng nên các nghiên c u đã nh n m nhỹ ấ ọ ứ ấ ạ  

là siêu âm c n đầ ược th c hi n b i ngự ệ ở ười có k  năngỹ  [28  ]. 

Hình 1.1: Siêu âm đ u dò âm đ o đo chi u dài CTC ầ ạ ề

Quá trình xóa m  CTC làm ng n chi u dài CTC l i là m t trongở ắ ề ạ ộ  

nh ng bữ ước b t bu c ph i  tr i qua c a quá trình chuy n d  Nhi uắ ộ ả ả ủ ể ạ ề  nghiên c u đã nh n th y chi u dài CTC ng n trong 3 tháng gi a c a thaiứ ậ ấ ề ắ ữ ủ  

k  có th  đỳ ể ược s  d ng làm y u t  tiên đoán đ  non t  nhiên. Quá trìnhử ụ ế ố ẻ ự  xóa m  CTC b t đ u t  l  trong CTC r i ti n d n ra l  ngoài nên siêuở ắ ầ ừ ỗ ồ ế ầ ỗ  

âm có th  phát hi n s m s  bi n đ i   CTC s m h n so v i thăm khámể ệ ớ ự ế ổ ở ớ ơ ớ  lâm sàng. N u chi u dài CTC dế ề ưới 25mm thì ước tính kho ng 30% thaiả  

ph  s  đ  non trụ ẽ ẻ ước 35 tu n. M c chi u dài CTC dầ ố ề ưới 25mm trong 3 tháng gi a đữ ược ch n do nhi u nghiên c u nh n th y m i liên quan ch tọ ề ứ ậ ấ ố ặ  

ch  c a chi u dài CTC dẽ ủ ề ưới 25mm v i đ  non t  phát.ớ ẻ ự

T i M , hi p h i Y h c v  bà m  và thai nhi (SMFM) khuy n cáoạ ỹ ệ ộ ọ ề ẹ ế  sàng l c đo chi u dài CTC cho t t c  các thai ph  trong 3 tháng gi a mà cóọ ề ấ ả ụ ữ  

ti n s  đ  non. Nh ng thai ph  không có ti n s  đ  non v n đang đề ử ẻ ữ ụ ề ử ẻ ẫ ượ  ccân nh c xem có c n sàng l c hay không. Hi p h i này ch  khuy n cáoắ ầ ọ ệ ộ ỉ ế  không th c hi n đo chi u dài CTC   nh ng thai ph  có khâu vòng CTC,  iự ệ ề ở ữ ụ ố  

v  non, rau ti n đ o. M t nghiên c u t ng h p năm 2017 đã cho th y l iỡ ề ạ ộ ứ ổ ợ ấ ợ  ích khi đo chi u dài CTC   t t c  các thai ph  đ  có th  d  phòng s m đề ở ấ ả ụ ể ể ự ớ ẻ non b ng progesteron [ằ 29]

Hi p h i s n ph  khoa qu c t  (FIGO) khuy n cáo sàng l c chi uệ ộ ả ụ ố ế ế ọ ề  dài CTC cho t t c  các thai ph  t  19­24 tu n và s  d ng siêu âm đấ ả ụ ừ ầ ử ụ ườ  ng

âm đ o. Nh ng thai ph  có chi u dài CTC≤25mm nên đạ ữ ụ ề ược đi u tr  dề ị ự phòng đ  non b ng progesterone đẻ ằ ường âm đ o hàng ngày.ạ

1.4. Các xét nghi m sinh hóa tiên đoán đ  nonệ ẻ

D a vào 4 c  ch  gây ra đ  non   trên, các nhà nghiên c u đã đ a raự ơ ế ẻ ở ứ ư  các xét nghi m đ  d  đoán đ  non. Ngoài 4 c  ch  trên, giai đo n cu i c aệ ể ự ẻ ơ ế ạ ố ủ  chuy n d  đ  non theo c  4 c  ch  đ u ph i đi qua m t con để ạ ẻ ả ơ ế ề ả ộ ường chung 

đó là ly gi i protein   giao di n gi a màng  i và t  cung và làm xóa m  cả ở ệ ữ ố ử ở ổ 

t  cung. Chúng ta có th  đánh giá quá trình này b ng nhi u lo i peptid ti tử ể ằ ề ạ ế  

ra t  c  t  cung âm đ o nh  fetal fibronectin,  ừ ổ ử ạ ư

1.4.1. Nh ng xét nghi m trong c  ch  ho t hóa s m tr c n i ti t dữ ệ ơ ế ạ ớ ụ ộ ế ưới 

đ i­ tuy n yên­tuy n thồ ế ế ượng th n c a m  và thaiậ ủ ẹ

1.4.1.1. Corticotrophic releasing hormone (CRH):

V  m t lý thuy t, CRH đóng vai trò trung tâm trong c  ch  đ  nonề ặ ế ơ ế ẻ  

do căng th ng gây ra. Tuy nhiên nh ng trên th c t , khi đ a xét nghi mẳ ư ự ế ư ệ  này vào th c hành lâm sàng cho th y n ng đ  CRH trong huy t  thanh ự ấ ồ ộ ế ở 

ph  n  mang thai 3 tháng gi a không có tri u ch ng đ  non đ  d  đoánụ ữ ữ ệ ứ ẻ ể ự  

đ  non mang l i k t qu  không m y hi u qu  v i LR(+) là 3.9 và LR(­)ẻ ạ ế ả ấ ệ ả ớ  

là 0.67 [30  ]. Nghiên c u c a Sibai năm 2005 l y máu xét nghi m   tu iứ ủ ấ ệ ở ổ  thai 16­20 tu n r i theo dõi thai ph  đ n khi chuy n d  đ  Nghiên c uầ ồ ụ ế ể ạ ẻ ứ  cho th y n ng đ  CRH trong máu c a c  2 nhóm thai ph  đ  đ  tháng vàấ ồ ộ ủ ả ụ ẻ ủ  

đ  non khác nhau không có ý nghĩa th ng kê [ẻ ố 31  ]

Chính vì k t qu  c a nhi u nghiên c u r t mâu thu n nhau nên xétế ả ủ ề ứ ấ ẫ  nghi m CRH ch a đệ ư ược coi là xét nghi m đ  tiên đoán đ  non.ệ ể ẻ

1.4.1.2. Estradiol (E2) và estriol (E3):

N ng đ  E2 và E3 ph n ánh ho t đ ng c a tr c HPA c a thai nhi.ồ ộ ả ạ ộ ủ ụ ủ  

N ng đ  E2 trong nồ ộ ướ ốc  i cao h n rõ r t   nh ng thai ph  có c n co và đơ ệ ở ữ ụ ơ ẻ non so v i nh ng thai ph  có c n co Braxton­hicks [ớ ữ ụ ơ 32]. Nghiên c u nămứ  

2014 c a Soqhra l y nủ ấ ước b t c a 466 thai ph  t  25­34 tu n  đ  đ nhọ ủ ụ ừ ầ ể ị  

lượng estriol. Nghiên c u cho th y n u l y n ng đ  c a estriol là 2,6ng/mlứ ấ ế ấ ồ ộ ủ  làm đi m c t thì đ  nh y, đ  đ c hi u, giá tr  ch n đoán dể ắ ộ ạ ộ ặ ệ ị ẩ ương tính và âm tính l n lầ ượt là 62%, 60%, 18,3% và 82% [33]. Cũng trong năm 2014, nghiên 

c u c a Ronna L.Chan và c ng s  v  các xét nghi m sinh h c   nh ng thaiứ ủ ộ ự ề ệ ọ ở ữ  

ph  đ  non không có tri u ch ng lâm sàng cho th y n u ch n n ng đ  E2ụ ẻ ệ ứ ấ ế ọ ồ ộ  trong nước b t là 2,7ng/ml làm đi m c t thì đ  nh y, đ  đ c hi u, giá trọ ể ắ ộ ạ ộ ặ ệ ị 

ch n đoán dẩ ương tính và âm tính trong tiên đoán đ  non là 97,8%, 71,1%,ẻ  77,2% và 97% [34]. Xét nghi m E2 có  u đi m là ch  c n xét nghi m nệ ư ể ỉ ầ ệ ướ  c

b t không c n can thi p vào thai ph  Tuy nhiên, giá tr  tiên đoán đ  nonọ ầ ệ ụ ị ẻ  

c a các nghiên c u còn chênh l ch nhi u nên ch a đủ ứ ệ ề ư ượ ức  ng d ng nhi uụ ề  vào th c ti n.ự ễ

1.4.2. Nh ng xét nghi m c a viêm và nhi m khu nữ ệ ủ ễ ẩ

xu ng đáng k    338 thai ph  b  viêm âm đ o đố ể ở ụ ị ạ ược đi u tr  b ng khángề ị ằ  sinh u ng trong 1 tu n (OR=0,42, 95%, CI=0,27­0,67) [ố ầ 37].

M t nghiên c u phân tích t ng h p nhi u nghiên c u thu n t p choộ ứ ổ ợ ề ứ ầ ậ  

th y nhi m khu n đấ ễ ẩ ường ti t ni u không có tri u ch ng lâm sàng màế ệ ệ ứ  không đi u tr  s  làm tăng nguy c  đ  non. Ngề ị ẽ ơ ẻ ượ ạc l i, nh ng b nh nhânữ ệ  nhi m khu n ti t ni u không có tri u ch ng lâm sàng đễ ẩ ế ệ ệ ứ ược đi u tr  sề ị ẽ 

gi m m t n a nguy c  đ  non (RR=0,5, 95%, CI=0,36­0,7) [ả ộ ử ơ ẻ 38],[39]. 

1.4.2.2. Protein C ph n  ng (CRP) ả ứ

Nhi u nghiên c u đề ứ ược ti n hành trên th  gi i v  CRP và đ  non.ế ế ớ ề ẻ  

M t nghiên c u ti n c u trên 1124 thai ph  t i Scotland ti n hành b iộ ứ ế ứ ụ ạ ế ở  Hastie đ  xác đ nh m i liên quan gi a đ  non và tăng n ng đ  CRP máu mể ị ố ữ ẻ ồ ộ ẹ cho th y thai ph  có nguy c  đ  non cao khi tăng n ng đ  CRP [ấ ụ ơ ẻ ồ ộ 40]. Giá trị tiên đoán đ  non c a CRP trong đ  non t  phát cũng đẻ ủ ẻ ự ược nghiên c u b iứ ở  Halder và c ng s  cho th y n ng đ  CRP trong máu m  tăng cao trong giaiộ ự ấ ồ ộ ẹ  

đo n s m c a thai k  mà không ph i là h u qu  c a ph u thu t hay bi nạ ớ ủ ỳ ả ậ ả ủ ẫ ậ ế  

ch ng s n khoa thì có nguy c  đ  non tăng g p đôi so v i thai ph  bìnhứ ả ơ ẻ ấ ớ ụ  

thường [41]. Năm  2015, Alghazali  Basima và Seenaa Hussein ti n hànhế  

nghiên c u b nh ch ng trên 150 thai ph    Iraq đ  phân tích n ng đ  huy tứ ệ ứ ụ ở ể ồ ộ ế  thanh c a CRP. Nghiên c u báo cáo n ng đ  CRP tăng cao đáng k  ủ ứ ồ ộ ể ở 

nh ng thai ph  chuy n d  đ  non so v i thai ph  chuy n d  đ  đ  thángữ ụ ể ạ ẻ ớ ụ ể ạ ẻ ủ  [42]. Nhược đi m c a xét nghi m CRP huy t thanh là tăng lên khi cóể ủ ệ ế  nhi m khu n ho c có phá h y mô   b t c  v  trí nào trong c  th  d n đ nễ ẩ ặ ủ ở ấ ứ ị ơ ể ẫ ế  

d  b  dễ ị ương tính gi ả

1.4.2.3. Các xét nghi m cytokine ệ

­ Interleukin­6:

Nghiên c u c a Coleman và c ng s  cho th y đ nh lứ ủ ộ ự ấ ị ượng n ng đ  IL­ồ ộ

6 trong d ch ti t c  t  cung có kh  năng d  đoán đ  non t  phát [ị ế ổ ử ả ự ẻ ự 43]. M tộ  

s  nghiên c u khác cũng cho k t qu  tố ứ ế ả ương t  nh ng s  khác bi t l nự ư ự ệ ớ  trong k t qu  thu đế ả ược ph n ánh s  khác nhau do giá tr  đi m c t đả ự ị ể ắ ượ  c

ch n, s  khác nhau do k t qu  t  các máy mi n d ch khác nhau và s  khácọ ự ế ả ừ ễ ị ự  nhau v  t  l  nhi m khu n trong các m u đề ỷ ệ ễ ẩ ẫ ược ch n. Ví d , n u IL­6 ọ ụ ế ở 

d ch CTC tăng lên   t t c  b nh nhân b  viêm nhi m v i đ  nh y luôn dị ở ấ ả ệ ị ễ ớ ộ ạ ướ  i50% cho đ  non dẻ ưới 37 tu n. Ngầ ượ ạc l i, trong m t s  nghiên c u khác thìộ ố ứ  các nhà nghiên c u l i không tìm th y m i liên quan gi a đ  non v i n ngứ ạ ấ ố ữ ẻ ớ ồ  

đ  IL­6 trong máu m , trong nộ ẹ ướ ốc  i và trong d ch ti t CTC [ị ế 44]. Do đó, 

đ n nay IL­6 v n ch a đế ẫ ư ượ ử ục s  d ng nhi u trong tiên đoán đ  non.ề ẻ

Interleukin­8

IL­8 là m t protein non­glycosylate ti t ra b i đ i th c bào và b chộ ế ở ạ ự ạ  

c u đ n nhân sau khi b  kích thích b i IL­1 và TNF­  Nhi m v  chính c aầ ơ ị ở α ệ ụ ủ  IL­8 là hóa  ng đ ng b ch c u đa nhân trung tính đ n v  trí có ph n  ngứ ộ ạ ầ ế ị ả ứ  viêm. V  m t lý thuy t, IL­8 đóng vai trò trung tâm c a c  4 c  ch  d nề ặ ế ủ ả ơ ế ẫ  

đ n đ  non. Becher và c ng s  ti n hành nghiên c u v  m t s  ch t mi nế ẻ ộ ự ế ứ ề ộ ố ấ ễ  

d ch   d ch CTC v i đ  non cho th y n ng đ  IL­8 trong d ch CTC tăng caoị ở ị ớ ẻ ấ ồ ộ ị  

g p 5 l n   thai ph  chuy n d  đ  non so v i thai ph  chuy n d  đ  đấ ầ ở ụ ể ạ ẻ ớ ụ ể ạ ẻ ủ tháng [45]. 

Ngượ ạc l i, m t nghiên c u ti n c u trên 142 thai ph  Th y Đi nộ ứ ế ứ ụ ụ ể  

ch a đ n thai, ki m tra 27 lo i protein trong huy t thanh cho th y n ng đử ơ ể ạ ế ấ ồ ộ IL­1, IL­2 và IL­8 không liên quan gì đ n đ  non [ế ẻ 44]. M t nghiên c u khácộ ứ  

 Th y Đi n ti n hành trên 50 thai ph  chia làm các nhóm g m 17 thai ph

chuy n d  đ  non, 8 thai ph  thai non tháng nh ng không chuy n d  đ , 14ể ạ ẻ ụ ư ể ạ ẻ  thai ph  chuy n d  đ  đ  tháng và 11 thai ph  đ  tháng nh ng khôngụ ể ạ ẻ ủ ụ ủ ư  chuy n d  đ  Nghiên c u theo dõi n ng đ  IL­8   d ch CTC và không tìmể ạ ẻ ứ ồ ộ ở ị  

th y s  khác bi t gi a các nhóm [ấ ự ệ ữ 46]. 

Các nhà khoa h c khuy n cáo c n làm thêm nghiên c u v  IL­8 đọ ế ầ ứ ề ể 

có th  áp d ng xét nghi m này vào lâm sàng.ể ụ ệ

IL­10   là   m t   cytokine   c   ch   mi n   d ch   độ ứ ế ễ ị ược   ti t   ra   t   t   bàoế ừ ế  lymphoT và b ch c u  đ n nhân sau khi ho t hóa các t  bào này b ngạ ầ ơ ạ ế ằ  lipopolysaccharide. Trong rau thai và màng  i, IL­10  c ch  s n xu t IL­1 ,ố ứ ế ả ấ β IL­6 và TNF­  và s n xu t prostaglandin E2 [α ả ấ 47]. Trong nghiên c u c aứ ủ  Tsiartas và c ng s , n ng đ  IL­10 huy t thanh tăng cao trong su t quá trìnhộ ự ồ ộ ế ố  chuy n d  đ  non [ể ạ ẻ 44]. Puchner và c ng s  ti n hành nghiên c u   Hy L pộ ự ế ứ ở ạ  

đ  so sánh n ng đ  trong nể ồ ộ ướ ố ủc  i c a  IL­1 , IL­10 và IL­18 trong 3 thángβ  

gi a   thai ph  đ  non và đ  đ  tháng. Trong nghiên c u này 38% trong 362ữ ở ụ ẻ ẻ ủ ứ  thai ph  đ  non. Nghiên c u không tìm th y m i liên quan gi a IL­10 và đụ ẻ ứ ấ ố ữ ẻ non [48]. Lisangan và c ng s  so sánh n ng đ  IL­10 trong d ch CTC ộ ự ồ ộ ị ở chuy n d  đ  đ  tháng và đ  non tháng. Nghiên c u g m 48 thai ph , trongể ạ ẻ ủ ẻ ứ ồ ụ  

đó 12 thai ph    nhóm đ  đ  tháng và 35 thai ph  trong nhóm đ  non.ụ ở ẻ ủ ụ ẻ  Nghiên c u th y có s  ch nh l nh n ng đ  IL­10   d ch CTC là có ý nghĩaứ ấ ự ệ ệ ồ ộ ở ị  

th ng kê gi a 2 nhóm đ  non và đ  đ  tháng [ố ữ ẻ ẻ ủ 49]. 

1.4.3. Các xét nghi m c a ch y máu màng r ng ho c bong rauệ ủ ả ụ ặ

Vùng ch y máu t i màng màng r ng ch a r t nhi u các y u t  mô,ả ạ ụ ứ ấ ề ế ố  

đ c bi t là các ch t trung gian trong quá trình đông máu và s n ph m giángặ ệ ấ ả ẩ  hóa nh  thrombin. Ngoài vai trò trong quá trình đông máu, thrombin còn g nư ắ  vào receptor c a PAR đ  tăng s n xu t protease t i màng r ng và gây raủ ể ả ấ ạ ụ  

c n co t  cung. Do đó, thrombin s  là y u t  then ch t đ  chúng ta tìm raơ ử ẽ ế ố ố ể  

nh ng bong rau là nguyên nhân gây ra đ  non. Do thrombin b  phân h y r tữ ẻ ị ủ ấ  nhanh khi   d ng t  do nên trong các nghiên c u thở ạ ự ứ ường s  d ng ph c h pử ụ ứ ợ  thrombin­antithrombin  (TAT)   đ   thay  th  cho  ho t   đ ng c a  thrombin.ể ế ạ ộ ủ  Nghiên c u c a Rosen cho th y n ng đ  TAT trong huy t thanh c a nhómứ ủ ấ ồ ộ ế ủ  

thai ph  sau này b   i v  non   3 tháng gi a và 3 tháng cu i cao h n so v iụ ị ố ỡ ở ữ ố ơ ớ  nhóm ch ng (5,1 microg/l so v i 3,2 microg/l; p=0,001 và 7,0 microg/l so v iứ ớ ớ  4,8 microg/l; p<0,01). N u ch n n ng đ  TAT>3,9 microg/l   3 tháng gi aế ọ ồ ộ ở ữ  

là y u t  nguy c  thì nguy c  v   i OR=6,0 (95%; CI=1,67­21,1). Giá tr  đế ố ơ ơ ỡ ố ị ộ 

nh y, đ  đ c hi u, giá tr  ch n đoán dạ ộ ặ ệ ị ẩ ương tính và âm tính là 88%, 68%; 82%; 97% [50]. Do nhược đi m c a thrombin là phân h y nhanh nên xétể ủ ủ  nghi m không đệ ượ ử ục s  d ng r ng rãi trên lâm sàng.ộ

1.4.4. Các marker c a t  cung b  căng giãnủ ử ị

T  cung b  căng giãn quá m c do th  tích bên trong t  cung tăng lênử ị ứ ể ử  

m t cách b t thộ ấ ường (ví d  nh  đa thai ho c đa  i) ho c có th  do t  cungụ ư ặ ố ặ ể ử  

b  h n ch  không giãn ra phù h p v i đi u ki n mang thai bình thị ạ ế ợ ớ ề ệ ường (dị 

t t đậ ường sinh d c nh   ng Muller). C  2 đi u ki n trên đ u liên quanụ ư ố ả ề ệ ề  

ch t ch  đ n đ  non. Trong khi hi n nay chúng ta ch a có đặ ẽ ế ẻ ệ ư ược các xét nghi m sinh hóa đ  phát hi n c  t  cung, c  t  cung, màng  i b  căng raệ ể ệ ơ ử ổ ử ố ị  

nh ng chính s  xu t hi n c a các y u t  nh  đa thai, đa  i, d  t t t  cungư ự ấ ệ ủ ế ố ư ố ị ậ ử  

là y u t  nguy c  m t cách rõ ràng c a đ  non.ế ố ơ ộ ủ ẻ

1.4.5. Các xét nghi m đ c hi u khácệ ặ ệ

Trong các c  ch  đ  non, cho dù theo c  ch  nào thì t t c  đ u ph iơ ế ẻ ơ ế ấ ả ề ả  

t o ra c n co sau đó làm thay đ i CTC. Do đó, xét nghi m v  các ch t t iạ ơ ổ ệ ề ấ ạ  CTC khi b t đ u chuy n d  đ  non cho giá tr  cao trong tiên đoán đ  non.ắ ầ ể ạ ẻ ị ẻ  

C  4 xét nghi m sau đ u t p trung vào d ch ti t CTC khi màng  i b  t nả ệ ề ậ ị ế ố ị ổ  

thương

1.4.5.1 Fetal fobronectin (FFN)

FFN được cho là m t "ch t keo c a lá nuôi" nh m thúc đ y sộ ấ ủ ằ ẩ ự 

bám dính t  bào t i b  m t màng r ng và màng  i. Nó đế ạ ề ặ ụ ố ược gi i phóngả  vào d ch ti t CTC âm đ o khi các liên k t ngo i bào c a b  m t màngị ế ạ ế ạ ủ ề ặ  

đ m b  phá v , đây là c  s  đ  xét nghi m FFN nh  m t y u t  d  báoệ ị ỡ ơ ở ể ệ ư ộ ế ố ự  

c a đ  non ủ ẻ [15]. M t nghiên c u t ng h p 32 nghiên c u thu n t p đánhộ ứ ổ ợ ứ ầ ậ  giá xét nghi m FFN trong d ch ti t CTC âm đ o đ  d  đoán đ  non trongệ ị ế ạ ể ự ẻ  vòng b y ngày   ph  n  có tri u ch ng c a đ  non. Phân tích d  li uả ở ụ ữ ệ ứ ủ ẻ ữ ệ  cho th y xét nghi m có giá tr  ch n đoán dấ ệ ị ẩ ương tính cao h n trong nh ngơ ữ  nghiên c u có t  l  đ  non cao và giá tr  ch n đoán âm tính cao h n trongứ ỷ ệ ẻ ị ẩ ơ  

nh ng nghiên c u có t  l  đ  non th p [ữ ứ ỷ ệ ẻ ấ 51  ]

T t c  các nghiên c u đ u th y n i b t giá tr  ch n đoán âm tính c aấ ả ứ ề ấ ổ ậ ị ẩ ủ  FFN là r t cao (>99% không chuy n d  đ  non trong vòng 2 tu n).ấ ể ạ ẻ ầ

1.4.5.2. Prolactin c  t  cung ổ ử

Prolactin được s n xu t b i t  bào n i m c t  cung t i màng r ngả ấ ở ế ộ ạ ử ạ ụ  khi đáp  ng v i progesteron. Prolactin tích lũy trong nứ ớ ướ ốc  i và khi có prolactin trong d ch âm đ o là m t d u hi u c a  i v  non [ị ạ ộ ấ ệ ủ ố ỡ 52]. S  m tự ấ  liên t c c a màng  i/màng đ m ho c tăng tính th m c a màng  i là d uụ ủ ố ệ ặ ấ ủ ố ấ  

hi u báo trệ ướ ủc c a đ  non và prolactin xu t hi n trong d ch CTC­AD chínhẻ ấ ệ ị  

là m t marker c a đ  non. Nh ng nghiên c u ban đ u cho th y nó có giá trộ ủ ẻ ữ ứ ầ ấ ị tiên đoán hi u qu  tệ ả ương đương v i FFN.ớ

ph  có tri u ch ng d a đ  non cho th y giá tr  ch n đoán là không cao v iụ ệ ứ ọ ẻ ấ ị ẩ ớ  

đ  nh y ch  là 13% (LR(+) là 3,0 và LR(­) là 0,88)ộ ạ ỉ  [54]. D ng phosphorylạ  hóa c a IGFBP­1 đ u tiên là do t  bào màng r ng ch  ti t ra sau đó th mủ ầ ế ụ ế ế ấ  vào d ch  i   d ng nonphosphoryl hóa. Xét nghi m này cũng ph n ánh sị ố ở ạ ệ ả ự tăng ho t đ ng ly gi i protein t i giao di n màng  i và màng r ng, m t ti nạ ộ ả ạ ệ ố ụ ộ ề  

đ  d n đ n đ  non [ề ẫ ế ẻ 55]. 

kh  năng tiên đoán đ  non cao h n so v i PAMG­1 [ả ẻ ơ ớ 56  ]. 

1.5 Xét nghi m fetal fibronectin và interleukin­8 d ch âm đ o c  tệ ị ạ ổ ử 

cung trong tiên đoán đ  nonẻ

1.5.1. Fetal fobronectin 

Fibronectin là nh ng glycoprotein tr ng lữ ọ ượng phân t  l n (450 kD)ử ớ  

được tìm th y trong huy t tấ ế ương và môi trường ngo i bào. M t d ng đ cạ ộ ạ ặ  

bi t   c a   fibronectin   đệ ủ ược   glycosyl   hóa   khác   bi t   v i   t t   c   các   lo iệ ớ ấ ả ạ  fibronectin khác được g i là fetal fibronectin. FFNọ  được tìm th y trong d chấ ị  

i, d ch chi t xu t c a các mô rau thai, m t vài dòng t  bào ác tính. FFN

cũng được tìm th y   b  m t màng r ng và màng  i. FFN l n đ u tiênấ ở ề ặ ụ ố ầ ầ  

được tìm th y năm 1985 b i 2 nhà khoa h c Matsuura và Hakomori khi sấ ở ọ ử 

d ng kháng th  đ n dòng FDC­6. ụ ể ơ FFN được cho là m t "ch t keo c a láộ ấ ủ  

nuôi" nh m thúc đ y s  bám dính t  bào t i b  m t màng r ng và màng  i.ằ ẩ ự ế ạ ề ặ ụ ố  

Nó được gi i phóng vào d ch ti t CTC âm đ o khi các liên k t ngo i bàoả ị ế ạ ế ạ  

c a b  m t màng đ m và màng  i b  phá v , đây là c  s  đ  s  d ng xétủ ề ặ ệ ố ị ỡ ơ ở ể ử ụ  nghi m FFN nh  m t y u t  d  báo c a đ  non ệ ư ộ ế ố ự ủ ẻ [15]

Bình thường, FFN luôn có m t trong d ch CTC âm đ o   tu i thaiặ ị ạ ở ổ  

trước 22 tu n và sau 35 tu n nên xét nghi m FFN ch  có giá tr  trong tu iầ ầ ệ ỉ ị ổ  thai 22 đ n h t 35 tu n và trong trế ế ầ ường h p màng  i còn nguyên v n. FFNợ ố ẹ  trong d ch CTC âm đ o đị ạ ượ ấc l y b ng tăm bông hút d ch   cùng đ  sau âmằ ị ở ồ  

đ o sau khi đ t m  v t. Xét nghi m FFN đạ ặ ỏ ị ệ ược coi là dương tính khi n ngồ  

đ  FFN l n h n 50 ng/ml [ộ ớ ơ 57]. M t s  ộ ố nghiên c u cho th y FFN cũng cóứ ấ  giá tr  trong c  các trị ả ường h p song thai, khâu vòng CTC ho c trợ ặ ường h pợ  

có gi m thi u thai do đa thai. K  thu t l y m u b nh ph m có th  b ngả ể ỹ ậ ấ ẫ ệ ẩ ể ằ  

m  v t ho c b ng tay không làm  nh hỏ ị ặ ằ ả ưởng đ n k t qu  c a xét nghi mế ế ả ủ ệ  FFN [58],[59],[60]

Nghiên c u đ u tiên nh n th y n ng đ  FFN t  50ng/ml tr  lên liênứ ầ ậ ấ ồ ộ ừ ở  quan ch t ch  v i t  l  đ  non là c a Goepfert và Goldenberg năm 2000.ặ ẽ ớ ỷ ệ ẻ ủ  Sau đó, r t nhi u nghiên c u khác cũng nh n th y m i liên quan này. Doấ ề ứ ậ ấ ố  

đó, xét nghi m FFN đệ ược coi là dương tính khi n ng đ  FFN trong d ch âmồ ộ ị  

đ o t  50ng/ml tr  lên. T t c  các nghiên c u trên th  gi i cho đ n nayạ ừ ở ấ ả ứ ế ớ ế  

đ u d a vào m t trong 2 phề ự ộ ương pháp đ  tìm FFN trong d ch âm đ o là xétể ị ạ  nghi m đ nh lệ ị ượng và xét nghi m đ nh tínhệ ị [61]. Xét nghi m đ nh lệ ị ượ  ngFFN c n có máy xét nghi m mi n d ch và ch  có đầ ệ ễ ị ỉ ược k t qu  xét nghi mế ả ệ  sau m t th i gian đ  máy ch y và phân tích m u đ ng th i c n có quá trìnhộ ờ ể ạ ẫ ồ ờ ầ  

b o qu n m u t  khi l y đ n khi ch y xét nghi m. Do đó, hãng Hologic đãả ả ẫ ừ ấ ế ạ ệ  phát minh ra que th  xét nghi m đ nh tính FFN cho k t qu  nhanh (Hologicử ệ ị ế ả  

Quickcheck FFN). M t que tăm bông Dacron độ ược đ a vào cùng đ  sau âmư ồ  

đ o và xoay tròn trong 10 giây đ  d ch âm đ o có th  th m vào toàn b  queạ ể ị ạ ể ấ ộ  tăm bông. Sau đó, que tăm bông được ngâm vào  ng ch a buffer ch a ph cố ứ ứ ứ  

h p kháng th  kháng fibronectin đa dòng t  dê trong vòng 10 phút đ  FFNợ ể ừ ể  

được hòa tan vào dung d ch trong  ng. Cu i cùng, m t que th  có g nị ố ố ộ ử ắ  kháng th  kháng fibronectin đ n dòng c a ngể ơ ủ ườ ẽ ượi s  đ c đ a vào  ngư ố  buffer đ  ki m tra s  có m t c a FFN. N u FFN có m t trong m u th  trênể ể ự ặ ủ ế ặ ẫ ử  50ng/ml thì FFN s  g n v i kháng th  kháng fibronectin trong  ng bufferẽ ắ ớ ể ố  

t o thành ph c h p FFN­kháng th  kháng FFN. Khi đ a que th  vào, dungạ ứ ợ ể ư ử  

d ch trong  ng bufer có ch a ph c h p này s  th m lên que th  b ng l cị ố ứ ứ ợ ẽ ấ ử ằ ự  mao   d n   Ph c   h p   này   s   đi   qua   m t   màng   ch a   kháng   th   khángẫ ứ ợ ẽ ộ ứ ể  fibronectin đ n dòng c a ngơ ủ ười và b  c  đ nh l i   màng này và th  hi nị ố ị ạ ở ể ệ  

b ng 1 v ch màu đ  trên que th  N u m u th  không có FFN thì khôngằ ạ ỏ ử ế ẫ ử  

t o ra đạ ược ph c h p FFN­kháng th  kháng FFN và kháng th  kháng FFNứ ợ ể ể  

có th  d  dàng đi qua màng l c mà không b  gi  l i. Trên que th  luôn luônể ễ ọ ị ữ ạ ử  

có s n 1 v ch ch ng đ  so sánh v i k t qu  dẵ ạ ứ ể ớ ế ả ương tính. Nh  v y, k t quư ậ ế ả 

dương tính s  th  hi n b ng 2 v ch màu đ  trên que th  và k t qu  âmẽ ể ệ ằ ạ ỏ ử ế ả  tính s  th  hi n b ng 1 v ch màu đ  trên que thẽ ể ệ ằ ạ ỏ ử [62]

Rõ ràng, xét nghi m đ nh tính FFN b ng que th  cho k t qu  nhanhệ ị ằ ử ế ả  

h n nhi u và th  hi n tính ti n ích khi không c n đ n máy xét nghi mơ ề ể ệ ệ ầ ế ệ  

mi n d ch v i kích thễ ị ớ ướ ớc l n so v i xét nghi m đ nh lớ ệ ị ượng. Xét nghi mệ  

đ nh tính ch  c n 20 phút v i b  d ng c  nh  g n c a hãng cung c p trongị ỉ ầ ớ ộ ụ ụ ỏ ọ ủ ấ  khi xét nghi m đ nh lệ ị ượng c n t i 24­36 gi  Hi n nhiên, xét nghi m đ nhầ ớ ờ ể ệ ị  

lượng cho giá tr  chính xác h n v i kh  năng tiên đoán nguy c  chính xácị ơ ớ ả ơ  

h n. Ví d  nh  2 thai ph  có k t qu  xét nghi m là 49 và 51ng/ml s  choơ ụ ư ụ ế ả ệ ẽ  

k t qu  dế ả ương tính và âm tính nh ng trên th c t  lâm sàng nguy c  l iư ự ế ơ ạ  

không khác bi t nhau nhi u. Ngệ ề ượ ạc l i 2 thai ph  có k t qu  dụ ế ả ưới 10 và trên 500ng/ml v i 2 nguy c  đ  non khác nhau r t l n nh ng xét nghi mớ ơ ẻ ấ ớ ư ệ  

đ nh tính cũng ch  phân bi t đị ỉ ệ ược ngưỡng nguy c  trung  bình. Tuy nhiên,ơ  xét nghi m đ nh tính l i th  hi n đệ ị ạ ể ệ ượ ự ược s  v t tr i v  tính thu n ti n vàộ ề ậ ệ  cho k t qu  ngay l p t c. Do đó, m t s  nghiên c u so sánh 2 xét nghi mế ả ậ ứ ộ ố ứ ệ  

đ nh lị ượng và đ nh tính FFN trong tiên đoán đ  non đị ẻ ược ti n hành. Nghiênế  

c u c a M Brujin và c ng s  đứ ủ ộ ự ược công b  trên t p chí S n ph  khoa c aố ạ ả ụ ủ  Anh năm 2016. Nghiên c u đứ ược th c hi n trên 350 thai ph  có tri u ch ngự ệ ụ ệ ứ  

d a đ  non cho th y xét nghi m đ nh lọ ẻ ấ ệ ị ượng FFN cho k t qu  tế ả ương t  v iự ớ  xét nghi m đ nh tính FFN [ệ ị 63]. Các nước phát tri n nh  M  và Úc cũngể ư ỹ  khuy n cáo dùng xét nghi m đ nh tính FFN trong tiên đoán d a đ  non doế ệ ị ọ ẻ  tính thu n ti n và cho k t qu  nhanh. M t nghiên c u h i c u t i M  soậ ệ ế ả ộ ứ ồ ứ ạ ỹ  sánh 2 xét nghi m đ nh tính và đ nh lệ ị ị ượng FFN trong tiên đoán đ  non choẻ  

th y 2 xét nghi m cho k t qu  tấ ệ ế ả ương đ ng trong 94,9% các trồ ường h p (hợ ệ 

s  Kappa=0,81, 0,75­0,88ố  ; 95%CI) [64]. Bài vi t t ng quan h  th ng c aế ổ ệ ố ủ  tác gi  Foster và Shennan năm 2014 cũng nh n đ nh xét nghi m đ nh tính vàả ậ ị ệ ị  

đ nh lị ượng FFN mang l i giá tr  tạ ị ương t  nhau trong tiên đoán đ  nonự ẻ [61]. 

Nh  v y, các nghiên c u đ u th ng nh t là s  d ng xét nghi m đ nh tínhư ậ ứ ề ố ấ ử ụ ệ ị  cho k t qu  tế ả ương t  v i xét nghi m đ nh lự ớ ệ ị ượng FFN v i đi m c t làớ ể ắ  50ng/ml

M t nghiên c u t ng h p 32 nghiên c u thu n t p năm 2009 đánhộ ứ ổ ợ ứ ầ ậ  giá xét nghi m FFN trong d ch ti t CTC âm đ o đ  d  đoán đ  non trongệ ị ế ạ ể ự ẻ  vòng b y ngày   ph  n  có tri u ch ng c a d a đ  non [ả ở ụ ữ ệ ứ ủ ọ ẻ 51  ]. Nghiên c uứ  cho th y 76% thai sau đó chuy n d  đ  trong vòng b y ngày ti p theo khiấ ể ạ ẻ ả ế  

có xét nghi m dệ ương tính (95%; CI=69­82). 82% thai ph  không chuy nụ ể  

d  đ  trong vòng b y ngày khi có xét nghi m âm tính (95%;CI=79­84).ạ ẻ ả ệ  

Nguy   c   đ   non   khi   có   k t   qu   xét   nghi m   dơ ẻ ế ả ệ ương   tính   là   4,2 (95%;CI=3,5­5,0) và k t qu  âm tính là 0,29 (95%;CI=0,22­0,38). Trongế ả  nhóm các thai ph  nghiên c u, nguy c  chung cho chuy n d  đ  trongụ ứ ơ ể ạ ẻ  vòng b y ngày sau khi làm xét nghi m là 7,7%. M t đi u đáng chú ý là tả ệ ộ ề ỷ 

l  đ  non trong vòng 7 ngày trong các nghiên c u này dao đ ng kháệ ẻ ứ ộ  nhi u, t  1,8% đ n 29,7%. Phân tích d  li u cho th y xét nghi m có giáề ừ ế ữ ệ ấ ệ  

tr  ch n đoán dị ẩ ương tính cao h n trong nh ng nghiên c u có t  l  đ  nonơ ữ ứ ỷ ệ ẻ  cao và giá tr  ch n đoán âm tính cao h n trong nh ng nghiên c u có t  lị ẩ ơ ữ ứ ỷ ệ 

đ  non th p [ẻ ấ 51  ]. Nghiên c u c a Iams kh ng đ nh xét nghi m FFN vứ ủ ẳ ị ệ ượ  t

tr i h n các đánh giá lâm sàng trong tiên đoán đ  non   nh ng thai phộ ơ ẻ ở ữ ụ 

có tri u ch ng lâm sàng. Tác gi  nghiên c u trên 192 thai ph  t  24­34ệ ứ ả ứ ụ ừ  

tu n có tri u ch ng d a đ  non và nh n th y xét nghi m FFN có khầ ệ ứ ọ ẻ ậ ấ ệ ả năng tiên đoán đ  non trong vòng 7 ngày v i giá tr  đ  nh y là 93%, đẻ ớ ị ộ ạ ộ 

đ c hi u là 82%, giá tr  ch n đoán dặ ệ ị ẩ ương tính là 29% và giá tr  ch n đoánị ẩ  

Xét nghi m FFN nên đệ ượ ử ục s  d ng trên lâm sàng trong nh ng trữ ườ  ng

h p thai ph  có c n co t  cung nh ng CTC ch a ti n tri n đ  có th  xácợ ụ ơ ử ư ư ế ể ể ể  

đ nh ch c ch n là d a đ  non, lo i tr  các trị ắ ắ ọ ẻ ạ ừ ường h p chuy n d  gi  Giáợ ể ạ ả  

tr  th c s  c a xét nghi m FFN n m   giá tr  ch n đoán âm tính. Nghiênị ự ự ủ ệ ằ ở ị ẩ  

c u c a Peaceman cho th y 99,5% thai ph  đ n khám bác sĩ v i d u hi uứ ủ ấ ụ ế ớ ấ ệ  

c a d a đ  non nh ng k t qu  xét nghi m âm tính đã không chuy n d  đủ ọ ẻ ư ế ả ệ ể ạ ẻ trong vòng 7 ngày và 99,2% nh ng thai ph  này ti p t c không chuy n dữ ụ ế ụ ể ạ trong vòng 14 ngày. Khi xét nghi m âm tính cùng v i nh ng y u t  âm tínhệ ớ ữ ế ố  khác nh  không có d u hi u nhi m trùng  i, CTC ch a ti n tri n,  thaiư ấ ệ ễ ố ư ế ể  

ph  s  tránh đụ ẽ ược nh ng can thi p không c n thi t nh  nh p vi n đi u tr ,ữ ệ ầ ế ư ậ ệ ề ị  dùng thu c gi m co, tiêm corticoid, ) [ố ả 66]. 

Xét v  phề ương di n chi phí y t , s  d ng xét nghi m FFN ti t ki mệ ế ử ụ ệ ế ệ  

được 50% chi phí đi u tr  cho nh ng thai ph  nghi ng  chuy n d  đ  nonề ị ữ ụ ờ ể ạ ẻ  [67]. M t nghiên c u đa trung tâm thu th p d  li u v  chi phí v n chuy nộ ứ ậ ữ ệ ề ậ ể  thai ph  b  nghi ng  d a đ  non t  nh ng trung tâm y t  tuy n dụ ị ờ ọ ẻ ừ ữ ế ế ướ ế  i đ ncác trung tâm có kh  năng chăm sóc s  sinh non tháng cho k t qu  90% thaiả ơ ế ả  

ph  vào vi n đụ ệ ược ch n đoán d a đ  non nh ng FFN âm tính (151 thaiẩ ọ ẻ ư  

ph ) và không c n v n chuy n d n đ n ti t ki m đụ ầ ậ ể ẫ ế ế ệ ược 30297 đô la Mỹ trong chi phí v n chuy n không c n thi t [ậ ể ầ ế 68]. Nghiên c u c a Dutta vàứ ủ  

c ng s  năm 2010 t ng h p 10 nghiên c u v i s  tham gia c a 5129 thaiộ ự ổ ợ ứ ớ ự ủ  

ph  có tri u ch ng d a đ  non v  hi u qu  c a xét nghi m FFN đ n chụ ệ ứ ọ ẻ ề ệ ả ủ ệ ế ỉ 

đ nh nh p vi n, th i gian n m vi n và chi phí đi u tr  4 trong 10 nghiênị ậ ệ ờ ằ ệ ề ị  

c u cho th y FFN làm gi m rõ r t ch  đ nh nh p vi n và th i gian n mứ ấ ả ệ ỉ ị ậ ệ ờ ằ  

đi u tr  cho b nh nhân. 6 nghiên c u thì k t lu n FFN có làm gi m ch  đ nhề ị ệ ứ ế ậ ả ỉ ị  

nh p vi n và chi phí cho b nh nhân nh ng s  khác bi t gi a nhóm làm xétậ ệ ệ ư ự ệ ữ  nghi m và không làm xét nghi m không có ý nghĩa th ng kêệ ệ ố [69]. Nghiên 

c u c a Giles và c ng s  v i 151 thai ph  tham gia cũng cho th y th i gianứ ủ ộ ự ớ ụ ấ ờ  

n m vi n trung bình th p h n 7,6 ngày và chi phí ti t ki m đằ ệ ấ ơ ế ệ ược trung bình 

2970 đô la M    nhóm xét nghi m FFN âm tính so v i nhóm có xét nghi mỹ ở ệ ớ ệ  

FFN dương tính. Tác gi  cũng k t lu n s  d ng xét nghi m FFN giúp gi mả ế ậ ử ụ ệ ả  90% ch  đ nh v n chuy n b nh nhân không c n thi t, giúp ti t ki m chi phíỉ ị ậ ể ệ ầ ế ế ệ  

và s  b t ti n cho b nh nhân [ự ấ ệ ệ 68]. Năm 2013 nghiên c u c a Van Baaren vàứ ủ  

c ng s  th y r ng xét nghi m FFN và siêu âm đo chi u dài CTC giúp ti tộ ự ấ ằ ệ ề ế  

ki m chi phí y t  đệ ế ược 2,8­14,4 tri u đô la M  m t năm t i Hà Lanệ ỹ ộ ạ [70]

Đ i v i nh ng thai ph  nghi ng  d a đ  non có c n co t  cung, sàngố ớ ữ ụ ờ ọ ẻ ơ ử  

l c b ng siêu âm đo chi u dài CTC và làm xét nghi m FFN s  tăng khọ ằ ề ệ ẽ ả năng tiên đoán đ  non trong vòng 7 và 14 ngày. Hi n nay, nhi u n i trên thẻ ệ ề ơ ế 

gi i đã ph i h p 2 thăm dò này đ  đánh giá nguy c  đ  non v i thai ph  vàớ ố ợ ể ơ ẻ ớ ụ  

t  đó đ a ra quy t đ nh s  d ng thu c gi m co và corticoid cho thai ph ừ ư ế ị ử ụ ố ả ụ

Nghiên c u c a Gomez nh n th y thai ph  có chi u dài CTC ≥ứ ủ ậ ấ ụ ề  30mm g n nh  không có nguy c  đ  non và xét nghi m FFN trong nh ngầ ư ơ ẻ ệ ữ  

trường h p này không có giá tr  trong tiên đoán đ  non. Trong trợ ị ẻ ường h pợ  chi u dài CTC <30mm, nguy c  đ  non trong vòng 7 ngày khi xét nghi mề ơ ẻ ệ  FFN dương tính và âm tính tương  ng là 45% và 11%, nguy c  đ  non trongứ ơ ẻ  vòng 14 ngày tương  ng là 56% và 13%. Nguy c  đ  non đ c bi t cao trongứ ơ ẻ ặ ệ  

trường h p chi u dài CTC <15mm và xét nghi m FFN dợ ề ệ ương tính (75%) [71]

American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) đ a raư  khuy n cáo s  d ng c  siêu âm đo chi u dài CTC và xét nghi m FFN trongế ử ụ ả ề ệ  

nh ng trữ ường h p có c n co t  cung đ  phân bi t c n co do đ  non v iợ ơ ử ể ệ ơ ẻ ớ  

c n co Braxton Hicks. ACOG cũng khuy n cáo không nên s  d ng xétơ ế ử ụ  nghi m FFN đ  sàng l c ra nh ng thai ph  có nguy c  đ  non   nh ng thaiệ ể ọ ữ ụ ơ ẻ ở ữ  

ph  không có tri u ch ng lâm sàng c a d a đ  non [ụ ệ ứ ủ ọ ẻ 72]. M c dù d  báo vàặ ự  ngăn ng a đ  non là m c đích c a t t c  các phừ ẻ ụ ủ ấ ả ương pháp tiên đoán đ  nonẻ  

nh ng giá tr  sàng l c đ  non c a nh ng thai ph  không có tri u ch ng làư ị ọ ẻ ủ ữ ụ ệ ứ  không cao.

Nghiên c u c a Iam v i c ng s  v  nh n bi t s m nh ng thai phứ ủ ớ ộ ự ề ậ ế ớ ữ ụ 

có nguy c  đ  non mà không có y u t  nguy c  và tri u ch ng lâm sàng.ơ ẻ ế ố ơ ệ ứ  Nghiên c u cho th y k t h p siêu âm chi u dài CTC dài trên 25mm và xétứ ấ ế ợ ề  nghi m FFN âm tính thì t  l  chuy n d  đ  non trong vòng 1 ho c 2 tu nệ ỷ ệ ể ạ ẻ ặ ầ  

là r t th p (<1%). Do đó, tác gi  cũng đ a ra khuy n cáo là không c n thi tấ ấ ả ư ế ầ ế  

ph i s  d ng xét nghi m FFN đ  nh n bi t nguy c  đ  non v i nh ng thaiả ử ụ ệ ể ậ ế ơ ẻ ớ ữ  

ph  không có tri u ch ng c a d a đ  non [ụ ệ ứ ủ ọ ẻ 73]

V  m t lý thuy t, FFN đề ặ ế ược gi i phóng khi có s  đ t gãy các liênả ự ứ  

k t gi a b  m t màng  i và màng r ng. Do đó, hãng Hologic s n xu t raế ữ ề ặ ố ụ ả ấ  các xét nghi m v  FFN khuy n cáo không nên l y m u xét nghi m sau khiệ ề ế ấ ẫ ệ  

có các va ch m vào CTC nh  sau quan h  tình d c ho c khám tay trong âmạ ư ệ ụ ặ  

đ o. Hãng cũng khuy n cáo k t qu  xét nghi m có th  b   nh hạ ế ế ả ệ ể ị ả ưởng b iở  

d ch máu trong âm đ o. ị ạ

M t s  nhà nghiên c u đã ti n hành các nghiên c u v  các y u tộ ố ứ ế ứ ề ế ố 

nh h ng đ n xét nghi m FFN [

ả ưở ế ệ 62]. Tác gi  James S.McLaren và c ngả ộ  

s  nghiên c u v   nh hự ứ ề ả ưởng c a quan h  tình d c t i xét nghi m FFN.ủ ệ ụ ớ ệ  Xét nghi m FFN d ch âm đ o đệ ị ạ ược th c hi n   nh ng thai ph  ch aự ệ ở ữ ụ ử  

đ n thai t  18 đ n 34 tu n trong th i gian 48 gi  sau khi quan h  tìnhơ ừ ế ầ ờ ờ ệ  

d c. Nghiên c u nh n th y n ng đ  FFN trong d ch âm đ o c a nhómụ ứ ậ ấ ồ ộ ị ạ ủ  thai ph  v a quan h  tình d c trong vòng 48 gi  cao g p 6,36 l n (95%;ụ ừ ệ ụ ờ ấ ầ  CI=3,43­11,8) so v i nhóm không có quan h  tình d c trong vòng 48 gi ớ ệ ụ ờ  Tác gi  lý gi i đi u này là do t n t i m t phân t  liên k t có tên làả ả ề ồ ạ ộ ử ế  (1,2)­fucosylate   glycotope  có   tính  ch t   nh  m t   dây  ch ng  gi a  các

phân t , giúp các phân t  bám dính vào nhau. B  m t FFN đử ử ề ặ ượ ảc s n xu tấ  

ra t  bánh rau, màng r ng và t  bào  i đừ ụ ế ố ược bao ph  dày đ c b i  (1,2)­ủ ặ ở αfucosylate glycotope. Fibronectin được ti t ra t  tinh d ch đế ừ ị ược s n xu tả ấ  

ra t  các tuy n sinh d c cũng r t giàu  (1,2)­fucosylate glycotope.   thaiừ ế ụ ấ α Ở  

ph  v a quan h  tình d c xong mà làm xét nghi m FFN ngay thì d ch âmụ ừ ệ ụ ệ ị  

đ o s  r t nhi u fibronectin c a tinh d ch kèm  theo  (1,2)­fucosylateạ ẽ ấ ề ủ ị α  glycotope. Đi u này s  làm tăng t  l  dề ẽ ỷ ệ ương tính gi  c a ph n  ng màả ủ ả ứ  không làm tăng âm tính giả [74  ]

Đ i v i các trố ớ ường h p ra máu âm đ o nhi u, các nhà khoa h c loợ ạ ề ọ  

ng i r ng fibronectin trong huy t thanh có th  ph n  ng chéo trong ph nạ ằ ế ể ả ứ ả  

ng mi n d ch tìm FFN, d n đ n làm tăng k t qu  xét nghi m FFN và

dương tính gi  Tuy nhiên, trên th c t  lâm sàng, nh ng thai ph  b  d a đả ự ế ữ ụ ị ọ ẻ non thường b  bong nút nh y   c  t  cung và có ra m t chút máu trong d chị ầ ở ổ ử ộ ị  

âm đ o. Do đó, Natasha L.Hezelgrave và các c ng s  đã ti n hành nghiênạ ộ ự ế  

c u v   nh hứ ề ả ưởng c a máu t i xét nghi m FFN và giá tr  tiên đoán đ  nonủ ớ ệ ị ẻ  

c a xét nghi m. Các nhà nghiên c u nh n th y có máu trong que tăm bôngủ ệ ứ ậ ấ  

l y m u xét nghi m làm tăng nh  n ng đ  FFN d n đ n có th  làm tăngấ ẫ ệ ẹ ồ ộ ẫ ế ể  

đ  nh y và gi m đ  đ c hi u c a xét nghi m. Tuy nhiên, n u l y giá trộ ạ ả ộ ặ ệ ủ ệ ế ấ ị 50ng/ml làm đi m c t thì giá tr  tiên đoán đ  non trể ắ ị ẻ ước 34 tu n c a xétầ ủ  nghi m không b   nh hệ ị ả ưởng[75]

Nghiên c u đ u tiên v   nh hứ ầ ề ả ưởng c a siêu âm đ u dò âm đ o đ nủ ầ ạ ế  

k t qu  xét nghi m FFN đế ả ệ ược th c hi n năm 1994 b i Mc Kenna và c ngự ệ ở ộ  

s  trên 50 thai ph  Tác gi  th y h u h t k t qu  xét nghi m không thayự ụ ả ấ ầ ế ế ả ệ  

đ i ngay trổ ước khi siêu âm và sau khi siêu âm 3 gi , ch  có 2/16 chuy n tờ ỉ ể ừ 

dương tính sang âm tính và 5/34 chuy n t  âm tính sang dể ừ ương tính. Nghiên 

c u c a Ben­Haroush và c ng s  năm 2010 thì kh ng đ nh r ng k t qu  xétứ ủ ộ ự ẳ ị ằ ế ả  nghi m FFN làm ngay trệ ước khi siêu âm và ngay sau khi siêu âm không bị thay đ i. T t c  các xét nghi m âm tính v n âm tính, t t c  các xét nghi mổ ấ ả ệ ẫ ấ ả ệ  

dương tính v n dẫ ương tính. Nghiên c u g n đây nh t c a Amy Turitz vàứ ầ ấ ủ  

c ng s  công b  năm 2016 độ ự ố ược th c hi n trên 310 thai ph  kh ng đ nhự ệ ụ ẳ ị  

r ng k t qu  xét nghi m FFN b   nh hằ ế ả ệ ị ả ưởng không có ý nghĩa th ng kê b iố ở  thăm khám âm đ o b ng tay ho c siêu âm đ u dò âm đ oạ ằ ặ ầ ạ [76]

1.5.2. IL­8 trong tiên đoán d a đ  nonọ ẻ

S  t p trung b ch c u t i các mô trong c  th  đã đự ậ ạ ầ ạ ơ ể ược công nh n làậ  

ph n  ng viêm trong su t h n 100 năm qua. Tuy nhiên, nh ng c  ch  ph cả ứ ố ơ ữ ơ ế ứ  

t p c a quá trình viêm và nh ng quá trình trung gian c a viêm v n còn ch aạ ủ ữ ủ ẫ ư  

được hi u bi t m t cách c n k  M t s  ch t có tính hóa  ng đ ng b chể ế ộ ặ ẽ ộ ố ấ ứ ộ ạ  

c u đầ ược phát hi n vào cu i nh ng năm 1970 và đ u nh ng năm 1980 nhệ ố ữ ầ ữ ư peptid N­formylmethionyl có ngu n g c t  vi khu n, C5a, PAF, leukotrieneồ ố ừ ẩ  B4,… M t s  nhóm nghiên c u phát hi n ra đ i th c bào c a ph i ti t raộ ố ứ ệ ạ ự ủ ổ ế  

m t ch t gây viêm có kh  năng hóa  ng đ ng b ch c u nh ng m t vài nămộ ấ ả ứ ộ ạ ầ ư ấ  

sau các nhóm nghiên c u m i tinh ch  đứ ớ ế ược ch t này t  máu ngấ ừ ười. Ch tấ  

m i này l n đ u tiên đớ ầ ầ ược xác đ nh vào năm 1992 là peptide có kh  năngị ả  hóa  ng đ ng b ch c u t  các mô có ph n  ng viêm. M t đi u thú v  là khiứ ộ ạ ầ ừ ả ứ ộ ề ị  trình t  acid amin trên chu i peptid này đự ỗ ược xác đ nh b i m t s  phòng thíị ở ộ ố  nghi m thì nó trùng kh p v i m t lo i peptid đã đệ ớ ớ ộ ạ ược d  báo trự ước có tên 

là P­thromboglobulin protein ch a bi t ho t tính sinh h c đư ế ạ ọ ượ ổc t ng h p tợ ừ mRNA gây kích thích b ch c u gi m phân. Peptid này đ n nay đạ ầ ả ế ược đ tặ  tên là Interleukin­8 (IL­8) hay peptid ho t hóa b ch c u d a vào ch c năngạ ạ ầ ự ứ  

c a nó. Tuy nhiên, tên và ký hi u nh  m t chymokine c a IL­8 là C­X­Củ ệ ư ộ ủ  motif 8 hay CXCL8 cũng được công nh n và chính th c thông qua b i ti uậ ứ ở ể  ban kh o sát v  Chymokine c a hi p h i t  ch c mi n d ch qu c t  Doả ề ủ ệ ộ ổ ứ ễ ị ố ế  

đó, tên g i IL­8 hay CXCL8 v n đọ ẫ ượ ử ục s  d ng song song.   ngỞ ười, IL­8 là 

m t trong 15 thành viên c a h  chemokine CXC, độ ủ ọ ược mã hóa trên nhi mễ  

s c th  4q, kéo dài kho ng 2,5Mb (2). Các t  bào bi u mô, đ i th c bào, tắ ể ả ế ể ạ ự ế bào c  tr n và t  bào n i m c đ u có th  ti t ra IL­8. IL­8 t n t i dơ ơ ế ộ ạ ề ể ế ồ ạ ướ  i 2

d ng, 1 d ng có 72 acid amin đạ ạ ược ti t ra t  t  bào bi u mô và 1 d ng cóế ừ ế ể ạ  

77 acid amin được ti t ra t  các lo i t  bào còn l i. Công th c hóa h c vàế ừ ạ ế ạ ứ ọ  

c u trúc c a IL­8 cũng đấ ủ ược xác đ nh chính xác [ị 77]

Hình 1.2: Công th c hóa h c c a IL­8 ứ ọ ủ

Vai trò chính c a IL­8 trong su t quá trình viêm là hóa  ng đ ngủ ố ứ ộ  các t  bào mi n d ch đ n v  trí có ph n  ng viêm, đ c bi t là b ch c uế ễ ị ế ị ả ứ ặ ệ ạ ầ  

đa nhân trung tính. IL­8 cũng có ho t đ ng ch ng l i s  có m t c aạ ộ ố ạ ự ặ ủ  lympho T và b ch c u ái ki m t i v  trí viêm. Đ i v i b ch c u đa nhânạ ầ ề ạ ị ố ớ ạ ầ  trung tính, IL­8 tăng k t dính b ch c u v i t  bào n i m c và tăng ho tế ạ ầ ớ ế ộ ạ ạ  

đ ng thoát m ch. Khi b ch c u đa nhân đ n v  trí viêm, IL­8 kích thíchộ ạ ạ ầ ế ị  

b ch c u tăng ho t đ ng th c bào d n đ n tăng tác d ng viêm t i ch ạ ầ ạ ộ ự ẫ ế ụ ạ ỗ  Các nghiên c u cũng nh n th y m t s  tác d ng khác c a IL­8 nh  thúcứ ậ ấ ộ ố ụ ủ ư  

đ y t ng h p metalloproteinase­9 (MMP­9) ngo i bào làm phá h y môẩ ổ ợ ạ ủ  liên k t, gi i phóng TNF d n đ n tăng quá trình ch t theo chế ả ẫ ế ế ương trình 

c a t  bào. Trong các mô bình thủ ế ường trong c  th  n ng đ  IL­8 r tơ ể ồ ộ ấ  

th p và không th  nh n th y đấ ể ậ ấ ược nh ng n ng đ  IL­8 có th  tăng g pư ồ ộ ể ấ  

10 đ n 100 l n khi đáp  ng v i các ch t ti n viêm nh  TNF, IL­1, cácế ầ ứ ớ ấ ề ư  

y u t  vi khu n,… ế ố ẩ

Trong su t quá trình mang thai, CTC luôn đóng kín và m t đ  ch cố ậ ộ ắ  

đ  giúp gi  thai nhi n m trong bu ng t  cung. Đ n khi chuy n d  đ , dùể ữ ằ ồ ử ế ể ạ ẻ  cho đ  non hay đ  đ  tháng, CTC s  m m d n và xóa ng n l i (quá trìnhẻ ẻ ủ ẽ ề ầ ắ ạ  chín c a CTC). Mu n nh  v y, t i CTC ph i x y ra quá trình tái thi t l iủ ố ư ậ ạ ả ả ế ạ  collagen và thay đ i n ng đ  proteoglycan và nổ ồ ộ ước. Quá trình phân h yủ  collagen t i CTC đạ ược cho là do b ch c u đa nhân di chuy n t i đây và ti tạ ầ ể ớ ế  

ra các proteinase nh  MMP, đ c bi t là enzyme phân h y collagen MMP­8ư ặ ệ ủ  

và enzyme phân h y gelantin MMP­2 và MMP­9 [ủ 78]. Chính vì v y quáậ  trình chín c a CTC đủ ược coi nh  m t quá trình viêm t i đây [ư ộ ạ 79].  

V  m t lý thuy t, IL­8 đóng vai trò trung tâm trong ph n  ng viêm vàề ặ ế ả ứ  

có vai trò quan tr ng trong c  ch  chuy n d  đ  đ  tháng và đ  non.   cọ ơ ế ể ạ ẻ ủ ẻ Ở ổ 

t  cung, IL­8 có vai trò thu hút và ho t hóa các t  bào b ch c u. T i đây,ử ạ ế ạ ầ ạ  IL­8  s  kích  thích b ch  c u ti t   ra  MMP­8  (neutrophil  collagenase)   vàẽ ạ ầ ế  elastinase làm giáng hóa mô ngo i bào   c  t  cung [ạ ở ổ ử 80].   màng  i, n ngỞ ố ồ  

đ  IL8 tăng lên trong su t quá trình chy n d  [ộ ố ể ạ 81]. IL­8 hóa  ng đ ng b chứ ộ ạ  

c u t  máu ngo i ầ ừ ạ vi, tăng sinh t  bào n i m c và làm m t tính bám dính c aế ộ ạ ấ ủ  các t  bào s i nên có vai trò làm y u màng  i d n đ n v   i [ế ợ ế ố ẫ ế ỡ ố 82]. IL­8 thúc 

đ y s  t ng h p IL­ẩ ự ổ ợ 1, IL­6 và kích ho t các t  bào mi n d ch t ng h p raạ ế ễ ị ổ ợ  myeloperoxidase (m t lo i MMP đ  giáng hóa protein). ộ ạ ể

Tuy nhiên, trên lâm sàng, các nghiên c u v  IL­8 trong chuy n dứ ề ể ạ 

v n còn nhi u tranh cãi. Vrachnis t ng h p nhi u nghiên c u cho th y tăngẫ ề ổ ợ ề ứ ấ  

n ng đ  IL­8 trong d ch  i là m t marker c a ph n  ng viêm trong d ch  iồ ộ ị ố ộ ủ ả ứ ị ố  

và thường liên quan đ n nhi m trùng  i [ế ễ ố 47]. Becher và c ng s  ti n hànhộ ự ế  nghiên c u v  m t s  ch t mi n d ch   d ch c  t  cung v i đ  non choứ ề ộ ố ấ ễ ị ở ị ổ ử ớ ẻ  

th y n ng đ  IL­8 trong d ch c  t  cung tăng cao g p 5 l n   thai phấ ồ ộ ị ổ ử ấ ầ ở ụ chuy n d  đ  non so v i thai ph  chuy n d  đ  đ  tháng [ể ạ ẻ ớ ụ ể ạ ẻ ủ 45]. Holst và 

c ng s  tìm th y s  tăng n ng đ  IL­8   d ch CTC nh ng thai ph  sau đóộ ự ấ ự ồ ộ ở ị ữ ụ  

đ  non so v i nh ng thai ph  sau đó đ  đ  tháng (trung bình 11,3 ng/ml,ẻ ớ ữ ụ ẻ ủ  kho ng dao đ ng 0,15–98,1 so v i 4,9 ng/ml,kho ng dao đ ng 0,15–41,0ả ộ ớ ả ộ  ng/ml, p=0,002). S  xu t hi n c a IL­8    d ch CTC >7,7 ng/ml d  đoán đự ấ ệ ủ ở ị ự ẻ non trong vòng 7 ngày v i LR(+) là 2,38 và LR(­) là 0,51 [ớ 83]. Kurkinen­Raty và c ng s  đ a ra k t qu  nghiên c u giá tr  IL­8   d ch CTC >3,7µg/lộ ự ư ế ả ứ ị ở ị  

 nh ng thai ph  có tri u ch ng c a đ  non t  22­32 tu n v i LR(+) là 1,4

(95%,CI=0,9­2,4) [84]. Rizzo và c ng s  nghiên c u giá tr  IL­8   d ch cộ ự ứ ị ở ị ổ 

t  cung >450 pg/ml có th  so sánh nh  c a m t Fibronectin thai nhi (FFN)ử ể ư ủ ộ  

v i giá tr  >50 ng/ml trong tiên đoán đ  non và giá tr  IL­8>860pg/ml tiênớ ị ẻ ị  đoán kh  năng nuôi c y th y vi khu n trong nả ấ ấ ẩ ướ ố ớc  i v i LR(+) là 2,4 và LR(­) là 0,28 [85]. 

M c dù v y, nhi u nghiên c u l i báo cáo k t qu  không đ ng thu nặ ậ ề ứ ạ ế ả ồ ậ  

v i nh ng nghiên c u trên. M t nghiên c u ti n c u năm 2012 trên 142 thaiớ ữ ứ ộ ứ ế ứ  

ph  Th y Đi n ch a đ n thai, ki m tra 27 lo i protein trong huy t thanhụ ụ ể ử ơ ể ạ ế  cho th y n ng đ  IL­8 không liên quan đ n đ  non [ấ ồ ộ ế ẻ 44]. M t nghiên c uộ ứ  khác   Th y Đi n ti n hành trên 50 thai ph  chia làm các nhóm g m 17 thaiở ụ ể ế ụ ồ  

ph  chuy n d  đ  non, 8 thai ph  thai non tháng nh ng không chuy n dụ ể ạ ẻ ụ ư ể ạ 

đ , 14 thai ph  chuy n d  đ  đ  tháng và 11 thai ph  đ  tháng nh ngẻ ụ ể ạ ẻ ủ ụ ủ ư  không chuy n d  đ  Nghiên c u theo dõi n ng đ  IL­8   d ch CTC vàể ạ ẻ ứ ồ ộ ở ị  không tìm th y s  khác bi t gi a các nhóm [ấ ự ệ ữ 46]. Nghiên c u c a Colemanứ ủ  

và c ng s  cũng không kh ng đ nh độ ự ẳ ị ược giá tr  tiên đoán đ  non c a IL­8ị ẻ ủ  

trong d ch CTC [ị 43]. Alvarez­de­la­Rosa và các c ng s  (2000) nghiên c uộ ự ứ  

v  các y u t  ti n viêm trong máu m  góp ph n vào c n co t  cung trongề ế ố ề ẹ ầ ơ ử  

đ  non. Trong 35 thai ph  có ti n s  đ  non thì có 19 thai ph  đ  non.ẻ ụ ề ử ẻ ụ ẻ  Nghiên c u cho th y n ng đ  IL­8 khác bi t không đáng k  gi a nhómứ ấ ồ ộ ệ ể ữ  chuy n d  đ  non và chuy n d  đ  đ  tháng. Không có m i liên quan gi aể ạ ẻ ể ạ ẻ ủ ố ữ  

tu i thai ph  v i n ng đ  các cytokine [ổ ụ ớ ồ ộ 86]. K t qu  này th c s  mang l iế ả ự ự ạ  

s  nghi ng  cho các nhà khoa h c vì trong c  ch  gây đ  non, IL­8 đóng vaiự ờ ọ ơ ế ẻ  trò trung tâm c a c  4 con đủ ả ường d n đ n đ  non. Tác gi  đã lý gi i đi uẫ ế ẻ ả ả ề  này có th  do lể ượng IL­8 ti t vào d ch CTC là r t ít ho c IL­8 nhanh chóngế ị ấ ặ  

CH ƯƠ NG 2

Đ I T Ố ƯỢ NG VÀ PH ƯƠ NG PHÁP NGHIÊN C U Ứ

2.1. Đ i tố ượng nghiên c uứ

Đ i tố ượng nghiên c u là ph  n  có thai đ n khám c p c u t i khoaứ ụ ữ ế ấ ứ ạ  Khám b nh B nh vi n Ph  s n Trung ệ ệ ệ ụ ả ương được ch n đoán d a đ  nonẩ ọ ẻ  

và có ch  đ nh nh p vi n đi u tr  vì d a đ  non. ỉ ị ậ ệ ề ị ọ ẻ

2.1.1. Tiêu chu n l a ch nẩ ự ọ

­ Thai ph  đ ng ý tham gia nghiên c u.ụ ồ ứ

­ Tu i thai ph  t  18­49 tu i.ổ ụ ừ ổ

­ Thai ph  đụ ược ch n đoán d a đ  non có ch  đ nh nh p vi n đi uẩ ọ ẻ ỉ ị ậ ệ ề  

tr ị

­ Tu i thai t  27 tu n 1 ngày đ n 33 tu n 7 ngày, tính đổ ừ ầ ế ầ ược chính xác 

tu i thai d a vào d  ki n sinh theo siêu âm khi chi u dài đ u mông t  45­ổ ự ự ế ề ầ ừ65mm

­ M  không có b nh lý b t thẹ ệ ấ ường v  n i ngo i khoa.ề ộ ạ

­ Quá trình mang thai bình thường

­ M t thai, thai s ng, thai không nghi ng  b nh lý.ộ ố ờ ệ

2.1.2. Tiêu chu n lo i trẩ ạ ừ

­ Thai ph  không đ ng ý tham gia nghiên c u.ụ ồ ứ

­ Thai ph  m c các b nh lý n i khoa c p và m n tính.ụ ắ ệ ộ ấ ạ

­ Thai ph  trụ ước 27 tu n do nh ng can thi p v  s  sinh t i Vi t Namầ ữ ệ ề ơ ạ ệ  

trước tu i thai này ch a mang l i hi u qu  cao, thai ph  sau 35 tu n vì tu iổ ư ạ ệ ả ụ ầ ổ  thai này ph i thai nhi đã trổ ưởng thành và không có ch  đ nh gi  thai thêmỉ ị ữ  trong bu ng t  cung.ồ ử

­ Có s o m  cũ t  cung, TC d  d ng, UXTC, UBT,…ẹ ổ ử ị ạ

­ Có ti n s  can thi p vào CTC nh  c t c t CTC, khoét chóp CTC, ề ử ệ ư ắ ụ

­ Thai ph  đụ ược khâu vòng CTC, rau ti n đ o, rau bong non, đa  i,ề ạ ố  thi u  i.ể ố

­  Nghiên c u đứ ược ti n hành t i B nh vi n Ph  s n Trung ế ạ ệ ệ ụ ả ương

­  Các xét nghi m FFN d ch âm đ o và đo n ng đ  IL­8 d ch CTC đ cệ ị ạ ồ ộ ị ượ  

th c hi n t i Vi n nghiên c u y d c h c quân s , H c vi n quân yự ệ ạ ệ ứ ượ ọ ự ọ ệ , Hà Đông, 

Hà N iộ

2.2.2. Th i gian nghiên c uờ ứ

­ Nghiên c u đứ ược ti n hành trong 3 năm (t  2014 đ n 2016).ế ừ ế

­ Năm 2014­2015: thu nh n đ i tậ ố ượng nghiên c u.ứ

­ Năm 2016: x  lý s  li u và vi t báo cáo.ử ố ệ ế

2.2.3. Thi t k  nghiên c uế ế ứ

­ Nghiên c u mô t  c t ngang: xét nghi m đ nh lứ ả ắ ệ ị ượng n ng đ  IL­8ồ ộ  

d ch CTC và xét nghi m đ nh tính fetal fibronectin d ch âm đ o c a các thaiị ệ ị ị ạ ủ  

ph  có tri u ch ng d a đ  non   tu i thai 28­34 tu n. Sau đó theo dõi thaiụ ệ ứ ọ ẻ ở ổ ầ  

ph  đ n khi chuy n d  đ  nh m tìm m i liên quan gi a 2 xét nghi m v iụ ế ể ạ ẻ ằ ố ữ ệ ớ  

đ  non và giá tr  tiên lẻ ị ượng đ  non c a 2 xét nghi m.ẻ ủ ệ