Từ quan điểm của một số nhà nghiên cứu về sự tương tác diễn ra trong bài học ngôn ngữ, chúng tôi thấy rằng cần phải tăng cường sự tương tác giữa giáo viên và học sinh cũng như giữa các sinh viên. Tương tác thường xuyên sẽ giúp họ xác định các biện pháp và cơ hội bổ sung để cải thiện việc dạy và học ngoại ngữ.
Trang 1Viïơc hoơc ngoaơi ngûô thađnh cöng phuơ thuöơc ríịt
nhiïìu ýịu töị trong ăoâ coâ phûúng phaâp daơy - hoơc,
trònh ăöơ cuêa ngûúđi daơy, sûơ nöî lûơc cuêa ngûúđi hoơc,
chûúng trònh hoơc, giaâo trònh, thúđi lûúơng, cú súê víơt
chíịt, caâc thiïịt bõ daơy - hoơc, v.v. Tuy nhiïn coâ möơt
ýịu töị dûúđng nhû ñt ặúơc ăïì cíơp ăoâ lađ: sûơ tûúng taâc
cuêa ngûúđi hoơc. Qua thûơc tiïîn giaêng daơy ngoaơi ngûô,
chuâng töi nhíơn thíịy nïịu sinh viïn caâc trûúđng khöng
chuýn ngûô khùưc phuơc ặúơc sûơ e deđ, ngaơi giao tiïịp
bùìng tiïịng Anh ăïí tñch cûơc tûúng taâc vúâi giaêng viïn
vađ baơn hoơc nhiïìu hún thò sinh viïn seô gùơt haâi ặúơc
kïịt quaê khaê quan hún
2. Khaâi niïơm “tûúng taâc” vađ “sûơ tûúng taâc
trong daơy hoơc ngoaơi ngûô”
Theo “Tûđ ăiïín tiïịng Viïơt” cuêa Viïơn Ngön ngûô
hoơc: “Tûúng taâc lađ sûơ taâc ăöơng qua laơi líîn nhau”
Trong tûđ ăiïín tiïịng Anh “The Oxford Modern
English Dictionary”, taâc giaêi Julia Swannel (1994) thò
ắnh nghôa “Tûúng taâc lađ hađnh ăöơng cuđng nhau” [4]
Trong daơy vađ hoơc ngoaơi ngûô, sûơ tûúng taâc giuâp
ngûúđi hoơc hiïíu vađ lônh höơi kiïịn thûâc vïì ngön ngûô nhiïìu
hún. Theo Luk & Lin (2007) tûúng taâc trong caâc lúâp
hoơc ngön ngûô lađ hoaơt ăöơng quan troơng ăöịi vúâi sinh
viïn, qua ăoâ hoơ khöng chó xíy dûơng kiïịn thûâc, mađ cođn
xíy dûơng niïìm tin trúê thađnh ngûúđi sûê duơng ngön ngûô
coâ nùng lûơc [8]. Long, M. (1996) cuông nhíịn maơnh
tíìm quan troơng cuêa phûúng phaâp daơy hoơc tûúng taâc
ăöịi vúâi sûơ tiïịn böơ cuêa ngûúđi hoơc ngoaơi ngûô khöng chó
úê kyô nùng giao tiïịp mađ cođn úê caâc kyô nùng ăoơc, nghe vađ viïịt [7]. ÚÊ kyô nùng noâi (Speaking skill), ngûúđi hoơc coâ thïí tham gia caâc hoaơt ăöơng khaâc nhau theo cùơp hoùơc nhoâm nhû: ăoâng vai (role play) cho möơt tònh huöịng cuơ thïí; phoêng víịn, ăiïìu tra thöng tin, thaêo luíơn möơt chuê ăïì tûơ choơn, v.v. Ăöịi vúâi bađi ăoơc vađ nghe hiïíu (Reading/ Listening comprehension), ngûúđi hoơc coâ thïí thaêo luíơn vïì chuê ăïì sùưp ặúơc tiïịp cíơn, cuđng nhau lađm roô caâc khaâi niïơm, caâc quan ăiïím liïn quan trûúâc vađ sau khi ăoơc vađ nghe, so saânh caâc sûơ lûơa choơn khaâc nhau ăïí tòm ra ăaâp aân phuđ húơp nhíịt
3. Tùng cûúđng sûơ tûúng taâc cuêa sinh viïn
Nhûông nùm gíìn ăíy sinh viïn trûúđng Ăaơi hoơc Cöng ăoađn ặúơc ăađo taơo theo hïơ thöịng tñn chó, sinh viïn ăïịn tûđ caâc lúâp, caâc khoa khaâc nhau coâ thïí ăùng kyâ hoơc cuđng hoơc phíìn tiïịng Anh cú baên, do ăoâ phíìn lúân sinh viïn khöng biïịt nhau trong giúđ hoơc ngoaơi ngûô chñnh khoaâ úê trûúđng. Sinh viïn laơi cađng ngaơi giao tiïịp vađ lađm viïơc theo cùơp hoùơc nhoâm vúâi nhau
Ăïí giaêi quýịt ặúơc víịn ăïì nađy, chuâng töi nhíơn thíịy giaêng viïn ngoaơi ngûô nïn aâp duơng linh hoaơt caâc ăïì xuíịt cuêa nhađ nghiïn cûâu sû phaơm Jong & Hawley (1995). Cuơ thïí nhû sau:
a. Tûúng taâc giûôa giaêng viïn vađ sinh viïn
Möơt trong nhûông chòa khoâa quan troơng nhíịt ăïí
TÙNG CÛÚĐNG SÛƠ TÛÚNG T AÂC GIÛÔA GIAÊNG VIÏN VÚÂI SINH VIÏN VAĐ SINH VIÏN VÚÂI SINH VIÏN TRONG QUAÂ TRÒNH DAƠ Y - HOƠC NGOAƠI NGÛÔ
NGUÝÎN THÕ HIÏÌN HÛÚNG* Ngađy nhíơn:17/10/2018
Ngađy phaên biïơn:22/11/2018
Ngađy duýơt ăùng:24/12/2018
Toâm tùưt: Qua caâc quan ăiïím cuêa möơt söị nhađ nghiïn cûâu vïì sûơ tûúng taâc diïîn ra trong giúđ hoơc ngoaơi ngûô, chuâng töi nhíơn thíịy rùìng tùng cûúđng sûơ tûúng taâc giûôa giaêng viïn vúâi sinh viïn cuông nhû giûôa sinh viïn vúâi nhau lađ ríịt cíìn thiïịt. Tûúng taâc thûúđng xuýn seô giuâp hoơ xaâc ắnh thïm caâc biïơn phaâp vađ cú höơi caêi thiïơn viïơc daơy vađ hoơc ngoaơi ngûô
Tûđ khoâa: tûúng taâc, lúâp hoơc ngoaơi ngûô
ENHANCING THE INTERACTION BETWEEN TEACHERS AND STUDENTS AND STUDENTS WITH STUDENTS
IN THE PROCESS OF TEACHING AND LEARNING FOREIGN LANGUAGES Abstract: From the perspective of some researchers on the interaction that takes place during the language learning lesson,
we find that it is necessary to enhance the interaction between teachers and students as well as between students. Regular interaction will help them identify additional measures and opportunities to improve foreign language teaching and learning
Keywords: interaction, foreign language classes
* Trûúđng Ăaơi hoơc Cöng ăoađn
Trang 2tûúng taâc cuêa giaêng viïn. Nhûông sinh viïn nhuât nhaât
thûúđng lo súơ khi hoơ phaêi bùưt ăíìu cuöơc trođ chuýơn
hoùơc chuê ăïì ăïí thaêo luíơn. Luâc nađy giaêng viïn nïn
ăùơt cíu hoêi gúơi múê. Sûơ khñch lïơ cuêa giaêng viïn lađ ríịt
quan troơng trong giai ăoaơn ăíìu cuêa bađi hoơc trïn lúâp
cuông nhû trong suöịt giúđ hoơc. Tuy nhiïn giaêng viïn
cíìn hûúâng díîn ăïí sinh viïn khöng bõ phín tím vađ
traânh xa caâc muơc tiïu cuêa bađi hoơc
Caâc cíu hoêi cuêa giaêng viïn coâ thïí bùưt ăíìu cho
möơt phaên ûâng díy chuýìn vïì sûơ tûúng taâc cuêa sinh
viïn vúâi nhau. Chùỉng haơn: giaêng viïn ýu cíìu sinh
viïn traê lúđi möơt cíu hoêi nhíịt ắnh liïn quan ăïịn chuê
ăïì múâi hoùơc chuê ăïì ăaô ặúơc daơy trong bađi hoơc trûúâc
nhûng khöng ăùơt cíu hoêi cho riïng caâ nhín nađo mađ
nïn tûúng taâc vúâi toađn thïí lúâp. Ăöịi vúâi cíu traê lúđi,
sinh viïn ặúơc choơn ngíîu nhiïn dûơa trïn khaê nùng
cuêa mònh
Tuy nhiïn tûđ thûơc tïị giaêng daơy, chuâng töi nhíơn
thíịy möơt söị loaơi cíu hoêi cuêa giaêng viïn laơi ngùn caên
sûơ tûúng taâc trong hoơc tíơp cuêa sinh viïn. Vñ duơ: Caâc
cíu hoêi trònh bađy (cíu hoêi mađ cíu traê lúđi ăaô ặúơc caê
giaêng viïn vađ sinh viïn biïịt ăïịn, sùĩn coâ trong giaâo
trònh) seô khiïịn sinh viïn naên. Bïn caơnh ăoâ, caâc chiïịn
lûúơc ăùơt cíu hoêi khaâc nhau cuêa giaêng viïn coâ thïí
hûôu ñch hoùơc cuông coâ thïí gíy ûâc chïị khi giao tiïịp
trong lúâp hoơc. Allwright, (1996) chó ra rùìng ăöi khi
giaêng viïn trúê nïn quaâ quan tím ăïịn viïơc ngûúđi hoơc
tûúng taâc bùìng lúđi noâi, coâ thïí phaên taâc duơng. Khöng
nïn chó trñch löîi cuêa sinh viïn ngay khi sinh viïn ăang
noâi, lađm míịt caêm hûâng hoơc tíơp cuêa caâc em [1]
Krashen vađ Terrell (1988) ăaô nhíơn ắnh, “ sûêa löîi
cuêa sinh viïn ngay luâc sinh viïn ăang phaât biïíu coâ
thïí aênh hûúêng tiïu cûơc ăïịn sûơ sùĩn sađng thïí hiïơn
baên thín cuêa caâc em líìn sau” [5]. Trûúâc ăíy, ăaô coâ
nhiïìu nghiïn cûâu vïì sûêa löîi trïn thïị giúâi cho rùìng
khi giaêng viïn ngoaơi ngûô cöị gùưng sûêa löîi phaât ím,
ngûô phaâp möơt caâch ăöơt ngöơt trong lúâp hoơc, viïơc nađy
híìu nhû phaên taâc duơng vò seô khöng taơo ặúơc aênh
hûúêng tñch cûơc nađo ăïịn hiïơu suíịt hoơc cuêa ngûúđi
hoơc. Löîi lađ möơt biïíu hiïơn cíìn thiïịt cuêa sûơ phaât triïín
liïn ngön ngûô vađ giaêng viïn khöng nïn bõ aâm aênh
búêi sûơ ăiïìu chónh löîi liïn tuơc. Giaêng viïn ngoaơi ngûô
chó nïn sûêa löîi ăïí caê lúâp ruât kinh nghiïơm khi töíng kïịt
hoaơt ăöơng nhoâm. Theo Rivers (1983) “Tûúng taâc thûơc
sûơ trong lúâp hoơc ăođi hoêi giaêng viïn nhûúơng vai trođ
cuêa mònh cho sinh viïn trong viïơc phaât triïín vađ thûơc
hiïơn caâc hoaơt ăöơng, chíịp nhíơn tíịt caê caâc yâ kiïịn, vađ
khoan dung vúâi caâc löîi sinh viïn mùưc phaêi trong khi
hoơ ăang cöị giao tiïịp bùìng ngoaơi ngûô. Giaêng viïn
nïn cho pheâp sinh viïn khaâm phaâ ngoaơi ngûô ăoâ thöng
qua viïơc sûê duơng noâ trong ngûô caênh thay vò thuýịt
trònh quaâ nhiïìu cho hoơ biïịt vïì ngoaơi ngûô ăoâ” [10]
Trong giúđ hoơc ngoaơi ngûô, giaêng viïn coâ thïí sùưp
xïịp chöî ngöìi phuđ húơp, chùỉng haơn nhû: ngöìi theo sú ăöì hònh trođn, hoùơc chûô U ăïí ăaêm baêo rùìng tíịt caê sinh viïn ăïìu tûúng taâc vúâi giaêng viïn vađ caâc baơn trong caê lúâp. Ăiïìu quan troơng lađ giaêng viïn phaêi taơo
ra möơt bíìu khöng khñ thoaêi maâi, thín thiïơn, khöng gíy aâp lûơc ăöịi vúâi bíịt kyđ sinh viïn nađo kïị caê sinh viïn hoơc chûa töịt. Giaêng viïn ăaêm nhíơn vai trođ cuêa möơt ngûúđi ăiïìu khiïín (controller), möơt ngûúđi taơo ăiïìu kiïơn (facilitator) chûâ khöng phaêi lađ möơt ngûúđi ăöơc tađi (authoritarian) aâp ăùơt yâ nghô cuêa mònh vađo tû duy cuêa ngûúđi hoơc
ÚÊ cíịp ăöơ ăaơi hoơc, giaêng viïn cíìn taơo ăöơng lûơc nöơi taơi cho sinh viïn, ăöi khi giaêng viïn phaêi haơn chïị ặa ra caâc chó thõ hay ra lïơnh. Thay vađo ăoâ, giaêng viïn nïn ăoâng vai trođ lađ ngûúđi tû víịn (consultant) cho sinh viïn. Ăiïìu nađy ăođi hoêi giaêng viïn phaêi tòm hiïíu síu vïì nöơi dung bađi hoơc trûúâc möîi giúđ giaêng. Vñ duơ, dûúâi ăíy lađ tûđ thûơc tiïîn möơt trong nhûông lúâp hoơc hiïơu quaê mađ töi ăaô quan saât taơi Trung tím Ngön ngûô cuêa Ăaơi hoơc Quöịc gia Hađ Nöơi. Töi nhíơn thíịy giaêng viïn thûúđng ặâng dûúâi lúâp cuđng vúâi caâc sinh viïn, thay vò ngöìi trïn buơc giaêng quaâ líu. Giaêng viïn ríịt thín thiïơn vađ sinh viïn thaêo luíơn bađi ríịt thoaêi maâi
Sau ăoâ hoơ bùưt ăíìu ăùơt cíu hoêi vúâi giaêng viïn vađ cö -trođ trao ăöíi yâ tûúêng cuđng nhau. Coâ thïí thíịy rùìng ăöi khi trong giúđ hoơc, giaêng viïn khöng nïn lađ möơt ngûúđi ặâng lúâp thuýịt giaêng döng dađi, mađ nïn ăoâng vai trođ lađ ngûúđi tû víịn seô khiïịn sinh viïn caêm thíịy thoaêi maâi hún, vađ sûơ tûúng taâc seô tûơ nhiïn diïîn ra
Tuy nhiïn, giaêng viïn cuông nïn dûơa vađo phaân ăoaân cuêa mònh trong viïơc ăaânh giaâ khaê nùng cuêa sinh viïn khi traê lúđi caâc cíu hoêi úê mûâc ăöơ nhíịt ắnh, vađ phín böí thúđi gian phuđ húơp cho caâc hoaơt ăöơng tûúng taâc trïn lúâp, ăöơng viïn sinh viïn hoơc lûơc ýịu keâm tham gia bađi giaêng nhiïìu hún, nhûng khöng dûđng laơi quaâ líu úê möơt cíu hoêi, khöng nïn ýu cíìu quaâ cao hay kyđ voơng quaâ nhiïìu úê cíu traê lúđi cuêa möơt sinh viïn nađo, lađm aênh hûúêng ăïịn muơc tiïu chung cuêa bađi giaêng búêi sinh viïn cíìn nhiïìu thúđi gian vađ caê quaâ trònh ăïí tiïịn böơ chûâ khöng chó trong möơt giúđ hoơc
b. Tûúng taâc giûôa sinh viïn vúâi sinh viïn
Tûđ líu ngûúđi Viïơt chuâng ta ăaô coâ cíu “Hoơc thađy khöng tađy hoơc baơn”. Theo möơt nghiïn cûâu cuêa nhađ
giaâo duơc hoơc nöíi tiïịng úê chíu Íu - Littlewood (2000) thò nhiïìu sinh viïn chíu AÂ muöịn “tûơ khaâm phaâ tri thûâc cuđng vúâi caâc baơn hoơc cuêa mònh ”(p. 34). Sinh viïn coâ thïí caêm thuơ vađ lônh höơi kiïịn thûâc möơt caâch tûơ nhiïn vađ thoaêi maâi hún qua lađm viïơc theo cùơp (pair work) hay theo nhoâm (group work). Vò víơy, caâc caâch lađm viïơc nađy ăaô ặúơc aâp duơng nhiïìu trong daơy hoơc ngoaơi ngûô nhûông nùm gíìn ăíy, giuâp tùng ăaâng kïí sûơ tûúng taâc cuêa ngûúđi hoơc
Nunan (1991) cuông gúơi yâ rùìng sinh viïn hoơc möơt
Trang 3tham gia thaêo luíơn vađ cöị gùưng giao tiïịp theo
nhoâm [9]. Theo Harmer (1991) thò “ lađm viïơc
nhoâm nùng ăöơng hún lađ lađm viïơc caâ nhín: trong
möơt nhoâm nhiïìu ngûúđi coâ yâ kiïịn khaâc nhau vïì
cuđng möơt quan ăiïím, do ăoâ, khaê nùng thaêo luíơn
vađ tûúng taâc seô nhiïìu hún [2].”
Qua thûơc tiïîn giaêng daơy, chuâng töi nhíơn thíịy
nhiïìu sinh viïn caâc trûúđng khöng chuýn ngûô nhû
trûúđng Ăaơi hoơc Cöng ăoađn thûúđng khöng maơnh daơn
tham gia caâc hoaơt ăöơng trong giúđ hoơc tiïịng Anh
Caâc em thûúđng khöng chuê ăöơng vađ tûơ giaâc tûúng taâc
vúâi thíìy cö vađ caâc baơn
Tuy nhiïn, nhûông sinh viïn caêm thíịy bõ haơn chïị,
khöng tûơ tin khi noâi ăiïìu gò ăoâ trûúâc lúâp hoùơc trûúâc
giaêng viïn, thûúđng thíịy dïî dađng hún nhiïìu khi thïí
hiïơn baên thín trûúâc möơt nhoâm nhoê caâc baơn cuđng lúâp
cuêa hoơ. Khi ngûúđi hoơc lađm viïơc theo nhoâm, caâc thađnh
viïn coâ thïí giaêi quýịt caâc víịn ăïì phaât sinh. Thaêo
luíơn nhoâm khöng coâ giúâi haơn ăöịi vúâi nhûông sinh viïn
hoơc lûơc gioêi hay keâm. Giaêng viïn coâ thïí chia nhoâm
sao cho sinh viïn cuđng höî trúơ ặúơc nhau thûơc hiïơn
caâc nhiïơm vuơ trong giúđ hoơc ngoaơi ngûô. Khuýịn khñch
sinh viïn phaât triïín chiïịn lûúơc hoơc riïng phuđ húơp vúâi
baên thín, ăöìng thúđi biïịt caâch dung hoađ, chia seê quan
ăiïím, hoơc hoêi caâc baơn trong cùơp/ nhoâm seô giuâp viïơc
hoơc tíơp ngoaơi ngûô coâ hiïơu quaê hún
4. Kïịt luíơn
Bađi viïịt nađy víơn duơng möơt söị quan ăiïím cuêa
caâc nhađ khoa hoơc ăïí phín tñch quaâ trònh tûúng taâc
trong daơy hoơc, qua ăoâ goâp phíìn níng cao khaê nùng
tûúng taâc cuêa giaêng viïn vúâi sinh viïn vađ sinh viïn
vúâi nhau trong quaâ trònh daơy hoơc ngoaơi ngûô. Qua
ăoâ chuâng töi nhíơn thíịy khuýịn khñch sinh viïn tûúng
taâc giuâp sinh viïn xaâc ắnh caâc cú höơi ăaơt tiïịn böơ trong hoơc tíơp. Giaêng viïn vađ sinh viïn haôy cuđng nhau taơo nïn sûơ tûúng taâc hiïơu quaê trong giúđ hoơc ngoaơi ngûô vađ ăöìng thúđi haôy khuýịn khñch sinh viïn nùưm bùưt caâc cú höơi hoơc tíơp nađy. Hoơc ngoaơi ngûô lađ ređn luýơn caâc kyô nùng: Nghe, noâi, ăoơc, viïịt bùìng ngoaơi ngûô ăoâ. Do ăoâ sûơ tûúng taâc lađ möơt ăiïìu khöng thïí thiïịu ăöịi vúâi sinh viïn.
Tađi liïơu tham khaêo
1. Allwright, D. and Bailey, K.M (1996). Focus on the Language Classroom. Cambridge University Press. London.
2. Harmer (1991). The Practice of English Language Teaching Longman.
3. Jong, C.D. & Hawley, J. (1995). Making cooperative learning groups work. Middle School Journal, 26 (4), 45-48.
4. Julia Swannell (1994), The Oxford modern English dictionary, Oxford University Press, New York.
5. Krashen, S. and Terrell, T. (1988). The Natural Approach. Prentice Hall International.
6. Littlewood, W. (2000). Do Asian students really want to listen and obey? ELT Journal, 54(1), 31-36. http://dx.doi.org/
10.1093/elt/54.1.31
7. Long, M. (1996). The role of the linguistic environment in second language acquisition in Ritchke, W.C. & Bhatia, T.K.
(eds.), Handbook of Language Acquisition. Second Language Acquisition (pp. 413-468). New York: Academic Press.
8. Luk, J.C.M. & Lin, A.M.Y. (2007). Classroom interactions as cross-cultural encounters. Native speakers in EFL classrooms. Mahwah, New Jersey, London: Lawrence Erlbaum Associates, Publishers.
9. Nunan, D. (1991). Language Teaching Methodology. Prentice Hall International.
10. Rivers (1983). Interactive Language Teaching, Cambridge University Press. N.Y.
11 Viïơn Ngön ngûô hoơc (2002), Tûđ ăiïín tiïịng Viïơt, Nxb Ăađ Nùĩng.
Danh muơc tađi liïơu tham khaêo
1. Töíng cuơc Thöịng kï, ILO (2018): Baâo caâo Lao ăöơng phi chñnh thûâc nùm 2016, Nxb Höìng Ăûâc.
2. Ăinh Thõ Luýơn: Kinh tïị phi chñnh thûâc úê Viïơt Nam vađ möơt söị khuýịn nghõ, Truy cíơp tûđ http://tapchitaichinh.vn/nghien-cuu- trao-doi/trao-doi-binh-luan/kinh-te-phi-chinh-thuc-o-viet-nam-va-mot-so-khuyen-nghi-146337.html (truy cíơp ngađy 19/11/
2018).
3. Dûúng Ăùng Khoa (2006): Hoaơt ăöơng cuêa khu vûơc kinh tïị khöng chñnh thûâc úê Viïơt Nam: Caâc hònh thaâi vađ taâc ăöơng, Truy cíơp tûđ http://www.hids.hochiminhcity.gov.vn/web/guest/cac-khu-vuc-kinh te? (truy cíơp ngađy 22/11/2018).
4. Nguýîn Hoađi Sún (2013): Khu vûơc phi chñnh thûâc úê caâc nûúâc ăang phaât triïín, Taơp chñ Khoa hoơc xaô höơi Viïơt Nam, söị 10 (71)
- 2013, tr. 87 - 95.
LAO ĂÖƠNG PHI CHÑNH THÛÂC ÚÊ VIÏƠ T NAM
(Tiïịp theo trang 53) ăùỉng trong xaô höơi. Ăoâ cuông chñnh lađ mong muöịn cuêa
moơi thađnh viïn trong xaô höơi.
Tađi liïơu tham khaêo
1. C. Maâc - Ùng-ghen “Tuýín tíơp”, tíơp 1 (1976), Nxb. Tiïịn böơ,
Maâtxcúva.
2. Hoađng Baâ Thõnh (2008), “Giaâo trònh Xaô höơi hoơc vïì giúâi” Nxb.
Ăaơi hoơc Quöịc gia Hađ Nöơi.
3. Hoađng Baâ Thõnh (2001), “Víịn ăïì nghiïn cûâu giúâi trong Xaô höơi
hoơc” Nxb. Ăaơi hoơc Quöịc gia Hađ Nöơi.
4. Tríìn Xuín Kyđ (2008), “Tađi liïơu chuýn khaêo, giúâi vađ phaât triïín”
Nxb. Lao ăöơng - Xaô höơi, Hađ Nöơi.
5. Giúâi möi trûúđng vađ phaât triïín úê Viïơt nam” (1995), Nxb. Chñnh
trõ Quöịc gia, Hađ Nöơi.
6. Nguýîn Thõ Thuíơn vađ Tríìn Xuín Kyđ (2009) “Giaâo trònh giúâi vađ
phaât triïín”, Nxb. Lao ăöơng - Xaô höơi, Hađ Nöơi.
VÍƠN DUƠNG L YÂ THUÝỊT NÛÔ QUÝÌN
(Tiïịp theo trang 63)