Mục đích chính của các dự án do ACIAR hỗ trợ AGB/2009/053 và AGB/ 2014/035 là nhằm liên kết những nông dân trồng rau an toàn quy mô nhỏ tại Mộc Châu và Vân Hồ với thị trường Hà Nội, cũng như xây dựng mô hình chuỗi giá trị rau bền vững cho các nông hộ nhỏ tại Mộc Châu và Vân Hồ, nhằm tối đa hóa lợi nhuận của họ.
Trang 1NÚI C
207
Xây dựng chuỗi giá trị rau bền vững cho các nông hộ
quy mô nhỏ tại Mộc Châu và Vân Hồ
Vũ Thị Phương Thanh1
Cơ quan
1 Công ty trách nhiệm hữu hạn Fresh Studio Innovations Asia, Hà Nội, Việt Nam.
Liên hệ
Thanh.vu@freshstudio.vn
Từ khóa
Chuỗi giá trị rau, nông hộ quy mô nhỏ tại Mộc Châu, nông hộ quy mô nhỏ tại
Vân Hồ
Giới thiệu
Năm 2011, các nhà sản xuất rau tại Mộc Châu đã bán sản phẩm của họ
thông qua các thương lái địa phương hoặc bán trực tiếp cho các chợ địa
phương (đặc biệt là chợ Nông Trường) Vào thời điểm đó, nhiều nông dân
đã có những hợp đồng không chính thức với các thương lái địa phương
để trồng đậu leo và su su quả Sau khi ký được hợp đồng với thương lái,
nông dân mua giống, phân bón và thuốc trừ sâu thông qua thương lái và
chi trả vào vụ thu hoạch Trong nhiều trường hợp, mức lãi suất thực tế áp
dụng tương đối cao Nông dân chưa được tập huấn về kỹ thuật canh tác
và về thực hành nông nghiệp tốt Nông dân dựa vào những thông tin từ
các thương lái địa phương và các cửa hàng cung ứng vật tư nông nghiệp,
nông dân thường sử dụng sai thuốc bảo vệ thực vật và không tuân thủ về
khoảng cách thời gian cách li cũng như không sử dụng đồ bảo hộ cá nhân
khi phun thuốc bảo vệ thực vật
Mục đích chính của các dự án do ACIAR hỗ trợ AGB/2009/053 và AGB/
2014/035 là nhằm liên kết những nông dân trồng rau an toàn quy mô nhỏ
tại Mộc Châu và Vân Hồ với thị trường Hà Nội, cũng như xây dựng mô
hình chuỗi giá trị rau bền vững cho các nông hộ nhỏ tại Mộc Châu và Vân
Hồ, nhằm tối đa hóa lợi nhuận của họ
Biện pháp tiếp cận nghiên cứu
Trong năm 2012, dự án triển khai đánh giá nhu cầu thị trường rau tại Hà
Nội, bao gồm các yêu cầu về chất lượng và số lượng, chứng nhận, truy xuất
Trang 2HỘI THẢ
208
nguồn gốc và đóng gói Dựa vào những kết quả nghiên cứu thị trường, các cán bộ kỹ thuật của dự án đã hỗ trợ các nhóm nông dân xây dựng kế hoạch sản xuất và dự báo khối lượng nhu cầu tiềm năng hàng tuần của các nhà bán lẻ tại Hà Nội Tất cả các nông dân trong dự án đã nhận được những tư vấn từ các cán bộ kỹ thuật cũng như đã tham gia vào các khóa tập huấn, thử nghiệm đồng ruộng, thí điểm kỹ thuật sản xuất mới Cùng với các hoạt động hỗ trợ về mặt sản xuất, dự án cũng đóng vai trò dẫn đầu trong việc thành lập và xây dựng thương hiệu rau an toàn Mộc Châu
Từ năm 2014, các hoạt động của dự án triển khai đã được chuyển giao theo tiến độ cho các nhóm nông dân và chính quyền địa phương nhằm khuyến khích tính sở hữu của địa phương và xây dựng năng lực nhằm chuẩn bị cho giai đoạn kết thúc dự án
Kết quả
Với sự hỗ trợ của dự án, một chuỗi rau bền vững với sự lồng ghép và truyền thông chặt chẽ giữa các hợp phần của chuỗi đã được xây dựng (Hình 1)
Hình 1: Chuỗi giá trị rau Mộc Châu
Vào năm 2012, siêu thị Metro mua khoảng 10% tổng sản phẩm bán ra, và không có sản phẩm nào được bán cho Fivimart Từ năm 2012, đã có nhiều cửa hàng rau trái vụ và lượng hàng bán cho các cửa hàng tại Hà Nội, bao gồm Metro và Fivimart, đã gia tăng nhanh chóng Lượng hàng gia tăng bán cho các cửa hàng hiện đại tại Hà nội là do nông dân sản xuất đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn (xem Hình 2)
Trang 3NÚI C
209
Hình 2: Tổng lượng rau đã bán của các nông dân thuộc dự án từ năm
2012 đến tháng 8-2017
Ngày càng nhiều nông dân quan tâm đến việc tham gia các nhóm rau an
toàn, với số lượng tăng lên từ 32 nông hộ năm 2012 lên 170 nông hộ năm
2017 Thu nhập ròng từ trồng rau trên ha của các nông hộ cao hơn gấp
5-10 lần so với thu nhập từ trồng lúa và ngô (Hình 3), do năng suất cao
hơn, chi phí sản xuất tối ưu, và giá cả sản phẩm ổn định
Trang 4HỘI THẢ
210
Hình 4: Những nông dân đầu tiên có chứng chỉ
Hình 5: Các hoạt động tiếp thị và quảng bá rau an toàn
Mộc Châu tại Hà Nội
Hình 6: Giao hàng rau tại Hà nội bằng xe tải của nông dân
Trang 5NÚI C
211
Thảo luận và kết luận
Tổng diện tích sản xuất rau an toàn tiềm năng tại Mộc Châu vào khoảng
40.000ha Mở rộng diện tích sản xuất rau an toàn có thể đem lại lợi ích
cho một số lượng đáng kể nông dân (bao gồm dân tộc thiểu số) tại Mộc
Châu và Vân Hồ Để mở rộng sản xuất, điều kiện tiên quyết quan trọng
nhất là xác định cơ hội thị trường mới cho các sản phẩm rau được sản
xuất bởi nông hộ quy mô nhỏ
Cùng với việc hình thành các nhóm nông dân/hợp tác xã sản xuất rau an
toàn, cần đẩy mạnh hợp tác và trao đổi thông tin giữa các nhóm để phối
hợp đáp ứng nhu cầu thị trường Để tăng thu nhập hơn nữa cho nông
dân, sản xuất nông nghiệp theo công nghệ mới cần được áp dụng như
trồng cây trong giá thể hoặc sử dụng công nghệ thủy canh
Đồng thời, các nhóm nông dân mới và hiện có cần hạn chế các tác động
tiêu cực tiềm tàng đến môi trường thông qua việc giảm và tối ưu hóa
phân bón và sử dụng thuốc trừ sâu bằng cách làm theocác khuyến nghị
trong tài liệu hướng dẫn dự án