Biện pháp nâng cao chất lượng dạy học tích hợp kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

Để làm tốt những yêu cầu này cần có các biện pháp nâng cao chất lượng dạy học tích hợp kỹ năng sống cho học sinh tiểu học. Nhà trường, giáo viên và các lực lượng giáo dục khác cần có những phối hợp đồng bộ để tạo điều kiện cho học sinh tiểu học trải nghiệm thực tế nhằm tạo nên vốn sống, nảy nở các phẩm chất, kỹ năng sống làm nền tảng cho sự phát triển nhân cách.

T P CHÍ KHOA H C I H C TÂN TRÀO

ISSN: 2354 - 1431 http://tckh.daihoctantrao.edu.vn/

Bi n pháp nâng cao ch t l ng d y h c tích h p k n ng s ng cho h c sinh ti u h c

Chu Th M Ngaa*

a Tr ng i h c Tân Trào

Thông tin bài vi t Tóm t t

Ngày nh n bài:

21/5/2019

10/6/2019

Trong th i i cách m ng công ngh 4.0 hi n nay, h c sinh ti u h c c ti p xúc v i xã h i r t s m, cho nên giáo d c k n ng s ng cho tr th c s r t c n thi t Vi c d y h c tích h p k n ng s ng c b n cho h c sinh ti u h c trên l p

và sinh ho t, tr i nghi m ngo i khóa không ch mang l i l i ích v m t s c kho

mà còn giúp các em s m có ý th c làm ch b n thân, s ng tích c c và h ng

n nh ng i u lành m nh cho chính mình c ng nh xã h i làm t t nh ng yêu c u này c n có các bi n pháp nâng cao ch t l ng d y h c tích h p k n ng

s ng cho h c sinh ti u h c Nhà tr ng, giáo viên và các l c l ng giáo d c khác

c n có nh ng ph i h p ng b t o i u ki n cho h c sinh ti u h c tr i nghi m th c t nh m t o nên v n s ng, n y n các ph m ch t, k n ng s ng làm

n n t ng cho s phát tri n nhân cách

T khóa:

K n ng s ng; d y h c tích

h p; h c sinh ti u h c; các

bi n pháp

1 t v n

D y k n ng s ng cho h c sinh trong giai o n hi n

nay là m t yêu c u c p thi t các tr ng ph thông nói

chung, b c ti u h c nói riêng Trong khi n i dung v

rèn luy n k n ng s ng ch a c a vào thành m t

ch ng trình riêng mà ch y u c giáo viên l ng

ghép trong t ng b môn nh giáo d c o c, Ti ng

Vi t… hay trong các ti t chào c u tu n, các bu i

ngo i khóa V i th i l ng quy nh c a m t ti t h c

hi n nay, khi giáo viên lên l p, s không th i gian

trang b cho h c sinh các k n ng s ng ã gây ra nh ng

h n ch cho quá trình d y h c tích h p k n ng s ng

cho h c sinh ti u h c

áp ng c yêu c u c a quá trình d y h c tích

h p k n ng s ng cho h c sinh ti u h c, ng i giáo

viên c n ph i có các bi n pháp nâng cao ch t l ng d y

h c tích h p m i phát huy c hi u qu ngay trong

khuôn kh nh ng ti t d y chính khóa Do v y, t t c

các giáo viên, ng i làm công tác qu n lý giáo d c u

ph i n m v ng c các bi n pháp mang tính c t lõi

tri n khai d y h c tích h p giúp cho h c sinh ti u h c

rèn luy n c k n ng s ng

2.1 Các khái ni m công c

Trong m t vài n m tr l i ây, chúng ta th ng xuyên c nghe n c m t quen thu c nh giáo d c

k n ng s ng, d y h c tích h p trong giáo d c ó là

nh ng ph ng th c ho t ng d y tích h p trong môn

h c và tích h p liên môn, d y h c tích h p k n ng

s ng Chúng ta có th hi u m t cách khái quát các khái

ni m nh sau:

k n ng s ng:

Theo T ch c Y t th gi i (WHO), K n ng s ng

là kh n ng có hành vi thích ng (adaptive) và tích

c c (positive), giúp các cá nhân có th ng x hi u qu

tr c các nhu c u và thách th c c a cu c s ng hàng ngày.[6]

Theo Qu nhi ng Liên h p qu c (UNICEF), k

n ng s ng là cách ti p c n giúp thay i ho c hình thành hành vi m i Cách ti p c n này l u ý n s cân

b ng v ti p thu ki n th c, hình thành thái và k

n ng T nh ng khái ni m trên ây có th th y, k n ng

s ng bao g m m t lo t các k n ng c th , c n thi t cho

cu c s ng hàng ngày c a con ng i B n ch t c a k

n ng s ng là k n ng t qu n lí b n thân và k n ng xã

h i c n thi t cá nhân t l c trong cu c s ng, h c t p

và làm vi c hi u qu

s ph m có m c ích, có k ho ch nh m hình thành

n ng l c hành ng tích c c, có liên quan t i ki n th c

và thái , giúp cá nhân có ý th c v b n thân, giao

ti p, quan h xã h i, th c hi n công vi c, ng phó hi u

qu v i các yêu c u thách th c c a cu c s ng hàng

ngày… Giáo d c k n ng s ng là ho t ng giáo d c

giúp cho ng i h c hình thành và phát tri n nh ng thói

quen, hành vi, thái tích c c, lành m nh trong vi c

ng x các tình hu ng c a cu c s ng cá nhân và tham

gia i s ng xã h i, qua ó hoàn thi n nhân cách và

nh h ng phát tri n b n thân t t h n d a trên n n

t ng các giá tr s ng[7]

Giáo d c k n ng s ng là r t quan tr ng và c n thi t

cho tr nh Giáo d c k n ng s ng giúp cho h c sinh

ti u h c phát tri n nhân cách, th ch t, tình c m, giao

ti p, ngôn ng , t duy m t cách toàn di n, là n n t ng

tr t tin tham gia vào các ho t ng s ng và h c

t p

- D y h c tích h p: Theo t i n Giáo d c h c:

Tích h p là hành ng liên k t các i t ng nghiên

c u, gi ng d y, h c t p c a cùng m t l nh v c ho c vài

l nh v c khác nhau trong cùng m t k ho ch d y h c

[8] D y h c tích h p là m t quan i m lý lu n d y h c,

hành ng liên k t các i t ng nghiên c u, gi ng d y,

h c t p c a cùng m t l nh v c ho c vài l nh v c khác

nhau trong cùng m t k ho ch d y h c Nh v y, d y

h c tích h p là nói n vi c s d ng các ph ng pháp

và m c tiêu c a ho t ng d y h c c a giáo viên tích

h p n i dung d y h c v i vi c hình thành các k n ng

cho h c sinh ti u h c Giáo viên có th tích h p các n i

dung các môn h c khác nhau, ho c các ki n th c

khác liên quan n bài gi ng chuy n t i n h c sinh

nh ng ch giáo d c l ng ghép thông qua các hình

th c truy n t b ng trình chi u, gi ng d y, th o lu n,

d y h c theo d án… D y h c tích h p là m t xu

h ng c a lí lu n d y h c và c nhi u n c trên th

gi i th c hi n

h c tích h p k n ng s ng cho h c sinh ti u h c là cách

th c d y l ng ghép nh ng n i dung giáo d c có liên

quan n quá trình d y h c c a m t môn h c nh : Giáo

d c o c, l i s ng; giáo d c môi tr ng; ti t ki m và

s d ng n ng l ng … nh m giúp h c sinh hình thành các k n ng s ng thông qua vi c x lí các n i dung ki n

th c trong m i liên quan v i nhau, m b o h c sinh

ti u h c v n d ng c t ng h p các ki n th c ó m t cách h p lí gi i quy t các v n trong h c t p, cu c

s ng.[1]

sinh ti u h c

Vi c rèn luy n k n ng s ng cho h c sinh b c

Ti u h c không ch giúp tr hình thành nên nh ng hành

vi tích c c và kh n ng thích nghi v i m i hoàn c nh

s ng, t o nên b n l nh t tin h n khám phá và t n

h ng cu c s ng m t cách tr n v n Xu t phát t m c ích d y h c tích h p k n ng s ng cho h c sinh Ti u

h c, nhà tr ng c ng nh giáo viên c n t o ra m t môi

tr ng tr i nghi m giúp tr hoàn thi n kh n ng t ch

c a b n thân, phát tri n nhân cách và thích nghi v i m t

cu c s ng luôn thay i

Có th nh n di n các k n ng s ng c b n, c t lõi

c n giáo d c cho h c sinh ti u h c qua các k n ng

d i ây:

K n ng ng x n i h c ng; K n ng giao ti p

t o d ng các m i quan h ; K n ng trình t nh n th c;

K n ng thuy t trình; K n ng phòng ch ng xâm h i;

K n ng h c trên l p và t h c nhà; K n ng xây

d ng s t tin và coi tr ng giá tr b n thân; K n ng thích ng v i m i môi tr ng, i u ki n s ng khác nhau; K n ng t m c tiêu trong công vi c, h c t p;

K n ng gi i quy t v n ; K n ng làm vi c nhóm; K

n ng lãnh o và hành vi tích c c; Tinh th n trách nhi m và k n ng t ch c công vi c hi u qu ; Nh n

th c gi i tính và nh n th c c m xúc h c ng; K

n ng t ch m sóc b n thân; K n ng c u th ng: S

c p c u, x lý tình hu ng, c p c u u i n c, b ng bó

v t th ng, cách x lý kh b i n gi t- cháy b ng; K

n ng sinh ho t t p th …

m i cách ti p c n khác nhau u có th giáo d c

k n ng s ng phù h p v i môi tr ng h c t p và sinh

s ng c a h c sinh V c b n, khi d y h c tích h p, nhà

tr ng và giáo viên c n xây d ng ch ng trình giáo

d c các k n ng s ng c n thi t, c t lõi nh m t ng c ng

n ng l c và kh n ng thích ng cho h c sinh ti u h c

T ch ng trình giáo d c ph thông m i, t các c

i m môn h c, c n t ch c các ph ng pháp, bi n pháp

d y nh m nâng cao hi u qu giáo d c tích h p k n ng

s ng cho h c sinh ti u h c và th hi n c s phân hóa trong quá trình d y h c V ph ng pháp và hình

th c t ch c d y h c, i v i m t ch , ng i giáo

viên luôn ph i chú tr ng vi c ng d ng ki n th c c a

ch vào th c ti n c ng nh ng d ng k t h p v i

các môn h c khác nh m t ng c ng k n ng s ng cho

h c sinh ti u h c

h p i v i vi c rèn luy n k n ng s ng cho h c sinh

ti u h c

B GD& T ã công b n i dung ch ng trình các

môn h c và l trình th c hi n tri n khai ch ng trình

m i Trong ó, ho t ng tr i nghi m c ng là m t n i

dung quen thu c vì c xây d ng trên c s các ho t

ng giáo d c t p th nh chào c , sinh ho t l p, sinh

ho t Sao Nhi ng, i TNTP H Chí Minh và các

ho t ng tham quan, lao ng, thi n nguy n, ph c v

c ng ng,… trong ch ng trình hi n hành c p ti u

h c, n i dung các môn h c bao gi c ng g n tích h p

k n ng s ng và ho t ng tr i nghi m cho h c sinh

Nh ng yêu c u d y h c tích h p ph i áp ng c

yêu c u rèn k n ng s ng cho h c sinh ti u h c mà k t

qu c a ho t ng d y h c ó c n th hi n c k t qua

khi h c sinh tham gia vào các ho t ng tr i nghi m

nh m t ng c ng n ng l c thích ng v i cu c s ng

nh : Hi u bi t v b n thân và môi tr ng s ng; Nh n

bi t c s thay i c a c th , c m xúc, suy ngh c a

b n thân; Hình thành c m t s thói quen, n p s ng

sinh ho t và k n ng t ph c v ; Nh n ra c nhu c u

phù h p và nhu c u không phù h p; Phát hi n c

v n và t tin trao i nh ng suy ngh c a mình; Ch

ra c s khác bi t gi a các cá nhân v thái , n ng

l c, s thích và hành ng; Nh n di n c m t s

nguy hi m t môi tr ng s ng i v i b n thân; K

n ng i u ch nh b n thân và áp ng v i s thay i;

xu t c nh ng cách gi i quy t khác nhau cho

cùng m t v n ; Làm ch c c m xúc, thái và

hành vi c a mình và th hi n s t tin tr c ông

ng i; T l c trong vi c th c hi n m t s vi c phù h p

v i l a tu i; Bi t cách tho mãn nhu c u phù h p và

ki m ch nhu c u không phù h p; Th c hi n c các

nhi m v v i nh ng yêu c u khác nhau; Bi t cách x lí

trong m t s tình hu ng nguy hi m

Theo ch ng trình giáo d c ph thông m i, ho t

ng d y h c tích h p ti u h c, c n t ng c ng tích

h p trong n i b môn h c Toán, Ti ng Vi t, o c,

T nhiên và Xã h i (các l p 1, 2, 3) và l ng ghép các

v n nh môi tr ng, bi n i khí h u, k n ng s ng,

dân s , s c kh e sinh s n… vào các môn h c và ho t

ng giáo d c

L p 4 và l p 5, th c hi n i u ch nh và hình thành hai môn: Khoa h c và Công ngh (ch y u d a trên c

s môn h c này các l p 4, 5 c a ch ng trình hi n hành); Tìm hi u xã h i (ch y u d a trên c s môn

L ch s và a lý các l p 4, 5 c a ch ng trình hi n hành và thêm m t s v n xã h i).[1]

áp ng c các yêu c u trên, ng i giáo viên

ti u h c c n t p trung xây d ng các ch d y h c trong m i môn h c và ch k n ng s ng d y tích

h p cho phù h p v i i u ki n, hoàn c nh c a a

ph ng, nhà tr ng Ng i giáo viên c n chu n b tâm

th vui v trong t ch c d y tích h p vì s m t nhi u

th i gian chu n b Cách th c d y tích h p ph i duy trì

s n nh cho l p h c luôn sôi ng, các em h c sinh hào h ng h c t p Nh v y, vai trò c a các bi n pháp

d y h c tích h p k n ng s ng cho h c sinh ti u h c có

ý ngh a vô cùng quan tr ng

2.4 Bi n pháp giúp giáo viên d y h c tích h p rèn

Th c t các k n ng s ng ã c a vào m c tiêu

c th t ng môn h c, bài h c nh ng th c t , v n có

hi n t ng giáo viên khi d y tích h p ã không có s cân nh c, l a ch n trong m t bài d y nên d y không

gi , cái chính ch a nói c bao nhiêu mà ph n tích

h p ã làm bi n d ng ti t h c, không t c hi u qu rèn k n ng s ng cho h c sinh Vì v y, có hi u qu cao, ng i giáo viên c n n m v ng các bi n pháp sau:

s ph m

truy n t c ki n th c và giúp h c sinh ti u

h c am mê h c t p, ng i giáo viên ph i có nghi p v

s ph m v ng vàng, ph i t b i d ng và trang b cho mình ph ng pháp d y h c sinh ng, có cách gi ng bài m t cách ng n g n, xúc tích bài h c d i sâu vào trí nh

Ngoài n ng khi u, có th nói tính cách c a th y cô

t a nh ngu n c m h ng, tác ng l n nh t n vi c

h c c a tr S vui v , hài h c là li u thu c t t nh t cho giáo d c h c sinh Giáo viên ph i là ng i am hi u tâm sinh lý h c sinh, c bi t ph i th t tinh ý n m c tâm t c a tr , ch b o khéo léo, thu hút c các em tham gia vào t ng n i dung c a bài h c Giáo viên càng hài h c, dí d m h c sinh càng thích h c môn ó Có

th áp d ng ph ng pháp “l p h c vui v ’, “v a h c

v a ch i” Ph ng pháp này giúp tr d ti p thu mà còn giúp tr ch ng, v n ng não b nhi u h n theo chi u h ng tích c c

2.4.2 Giáo viên c n i m i cách th c, hình th c

cho h c sinh ti u h c

- Th y cô giáo là ng i m hi n th hai c a h c

sinh ti u h c, các em luôn luôn nghe l i d y b o và làm

theo nh ng gì th y cô d y Do ó, th y cô giáo ph i là

t m g ng sáng v o c, nh t là t m g ng v các

ng x v n hóa, chu n m c trong l i nói và vi c làm

Giáo d c k n ng s ng cho h c sinh s khó h n khi

chính th y cô không ph i là m t t m g ng

- t o cho các em môi tr ng n ng ng c ng

nh t o ni m vui, h ng thú trong h c t p, m i ng i

giáo viên c n không ng ng i m i ph ng pháp d y

h c theo h ng phát huy tính c l p, sáng t o c a h c

sinh g n v i th c ti n, có tài li u b tr phong phú, s

d ng thi t b d y h c và ng d ng CNTT trong d y

h c

- Trong công tác chu n b bài lên l p, giáo viên c n

thi t k ti n trình d y h c thành các ho t ng h c c a

h c sinh, xây d ng các n i dung chính gi ng d y;

xác nh nh ng n ng l c có th nâng cao cho h c sinh

trong t ng n i dung Biên so n các câu h i, bài t p

ánh giá trình c a h c sinh; t ch c d y h c d

gi , phân tích, rút kinh nghi m

- M i bài d y, giáo viên luôn chú tr ng t o cho các

em tính ch ng, tích c c, h ng thú trong h c t p; phát

huy tính sáng t o Trong gi h c, giáo viên c n t o c

h i cho các em c nói, c trình bày tr c nhóm

b n, tr c t p th , nh t là các em còn hay r t rè, kh

n ng giao ti p kém qua ó góp ph n tích l y thêm k

n ng s ng

- Giáo viên ch nhi m ph i làm t t công tác ch

nhi m mà nhà tr ng phân công, th ng xuyên thay

i các hình th c sinh ho t l p các em c thay

m t l p tr c ánh giá, nh n xét thêm ph n giao l u v i

toàn tr ng qua các ti t m c v n ngh , k chuy n, câu

, trò ch i… do chính các em ng ra t ch c d i s

giúp và h ng d n c a giáo viên

- Quán tri t m c tiêu gi ng d y môn o c, nh t

là hình thành các hành vi o c Giáo viên làm t t

công tác ki m tra ánh giá phân lo i h nh ki m c a h c

sinh, rèn cho các em kh n ng t h c, t ch m sóc b n

thân, bi t l phép, hi u th o, t ph c v b a n và v

sinh cá nhân Thay i luân phiên nhau cho h c sinh có

c h i th thách làm l p tr ng, t tr ng, các em

rèn luy n tác phong c a ng i bi t tích c c ch ng,

sáng t o trong cách i u hành nhóm và t p th l p

2.4.3 Nh tr ng t ng c ng t ch c các ho t

trong v ngo i nh tr ng

- Nhà tr ng c n t ch c t t các bu i chào c u

tu n Theo ó m c tiêu bu i chào c không ch là ánh giá x p lo i n n n p, h c t p, các ho t ng giáo d c trong tu n qua, tri n khai k ho ch tu n t i c a BGH nhà tr ng mà c n thay i hình th c bu i l chào c

m t cách sáng t o, rèn luy n các k n ng cho h c sinh

- T ch c t t ho t ng ngo i khóa, “di n àn”

ph m vi l p kh i c a mình M i n m h c s có m t s

ch rèn luy n k n ng s ng c tri n khai Trong

ó nhà tr ng c n phát huy vai trò c a t ch c i TNTP H Chí Minh và Sao nhi ng theo các ch i m hàng tháng

+ Xây d ng tr ng, l p xanh-s ch- p-an toàn Trong ó c n chú tr ng t o môi tr ng t nhiên g n g i

v i cu c s ng nh tr ng v n cây thu c nam, các câu

kh u hi u các cây xanh, b n hoa thông qua ó mà giáo d c ý th c BVMT các em

2.4.4 Thành l p các lo i hình câu l c b , nhóm sinh ho t t p th

Nhà tr ng nên thành l p các câu l c b cho h c sinh ti u h c nh khiêu v th thao, ti ng Anh, âm

nh c, h i h a, k n ng s ng, trò ch i dân gian, hát dân

ca và các lo i hình sinh ho t v n hóa dân gian vào

tr ng h c…giúp h c sinh có c h i th hi n am mê

c a mình Nhà tr ng c n th ng xuyên t ch c các

ho t ng cho các câu l c b và nhóm h c sinh c tham gia vào các phong trào nâng cao th ch t, các bu i tham quan dã ngo i T ch c sinh ho t chuyên v i các tr ng h c khác câu l c b c a h c sinh ti u h c

c h c h i l n nhau qua các ho t ng giao l u, qua

ó rèn luy n k n ng s ng cho các em Nh ng ho t

ng c a câu l c b , nhóm sinh ho t th c t s giúp h c sinh ti u h c c hòa mình vào không khí t p th , tr i nghi m trong t ng c m xúc và th hi n k n ng s ng,

t ó các em s tích l y v n s ng, t o n n t ng cho s phát tri n nhân cách

Ngoài ra, nhà tr ng c n ph i h p v i gia ình, các

t ch c xã h i trong và ngoài nhà tr ng cùng góp

ph n giáo d c k n ng s ng cho các em Hàng n m các nhà tr ng t ch c cho các em i du l ch tr i nghi m các em có nh ng c m nh n t t p v quê h ng t

n c, thêm lòng th ng yêu và t hào v t qu c

3 K t lu n

D y h c tích h p c n ph i c ti n hành r t k

l ng d a trên c s ki n th c khoa h c c b n k t h p

v i rèn k n ng s ng cho h c sinh ti u h c Các bi n

pháp nâng cao ch t l ng d y h c tích h p k n ng

s ng cho h c sinh ti u h c giúp giáo viên bi t xây d ng

bi n pháp, cách th c d y tích h p k n ng s ng khác

nhau t c m c ích giáo d c

Sau khi n m v ng các bi n pháp d y h c tích h p

k n ng s ng, ng i giáo viên c n phát huy t t vai trò

ng i t ch c rèn luy n k n ng s ng cho h c sinh ti u

h c, c bi t quan tâm n ho t ng th c hành và ng

d ng ki n th c vào gi i quy t nh ng v n th c ti n

Nhà tr ng c n t ch c nh ng ho t ng tr i nghi m a

d ng v hình th c, phong phú v n i dung, t o c các

ng l c, các i u ki n giúp giáo viên d y h c tích h p

k n ng s ng cho h c sinh t c hi u qu cao h n

TÀI LI U THAM KH O

1 B Giáo d c và ào t o, Ch ng tr nh giáo d c

2 Nguy n V n C ng – Bernd Meier, Lý lu n d y

3 Nguy n Anh D ng (ch nhi m), Ph ng án th c

hi n quan i m tích h p trong phát tri n ch ng tr nh

tài NCKH c p B , mã s : B2011-07NV, Vi n Khoa

h c Giáo d c Vi t Nam, 2013

4 Nguy n V n n, T ch c ho t ng h c, Nxb

Giáo d c Vi t Nam, Hà N i, 2012

5 Nguy n c Minh (ch biên), D ng V n H ng,

Tr n H i Toàn, i m i ánh giá k t qu giáo d c h c sinh ti u h c, Nxb Giáo d c Vi t Nam, Hà N i, 2015

6 Life Skills Education for Children and Adolescents in Schools, World Health Organization,

1997

7 Thông t s 04/2014/TT-BGD T do B Giáo

d c và ào t o ban hành ngày 28/2/2014 v vi c ban hành quy nh qu n lý ho t ng giáo d c k n ng s ng

và ho t ng giáo d c ngoài gi chính khóa

8 Bùi Hi n (2013), T i n Giáo d c h c, Nhà xu t

b n T i n Bách Khoa

Methods to improve the quality of teaching life skills integration for elementary students

Chu Thi My Nga

Article info Abstract

Recieved:

21/5/2019

Accepted:

10/6/2019

In the era of technology revolution 4.0, primary students are exposed to society very soon, so educating life skills for children is really necessary Teaching integrates basic life skills for elementary school students in class and activities, extracurricular experiences not only bring health benefits but also help children to consciously master themselves, living positively and towards healthy things for yourself and society In order to well fulfill these requirements, it is necessary to take measures to improve the quality of life skills integration teaching for elementary students Schools, teachers and other educational forces need to have coordinate coordination

to facilitate primary school students to experience real life in order to create a living, developing qualities and life skills as a foundation for personality development

Keywords:

Life skills;

integrated teaching;

primary student;

methods