Các chính sách bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế được thực hiện ở Việt Nam còn non trẻ so với các quốc gia khác, nhưng chúng có ý nghĩa quan trọng đối với việc xây dựng và phát triển đất nước. Việc thực hiện tốt các chính sách bảo hiểm xã hội, y tế, bảo hiểm và bảo hiểm thất nghiệp góp phần quan trọng trong việc thực hiện các chính sách an sinh xã hội tại Việt Nam hiện nay.
Trang 1Toâm tùưt: Chñnh saâch baêo hiïím xaô höơi (BHXH), baêo hiïím y tïị (BHYT), baêo hiïím thíịt nghiïơp (BHTN) ặúơc thûơc hiïơn úê Viïơt Nam cođn non treê so vúâi caâc nûúâc, nhûng mang yâ nghôa ríịt quan troơng ăöịi vúâi viïơc xíy dûơng vađ phaât triïín ăíịt nûúâc. Thûơc hiïơn töịt chñnh saâch BHXH, BHYT, BHTN lađ goâp phíìn thûơc hiïơn töịt chñnh saâch an sinh xaô höơi úê Viïơt Nam hiïơn nay
Tûđ khoâa: Baêo hiïím xaô höơi, baêo hiïím y tïị, chïị ăöơ, chinh saâch an sinh xaô höơi
SOLUTIONS TO IMPLEMENT SOCIAL INSURANCE, HEALTH INSURANCE AND UNEMPLOYMENT INSURANCE POLICIES
IN VIETNAM TODAY Abstract: Social insurance and health insurance policies implemented in Vietnam are young compared to those in other countries, but they have a critical meaning for the country’s construction and development. A good performance of social insurance, health, insurance and unemployment insurance policies makes a significant contribution to the implementation of social security policies in Vietnam today
Keywords: Social insurance, health insurance, regimes, policies, social security
Ngađy nhíơn: 8/11/2018
Ngađy phaên biïơn: 22/11/2018
Ngađy duýơt ăùng: 24/12/2018
GIAÊI PHAÂP THÛƠC HIÏƠN CHÑNH SAÂCH BAÊO HIÏÍM XAÔ HÖƠI, BAÊO HIÏÍM Y TÏỊ,
BAÊO HIÏÍM THÍỊT NGHIÏƠP ÚÊ VIÏƠT NAM HIÏƠN NAY
TAƠ THÕ AÂNH NGUÝƠT*
* Trûúđng Ăaơi hoơc Cöng ăoađn
1 Tíìm quan troơng cuêa BHXH, BHTN, BHYT
trong hïơ thöịng an sinh xaô höơi
Möơt lađ, ngûúđi lao ăöơng khi coâ viïơc lađm vađ khoêe
maơnh seô ăoâng goâp möơt phíìn tiïìn lûúng, thu nhíơp
ăïí höî trúơ baên thín hoùơc ngûúđi khaâc khi öịm ăau, tai
naơn, luâc sinh con vađ chùm soâc con caâi, khi khöng
lađm viïơc, luâc tuöíi giađ ăïí duy trò vađ öín ắnh cuöơc söịng
cuêa baên thín vađ gia ằnh. Cho nïn, hoaơt ăöơng BHXH,
BHTN, BHYT möơt mùơt ăođi hoêi tñnh traâch nhiïơm cao
cuêa tûđng ngûúđi lao ăöơng ăöịi vúâi baên thín mònh, vúâi
gia ằnh vađ cöơng ăöìng, xaô höơi theo phûúng chím
“mònh vò moơi ngûúđi, moơi ngûúđi vò mònh” thöng qua
quýìn vađ nghôa vuơ, mùơt khaâc noâ thïí hiïơn sûơ gùưn kïịt
traâch nhiïơm giûôa caâc thađnh viïn trong xaô höơi, taơo
thađnh möơt khöịi ăoađn kïịt thöịng nhíịt vïì quýìn lúơi
trong möơt thïí chïị chñnh trõ - xaô höơi bïìn vûông. Thöng
qua ăoâ, ngûúđi sûê duơng lao ăöơng cuông coâ traâch nhiïơm
ăoâng goâp BHXH, BHTN, BHYT cho ngûúđi lao ăöơng,
goâp phíìn traâch nhiïơm baêo vïơ nguúđi lao ăöơng khi gùơp
phaêi ruêi ro
Hai lađ, thûơc hiïơn chñnh saâch BHXH, BHTN, BHYT
ăaêm baêo sûơ bònh ăùỉng vïì võ trñ xaô höơi cuêa ngûúđi lao
ăöơng trong caâc thađnh phíìn kinh tïị khaâc nhau, thuâc
ăííy saên xuíịt phaât triïín. Xoâa boê nhíơn thûâc trûúâc ăíy
cho rùìng chó coâ lađm viïơc trong khu vûơc nhađ nûúâc, lađ cöng nhín viïn chûâc nhađ nûúâc múâi ặúơc goơi lađ coâ viïơc lađm vađ ặúơc hûúêng caâc chñnh saâch BHXH, BHTN, BHYT
Ba lađ, thûơc hiïơn chñnh saâch BHXH, BHTN, BHYT
nhùìm öín ắnh cuöơc söịng ngûúđi lao ăöơng, trúơ giuâp ngûúđi lao ăöơng khi gùơp ruêi ro. Ngûúđi lao ăöơng tham gia BHXH, BHTN, BHYT khi öịm ăau seô ặúơc khaâm chûôa bïơnh vađ ặúơc quyô BHYT chi traê chi phñ vađ ặúơc trúơ cíịp öịm ăau, ặúơc nghó chùm con khi con öịm; khi thai saên ặúơc nghó khaâm thai, ặúơc nghó sinh ăeê vađ nuöi con, ặúơc nhíơn trúơ cíịp khi sinh con vađ trúơ cíịp thai saên; khi bõ tai naơn lao ăöơng hoùơc bïơnh nghïì nghiïơp seô nhíơn ặúơc phíìn trúơ cíịp do giaêm khaê nùng lao ăöơng do tai naơn, bïơnh nghïì nghiïơp gíy ra; ặúơc nghó dûúông sûâc vađ phuơc höìi sûâc khoêe sau khi öịm ăau, sinh ăeê hay ăiïìu trõ thûúng tíơt; ặúơc hûúêng trúơ cíịp thíịt nghiïơp vađ ặúơc giúâi thiïơu viïơc lađm hoùơc ặúơc hoơc nghïì ăïí coâ cú höơi tòm kiïịm viïơc lađm múâi Vúâi tím lyâ cuêa moơi ngûúđi, luön tin tûúêng vađo caâc chïị ăöơ, chñnh saâch cuêa Ăaêng, Nhađ nûúâc, vò víơy khi lađm viïơc ặúơc tham gia BHXH, BHTN, BHYT vađ nhíịt lađ
Trang 2khúêi, tím lyâ öín ắnh, an tím lađm viïơc. Thûơc tïị nhiïìu
doanh nghiïơp, khi tuýín duơng lao ăöơng, thò tiïu thûâc
ặúơc tham gia BHXH, BHTN, BHYT cuông lađ möơt
quýìn lúơi quan troơng ăïí thu huât ặúơc nhiïìu lao ăöơng.
Böịn lađ, BHXH, BHTN, BHYT lađ möơt cöng cuơ
ăùưc lûơc cuêa Nhađ nûúâc, goâp phíìn vađo viïơc phín phöịi
laơi thu nhíơp möơt caâch cöng bùìng, húơp lyâ giûôa caâc
tíìng lúâp dín cû, ăöìng thúđi giaêm chi cho ngín saâch
Nhađ nûúâc, baêo ăaêm an sinh xaô höơi bïìn vûông.
Nùm lađ, quýìn lúơi cuêa caâc chïị ăöơ BHXH, BHTN,
BHYT khöng ngûđng ặúơc ăiïìu chónh cho phuđ húơp
vúâi ăiïìu kiïơn vađ mûâc söịng chung toađn xaô höơi taơi tûđng
thúđi ăiïím, ăaêm baêo cuöơc söịng cuêa ngûúđi tham gia
BHXH, BHTN, BHYT vađ ăùơc biïơt lađ ngûúđi hûúêng
lûúng hûu sau caê cuöơc ăúđi lao ăöơng cûơc nhoơc
2 Möơt söị ắnh hûúâng cú baên thûơc hiïơn chñnh
saâch BHXH, BHTN, BHYT trong hïơ thöịng an sinh
xaô höơi úê Viïơt Nam
Ăïí thûơc hiïơn töịt chñnh saâch BHXH, BHTN, BHYT
trong hïơ thöịng an sinh xaô höơi úê Viïơt Nam cíìn tiïịp
tuơc thûơc hiïơn theo ắnh hûúâng cú baên sau:
Möơt lađ, BHXH, BHTN, BHYT lađ ba chñnh saâch
xaô höơi quan troơng, lađ truơ cöơt chñnh cuêa hïơ thöịng an
sinh xaô höơi, goâp phíìn thûơc hiïơn tiïịn böơ vađ cöng bùìng
xaô höơi, baêo ăaêm öín ắnh chñnh trõ - xaô höơi vađ phaât
triïín kinh tïị - xaô höơi
Hai lađ, múê röơng vađ hoađn thiïơn chïị ăöơ, chñnh saâch
baêo hiïím xaô höơi, baêo hiïím y tïị coâ bûúâc ăi, löơ trònh
phuđ húơp vúâi phaât triïín kinh tïị - xaô höơi cuêa ăíịt nûúâc
Phaât triïín hïơ thöịng baêo hiïím xaô höơi, baêo hiïím y tïị
ăöìng böơ vúâi phaât triïín caâc dõch vuơ xaô höơi, ăaâp ûâng
ngađy cađng töịt hún nhu cíìu cuêa nhín dín; taơo ăiïìu
kiïơn thuíơn lúơi cho moơi ngûúđi tham gia vađ thuơ hûúêng
caâc chïị ăöơ baêo hiïím xaô höơi, baêo hiïím y tïị
Ba lađ, thûơc hiïơn chñnh saâch BHXH, BHTN, BHYT
phaêi theo nguýn tùưc coâ ăoâng, coâ hûúêng, quýìn lúơi
tûúng ûâng vúâi nghôa vuơ, coâ sûơ chia seê giûôa caâc thađnh
viïn, baêo ăaêm cöng bùìng vađ bïìn vûông cuêa hïơ thöịng
an sinh xaô höơi
Böịn lađ, thûơc hiïơn töịt chñnh saâch BHXH, BHTN,
BHYT lađ traâch nhiïơm cuêa caâc cíịp uyê ăaêng, chñnh
quýìn, ăoađn thïí, töí chûâc xaô höơi, doanh nghiïơp vađ
cuêa möîi ngûúđi dín
3 Möơt söị giaêi phaâp thûơc hiïơn chñnh saâch baêo
hiïím xaô höơi, baêo hiïím y tïị, baêo hiïím thíịt nghiïơp
úê Viïơt Nam hiïơn nay
Ăïí thûơc hiïơn töịt hiïơn chñnh saâch baêo hiïím xaô
höơi, baêo hiïím y tïị, baêo hiïím thíịt nghiïơp úê Viïơt Nam hiïơn nay, cíìn tíơp trung vađo caâc giaêi phaâp sau:
- Tiïịp tuơc ăííy maơnh cöng taâc phaât triïín ăöịi tûúơng tham gia BHXH, ăííy nhanh tiïịn ăöơ BHYT toađn dín Níng cao hiïơu quaê cöng taâc quaên lyâ thu, thu núơ BHXH, BHTN, BHYT, ăaêm baêo thu ăuâng, thu ăuê vađ chöịng thíịt thu, núơ ăoơng tiïìn ăoâng BHXH, BHTN, BHYT Thûơc hiïơn quy chïị phöịi húơp giûôa BHXH tónh vúâi caâc ăún võ liïn quan trong cöng taâc xûê lyâ vađ thu höìi núơ BHXH, BHTN, BHYT
- Tùng cûúđng cöng taâc quaên lyâ chi traê vađ quaên lyâ ngûúđi hûúêng caâc chïị ăöơ BHXH, BHTN, BHYT. Töí chûâc thûơc hiïơn töịt chïị ăöơ, chñnh saâch BHXH, BHTN, BHYT. Níng cao hiïơu quaê cöng taâc tuýn truýìn, phöí biïịn chñnh saâch phaâp luíơt vïì BHXH, BHTN, BHYT ăïịn caâc cíịp, caâc ngađnh vađ toađn thïí nhín dín, qua ăoâ taơo sûơ thöịng nhíịt giûôa nhíơn thûâc vađ hađnh ăöơng trong viïơc thûơc hiïơn nghiïm chñnh saâch, phaâp luíơt vïì BHXH, BHTN, BHYT. ÛÂng duơng cöng nghïơ thöng tin hiïơn ăaơi vađ caêi caâch thuê tuơc hađnh chñnh, ăííy maơnh aâp duơng phûúng thûâc giao dõch ăiïơn tûê trong viïơc thûơc hiïơn thu ăoâng, giaêi quýịt vađ chi traê caâc chïị ăöơ BHXH, BHTN, BHYT.
- Tiïịp tuơc thûơc hiïơn caêi caâch thuê tuơc hađnh chñnh, ăííy maơnh ûâng duơng cöng nghïơ thöng tin trong caâc hoaơt ăöơng nghiïơp vuơ; ûâng duơng coâ hiïơu quaê caâc phíìn mïìm nghiïơp vuơ cuêa Ngađnh
- Tùng cûúđng cöng taâc thanh tra, kiïím tra, híơu kiïím trong viïơc thûơc hiïơn caâc chñnh saâch BHXH, BHTN, BHYT ăïí phaât hiïơn, ngùn chùơn kõp thúđi ăöịi vúâi caâc trûúđng húơp vi phaơm phaâp luíơt vïì BHXH, BHTN, BHYT; kiïím tra viïơc chíịp hađnh caâc quy ắnh cuêa phaâp luíơt vađ cuêa BHXH Viïơt Nam trong viïơc thûơc hiïơn chûâc traâch, nhiïơm vuơ ặúơc giao cuêa cöng chûâc, viïn chûâc
- Níng cao hiïơu quaê cöng taâc thöng tin, tuýn truýìn: Chuâ troơng ăa daơng hoâa caâc hònh thûâc tuýn truýìn phuđ húơp vúâi ăùơc ăiïím, tñnh chíịt ăùơc thuđ cuêa tûđng nhoâm ăöịi tûúơng, vuđng miïìn, nhíịt lađ nhoâm ăöịi tûúơng lađ nöng dín, lao ăöơng khu vûơc phi chñnh thûâc; chuâ troơng phaât huy vai trođ cuêa nhûông töí chûâc, caâ nhín coâ uy tñn trong cöơng ăöìng dín cû ăïí víơn ăöơng, thu huât ngûúđi dín tham gia BHXH tûơ nguýơn, tùng cûúđng tin, bađi, ắnh hûúâng dû luíơn, taơo thuíơn lúơi cho viïơc töí chûâc thûơc hiïơn ặúơc hiïơu quaê, nhanh choâng ặa Nghõ quýịt múâi cuêa Ăaêng ăi vađo ăúđi söịng
(Xem tiïịp trang 32)
Trang 3Ba lađ: Vïì phûúng thûâc giaâo duơc ăaơo ặâc, phaêi
líịy ngûúđi hoơc lađ trung tím. Nïịu giaâo duơc ăaơo ặâc
truýìn thöịng chó thöng qua saâch vúê, lïn lúâp lađ hònh
thûâc chuê ýịu thò ríịt dïî lađm cho tím tû, tònh caêm
cuêa ăöịi tûúơng giaâo duơc bõ ngûúơc hûúâng, tûđ ăoâ khoâ
coâ thïí ăaơt ặúơc hiïơu quaê. Nïn gùưn giaâo duơc ăaơo
ặâc vađo viïơc quaên lyâ, phuơc vuơ vađ sinh hoaơt cuêa
ngûúđi hoơc ăùơc biïơt chuâ yâ ăïịn tñnh chuê ăöơng vađ tñnh
tûơ giaâc thò seô thu ặúơc hiïơu quaê giaâo duơc lúân hún
Ăïí viïơc giaâo duơc ăaơo ặâc coâ hiïơu quaê, cíìn töí chûâc
töịt caâc phong trađo hađnh ăöơng mađ tiïu biïíu lađ phong
trađo: “Thanh niïn líơp nghiïơp vađ tuöíi treê giûô nûúâc”,
“Thanh niïn tònh nguýơn”, “Chiïịn dõch muđa heđ
xanh” Quaâ trònh giaâo duơc ăaơo ặâc cho sinh viïn
ăaô coâ nhiïìu ăöíi múâi vïì nöơi dung, phûúng phaâp,
chûúng trònh cuêa möơt söị mön hoơc, hònh thûâc daơy
vađ hoơc cuông tûđng bûúâc ặúơc caêi tiïịn, hònh thûâc
ăađo taơo cuông ngađy cađng ăa daơng. Tuy nhiïn, Vùn
kiïơn Ăaơi höơi XI Ăaêng Cöơng saên Viïơt Nam cuông chó
roô: “Chûúng trònh, nöơi dung, phûúng phaâp daơy vađ
hoơc laơc híơu, ăöíi múâi chíơm Quaên lyâ nhađ nûúâc vïì
giaâo duơc cođn bíịt cíơp, xu hûúâng thûúng maơi hoâa vađ
sa suât ăaơo ặâc trong giaâo duơc khùưc phuơc cođn chíơm,
hiïơu quaê thíịp, ăang trúê thađnh nöîi bûâc xuâc cuêa xaô
höơi” [1, tr.167-168]
Ăïí khùưc phuơc sûơ suy thoaâi vïì ăaơo ặâc trong möơt
böơ phíơn sinh viïn, cíìn quan tím ăaâp ûâng nhûông
nhu cíìu chñnh ăaâng cuêa ngûúđi hoơc vïì víơt chíịt, tinh
thíìn; giao nhiïơm vuơ phuđ húơp vúâi súê trûúđng, nùng
khiïịu, ăùơc ăiïím tím, sinh lyâ seô taơo ăiïìu kiïơn töịt ăïí
thanh niïn ređn luýơn ăaơo ặâc, löịi söịng. Xaô höơi cíìn
nhòn nhíơn víịn ăïì ăaơo ặâc hoơc sinh, sinh viïn trong
nhađ trûúđng hiïơn nay vúâi möơt tinh thíìn traâch nhiïơm
vađ nghiïm tuâc. Cíìn phaêi ăöíi múâi hoađn toađn caâch
thûâc mađ líu nay chuâng ta ăaô duđng ăïí giaâo duơc ăaơo
ặâc hoơc sinh, sinh viïn. Baên thín giaâo duơc ăaô mang
tñnh xaô höơi hoâa, nhađ nûúâc cíìn taơo ăiïìu kiïơn ăïí toađn
dín tham gia vađo cöng taâc giaâo duơc sinh viïn. Ăiïìu
quan troơng lađ cíìn coâ möơt möi trûúđng xaô höơi lađnh
maơnh, moơi ngûúđi söịng tuín thuê phaâp luíơt vađ tön
troơng nhûông giaâ trõ ăaơo ặâc xaô höơi. Möơt möi trûúđng
xaô höơi töịt seô taâc ăöơng vađo nhíơn thûâc cuêa sinh viïn
vađ sinh viïn cuông phaêi tuín thuê nhûông nguýn tùưc
ûâng xûê ăaô ặúơc hoơc trong nhađ trûúđng mađ caê xaô höơi
ăang aâp duơng
Kinh tïị thõ trûúđng taơo ăiïìu kiïơn cho caâc caâ nhín
phaât huy khaê nùng vađ thïị maơnh cuêa mònh, trong ăoâ
coâ lûơc lûúơng sinh viïn lađ lúâp ngûúđi coâ trònh ăöơ, coâ tri
thûâc, ăíìy nhiïơt huýịt, nhaơy beân trong viïơc tiïịp thu
caâi múâi. Song cuông ăùơt ra nhûông thaâch thûâc khöng
nhoê vïì nguöìn nhín lûơc chíịt lûúơng cao ăïí ăaâp ûâng nhu cíìu phaât triïín cuêa thúđi ăaơi. Tuy nhiïn, trûúâc nhûông thay ăöíi cuêa ăúđi söịng kinh tïị - xaô höơi, cuêa, thang giaâ trõ ăaơo ặâc cuêa con ngûúđi Viïơt Nam cuông coâ nhiïìu biïịn ăöíi. Thïị hïơ sinh viïn Viïơt Nam hiïơn nay lađ nguöìn nhín lûơc chíịt lûúơng cao cuêa ăíịt nûúâc trong nhûông thíơp kyê ăíìu cuêa thïị kyê XXI.Cuđng vúâi coi troơng giaâo duơc chuýn mön, nghiïơp vuơ, viïơc quan tím giaâo duơc ăaơo ặâc múâi cho sinh viïn - ăaơo ặâc xaô höơi chuê nghôa lađ ăïí thûơc hiïơn ăuâng muơc tiïu giaâo duơc ăaô ặúơc Hiïịn phaâp quy ắnh.
Tađi liïơu tham khaêo
1 Ăaêng Cöơng saên Viïơt Nam (2011), Vùn kiïơn Ăaơi höơi ăaơi biïíu toađn quöịc líìn thûâ XI, Nxb Chñnh trõ quöịc gia, Hađ Nöơi.
2 Ăaêng Cöơng saên Viïơt Nam (2013), Vùn kiïơn Höơi nghõ líìn thûâ taâm Ban Chíịp hađnh Trung ûúng khoâa XI, Vùn phođng Trung ûúng Ăaêng.
3 Lï Quyâ Ăûâc - Hoađng Chñ Baêo (2007), Vùn hoaâ ăaơo ặâc nûúâc
ta hiïơn nay víịn ăïì vađ giaêi phaâp, Nxb Vùn hoaâ - Thöng tin & Viïơn vùn hoaâ, Hađ Nöơi.
4 Diïơp Minh Giang (2011), Xíy dûơng ăaơo ặâc cuêa thanh niïn Viïơt Nam trong nïìn kinh tïị thõ trûúđng ắnh hûúâng xaô höơi chuê nghôa, Luíơn aân tiïịn syô triïịt hoơc, Ăaơi hoơc Khoa hoơc xaô höơi vađ nhín vùn TP Höì Chñ Minh.
5 Nguýîn Duy Quyâ (chuê nhiïơm) (2004), Baâo caâo töíng húơp kïịt quaê nghiïn cûâu ăïì tađi: “Ăaơo ặâc xaô höơi úê nûúâc ta hiïơn nay -víịn ăïì vađ giaêi phaâp, Viïơn Khoa hoơc xaô höơi Viïơt Nam, Hađ Nöơi.
xaô höơi; chuê ăöơng cung cíịp thöng tin, söị liïơu, kïịt quaê thûơc hiïơn chñnh saâch BHXH, BHYT, ăùơc biïơt lađ tònh traơng tröịn ăoâng, núơ ăoơng BHXH, BHYT cuêa caâc ăún
võ, doanh nghiïơp taơi ắa phûúng, kõp thúđi baâo caâo cíịp uêy, chñnh quýìn ăïí coâ biïơn phaâp chó ăaơo thûơc hiïơn; kõp thúđi ăíịu tranh, phaên baâc caâc quan ăiïím sai traâi, lïơch laơc lađm töín haơi ăïịn chuê trûúng cuêa Ăaêng,
uy tñn, hònh aênh cuêa Ngađnh vò sûơ phaât triïín bïìn vûông cuêa chñnh saâch vađ baêo ăaêm an sinh xaô höơi.
Tađi liïơu tham khaêo
1 Nghõ quýịt söị 21-NQ/TW cuêa Böơ Chñnh trõ vïì tùng cûúđng sûơ laônh ăaơo cuêa Ăaêng ăöịi vúâi cöng taâc Baêo hiïím xaô höơi (BHXH), baêo hiïím y tïị (BHYT) giai ăoaơn 2012 - 2020.
2 Nguýîn Huy Ban (1996), Hoađn thiïơn phaâp luíơt baêo hiïím xaô höơi úê Viïơt Nam - Lyâ luíơn vađ thûơc tiïîn.
3 Baêo hiïím xaô höơi thađnh phöị Hađ Nöơi (2016), Baâo caâo töíng kïịt cöng taâc nùm 2016 vađ phûúng hûúâng nhiïơm vuơ nùm 2017.
4 Vuơ Baêo hiïím xaô höơi (2010), Cú súê lyâ luíơn vađ thûơc tiïîn hoađn thiïơn chïị ăöơ BHXH bùưt buöơc giai ăoaơn ăïịn 2020.
GIAÊI PHAÂP THÛƠC HIÏƠN CHÑNH SAÂCH
(Tiïịp theo trang 34)