Tiểu luận: Ứng dụng Mircosoft Excel trong phân tích dữ liệu và dự báo doanh thu của công ty cổ phần kết cấu thép Thái Nguyên theo phương pháp hồi quy đơn biến

Liên hệ zalo số 0832668828 để nhận thêm chương trình

TRƯỜNG Đ I HẠ ỌC CÔNG NGH  THÔNG TIN VÀ TRUY N THÔNGỆ Ề

THEO PH ƯƠ NG PHÁP H I QUY Đ Ồ Ơ N BI N Ế

Sinh viên th c hi n: ự ệ Hoàng Anh

L p: ớ Tin h c Kinh T  ­ K13Aọ ế

Giáo viên hướng d nẫ  1: Th.s Lê Th  H ngị ằ

Giáo viên hướng d n 2: Th.s Trẫ ần Th  Nhung ị

Thai Nguyên, năm 2017́

M C L CỤ Ụ

DANH M C HÌNH  NHỤ Ả

L I M  Đ UỜ Ở Ầ  

1. Lí do ch n đ  tài: ọ ề

Trong ho t đ ng kinh t  xã h i c a m i qu c gia, m i vùng lãnh th , m i đ nạ ộ ế ộ ủ ỗ ố ỗ ổ ỗ ơ  

v  ho t đ ng kinh doanh đ u vì m c đích l i ích kinh t , t c là m c tiêu l i nhu n.ị ạ ộ ề ụ ợ ế ứ ụ ợ ậ  Tuy nhiên, không ch  bó h p trong ph m vi kinh t  mà còn trong t t c  các lĩnh v cỉ ẹ ạ ế ấ ả ự  khác c a đ i s ng xã h i, chúng ta c n ph i bi t nh ng gì v  quá kh , hi n t i vàủ ờ ố ộ ầ ả ế ữ ề ứ ệ ạ  

c  tả ương lai đ  t  đó chúng ta có th  đ a ra nh ng đ nh hể ừ ể ư ữ ị ướng, quy t đ nh đúngế ị  

đ n nh t. Đ  làm đắ ấ ể ược đi u này, hi n nay trong nề ệ ước và trên th  gi i ngế ớ ười ta đã 

áp d ng nh ng phụ ữ ương pháp khác nhau, nh ng trong đó có m t phư ộ ương pháp đượ  c

s  d ng m t cách hi u qu  và ph  bi n đó là phử ụ ộ ệ ả ổ ế ương pháp phân tích d  li u và dữ ệ ự báo kinh t ế

D  báo là m t y u t  quan tr ng c a h u h t các quy t đ nh kinh doanh và l pự ộ ế ố ọ ủ ầ ế ế ị ậ  

k  ho ch kinh t ; D  báo nh  m t t p h p các công c  giúp ngế ạ ế ự ư ộ ậ ợ ụ ười ra quy t đ nhế ị  

đ a ra các phán đoán t t nh t v  các s  ki n tư ố ấ ề ự ệ ương lai (d a vào quá kh  và hi nự ứ ệ  

t i); Nhu c u nhân s  có ki n th c v  d  báo đang gia tăng.ạ ầ ự ế ứ ề ự

D  báo doanh thu là m t vi c làm c n thi t cho t t c  các doanh nghi p hi nự ộ ệ ầ ế ấ ả ệ ệ  nay. Đi u này là vô cùng quan tr ng đ i v i nh ng bề ọ ố ớ ữ ước đi chi n lế ược ti p theoế  

c a doanh nghi p trong nh ng năm k  ti p. Nh ng con s  d  báo s  giúp doanhủ ệ ữ ế ế ữ ố ự ẽ  nghi p có nh ng hệ ữ ướng đi m i và thay đ i chi n lớ ổ ế ược n u c n thi t đ  doanhế ầ ế ể  nghi p có th  thích nghi đệ ể ược v i nh ng s  bi n đ i c a th  trớ ữ ự ế ổ ủ ị ường trong nh ngữ  năm k  ti p.ế ế

V i t m quan tr ng đó c a d  báo em đã ch n đ  tàiớ ầ ọ ủ ự ọ ề  “Ứng d ng Mircosoftụ  Excel trong phân tích d  li u và d  báo doanh thu c a Công ty C  ph n K tữ ệ ự ủ ổ ầ ế  

c u Thép Thái Nguyên theo phấ ương pháp h i quy đồ ơn bi nế ” cho đ  tài th c t pề ự ậ  chuyên ngành c a mình.ủ

2. M c tiêu ch n đ  tàiụ ọ ề

­ S  d ng phử ụ ương pháp đ nh lị ượng s  là phẽ ương pháp ch  y u đ  xây d ngủ ế ể ự  

mô hình H i quy ồ đ n bi nơ ế  cho d  báo. ự

­ Ti p c n và  ng d ng đế ậ ứ ụ ược excel đê phân tích và d  báo ̉ ự doanh thu c a ủ Công 

ty c  ph n K t c u thép Thái Nguyên.ổ ầ ế ấ

­ Xây d ng hoàn thi n chự ệ ương trình phân tích, đánh giá và d  báo ự doanh thu 

c a Công ty c  ph n K t c u thép Thái Nguyên.ủ ổ ầ ế ấ

­ Hoàn thành b n báo cáo th c t p chuyên ngành.ả ự ậ

3. Đ i tố ượng và ph m vi nghiên c uạ ứ

V  đ i tề ố ượng nghiên c u:  s n lứ ả ượng tiêu th  than. ụ

V  ph m vi nghiên c u: Phân tích và d  báo s n lề ạ ứ ự ả ượng tiêu th  than.ụ

4. Pham vi nghiên c u.̣ ứ

­ Kh o sát hi n tr ng.ả ệ ạ

­ Khái quát và đi đ n phân tích chi ti t bài toánế ế

­ Xây d ng, cài đ t và ch y th  nghi m chự ặ ạ ử ệ ương trình

5.  Kêt câu đê tai.́ ́ ̀ ̀

­ Gôm 3 ch̀ ương: 

Ch ươ ng 1: Tông quan vê phân tich & d  bao kinh tê va ch̉ ̀ ́ ự ́ ́ ̀ ương trình d  báo.ự

Ch ươ ng 2: Khao sat th c trang va s  d ng ph̉ ́ ự ̣ ̀ ử ụ ương pháp h i quy ồ đ n bi nơ ế  để 

d  báo ự doanh thu thép cho Công ty C  ph n K t c u Thép Thái Nguyênổ ầ ế ấ

Ch ươ ng 3: Phân tích d  báo ự doanh thu tiêu th  ụ thép cho Công ty C  ph n K tổ ầ ế  

c u Thép Thái Nguyênấ

Trong quá trình tìm hi u và th c hi n đ  tài này em đã nh n để ự ệ ề ậ ượ ực s  giúp đỡ 

t n tình c a 2 gi ng viên hậ ủ ả ướng d n Tẫ hS. Tr n Th  Nhungầ ị  và ThS. Lê Thị H ngằ  trong vi c l a ch n đ  tài và tìm hệ ự ọ ề ướng phân tích lôgíc. Do nh n th c và trình đậ ứ ộ 

c a em có h n nên trong bài vi t này còn nhi u sai sót và h n ch  Vì v y em r tủ ạ ế ề ạ ế ậ ấ  mong nh n đậ ượ ực s  ch  b o và nh ng ý ki n đóng góp đ  em có đi u ki n nâng caoỉ ả ữ ế ể ề ệ  

ki n th c c a mình đ  ph c v  cho quá trình h c t p và ho t đ ng sau này.ế ứ ủ ể ụ ụ ọ ậ ạ ộ    

Em xin chân thành c m  n.ả ơ

 T NG QUAN V  PHÂN TÍCH VÀ D  BÁO KINH TỔ Ề Ự Ế

1.1. Khái ni mệ  v  phân tích và d  báo kinh tề ự ế

D  báo đã hình thành t  đ u nh ng năm 60 c a th  k  20. Khoa h c d  báoự ừ ầ ữ ủ ế ỉ ọ ự  

v i t  cách m t ngành khoa h c đ c l p có h  th ng lí lu n, phớ ư ộ ọ ộ ậ ệ ố ậ ương pháp lu n vàậ  

phương pháp h  riêng nh m nâng cao tính hi u qu  c a d  báo. Ngệ ằ ệ ả ủ ự ười ta thườ  ng

nh n m nh r ng m t phấ ạ ằ ộ ương pháp ti p c n hi u qu  đ i v i d  báo là ph n quanế ậ ệ ả ố ớ ự ầ  

tr ng trong ho ch đ nh. Khi các nhà qu n tr  lên k  ho ch, trong hi n t i h  xácọ ạ ị ả ị ế ạ ệ ạ ọ  

đ nh hị ướng tương lai cho các ho t đ ng mà h  s  th c hi n. Bạ ộ ọ ẽ ự ệ ước đ u tiên trongầ  

ho ch đ nh là d  báo hay là ạ ị ự ướ ược l ng nhu c u tầ ương lai cho s n ph m ho c d chả ẩ ặ ị  

v  và các ngu n l c c n thi t đ  s n xu t s n ph m ho c d ch v  đó. ụ ồ ự ầ ế ể ả ấ ả ẩ ặ ị ụ

Nh  v y, d  báo là m t khoa h c và ngh  thu t tiên đoán nh ng s  vi c sư ậ ự ộ ọ ệ ậ ữ ự ệ ẽ 

x y ra trong tả ương lai, trên c  s  phân tích khoa h c v  các d  li u đã thu th p đơ ở ọ ề ữ ệ ậ ược

Khi ti n hành d  báo ta căn c  vào vi c thu th p x  lý s  li u trong quá khế ự ứ ệ ậ ử ố ệ ứ 

và hi n t i đ  xác đ nh xu hệ ạ ể ị ướng v n đ ng c a các hi n tậ ộ ủ ệ ượng trong tương lai nhờ vào m t s  mô hình toán h c. ộ ố ọ

D  báo có th  là m t d  đoán ch  quan ho c tr c giác v  tự ể ộ ự ủ ặ ự ề ương lai. Nh ngư  

đ  cho d  báo để ự ược chính xác h n, ngơ ười ta c  lo i tr  tính ch  quan c a ngố ạ ừ ủ ủ ườ ự i dbáo. 

Ngày nay, d  báo là m t nhu c u không th  thi u đự ộ ầ ể ế ược c a m i ho t đ ngủ ọ ạ ộ  kinh t  ­ xác h i, khoa h c ­ k  thu t, đế ộ ọ ỹ ậ ượ ấ ảc t t c  các ngành khoa h c quan tâmọ  nghiên c u. ứ

1.2. Ý nghĩa và vai trò c a phân tích và d  báo trong quá trình ra quy t đ nh ủ ự ế ị

kinh doanh

1.2.1.  Ý nghĩa

­ Dùng đ  d  báo các m c đ  tể ự ứ ộ ương lai c a hi n tủ ệ ượng, qua đó giúp các nhà 

qu n tr  doanh nghi p ch  đ ng trong vi c đ  ra các k  ho ch và các quy t đ nhả ị ệ ủ ộ ệ ề ế ạ ế ị  

c n thi t ph c v  cho quá trình s n xu t kinh doanh, đ u t , qu ng bá, quy mô s nầ ế ụ ụ ả ấ ầ ư ả ả  

xu t, kênh phân ph i s n ph m, ngu n cung c p tài chính… và chu n b  đ y đấ ố ả ẩ ồ ấ ẩ ị ầ ủ 

đi u ki n c  s  v t ch t, k  thu t cho s  phát tri n trong th i gian t i (k  ho chề ệ ơ ở ậ ấ ỹ ậ ự ể ờ ớ ế ạ  

cung c p các y u t  đ u vào nh : lao đ ng, nguyên v t li u, t  li u lao đ ng…ấ ế ố ầ ư ộ ậ ệ ư ệ ộ  cũng nh  các y u t  đ u ra dư ế ố ầ ướ ại d ng s n ph m v t ch t và d ch v ).ả ẩ ậ ấ ị ụ

­ Trong các doanh nghi p n u công tác d  báo đệ ế ự ược th c hi n m t cáchự ệ ộ  nghiêm túc còn t o đi u ki n nâng cao kh  năng c nh tranh trên th  trạ ề ệ ả ạ ị ường

­ D  báo chính xác s  gi m b t m c đ  r i ro cho doanh nghi p nói riêng vàự ẽ ả ớ ứ ộ ủ ệ  toàn b  n n kinh t  nói chung.ộ ề ế

­ D  báo chính xác là căn c  đ  các nhà ho ch đ nh các chính sách phát tri nự ứ ể ạ ị ể  kinh t  văn hoá xã h i trong toàn b  n n kinh t  qu c dânế ộ ộ ề ế ố

­ Nh  có d  báo các chính sách kinh t , các k  ho ch và chờ ự ế ế ạ ương trình phát tri n kinh t  để ế ược xây d ng có c  s  khoa h c và mang l i hi u qu  kinh t  cao.ự ơ ở ọ ạ ệ ả ế

­ Nh  có d  báo thờ ự ường xuyên và k p th i, các nhà qu n tr  doanh nghi p cóị ờ ả ị ệ  

kh  năng k p th i đ a ra nh ng bi n pháp đi u ch nh các ho t đ ng kinh t  c a đ nả ị ờ ư ữ ệ ề ỉ ạ ộ ế ủ ơ  

v  mình nh m thu đị ằ ược hi u qu  s n xu t kinh doanh cao nh t.ệ ả ả ấ ấ

1.2.2. Vai trò

­  D  báo t o ra l i th  c nh tranhự ạ ợ ế ạ

      ­ Công tác d  báo là m t b  ph n không th  thi u trong ho t đ ng c a cácự ộ ộ ậ ể ế ạ ộ ủ  doanh nghi p, trong t ng phòng ban nh : phòng Kinh doanh ho c Marketing, phòngệ ừ ư ặ  

S n xu t ho c phòng Nhân s , phòng K  toán – tài chính.ả ấ ặ ự ế

1.3. Các lo i d  báoạ ự

1.3.1. Căn c  vào đ  dài th i gian d  báo ứ ộ ờ ự

D  báo có th  phân thành ba lo iự ể ạ

­ D  báo dài h n: Là nh ng d  báo có th i gian d  báo t  5 năm tr  lên.ự ạ ữ ự ờ ự ừ ở  

Thường dùng đ  d  báo nh ng m c tiêu, chi n lể ự ữ ụ ế ược v  kinh t  chính tr , khoa h cề ế ị ọ  

k  thu t trong th i gian dài   t m vĩ mô.ỹ ậ ờ ở ầ

­ D  báo trung h n: Là nh ng d  báo có th i gian d  báo t  3 đ n 5 năm.ự ạ ữ ự ờ ự ừ ế  

Thường ph c v  cho vi c xây d ng nh ng k  ho ch trung h n v  kinh t  văn hoáụ ụ ệ ự ữ ế ạ ạ ề ế  

Cách phân lo i này ch  mang tính tạ ỉ ương đ i tu  thu c vào t ng lo i hi nố ỳ ộ ừ ạ ệ  

tượng đ  quy đ nh kho ng cách th i gian cho phù h p v i lo i hi n tể ị ả ờ ợ ớ ạ ệ ượng đó: ví dụ trong d  báo kinh t , d  báo dài h n là nh ng d  báo có t m d  báo trên 5 năm,ự ế ự ạ ữ ự ầ ự  

nh ng trong d  báo th i ti t, khí tư ự ờ ế ượng h c ch  là m t tu n. Thang th i gian đ i v iọ ỉ ộ ầ ờ ố ớ  

d  báo kinh t  dài h n nhi u so v i thang th i gian d  báo th i ti t. Vì v y, thangự ế ơ ề ớ ờ ự ờ ế ậ  

th i gian có th  đo b ng nh ng đ n v  thích h p ( ví d : quý, năm đ i v i d  báoờ ể ằ ữ ơ ị ợ ụ ố ớ ự  kinh t  và ngày đ i v i d  báo d  báo th i ti t).ế ố ớ ự ự ờ ế

1.3.2. D a vào các ph ự ươ ng pháp d  báo ự

D  báo có th  chia thành 3 nhómự ể

­ D  báo b ng phự ằ ương pháp chuyên gia: Lo i d  báo này đạ ự ược ti n hành trênế  

c  s  t ng h p, x  lý ý ki n c a các chuyên gia thông th o v i hi n tơ ở ổ ợ ử ế ủ ạ ớ ệ ượng đượ  cnghiên c u, t  đó có phứ ừ ương pháp x  lý thích h p đ  ra các d  đoán, các d  đoánử ợ ề ự ự  này được cân nh c và đánh giá ch  quan t  các chuyên gia. Phắ ủ ừ ương pháp này có  uư  

th  trong trế ường h p d  đoán nh ng hi n tợ ự ữ ệ ượng hay quá trình bao quát r ng, ph cộ ứ  

t p, ch u s  chi ph i c a khoa h c ­ k  thu t, s  thay đ i c a môi trạ ị ự ố ủ ọ ỹ ậ ự ổ ủ ường, th i ti t,ờ ế  chi n tranh trong kho ng th i gian dài. M t c i ti n c a phế ả ờ ộ ả ế ủ ương pháp Delphi – là 

phương pháp d  báo d a trên c  s  s  d ng m t t p h p nh ng đánh giá c a m tự ự ơ ở ử ụ ộ ậ ợ ữ ủ ộ  nhóm chuyên gia. M i chuyên gia đỗ ược h i ý ki n và r i d  báo c a h  đỏ ế ồ ự ủ ọ ược trình bày dướ ại d ng th ng kê tóm t tố ắ  D  báo theo phự ương trình h i quy: Theo phồ ươ  ngpháp này, m c đ  c n d  báo ph i đứ ộ ầ ự ả ược xây d ng trên c  s  xây d ng mô hình h iự ơ ở ự ồ  quy, mô hình này được xây d ng phù h p v i đ c đi m và xu th  phát tri n c aự ợ ớ ặ ể ế ể ủ  

hi n tệ ượng nghiên c u. Đ  xây d ng mô hình h i quy, đòi h i ph i có tài li u vứ ể ự ồ ỏ ả ệ ề 

hi n tệ ượng c n d  báo và các hi n tầ ự ệ ượng có liên quan. Lo i d  báo này thạ ự ườ  ng

đượ ử ục s  d ng đ  d  báo trung h n và dài h n   t m vĩ mô.ể ự ạ ạ ở ầ

­ D  báo d a vào dãy s  th i gian: Là d a trên c  s  dãy s  th i gian ph nự ự ố ờ ự ơ ở ố ờ ả  ánh s  bi n đ ng c a hi n tự ế ộ ủ ệ ượng   nh ng th i gian đã qua đ  xác đ nh m c đ  c aở ữ ờ ể ị ứ ộ ủ  

hi n tệ ượng trong tương lai

1.4. Các phương pháp d  báo ự

1.4.1. Ph ươ ng pháp d  báo đ nh tính ự ị

Các phương pháp này d a trên c  s  nh n xét c a nh ng nhân t  nhân qu ,ự ơ ở ậ ủ ữ ố ả  

d a theo doanh s  c a  t ng s n ph m hay d ch v  riêng bi t và d a trên nh ng ý ki nự ố ủ ừ ả ẩ ị ụ ệ ự ữ ế  

v  các kh  năng có liên h  c a nh ng nhân t  nhân qu  này trong t ng lai (Nh ngề ả ệ ủ ữ ố ả ươ ữ  

ph ng pháp này có liên quan đ n m c đ  ph c t p khác nhau, t  nh ng kh o sát ýươ ế ứ ộ ứ ạ ừ ữ ả  

ki n đ c ti n hành m t cách khoa h c đ  nh n bi t v  các s  ki n t ng lai).ế ượ ế ộ ọ ể ậ ế ề ự ệ ươ

u đi m : D  dàng th c hi n, không đòi h i ki n th c v  các mô hình toán

ho c kinh t  lặ ế ượng, thường được ch p nh nấ ậ

Nhược đi m: Mang tính ch  quan r t cao, không chu n, m t nhi u năm đ  trể ủ ấ ẩ ấ ề ể ở thành người có kh  năng phán đoán đúng. Không có phả ương pháp h  th ng đ  đánhệ ố ể  giá và c i thi n m c đ  chính xác.ả ệ ứ ộ

 Dưới đây là các d  báo đ nh tính thự ị ường dùng: 

 L y ý ki n c a ban đi u hành ấ ế ủ ề

Phương pháp này đượ ử ục s  d ng r ng rãi   các doanh nghi p. Khi ti n hànhộ ở ệ ế  

d  báo, h  l y ý ki n c a các nhà qu n tr  c p cao, nh ng ngự ọ ấ ế ủ ả ị ấ ữ ười ph  trách các côngụ  

vi c, các b  ph n quan tr ng c a doanh nghi p, và s  d ng các s  li u th ng kê vệ ộ ậ ọ ủ ệ ử ụ ố ệ ố ề 

nh ng ch  tiêu t ng h p: doanh s , chi phí, l i nhu n Ngoài ra c n l y thêm ý ki nữ ỉ ổ ợ ố ợ ậ ầ ấ ế  

c a các chuyên gia v  marketing, tài chính, s n xu t, k  thu t. ủ ề ả ấ ỹ ậ

u đi m c a ph ng pháp này là: Thu th p đ c nhi u kinh nghi m t

nhi u chuyên gia khác nhau.ề

Nh c đi m l n nh t c a ph ng pháp này là có tính ch  quan c a các thànhượ ể ớ ấ ủ ươ ủ ủ  viên và ý ki n c a ng i có ch c v  cao nh t th ng chi ph i ý ki n c a nh ng ng iế ủ ườ ứ ụ ấ ườ ố ế ủ ữ ườ  khác. 

 L y ý ki n c a ng ấ ế ủ ườ i bán hàng

u đi m c a ph ng pháp này là: Nh ng ng i bán hàng ti p xúc th ng

xuyên v i khách hàng, do đó h  hi u rõ nhu c u, th  hi u c a ngớ ọ ể ầ ị ế ủ ười tiêu dùng. Họ 

có th  d  đoán để ự ượ ược l ng hàng tiêu th  t i khu v c mình ph  trách. ụ ạ ự ụ

T p h p ý ki n c a nhi u ngậ ợ ế ủ ề ười bán hàng t i nhi u khu v c khác nhau, ta cóạ ề ự  

đượ ược l ng d  báo t ng h p v  nhu c u đ i v i lo i s n ph m đang xét. ự ổ ợ ề ầ ố ớ ạ ả ẩ

Nhược đi m c a phể ủ ương pháp này là ph  thu c vào đánh giá ch  quan c aụ ộ ủ ủ  

người bán hàng. M t s  có khuynh hộ ố ướng l c quan đánh giá cao lạ ượng hàng bán ra 

c a mình. Ngủ ượ ạc l i, m t s  khác l i mu n gi m xu ng đ  d  đ t đ nh m c.ộ ố ạ ố ả ố ể ễ ạ ị ứ

không x y ra va ch m gi a các chuyên gia và h  không b   nh hả ạ ữ ọ ị ả ưởng b i ý ki nở ế  

c a m t ngủ ộ ười nào đó có  u th  trong s  ngư ế ố ườ ượi đ c h i ý ki n. ỏ ế

 Ph ươ ng pháp đi u tra ng ề ườ i tiêu dùng

Phương pháp này s  thu th p ngu n thông tin t  đ i tẽ ậ ồ ừ ố ượng người tiêu dùng 

v  nhu c u hi n t i cũng nh  tề ầ ệ ạ ư ương lai. Cu c đi u tra nhu c u độ ề ầ ược th c hi n b iự ệ ở  

nh ng nhân viên bán hàng ho c nhân viên nghiên c u th  trữ ặ ứ ị ường. H  thu th p ý ki nọ ậ ế  khách hàng thông qua phi u đi u tra, ph ng v n tr c ti p hay đi n tho i  Cáchế ề ỏ ấ ự ế ệ ạ  

ti p c n này không nh ng giúp cho doanh nghi p v  d  báo nhu c u mà c  trongế ậ ữ ệ ề ự ầ ả  

vi c c i ti n thi t k  s n ph m. Phệ ả ế ế ế ả ẩ ương pháp này m t nhi u th i gian, vi c chu nấ ề ờ ệ ẩ  

b  ph c t p, khó khăn và t n kém, có th  không chính xác trong các câu  tr  l i c aị ứ ạ ố ể ả ờ ủ  

người tiêu dùng. 

u đi m: Cách t t nh t đ  d  báo nhu c u, s  thích c a h  qua d  đ nh mua

s m c a h , đi u tra đắ ủ ọ ề ược th  hi u c a khách hàng đ  c i ti n s n ph m.ị ế ủ ể ả ế ả ẩ

Nh c đi m: Phù h p cho các s n ph m công nghi p, tính chính xác c a d  li u.ượ ể ợ ả ẩ ệ ủ ữ ệ

1.4.2. Ph ươ ng pháp d  báo đ nh l ự ị ượ ng

Mô hình d  báo đ nh lự ị ượng d a trên s  li u quá kh , nh ng s  li u này giự ố ệ ứ ữ ố ệ ả 

s  có liên quan đ n tử ế ương lai và có th  tìm th y để ấ ược. T t c  các mô hình d  báoấ ả ự  theo đ nh lị ượng có th  s  d ng thông qua chu i th i gian và các giá tr  này để ử ụ ỗ ờ ị ượ  cquan sát đo lường các giai đo n theo t ng chu i .ạ ừ ỗ

u đi m:

­ K t qu  d  báo hoàn toàn khách quanế ả ự

­ Có phương pháp đo lường đ  chính xác d  báoộ ự

­ T n ít th i gian đ  tìm ra k t qu  d  báoố ờ ể ế ả ự

Nhược đi m:ể

­ Ch  d  báo t t trong th i gian ng n và trung h nỉ ự ố ờ ắ ạ

­ Không có phương pháp nào có th  đ a đ y đ  nh ng y u t  bên ngoài cóể ư ầ ủ ữ ế ố  tác đ ng đ n k t qu  d  báo vào mô hình.ộ ế ế ả ự

Tính chính xác c a d  báo ủ ự

Tính chính xác c a d  báo đ  c p đ n đ  chênh l ch c a d  báo v i s  li uủ ự ề ậ ế ộ ệ ủ ự ớ ố ệ  

th c t  B i vì d  báo đự ế ở ự ược hình thành trước khi s  li u th c t  x y ra, vì v y tínhố ệ ự ế ả ậ  chính xác c a d  báo ch  có th  đánh giá sau khi th i gian đã qua đi. N u d  báoủ ự ỉ ể ờ ế ự  càng g n v i s  li u th c t , ta nói d  báo có đ  chính xác cao và l i trong d  báoầ ớ ố ệ ự ế ự ộ ỗ ự  càng th p. ấ

G i: ọ : giá tr  th c t i giai đo n tị ự ạ ạ

          : giá tr  d  báo t i giai đo n tị ự ạ ạ

       n: s  giai đo nố ạ

Sai s  d  báo:      eố ự t =  ­ 

N u m t mô hình đế ộ ược đánh giá là t t thì sai s  d  báo ph i tố ố ự ả ương đ i nh ố ỏ

1. Sai s  trung bìnhố ME = 

2. Sai s  trung bình tuy t đ iố ệ ố MAE = 

3. Sai s  ph n trăm trung bìnhố ầ MPE =  x 100%

4. Sai s  ph n trăm trung bình tuy t đ iố ầ ệ ố MAPE =  x 100%

5. Sai s  bình phố ương trung bình MSE = 

6. Sai s  bình phố ương trung bình chu nẩ RMSE = 

+ Sai s  c a d  báo: ố ủ ự

+ Sai s  d  báo là s  chênh l ch gi a m c đ  th c t  và m c đ  tính toánố ự ự ệ ữ ứ ộ ự ế ứ ộ  theo mô hình d  báo.ự

+ Sai s  d  báo ph  thu c vào 03 y u t : đ  bi n thiên c a tiêu th c trongố ự ụ ộ ế ố ộ ế ủ ứ  

th i k  trờ ỳ ước, đ  dài c a th i gian c a th i k  trộ ủ ờ ủ ờ ỳ ước và đ  dài c a th i k  dộ ủ ờ ỳ ự đoán

+ V n đ  quan tr ng nh t trong d  báo b ng ngo i suy hàm xu th  là l aấ ề ọ ấ ự ằ ạ ế ự  

ch n hàm xu th , xác đ nh sai s  d  đoán và kho ng d  đoán:ọ ế ị ố ự ả ự

­ Công th c tính sai s  chu n ()ứ ố ẩ

x p x  t t nh t và đấ ỉ ố ấ ượ ực l a ch n làm hàm xu th  đ  d  đoán. Thông thọ ế ể ự ường để 

vi c d  đoán đệ ự ược ti n hành đ n gi n ta v n ch n hàm xu th  làm hàm tuy n tính.ế ơ ả ẫ ọ ế ế

Công th c tính sai s  d  báo:ứ ố ự

Xác đ nhị  cư ngờ  độ của m iố  liên hệ từ đó ch nọ  ra nguyên nhân chủ y uế  

ho c thặ ứ y u đ iế ố  v i hi nớ ệ  tượng nghiên cứu

Xác đ nh chị i u hề ư ng c  th  c a ớ ụ ể ủ m i liên hố ệ (thu n – nghậ ịch)

Hệ số tư ngơ  quan còn dùng trong nhi uề  trư ngờ  h pợ  dự đoán th ngố  kê và tính sai s  c a ố ủ dự đoán

Công th c tính: ứ   

Như v y,ậ  d uấ  c aủ  hệ số tư ngơ  quan r phụ thu cộ  vào d uấ  c aủ  hệ số b vì phư ngơ  sai luôn mang d u dấ ư ng.ơ

Các tính chất c a h  sủ ệ ố tư ngơ  quan: Mi n xác ề định: –1 ≤ r ≤ 1

r > 0: Mối liên h  tệ ư ngơ  quan tuy n tính thu n.ế ậ

Nhi m v  đ u tiên c a phân tích h i quy tệ ụ ầ ủ ồ ương quan là xây d ng mô hìnhự  

h i quy và xác đ nh tính ch t cũng nh  hình th c c a m i liên h  (lo i mô hình).ồ ị ấ ư ứ ủ ố ệ ạ

Mô hình d  đoán theo ph ự ươ ng t rình h i quy:  ồ

Trong đó:

t  : Tr  s  c a tiêu th c gây  nh hị ố ủ ứ ả ưởng (nguyên nhân) (bi n đ c l p).ế ộ ậ

: Tr  s  đi u ch nh c a tiêu th c ch u  nh hị ố ề ỉ ủ ứ ị ả ưởng (k t qu ) (bi n ph  thu c)ế ả ế ụ ộ  theo quan h  v i t.ệ ớ

a: H  s  t  do (h  s  ch n), là đi m xu t phát c a đệ ố ự ệ ố ặ ể ấ ủ ường h i quy lý thuy t,ồ ế  nêu lên  nh hả ưởng c a các nhân t  khác (tiêu th c nguyên nhân khác) ngoài t t i sủ ố ứ ớ ự 

bi n đ ng c a y.ế ộ ủ

b: H  s  h i quy (h  sệ ố ồ ệ ố góc, đ  d c), ph n ánh  nh hộ ố ả ả ưởng tr c ti p c a tiêuự ế ủ  

th cứ  nguyên nhân t đ nế  tiêu th cứ  k tế  quả y. M iỗ  khi t tăng lên 1 đ nơ  vị thì y s  thayẽ  đổi trung bình b

 đ n v  b nóiơ ị  lên chi uề  hướ  c ang ủ  m iố  liên h :ệ  b

 > 0: M iố  liên hệ thu n;ậ  b

 < 0: M i liên hố ệ ngh ch.ị

+ Cách xác đ nh tham s ị ố: a, b ph i đ ả ượ c xác đ nh sao cho đ ị ườ ng h i quy lý ồ   thuy t mô t  g n đúng nh t m i liên h  th c t  Kho ng cách t  đi m th c t  đ n ế ả ầ ấ ố ệ ự ế ả ừ ể ự ế ế  

đi m thu c đ ể ộ ườ ng h i quy lý thuy t nh  nh t s  là t t nh t ồ ế ỏ ấ ẽ ố ấ

T  ph ừ ươ ng trìnhh trên b ng ph ằ ươ ng pháp bình ph ươ ng nh  nh t ho c thông ỏ ấ ặ   qua vi c đ t th  t  th i gian (t) trong dãy s  đ  tính các tham s  a, b. N u đ t th ệ ặ ứ ự ờ ố ể ố ế ặ ứ  

t  th i gian t sao cho ∑t # 0 ta có công th c tính tham s  nh  sau: ự ờ ứ ố ư

N u đ t th  t  th i gian t sao cho ∑t = 0 ta có: ế ặ ứ ự ờ          

+ L u đ  thu t toán h i quy tuy n tínhư ồ ậ ồ ế

Hình 1.1. L u đ  thu t toán ph ư ồ ậ ươ ng pháp h i quy tuy n tính ồ ế

 Ph ươ ng pháp h i quy đ n bi n ồ ơ ế :

Đây là phương pháp dùng xét m i quan h  tuy n tính gi a 1 bi n k t qu  vàố ệ ế ữ ế ế ả  

1 bi n gi i thích hay là bi n nguyên nhân (n u gi a chúng có m i quan h  nhânế ả ế ế ữ ố ệ  

qu  Trong phả ương trình h i quy tuy n tính, m t bi n g i là: bi n ph  thu c, bi nồ ế ộ ế ọ ế ụ ộ ế  kia gây ra s  bi n đ i, g i là bi n đ c l pự ế ổ ọ ế ộ ậ

    Phương trình h i quy đ n bi n  (đồ ơ ế ường th ng) có d ng t ng quátẳ ạ ổ

Y = a + bXTrong đó:  Y là bi n s  ph  thu c (dependent variable)ế ố ụ ộ

X là bi n sô đ c l p (independent variable)ế ộ ậ

a là tung đ  g c hay nút ch n (intercept)ộ ố ặ

b là đ  d c hay h  s  góc (slope)ộ ố ệ ố

Y trong phương trình trên được hi u là Y ể ướ ược l ng, người ta thường vi t dế ướ  ihình th c có nón Y^ứ

­ Nh n xét: V i phậ ớ ương trình trên, t ng chi phí Y ch u  nh hổ ị ả ưởng tr c ti pự ế  

c a kh i lủ ố ượng ho t đ ng X theo quan h  t  l  thu n. Khi X tăng d n đ n Yạ ộ ệ ỷ ệ ậ ẫ ế  tăng, khi X gi m d n đ n Y gi m.ả ẫ ế ả

­ Khi X = 0 thì Y = a: các chi phí nh  ti n thuê nhà, chi phí kh u hao, ti nư ề ấ ề  

lương th i gian và các kho n chi phí kháclà nh ng chi phí b t bi n, khôngờ ả ữ ấ ế  

ch u  nh hị ả ưởng t  s  thay đ i c a kh i lừ ự ổ ủ ố ượng ho t đ ngạ ộ

­ Đường bi u di n a song song v i tr c hoành. Tr  s  a là h  s  c  đ nh, thể ễ ớ ụ ị ố ệ ố ố ị ể 

hi n chi phí t i thi u trong k  c a doanh nghi p.ệ ố ể ỳ ủ ệ

­ Tr  s  b quy t đ nh đ  d c ( t c đ  nghiêng c a đị ố ế ị ộ ố ứ ộ ủ ường bi u di n chi phí trênể ễ  

đ  th ).ồ ị

­ Đường t ng chi phí Y = a + bX và đổ ường chi phí kh  bi n bX song song v iả ế ớ  nhau vì gi a chúng có cùng chung 1 đ  d c b (slope). Xu t phát đi m c aữ ộ ố ấ ể ủ  

t ng chi phí b t đ u t  nút ch n a (intercept = a) trên tr c tung; trong khi đó,ổ ắ ầ ừ ặ ụ  

đường chi phí kh  bi n l i b t đ u t  g c tr c t a đ  vì có nút ch n = 0ả ế ạ ắ ầ ừ ố ụ ọ ộ ặ  (intercept = 0). Hay nói m t cách khác, theo n i dung kinh t , khi kh i lộ ộ ế ố ượ  ng

ho t đ ng = 0 ( X = 0) thì chi phí kh  bi n cũng s  = 0 ( bX = 0).ạ ộ ả ế ẽ

Ph ươ ng pháp c c tr ự ị

    Còn g i là phọ ương pháp c n trên – c n dậ ậ ưới. C  th  đ  tìm tr  s  a, bụ ể ể ị ố  

c a phủ ương trình b ng cách s  d ng công th c và cách tính toán nh  sau: ằ ử ụ ứ ư

      Hi u s  c a chi phí cao nh t và th p nh tệ ố ủ ấ ấ ấ

      b =   

      Hi u s  c a doanh thu cao nh t và th p nh tệ ố ủ ấ ấ ấ

1.5. Phương pháp phân tích và x  lý s  li u nghiên c uử ố ệ ứ

Xử lý và phân tích số li uệ  hay dữ liệu nghiên cứu là một trong các bước cơ bản của một nghiên cứu, bao gồm xác định v nấ  đề nghiên cứu; thu th pậ  số liệu; 

x  ử lý số liệu; phân tích số li uệ  và báo cáo k tế  qu ả  Xác định rõ v nấ  đề nghiên cứu giúp vi cệ  thu thập số li uệ  được nhanh chóng và chính xác hơn. Để có cơ sở phân tích s  ố liệu  tốt  thì  trong  quá  trình  thu  th pậ   số  liệu  phải  xác  định  trước các  yêu  cầu  của  phân  tích  để  có  th  ể thu  thập  đủ  và  đúng  số  li uệ   như  mong muốn

Đi uề  cốt lõi của phân tích số li uệ   là suy di nễ   thống kê, nghĩa là  mở r nộ g những hiểu  biết  từ  một  m uẫ   ngẫu  nhiên  thành  hi uể   biết  về  tổng th ,ể  hay còn gọi là suy di nễ  quy nạp. Muốn có được các suy di nễ  này phải phân tích số li uệ  dựa  vào các  test  thống  kê  để  đảm  b oả   độ  tin  cậy  của  các  suy  diễn.  Bản  thân 

số li uệ  chỉ là các số li uệ  thô, qua xử lý phân tích tr  ở thành thông tin và sau đó trở thành tri thức. Đây chính là đi uề  mà t tấ  cả các nghiên cứu đ uề  mong mu nố

1.5.1. X  lý s  li u nghiên c u ử ố ệ ứ

Ngày  nay,  hầu  h tế   các  nghiên  cứu  đều  xử  lý  số  li uệ   trên  các  ph nầ   mềm máy tính. Do vậy, việc xử lý số liệu phải qua các bước sau:

Mã hóa số liệu: Các số liệu định tính (biến định tính) cần được chuy nể  đổi (mã hóa) thành các con số. Các số li uệ  định lượng thì không cần mã hóa

Nh pậ  liệu: Số li uệ  được nh pậ  và lưu tr  ữ vào c  sơ ở dữ liệu. C nầ  phải thi tế  k  ế m u t pẫ ệ  số liệu thu nậ  ti nệ  cho việc nh pậ  liệu

Hi uệ  chỉnh: Là kiểm tra và phát hiện những sai sót trong quá trình nhập 

s  ố liệu từ bảng số li uệ  ghi tay vào file số liệu trên máy tính

1.5.2. Phân lo i các s  li u (bi n s ) trong nghiên c u ạ ố ệ ế ố ứ

Có  2  loại  bi nế   số  chính  trong  hầu  h tế   các  nghiên  cứu  đó  là  biến  số  định tính và bi nế  số định lượng

­ Bi n đ nh tính: là lo i bi n s  ph n  nh tính ch t, s  h n kém. Có th  bi uế ị ạ ế ố ả ả ấ ự ơ ể ể  

di n   dễ ưới   d ng   đ nh   danh   (ví   d :   nam/n )   hay   th    b c   (t t/khá/trungạ ị ụ ữ ứ ậ ố  bình/y u)…Đ i v i lo i bi n s  này ta không tính đế ố ớ ạ ế ố ược giá tr  trung bình c a s  li u.ị ủ ố ệ

­  Bi nế   định  lượng:  Thường  được  biểu  di nễ   bằng  các  con  số.  Các  con  số này có  thể  ở  dưới  dạng  bi nế   thiên  liên  tục  (ví  dụ:  huyết  áp  của  bệnh  nhân theo  thời gian) ho cặ  rời rạc (ví dụ: chi uề  cao, cân nặng của người bệnh lúc vào viện).  Dạng bi nế   này  cho  phép  chúng  ta  tính  được  giá  trị  trung  bình  của  biến. 

C nầ   lưu ý  là tất c  ả các bi nế  định lượng đ uề  phải có đơn vị tính (mmHg, mmol/L, mg%, Kg…)

1.6. T ng quan v  Microsoft Excelổ ề

1.6.1. Gi i thiêu vê Microsoft Excel ớ ̣ ̀

     Microsoft Excel là ch ng trình x  lý b ng tính n m trong bươ ử ả ằ ộ Microsoft Office c a hãng ph n m mủ ầ ề  Microsoft được thi t k  đ  giúp ghi l i, trình bày cácế ế ể ạ  thông tin x  lý dử ướ ại d ng b ng, th c hi n tính toán và xây d ng các s  li u th ngả ự ệ ự ố ệ ố  

kê tr c quan có trong b ng t  Excel. Cũng nh  các chự ả ừ ư ương trình b ng tínhả  Lotus 1­2­3, Quattro Pro… b ng tính c a Excel cũng bao g m nhi u ô đả ủ ồ ề ượ ạc t o b i cácở  dòng và c t, vi c nh p d  li u và l p công th c tính toán trong Excel cũng có nh ngộ ệ ậ ữ ệ ậ ứ ữ  

đi m tể ương t , tuy nhiên Excel có nhi u tính năng  u vi t và có giao di n r t thânự ề ư ệ ệ ấ  thi n v i ngệ ớ ười dùng

G n đây, Excel đã tr  thành m c tiêu c a m t v  ki n. Lý do là m t công tyầ ở ụ ủ ộ ụ ệ ộ  khác đã bán m t gói ph n m m đã l y tên "excel" trong công nghi p tài chính trộ ầ ề ấ ệ ướ  c

đó. K t qu  c a cu c tranh cãi trên yêu c u đ i chi u t t cà văn b n và h  s  phápế ả ủ ộ ầ ố ế ấ ả ồ ơ  

lý c a ph n m m "Microsoft Excel". Tuy nhiên khi x  lý v  vi c này ngủ ầ ề ử ụ ệ ười ta đã lờ 

nó đi và Microsoft luôn x  lý v n đ  khi h  mua nhãn hi u c a chử ấ ề ọ ệ ủ ương trình khác. Microsoft   cũng  đ ng  viên  ngộ ười  s   d ng  kí  tử ụ ự XL nh  m t cách vi t t t c aư ộ ế ắ ủ  

chương trình. Trong khi tên c a chủ ương trình đang được tranh cãi thì bi u tể ượ  ng

c a nó v n m c đ nh là ch  X màu xanh lá cây và ph n m  r ng c a Excel làủ ẫ ặ ị ữ ầ ở ộ ủ  .xls.

Excel cung c p cho ngấ ườ ử ụi s  d ng khá nhi u giao di n làm vi c. Tuy nhiên,ề ệ ệ  

b n ch t thì chúng đ u gi ng nhau. Excel là chả ấ ề ố ương trình đ u tiên cho phép ngầ ườ  i

s  d ng có th  thay đ i font, ki u ch  hay hình d ng c a b ng tính, excel cũngử ụ ể ổ ể ữ ạ ủ ả  

đ ng th i g i ý cho ngồ ờ ợ ườ ử ụi s  d ng nhi u cách x  lý v n đ  thông minh h n. Đ cề ử ấ ề ơ ặ  

bi t là excel có kh  năng đ  th  r t t t.ệ ả ồ ị ấ ố

L n   đ u   tiên   xu t   hi n   trong   gói   Microsoft   Office   năm   1993.ầ ầ ấ ệ  Microsoft Word và Microsoft PowerPoint đã có 1 giao di n khá gi ng v i Excel.ệ ố ớ

T  năm 1993, Excel đã bao g mừ ồ  Visual Basic for Applications(vi t t t là VBA).ế ắ  

M t ngôn ng  l p trình d a trên n n t ng c aVisual Basic, nó đã độ ữ ậ ự ề ả ủ ược thêm vào giúp t  đ ng hóa các task trong Excel và cung c p cho ngự ộ ấ ười dùng nh ng hàm tùyữ  

bi n. VBA là m t chế ộ ương trình h u ích, trong nh ng phiên b n g n đây, nó đã baoữ ữ ả ầ  

g m nh ngồ ữ  môi trường phát tri n t ng h p(IDE). Ch c năng ghi l i nh ng đo nể ổ ợ ứ ạ ữ ạ  Macro có th  t o ra nh ng đo n mã VBA cho nh ng hành đ ng có tính ch t l p l iể ạ ữ ạ ữ ộ ấ ặ ạ  

c a ngủ ườ ử ụi s  d ng, cho phép nh ng thao tác thông d ng đữ ụ ượ ự ộc t  đ ng hóa, VBA cho phép t o ra b ng bi u và đi u ki n bên trong b ng tính đ  tr c ti p giao thôngạ ả ể ề ệ ả ể ự ế  

v i   ngớ ười   s   d ng   Ngôn   ng   h   tr   s   d ng   (nh ng   không   t oử ụ ữ ỗ ợ ử ụ ư ạ  ra), DLL ActiveX(COM), nh ng phiên b n v  sau tăng thêm s  h  tr  dành cho cácữ ả ề ự ỗ ợ  module, cho phép s  d ng các công ngh  l p trình hử ụ ệ ậ ướng đ i tố ượng c  b n.ơ ả

1.6.2. Ph m vi  ng d ng c a Microsoft Excel ạ ứ ụ ủ

V i các tính năng s n có c a mình, Microsoft Excel đớ ẵ ủ ượ ức  ng d ng r t nhi uụ ấ ề  trong cu c s ng cũng nh  trong quá trình làm vi c và nghiên c u. M t s   ng d ngộ ố ư ệ ứ ộ ố ứ ụ  

mà excel đượ ử ục s  d ng nhi u nh  sau:ề ư

­ Excel v i k  toán: Các b ng tính c a Excel đớ ế ả ủ ược s  d ng trong công tácử ụ  

qu n lý và s  lý d  li u k  toán   nhi u t  ch c đ n v  và đ n v  s n xu t kinhả ử ữ ệ ế ở ề ổ ứ ơ ị ơ ị ả ấ  doanh

­Excel và tài chính: R ng h n k  toán,b ng vi c k  h p các tính năng s n cóộ ơ ế ằ ệ ế ợ ẵ  

k t h p v i các ngôn ng  l p trình h  tr  khác Excel đã t o ra nhi u công c  tàiế ợ ớ ữ ậ ỗ ợ ạ ề ụ  chính h u ích c n thi t cho ho t đ ng tài chính . Nh t là t ng ho t đ ng qu n tr  dữ ầ ế ạ ộ ấ ỏ ạ ộ ả ị ự án,các ho t đ ng phân tích thi t k  d  án.ạ ộ ế ế ự

­ Excel và k  thu t: Cũng là l u s  li u và tính toán,  ng d ng trong k  thu tỹ ậ ư ố ệ ứ ụ ỹ ậ  

c a Excel không nhi u nh  trong kinh t  nh ng nó r t c n thi t và không th  thi uủ ề ư ế ư ấ ầ ế ể ế  trong ho t đ ng qu n lý.ạ ộ ả

­ Excel và giáo d c: Trong giáo d c Excel đụ ụ ược s  d ng nhi u và ph  bi tử ụ ề ổ ế  trong vi c qu n lý đi m, thông tin h c sinh, sinh viên c a mình nh ng ki n th c cệ ả ể ọ ủ ữ ế ứ ơ 

b n nh t v  Excel t  các trả ấ ề ừ ường Đ i h c đ n các trạ ọ ế ường Trung h c c  s ọ ơ ở

­ M t s   ng d ng khác c a Excel: Ngoài các lĩnh v c k  toán trên Excel cònộ ố ứ ụ ủ ự ế  

đ c  ng d ng r t nhi u trong các ho t đ ng khác nh  ch i game, qu n lý trong yượ ứ ụ ấ ề ạ ộ ư ơ ả  

t …ế