Bài viết khẳng định tính ưu việt trong sử dụng đất trồng mắc ca xen trong vườn cà phê trên đất đỏ bazan, làm cơ sở cho việc cải tiến và nhân rộng mô hình trên các vùng trồng cà phê trọng điểm, đa dạng hóa các loại cây che bóng theo hướng đa dạng hóa sản phẩm, đảm bảo sản xuất cà phê bền vững.
Trang 1HI U QU& TR+NG M7C CA XEN CÀ PHÊ TRÊN T
9 BAZAN T I HUY N KRÔNG N<NG, T5NH 7K L7K
Ph
Ph m Thm Thm ThUUUU Tr Tr Tr nhnh1111
TÓM T
TÓM T TTTT
ánh giá hi u qu< vi c trkng mfc ca xen cà phê trên -Dt -s bazan G các -6 tu^i khác nhau cho thDy: Trkng xen kho<ng 185 cây mfc ca/ha -ã không làm <nh h2Gng -Un n#ng suDt cà phê (4,10-4,35 tDn nhân/ha) mà còn thu thêm bình quân 2,81 tDn h t mfc ca/ha/n#m L>i nhu7n cPa mô hình trkng xen mfc ca cao h_n 193,56% so v3i mô hình trkng cà phê thu9n Mô hình mfc ca n#m th 9 cho t^ng giá tr s<n phEm 396,17 tri u -kng, t^ng chi phí 101,70 tri u -kng, lãi 294,47 tri u -kng/ha/n#m Trong khi -ó mô hình trkng cà phê thu9n ch] cho l>i nhu7n 92,87-100,37 tri u -kng/ha/n#m Hi u qu< sl dRng vTn cPa mô hình trkng xen mfc ca trong v2Xn cà phê n#m th 4 là 2,34 l9n và n#m th 9 là 3,9 l9n, trong khi trkng xen tiêu trong v2Xn
cà phê ch] cho hi u suDt -kng vTn 2,73 l9n Hi u qu< xã h6i mô hình rDt l3n do thu hút thêm lao -6ng -5 ch#m sóc, thu ho ch, b<o qu<n cho ng2Xi trkng cà phê và cho toàn xã h6i nên -2>c 100% sT h6 chDp nh7n, giá tr ngày công t#ng thêm 127 nghìn -kng/ng2Xi/ngày KUt qu< cho thDy, mô hình trkng xen mfc ca cho
hi u qu< môi tr2Xng tTt h_n ¡ mô hình xen mfc ca n#m th 9 (MH1), -6 xTp t9ng -Dt m t - t 66,30%, cao h_n mô hình xen tiêu (MH3) là 63%, trong khi -ó mô hình cà phê thu9n (-Ti ch ng) ch] - t 59,33%
T
Tgggg khóa: khóa: khóa: Dt -s bazan, huy n Krông N#ng, mfc ca, trkng xen
1 T V N 3
Huy n Krông N#ng, t]nh fk Lfk có tiBm n#ng
phát tri5n nông nghi p l3n v3i 37.604 ha -Dt -s
bazan, chiUm 61,17% di n tích t` nhiên cPa huy n
(12,62% di n tích -Dt -s bazan cPa c< t]nh) (Phân
vi n Quy ho ch & TKNN miBn Trung, 2010) ây là
-iBu ki n thu7n l>i -5 huy n phát tri5n các cây trkng
công nghi p có giá tr nh2 cà phê, tiêu, cao su và cây
mfc ca Cà phê là cây trkng quan tr…ng nhDt -Ti v3i
s<n xuDt cPa Krông N#ng v3i di n tích 25.067 ha (Chi
cRc ThTng kê Krông N#ng, 2015) Trong -ó có
83,35% di n tích cà phê trkng thu9n Ngoài ra, vi c
-6c canh cây cà phê G Krông N#ng là bi n pháp canh
tác thiUu tính lâu bBn, không có giá tr cao vB m t
hi u qu< sl dRng -Dt Nh2 v7y vDn -B - t ra G -ây
không ph<i là ch t bs cây cà phê mà quan tr…ng là
-2a lo i cây trkng m3i có giá tr kinh tU cao, d„ ch#m
sóc, phù h>p v3i -iBu ki n cPa ng2Xi dân vào trkng
xen trong v2Xn cà phê nhcm t#ng thu nh7p cho nông
h6 trên m6t -_n v di n tích, b<o v sl dRng -Dt có
hi u qu< vB m t kinh tU, xã h6i và môi tr2Xng góp
ph9n s<n xuDt cà phê bBn v0ng Cây mfc ca
(Macadamia) là cây trkng m3i có giá tr kinh tU cao,
biên -6 sinh thái r6ng nhi t -6 thích h>p 12OC -
32OC, m6t trong nh0ng -iBu ki n quan tr…ng là
nhi t -6 vB -êm vào mùa l nh cPa cây mfc ca c9n
-5 ra hoa là 15OC - 21OC, tTi 2u -5 cây ra nhiBu hoa
1 Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Đắk Lắk
là 15OC - 18OC Cây mfc ca -ã là l`a ch…n cPa nhiBu nông dân trkng cà phê, cho hi u qu< sl dRng -Dt cao (Hoàng Hòe và cs, 2010; Tr9n Vinh, 2011) 5 kh•ng
- nh -2>c tính 2u vi t trong sl dRng -Dt trkng mfc
ca xen trong v2Xn cà phê, vi c -ánh giá hi u qu< trkng mfc ca xen cà phê trên -Dt -s bazan là rDt cDt thiUt, tg -ó làm c_ sG cho vi c c<i tiUn và nhân r6ng
mô hình trên các vùng trkng cà phê tr…ng -i5m, nhcm tgng b23c -a d ng hóa các lo i cây che bóng theo h23ng -a d ng hóa s<n phEm, -<m b<o s<n xuDt
cà phê bBn v0ng, góp ph9n làm t#ng thu nh7p -áng k5 cho ng2Xi nông dân trkng cà phê
2 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 2.1 Ph2_ng pháp ch 2.1 Ph2_ng pháp ch…n mô h…n mô h…n mô hình ình ình
- Các mô hình -2>c l`a ch…n -5 -iBu tra, -ánh giá có quy mô tg 0,5 ha trG lên, có cùng lo i -Dt, -iBu
ki n - a hình, -iBu ki n sinh thái, m7t -6 trkng xen mfc ca và các bi n pháp canh tác chính nh2 bón phân, t23i n23c (Hoàng Hòe và cs, 2010) Mô hình 1
t i xã Phú L6c (MH1), mô hình 2 t i xã lêi Ya (MH2), mô hình 3 t i xã Ea Tân (MH3)
Mô hình 1 t i xã Phú L6c (MH1): Mfc ca n#m
th 9 (2004) xen trong v2Xn cà phê vTi trkng n#m
2003 trên lo i -Dt -s bazan t2_ng -Ti bcng ph•ng Kho<ng cách trkng cây cà phê 3 x 3 m (1.110 cây/ha) Cây che bóng là cây mfc ca -2>c trkng v3i kho<ng cách 9 x 6 m (3 hàng cà phê xen hàng mfc ca) (185 cây/ha) Di n tích 1,6 ha Cây mfc ca giTng
Trang 2ghép 246, 816, OC và m6t sT cây th`c sinh
Mô hình 2 t i xã lêi Ya (MH2): Mfc ca n#m
th 4 (2009) xen trong v2Xn cà phê vTi trkng n#m
1999 trên lo i -Dt -s bazan có -6 dTc 2 - 40 Kho<ng
cách trkng cây cà phê 3 x 3 m (1.110 cây/ha) Cây
che bóng là cây mfc ca bcng giTng ghép -2>c trkng
v3i kho<ng cách 6 x 7 m (238 cây/ha), (2 hàng cà
phê xen 1 hàng mfc ca) trkng n#m 2009 di n tích 1,5
ha Các giTng mfc ca chính gkm 246, 816, OC, QN1
Mô hình 3 t i xã Ea Tân (MH3): Tiêu xen trong
v2Xn cà phê vTi n#m th 12 (2000) và cà phê trkng
n#m 1998, kho<ng cách 3 x 3 m (1.110 cây/ha) Cây
trR gn trkng v3i kho<ng cách 9 x 3 m (3 hàng cà phê
trkng xen 1 hàng tiêu), kho<ng cách trên hàng cPa
các trR tiêu là 3 m, trR tiêu -2>c trkng gi0a 4 cây cà
phê M7t -6 trR tiêu trkng xen là 370 trR/ha Tiêu
-2>c trkng bcng hom thân, giTng tiêu Trâu và Phú
QuTc theo t7p quán canh tác cPa xã Di n tích 2,2 ha
- L`a ch…n 3 mô hình trkng xen -5 -ánh giá,
trong -ó có 2 mô hình mfc ca trkng xen trong v2Xn
cà phê v3i -6 tu^i trkng mfc ca khác nhau -5 so
sánh hi u qu< trkng mfc ca thXi gian canh tác; m6t
mô hình trkng tiêu xen trong v2Xn cà phê -5 so sánh
hi u qu< gi0a trkng xen mfc ca và trkng xen tiêu
trong v2Xn cà phê T i mni -i5m ch…n mô hình trkng
xen, ch…n m6t v2Xn cà phê trkng thu9n v3i các -iBu
ki n t2_ng -kng vB -Dt -ai, tu^i v2Xn cây, chU -6
ch#m sóc c_ b<n -5 theo dõi nh2 là -Ti ch ng
- ThXi gian theo dõi mô hình trong 3 n#m: 2011,
2012, 2013
2
2.2222 Ph2_ng pháp -iPh2_ng pháp -iPh2_ng pháp -iBu tra, lDy mQu -Dt ngoài Bu tra, lDy mQu -Dt ngoài
th
th`c - a`c - a`c - a
iBu tra lDy mQu -Dt theo t9ng phát sinh tuân
thP quy trình -iBu tra l7p b<n -k -Dt tJ l trung bình
và l3n (TCVN 9487 : 2012) cPa B6 Khoa h…c và Công
ngh (2012)
ào 7 phQu di n -Dt (ký hi u G b<ng 5), lDy
mQu -Dt phân tích theo t9ng phát sinh -5 so sánh
m6t sT tính chDt hóa h…c và v7t lý cPa môi tr2Xng
-Dt d23i <nh h2Gng cPa mô hình trkng cà phê xen
mfc ca và cà phê thu9n ThXi gian -ào phQu di n và
lDy mQu -Dt -2>c gli -5 phân tích vào thXi -i5m
gi0a mùa khô ngày 15/11/2012
Các - a -i5m -2>c ch…n -5 -ào phQu di n -Dt là
các v2Xn cà phê vTi kinh doanh có -6 tu^i 8 - 12
n#m trkng xen và thu9n ch…n làm mô hình (xã Phú
L6c lDy 2 phQu di n: 1 phQu di n trkng cà phê xen mfc ca, 1 phQu di n cà phê thu9n; xã lei Ya lDy 2 phQu di n, 1 phQu di n trkng cà phê xen mfc ca, 1 phQu di n v2Xn cà phê thu9n; xã Ea Tân 2 phQu di n trkng xen tiêu v3i cà phê và cà phê thu9n; th trDn Krông N#ng 1 phQu di n; cây mfc ca ghép 1 n#m tu^i -2>c trkng xen trong v2Xn cà phê, tiêu
2
2.3333 Ph2_ng pháp phân tích -Ph2_ng pháp phân tích -Ph2_ng pháp phân tích -DtDtDt Các mQu -Dt -2>c phân tích t i Phòng Thí nghi m Trung tâm - Khoa Qu<n lý -Dt -ai (H…c vi n Nông nghi p Vi t Nam) theo các ph2_ng pháp phân tích sau:
- 6 xTp: tính theo công th c P (%) = (1 - D/d) x
100
- 6 Em cây héo và s c ch a Em -kng ru6ng: nén áp suDt G áp suDt 31 và 1500 kPa, sDy và cân, tính -6 Em theo % khTi l2>ng
- 6 Em t2_ng -Ti (t i thXi -i5m lDy mQu): sDy và cân -Dt, tính theo % khTi l2>ng
- ChDt h0u c_ cPa -Dt: ph2_ng pháp Walkley - Black
- N t^ng sT: ph2_ng pháp Kjeldahl, phá mQu bcng hnn h>p axit H2SO4 và hnn h>p xúc tác ZnSO4 +
K2SO4 + b6t Se Thành ph9n mùn cPa -Dt: theo ph2_ng pháp Kononova và Tiurin
2
2.4444 Ph2_ng pháp tính toánPh2_ng pháp tính toánPh2_ng pháp tính toán hi hi hi u qu< kinh tU, xu qu< kinh tU, xu qu< kinh tU, xã ã hhhh6i và môi tr2Xng6i và môi tr2Xng6i và môi tr2Xng
- ánh giá hi u qu< kinh tU cPa mô hình theo ph2_ng pháp phân tích kinh tU tgng ph9n trong phân tích h thTng nông nghi p và theo QuyBn ình Hà,
2005
T^ng thu = S<n l2>ng s<n phEm × Giá bán s<n phEm; L>i nhu7n = T^ng thu - T^ng chi phí -ã sl dRng Hi u qu< sl dRng chi phí = L>i nhu7n/T^ng chi phí -ã sl dRng
Chi phí s<n xuDt: Giá tr s<n l2>ng tính theo thXi giá bình quân trong n#m cPa mni lo i
- Hi u qu< xã h6i: Xác - nh d`a vào các ch] sT
m c -6 hài lòng cPa nông dân chDp nh7n trong -9u t2 cPa mô hình; m c gia t#ng s<n phEm xã h6i trên cùng m6t -_n v di n tích cây trkng xen và t o thêm s<n phEm m3i, gia t#ng thu nh7p; kh< n#ng thu hút lao -6ng (công/ha), giá tr ngày công/ngày/ng2Xi, kh< n#ng t7n dRng lao -6ng nhàn rni và kh< n#ng
th tr2Xng cPa s<n phEm
Trang 3- ánh giá hi u qu< môi tr2Xng: Theo các tiêu
chí nh2 -6 phì nhiêu cPa -Dt (-6 xTp, -6 Em t2_ng
-Ti, -6 Em cây héo, s c ch a Em -kng ru6ng, h0u
c_ (%), - m t^ng sT (%), bcng vi c so sánh -ánh
giá các ch] tiêu -ã xác - nh cPa mô hình trkng cà
phê xen mfc ca G các -6 tu^i khác nhau, xen tiêu
và các mô hình trkng cà phê thu9n
- Các ch] tiêu phân tích -2>c -ánh giá - nh l2>ng
(giá tr tuy t -Ti) và - nh tính (giá tr t2_ng -Ti)
2.5
2.5 Ph2_ng pháp phân tích SWOTPh2_ng pháp phân tích SWOTPh2_ng pháp phân tích SWOT
Ph2_ng pháp SWOT (Strengh, Weakness,
Opportunities, Threats) Khung phân tích SWOT
th2Xng trình bày d23i d ng l23i, bao gkm 4 ph9n
chính th5 hi n 4 n6i dung chính cPa SWOT: -i5m
m nh, -i5m yUu, c_ h6i và thách th c, m6t sT câu
hsi mQu và câu tr< lXi mQu -2>c -iBn vào các ph9n
t2_ng ng trong khung
2
2.6666 Ph2_ng pháp x Ph2_ng pháp x Ph2_ng pháp xllll lý s lý s lý sTTTT li li li u và phân tích u và phân tích
thông tin
thông tin
ST li u -2>c xl lý bcng ph9n mBm Excel 7.0 và
SPSS Các sT li u thu th7p, thTng kê mô t< và so
sánh hi u qu< kinh tU gi0a các mô hình
3 K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU#N
3.1 c -i5555m -ic -i m -im -iBBBBu kiu kiu ki n tn tn t```` nhiên vùng nghiên nhiên vùng nghiên
cccc uuuu
Huy n Krông N#ng ncm trong vùng <nh
h2Gng cPa gió mùa Tây Nam thu6c hai ti5u vùng
khí h7u: ông Ea H’leo nóng Em và vùng núi thDp
Ch2 Dzu mang tính chDt khí h7u cao nguyên
nhi t -3i Em, -2>c chia làm hai mùa rõ r t là mùa
khô và mùa m2a Mùa m2a bft -9u tg tháng 5
-Un hUt tháng 11 hàng n#m, t7p trung t3i 80 - 90%
l2>ng m2a c< n#m, -6 Em không khí cao; mùa khô tg tháng 12 -Un tháng 4 n#m sau, l2>ng m2a ch] chiUm 10 - 20% l2>ng m2a c< n#m, khí h7u khô nfng nóng, -6 Em không khí thDp L2>ng m2a trung bình n#m 1500 - 1700 mm, nhi t -6 trung bình n#m 20 - 22oC, t^ng tích ôn c< n#m là 8.979oC, -6 Em trung bình là 86,40% TTc -6 gió trung bình tg 2,60 m/s (Trung tâm Khí t2>ng ThPy v#n fk Lfk, 2015); -ây là các -iBu ki n rDt thích h>p cho cây cà phê vTi và cây mfc ca phát tri5n Huy n Krông N#ng có 4 nhóm -Dt, trong -ó nhóm -Dt -s có di n tích nhiBu nhDt v3i 55.134,00 ha, chiUm 89,68% di n tích t` nhiên (DTTN), tiUp theo là nhóm -Dt xám và b c màu 3.677,00 ha, chiUm 5,98% DTTN
3.2 3.2 HiHiHi u u u qu< qu< qu< kinh tkinh tkinh tU cPU cPU cPa tra tra trkkkkng ng ng cà cà cà phê xen mphê xen mphê xen mffffc ca c ca trên
-trên -DDDDt -t -t -s s s bazanbazanbazan
3.2.1 œnh h2Gng cPa trkng xen -Un n#ng suDt mfc ca và cà phê trong v2Xn
N#ng suDt G mô hình có trkng xen ^n - nh h_n
mô hình trkng cà phê thu9n, trong khi -ó các mô hình trkng thu9n có hi n t2>ng ra qu< cách n#m khá
rõ ¡ các mô hình trkng xen mfc ca, n#ng suDt cà phê dao -6ng 3,91 - 4,28 tDn nhân/ha, bình quân 3 n#m - t 4,10 tDn nhân/ha, trong khi -ó trkng xen tiêu n#ng suDt cà phê không thay -^i nhiBu, trung bình 3 n#m 4,16 tDn nhân/ha (b<ng 1) NUu xét vB tính bBn v0ng thì v2Xn cà phê không có cây che bóng sh có thXi gian cho thu ho ch ngfn h_n do v2Xn cây nhanh chóng b già cni, có hi n t2>ng cách n#m vB n#ng suDt rDt rõ và rPi ro trong s<n xuDt là rDt l3n
B B<<<<ng 1 N#ng sung 1 N#ng sung 1 N#ng suDDDDt cà phê, mt cà phê, mt cà phê, mffffc ca và tiêu trong các mô hìnhc ca và tiêu trong các mô hìnhc ca và tiêu trong các mô hình N#ng suDt cà phê (tDn nhân/ha) N#ng suDt mfc ca (tDn h t/ha)
TT
2011 2012 2013 Trung bình 2011 2012 2013 Trung bình
Mô hình xen mfc ca
MH1 4,10 4,35 4,40 4,28 2,55 2,77 3,10 2,81
MH2 3,75 3,97 4,00 3,91 0,00 0,75 0,95 0,85
TB 3,93 4,16 4,20 4,10 2,55 1,76 2,03 2,11
Mô hình xen tiêu N#ng suDt tiêu (tDn h t/ha)
MH3 4,25 4,14 4,10 4,16 1,43 1,57 1,50 1,50
Mô hình cà phê thu9n (-Ti ch ng)
1 4,55 4,65 4,48 4,56
2 4,26 4,44 4,50 4,40
3 4,77 4,96 4,85 4,86
Ngukn sT li u theo dõi các mô hình n#m 2011 - 2013
Trang 4¡ các mô hình trkng xen mfc ca, n#ng suDt cà
phê ^n - nh h_n so v3i mô hình trkng xen tiêu, n#ng
suDt cà phê có chiBu h23ng gi<m (b<ng 1) Vi c
trkng xen mfc ca v3i cà phê G các -6 tu^i khác nhau
cing có s` khác bi t vB n#ng suDt cà phê khá rõ Bên
c nh -ó m7t -6 mfc ca trkng khác nhau cing <nh
h2Gng -Un n#ng suDt cà phê N#ng suDt mfc ca trong
các mô hình trkng xen ^n - nh 2,55 - 3,10 tDn
h t/ha/n#m, trung bình 3 n#m 2,81 tDn h t/ha/n#m
¡ mô hình 2 mfc ca bói, n#ng suDt 2 n#m ch] - t 0,85
tDn/ha/n#m ¡ mô hình trkng xen tiêu, n#ng suDt tiêu -en trong 3 n#m là 1,5 tDn/ha iBu này ch ng
ts trkng mfc ca xen trong v2Xn cà phê v3i m7t -6 h>p lý 185 cây/ha có th5 cho n#ng suDt cao, ^n - nh h_n so v3i mô hình trkng xen tiêu N#ng suDt cà phê
G các mô hình trkng thu9n biUn -6ng 4,40 - 4,86 tDn nhân/ha ¡ v2Xn không trkng xen n#ng suDt cà phê cao h_n nh2ng không ^n - nh
3.2.2 Hi u qu< kinh tU cPa trkng cà phê xen mfc
ca
B B<<<<ng 2 Hing 2 Hing 2 Hi u quu quu qu<<<< kinh t kinh t kinh tUUUU c c cPPPPa các mô hình tra các mô hình tra các mô hình trkkkkng ng ng cà cà cà phê xen mphê xen mphê xen mffffc ca c ca c ca T^ng thu (tr.-/ha) T^ng chi (tr.-/ha) L>i nhu7n
(tr.-/ha)
Hi u qu< sl dRng chi phí
Mô hình
xen mfc
ca Cà phê Mfc ca T^ng
thu Cà phê Mfc ca T^ng chi
1 171,37 224.80 396,17 79,24 22,46 101,70 294,47 3,90
2 156,26 68,00 224,26 78,78 16,92 95,70 128,56 2,34
TB 163,81 146,40 310,21 79,01 19,69 98,70 211,52 3,14
T^ng thu (tr.-/ha) T^ng chi (tr.-/ha)
Mô hình
xen tiêu Cà phê Hk tiêu T^ng thu Cà phê Tiêu T^ng chi
L>i nhu7n (tr.-/ha)
Hi u qu< sl dRng chi phí
3 166,6 150,16 316,76 85,55 30,33 115,88 200,88 2,73
Ghi chú: Giá cà phê bình quân là 40.000 -kng/kg; h t tiêu là 100.000 -kng/kg và h t mfc ca là 80.000 -kng/kg (giá n#m 2011 - 2012), chi phí: phân chukng 600 -kng/tDn, công lao -6ng 120.000 -/công, urê 10.000 -/kg, lân supe ho c nung ch<y 4000 -/kg, kali clorua 12.000 -/kg
Vào thXi -i5m n#m 2011 — 2012, so v3i -Ti ch ng
là các v2Xn trkng cà phê thu9n, l>i nhu7n thu -2>c
92,87 — 100,31 tri u -kng/ha/n#m cho thDy các mô
hình trkng xen mang l i hi u qu< kinh tU cao h_n
128,56 - 294,47 tri u -kng/ha (b<ng 2) L>i nhu7n
cPa mô hình trkng xen mfc ca cao h_n mô hình trkng thu9n 2,18 l9n Hi u qu< -kng vTn G mô hình 1
là 3,90 l9n, cao h_n mô hình trkng tiêu 1,42 l9n, trung bình mô hình mfc ca cao h_n mô hình trkng tiêu 1,15 l9n
B B<<<<ng 3 So sánh hing 3 So sánh hing 3 So sánh hi u quu quu qu<<<< kinh t kinh t kinh tUUUU c c cPPPPa các mô hình a các mô hình a các mô hình L>i nhu7n (tr.-/ha/n#m) T#ng so v3i cà phê trkng thu9n
Mô hình xen mfc
ca Cà phê trkng thu9n
( C) Cà phê xen mfc ca Tr.-/ha/n#m TJ l (%)
1 100,31 294,47 194,16 193,56
2 92,87 128,56 35,69 38,43
Trung bình 96,59 211,51 114,92 116,00
Mô hình xen tiêu Cà phê trkng thu9n
( C) Cà phê xen tiêu Tr.-/ha/n#m TJ l (%)
3 102,92 200,88 97,96 95,18
M c dù l>i nhu7n riêng cPa cà phê trong các
v2Xn trkng xen thDp h_n các v2Xn cà phê trkng
thu9n do n#ng suDt gi<m d23i <nh h2Gng cPa cây
trkng xen Tuy nhiên, t^ng giá tr s<n phEm và l>i
nhu7n thu -2>c cPa c< 2 lo i cây trkng trên cùng m6t
-_n v di n tích vQn cao h_n (b<ng 3) M t khác, xen
cây mfc ca còn giúp ng2Xi nông dân tránh b3t các rPi ro vB biUn -6ng giá c<, sâu b nh h i do -6c canh
cà phê Nh2 v7y, vi c trkng xen cây mfc ca trong v2Xn cà phê vga có tác dRng là cây che bóng, vga cho
hi u qu< kinh tU cao và không có s` c nh tranh vB lao -6ng Cây mfc ca thu ho ch s3m h_n cà phê 1 -2
Trang 5tháng nên nông dân bán mfc ca tr23c, không ph<i
bán non cà phê v3i giá r“
Tóm l i, vi c trkng xen cây mfc ca trong v2Xn cà
phê -ã -em l i hi u qu< kinh tU cao Trkng xen v3i
185 cây mfc ca/ha -ã không làm <nh h2Gng -Un
n#ng suDt cà phê (4,10 - 4,35 tDn nhân/ha) mà còn
thu thêm bình quân 2,81 tDn h t mfc ca/ha/n#m, l>i
nhu7n cPa mô hình trkng xen mfc ca cao h_n 193,56% so v3i trkng cà phê thu9n
3.3
3.3 HiHiHi u qu< xu qu< xu qu< xã hã hã h6i cPa mô h6i cPa mô h6i cPa mô hình trình trình trkng cà phê kng cà phê xen m
xen mfc ca fc ca fc ca Khi trkng cây mfc ca, ngoài giá tr vB m t kinh
tU và che bóng còn có hi u qu< xã h6i rDt l3n -2>c trình bày G b<ng 4
B B<<<<ng 4 Hing 4 Hing 4 Hi u quu quu qu<<<< xã h xã h xã h6666i ci ci cPPPPa ph2_ng tha ph2_ng tha ph2_ng th c trc trc trkkkkng cà phê xen mng cà phê xen mng cà phê xen mffffc cac cac ca TT
TT Ch]]]] tiêuCh tiêu tiêu Ý kiÝ kiUUUUn cn cn cPPPPa ng2a ng2a ng2XXXXi dâni dâni dân
1
- Kh< n#ng thu hút
lao -6ng
- T7n dRng lao
-6ng nhàn rni
- ThXi gian kiUn thiUt c_ b<n t#ng thêm 436 công/ha, tg n#m th 4 -Un n#m th 9 bình quân mni n#m t#ng 80 - 120 công/ha
- Do thXi gian thu ho ch s<n phEm mfc ca tr23c cà phê 2 tháng nên
có th5 t7n dRng -2>c lao -6ng nhàn rni
2
- M c -6 hài lòng
cPa nông
dân
- 100% sT h6 -Bu chDp nh7n vi c -2a cây mfc ca vào trkng xen trong v2Xn cà phê, thay thU cây che bóng
- Ch2a thDy xuDt hi n sâu b nh h i
3 - Th tr2Xng ChP yUu xuDt khEu, vB lâu dài có th5 tiêu thR m6t ph9n trong n23c cho s<n xuDt bánh và h t tEm muTi
4
- Gia t#ng s<n
phEm cho xã h6i
trên cùng m6t -_n
v di n tích
- T#ng thêm m6t lo i s<n phEm là h t mfc ca v3i m c trung bình
mô hình kinh doanh n#m th 9 - t 2,81 tDn/ha nên gia t#ng ngukn thu cho h6 216,10% so v3i cà phê thu9n nên c<i thi n -2>c thu nh7p
- Giá tr ngày công - t 127 nghìn -kng/ng2Xi/ngày
Nh2 v7y, hi u qu< xã h6i cPa mfc ca rDt l3n,
ngoài vi c gia t#ng thêm m6t s<n phEm trên cùng
m6t di n tích là h t mfc ca, trung bình kho<ng 2,81
tDn/ha/n#m Do v7y t#ng giá tr thu nh7p lên 216%,
giá tr ngày công lao -6ng t#ng thêm 127 nghìn
-kng Thu hút thêm nhiBu lao -6ng, ch] riêng giai
-o n kiUn thiUt c_ b<n trung bình 436 công/ha, các
n#m sau trung bình 80 - 120 công/ha Thêm vào -ó
thXi vR thu ho ch gi0a mfc ca và cà phê khác nhau,
nên không có s` tranh chDp lao -6ng vB mùa vR,
cây mfc ca cho thu ho ch t7p trung vào tháng 8 - 9,
cây cà phê cho thu ho ch vào tháng 11 -Un tháng 12
cPa n#m 9u ra cPa s<n phEm mfc ca r6ng h_n cà
phê, ngoài phRc vR cho các ngành công nghi p chU
biUn làm -k #n d ng nhân khô, nhân tEm muTi ho c
nhân tEm m7t ong, làm bánh k¢o, xào nDu v3i rau
th t, ép d9u th`c phEm, làm nguyên li u s<n xuDt
mj phEm Chính vì v7y, ng2Xi nông dân -ã s3m
chDp nh7n -2a cây mfc ca vào h thTng cây trkng
cPa huy n
3
3.4444 œœœœnh h2nh h2nh h2GGGGng cng cng cPPPPa tra tra trkkkkng xen mng xen mng xen mffffc ca, tiêu vc ca, tiêu vc ca, tiêu v3333i cà i cà
phê
-phê -UUUUn môi tr2n môi tr2n môi tr2XXXXng -ng -ng -DDDDt t t
3.4.1 œnh h2Gng cPa trkng xen mfc ca và tiêu
v3i cà phê -Un -6 xTp -Dt
ST li u tính toán vB -6 xTp cPa -Dt trên c_ sG lDy mQu -Dt phân tích dung tr…ng, tJ tr…ng d23i các mô hình xen mfc ca, tiêu v3i cà phê và cà phê trkng thu9n (b<ng 5)
B<ng 5 cho thDy, -6 xTp cPa -Dt m t G mô hình trkng xen mfc ca, tiêu và trkng thu9n khá biUn -6ng, trung bình 54,86 - 66,25% Trong các mô hình nghiên
c u, mô hình trkng xen mfc ca n#m th 9 (MH1) có -6 xTp t9ng m t cao nhDt v3i 66,30%, tiUp theo là mô hình trkng xen tiêu (MH3) 63%, thDp nhDt là mô hình xen mfc ca n#m th 4 (MH2) 56,70% Trong khi -ó
mô hình trkng cà phê thu9n trung bình - t 59,33%, 7 mQu có -6 xTp trên 60%, -2>c -ánh giá là rDt xTp; 7 mQu còn l i (toàn b6 phQu di n Y1, Y3, TT6 và PL7 t9ng 2) -2>c -ánh giá là có -6 xTp G m c bình th2Xng -Ti v3i t9ng canh tác 6 xTp có quan h ch t chh v3i hàm l2>ng h0u c_, thành ph9n c_ gi3i và kUt cDu cPa -Dt Chính nhX - c tính này mà -Dt bazan có tính thDm và gi0 n23c tTt S` chênh l ch vB -6 xTp gi0a các t9ng -Dt trong m6t phQu di n cing không -áng k5 Theo dõi s` biUn -6ng cPa -6 xTp theo chiBu sâu cPa phQu di n trong các mô hình cho thDy,
mô hình trkng xen mfc ca vào -6 tu^i kinh doanh có s` chênh l ch -6 xTp gi0a t9ng 1 và 2 cao nhDt v3i g9n 4%, trong khi -ó mô hình trkng xen tiêu và cà
Trang 6phê thu9n ch] dao -6ng trên d23i 2%, -iBu -ó ch ng
ts khi xen cây mfc ca vào v2Xn cà phê n#m th 9 -ã
gia t#ng -2>c -6 xTp cPa -Dt do l2>ng chDt h0u c_
-2>c cung cDp nhiBu h_n, ngoài chDt h0u c_ do cà
phê còn có h0u c_ cPa cây mfc ca ¡ các t9ng d23i -Dt có xu h23ng ch t h_n do quá trình canh tác rla trôi sét
B B<<<<ng 5 ng 5 ng 5 6666 x x xTTTTp cp cp cPPPPa -a -a -DDDDt -t -t -ssss bazan bazan bazan GGGG v2 v2 v2XXXXn cà phê trn cà phê trn cà phê trkkkkng xen và trng xen và trng xen và trkkkkng thung thung thu9999nnnn
Ký hi
Ký hi u mô hìnhu mô hìnhu mô hình T…………a -T a -a -6666 mQQQQu -Ký hi uuuu mKý hiu -u -DDDDtttt (cm)(cm) 6666 sâu sâu sâu (%) (%) 6666 x x xTTTTpppp
PL2 0 - 30 66,30
MH 1 Vy -6: 13 o 01 ’31” B; kinh -6: 108o
23’ 14” 30 - 70 62,60
Y 1 0 - 30 56,70
MH 2 Vy -6: 13o15’56” B; kinh -6: 108o43’42”
30 - 70 54,90
ET 5 0 - 30 63,00
MH 3 Vy -6: 12o 59’ 19” B; kinh -6: 10827” o 16’
30 - 65 61,50
Y 3 0 - 30 57,70
C 1 Vy -6: 13o01’59’’B; kinh -6:
108o31’35” 30 - 70 58,60
PL7 0 - 30 61,90
C 2 12o 57’ 34” B; kinh -6: 108o 19’ 20”
30 - 70 55,70
ET 4 0 - 30 61,60
C 3 Vy -6: 12o 60’ 21” B; kinh -6: 108o 24’
31” 30 - 70 61,30
TT6 0 - 30 56,10
C 4 Vy -6: 12 o 56 ’49” B; kinh -6: 108o
21’ 40” 30 - 70 59,00 (MH 1: cà phê trkng xen mfc ca n#m th 9; MH 2: cà phê trkng xen mfc ca n#m th 4; MH 3: cà phê trkng xen tiêu n#m 12; C 1, C 2, C 3 và C 4: cà phê trkng thu9n)
3.4.2 œnh h2Gng cPa trkng xen mfc ca và tiêu
-Un -6 Em -Dt trong v2Xn cà phê
ST li u phân tích -6 Em -Dt trong các mô hình
trkng xen mfc ca ho c tiêu trong v2Xn cà phê (b<ng
6) cho thDy, -6 Em t2_ng -Ti, s c ch a Em -kng
ru6ng và -6 Em cây héo cPa -Dt -s bazan có tr sT
cao Tr sT -6 Em t2_ng -Ti dao -6ng trong kho<ng
26,58 - 31,41% v3i -6 biUn thiên 5,84% (trong -ó G
t9ng m t 26,58 - 32,24%, t#ng d9n G t9ng 2 dao -6ng
trong kho<ng 28,13 - 34,24%) Tr sT -6 Em t2_ng -Ti
phR thu6c rDt nhiBu vào hàm l2>ng sét trong -Dt,
t#ng theo chiBu sâu cùng v3i chiBu t#ng cPa hàm
l2>ng sét Trên cùng lo i -Dt -s bazan trkng cà phê,
gi0a các mô hình trkng xen mfc ca G mQu -Dt PL2 và
Y1 so v3i mô hình trkng tiêu ET5 và các mô hình
trkng cà phê thu9n cing th5 hi n tr sT Em t2_ng -Ti
khác nhau nh2ng dao -6ng không nhiBu S c ch a
Em -kng ru6ng cPa -Dt -s bazan G các mô hình trkng
xen mfc ca so v3i mô hình trkng tiêu và trkng cà phê
thu9n dao -6ng trong kho<ng 38,46 -Un 55,18%,
trung bình - t G t9ng m t 41,39% và t9ng tiUp theo
47,18% (b<ng 6) Theo thang -ánh giá s c ch a Em
-kng ru6ng cPa Kachinski thì s c ch a Em -kng
ru6ng t#ng d9n theo chiBu sâu phQu di n do các t9ng
d23i có hàm l2>ng sét cao h_n t9ng trên
6 Em cây héo gi0a các mô hình trkng xen mfc
ca so v3i mô hình trkng xen tiêu và trkng thu9n có s` khác bi t khá rõ -Bu cao h_n so v3i mô hình trkng thu9n G c< 2 t9ng -Dt Trong các mô hình nghiên c u,
G mô hình trkng xen mfc ca kinh doanh phQu di n PL2 có -6 Em cây héo cao nhDt so v3i mô hình trkng mfc ca n#m th 4 (sT mQu Y1) và mô hình xen tiêu (ET5) G tDt c< các lo i sl dRng 6 Em cây héo G các
lo i hình nghiên c u dao -6ng 21,9 - 34,4%, trung bình - t 26,95% và có -6 biUn -6ng 11,68% ¡ tDt c< các mô hình -6 Em cây héo -Bu t#ng d9n theo chiBu sâu cPa phQu di n nh2 G MH 1 -6 Em cây héo 26,4%, cao h_n mô hình 2 và thDp h_n mô hình trkng xen tiêu và cao h_n so v3i cà phê trkng thu9n làm -Ti
ch ng, trung bình t9ng m t - t 24,1% (b<ng 6) iBu này cho thDy G -Dt -s bazan nghiên c u khác h•n so v3i -Dt xám và các lo i -Dt khác Theo Tr9n An Phong và cs (2003) -6 Em cây héo cPa -Dt -s bazan cao h_n nhiBu so v3i các lo i -Dt khác, m6t m t là do -Dt có hàm l2>ng sét cao, m t khác do hàm l2>ng
R2O3 trong -Dt cing cao nên kh< n#ng gi0 n23c cPa -Dt l3n So sánh v3i -6 Em cây héo cPa các lo i -Dt khác cho thDy -6 Em cây héo cPa -Dt -s phát tri5n
Trang 7trên -á bazan khá cao do n23c trong -Dt G d ng n23c
hDp phR ch t, cây trkng không th5 sl dRng -2>c m c
dù -6 Em cPa -Dt vQn G m c khá
B B<<<<ng 6 ng 6 ng 6 6666 EEEEm -m -m -DDDDt -t -t -ssss bazan trong mô hình tr bazan trong mô hình tr bazan trong mô hình trkkkkng xenng xenng xen và cà phê thuvà cà phê thuvà cà phê thu9999nnnn
6666 EEEEm m t2_ng -t2_ng -TTTTiiii SSSS c ch
c ch
c ch a a a EEEEm m kkkkng rung rung ru6666ngngng 6666 EEEEm cây
m cây héo héo
Mô hình
Mô hình Ký hiKý hi uuuu mmQQQQuuuu (cm)(cm) 6666 sâu sâu
%
0 - 30 28,23 38,46 26,40
MH 1 (Cà phê + mfc ca n#m 9) PL2 30 - 70 28,13 55,18 27,80
0 - 30 26,58 39,65 22,90
MH 2 (Cà phê + mfc ca n#m 4) Y 1 30 - 70 28,41 49,81 27,70
0 - 30 30,71 47,49 27,30
MH 3 (Cà phê + tiêu n#m 12) ET 5 30 - 65 31,41 45,44 29,30
0 - 30 28,51 41,87 25,53 Trung
Trung bìbìbìnhnhnh 30 - 70 29,32 50,14 28,27
0 - 30 27,08 39,60 23,20
Y 3
30 - 70 28,40 50,50 28,70
0 - 30 28,24 40,21 26,10 PL7
30 - 70 29,35 54,50 28,50
0 - 30 27,20 39,50 25,20
ET 4
30 - 70 30,21 43,21 34,40
0 - 30 28,39 46,23 21,90
C (Cà phê trkng thu9n)
TT6
30 - 65 28,19 40,51 27,90
0 - 30 27,73 41,39 24,10 Trung bình
Trung bình
30 - 70 29,04 47,18 29,88
3.4.3 œnh h2Gng cPa trkng xen mfc ca, tiêu -Un
hàm l2>ng h0u c_ và - m t^ng sT trong v2Xn cà phê
KUt qu< phân tích hàm l2>ng chDt h0u c_ (OM%)
cho thDy trong các mô hình trkng mfc ca xen cà phê
so v3i mô hình xen tiêu và cà phê trkng thu9n G các
phQu di n nghiên c u -Bu dao -6ng khá l3n và gi<m
nhanh theo chiBu sâu cPa phQu di n ¡ t9ng -Dt m t,
OM% dao -6ng 1,34 - 3,13% Theo B6 Nông nghi p và
Phát tri5n nông thôn (2009), -Dt có hàm l2>ng chDt
h0u c_ G m c nghèo -Un trung bình, các t9ng phía
d23i -Bu G m c nghèo, dao -6ng 1,25 - 2,08% Tuy
nhiên, G mô hình trkng xen mfc ca mQu PL2 có hàm
l2>ng h0u c_ cao h_n so v3i các mô hình xen tiêu ET5
và các mô hình trkng thu9n iBu này kh•ng - nh cây
mfc ca trkng xen trong v2Xn cà phê khi vào kinh
doanh làm t#ng hàm l2>ng chDt h0u c_ trong -Dt,
1,28% G t9ng m t so mô hình xen tiêu và 0,83% so v3i
mô hình cà phê trkng thu9n; kUt qu< trên cho thDy G
mô hình trkng xen cây mfc ca không có s` c nh tranh
chDt h0u c_ trong mô hình xen canh này Hàm l2>ng
- m t^ng sT cPa -Dt -s phát tri5n trên -á bazan G mô
hình trkng mfc ca, tiêu xen trong v2Xn cà phê cing
có s` khác nhau, dao -6ng tg trung bình -Un giàu (0,12% -Un 0,24%) và trung bình 0,12% G t9ng m t và cing gi<m theo chiBu sâu cPa phQu di n Trong các
mô hình trkng xen, mô hình xen mfc ca v3i cà phê (PL2) có giá tr - m t^ng sT t9ng m t 0,24%, Y1 là 0,19% G các -6 tu^i khác nhau có hàm l2>ng - m t^ng sT cao h_n so v3i mô hình trkng tiêu ET5 là 0,17% và cà phê thu9n trkng làm -Ti ch ng S` gia t#ng hàm l2>ng - m t^ng sT G t9ng m t cPa MH1 (PL2) là do hàm l2>ng h0u c_ cao h_n iBu này -ã -2>c lý gi<i G mRc hàm l2>ng h0u c_ M6t sT ch] tiêu phân tích -Dt trong các mô hình cing cho thDy khi trkng xen mfc ca, tính chDt -Dt có chiBu h23ng thay -^i tích c`c
3
3.5555 i i i5555m m m mmm nhnhnh, , , , yyyyUUUUu, u, u, c_ hc_ hc_ h6i6i6i và thá và thá và thách thch thch th cccc c c cPa Pa tr
trkng cà phê xen mfc ca kng cà phê xen mfc ca kng cà phê xen mfc ca
5 kh•ng - nh -2>c tri5n v…ng nhân r6ng cPa
mô hình trkng cà phê xen mfc ca, nghiên c u -ã sl dRng công cR SWOT -5 phân tích G c< 4 m t: m nh, yUu, c_ h6i và thách th c KUt qu< -ánh giá -2>c t^ng h>p G b<ng 7
Trang 8B<<<<ng 7 Phân tích SWOT cng 7 Phân tích SWOT cng 7 Phân tích SWOT cPPPPa tra tra trkkkkng cà phê xen mng cà phê xen mng cà phê xen mffffc ca trên -c ca trên -c ca trên -DDDDt -t -t -ssss bazan t bazan t bazan t i huyi huyi huy n Krông N#ngn Krông N#ngn Krông N#ng, , , , t]t]t]t]nh nh nh ffffk Lk Lk Lffffkkkk
S ( i
S ( i5555m mm mm m nh)nh)nh) W ( iW ( i5555m ym ym yUUUUu)u)u)
- Thay thU cây che bóng truyBn thTng nh2 mukng -en thì
vQn có hi u qu< kinh tU, môi tr2Xng và th`c tU rDt nhiBu
-_n v , nông dân vQn duy trì h thTng cây che bóng này
và khai thác chúng m6t cách hi u qu< ! trong v2Xn cà
phê -kng thXi cho s<n phEm có giá tr hàng hoá cao nUu
-2>c -9u t2 ch#m sóc tTt Mô hình này có chu trình
chuy5n hoá n#ng l2>ng khép kín (Các s<n phEm -Bu
-2>c t7n dRng)
- Mfc ca là m6t cây trkng lâm nghi p -a tác dRng m3i,
lDy qu<, d„ ch#m sóc, tính thích ng r6ng, phù h>p v3i
-iBu ki n -Dt -ai, khí h7u G Tây Nguyên nói chung và
huy n Krông N#ng nói riêng
- Mô hình -a d ng hóa cây trkng cho thu nh7p t#ng thêm
trên m6t -_n v di n tích -Dt canh tác; gi<m thi5u rPi ro
trong s<n xuDt
- Hi n -ang -2>c khuyUn cáo trkng xen trong v2Xn cà
phê tái canh
- Ng2Xi chP cPa mô hình -Bu có kinh nghi m và nfm rõ
kj thu7t trong s<n xuDt mô hình Thu nh7p ^n - nh
quanh n#m, -a d ng s<n phEm, bBn v0ng sinh thái
- Không có s` c nh tranh vB m t lao -6ng do mùa vR thu
ho ch khác nhau Sl dRng lao -6ng - a ph2_ng Nhìn
chung s<n phEm tg mô hình này d„ tiêu thR trên th
tr2Xng
- ây là cây trkng m3i, ngukn giTng cây ph<i nh7p cành ghép tg n23c ngoài, giá thành cao,
do -ó không ph<i ai cing làm -2>c
- ChDt l2>ng cây giTng G các mô hình ch2a -<m b<o - Mfc ca là m6t lo i h t vs c ng nên ch2a có máy bóc tách h t trong chU biUn t i
Vi t Nam mà ph<i nh7p tg n23c ngoài
- M3i ch] t7p trung vào vi c chuy5n giao tiUn b6 kj thu7t canh tác qu<n lý v2Xn cây mà ít chú ý -Un các yUu tT phi kj thu7t nh2: t^
ch c s<n xuDt, th tr2Xng và tiUp th , nhcm -<m b<o cho các tiUn b6 kj thu7t -2>c chuy5n giao và trình di„n phát huy hi u qu<
và bBn v0ng
- Ph2_ng pháp tiUp c7n và chuy5n giao kj thu7t còn n ng vB xây d`ng mô hình, ch2a thúc -Ey m nh mh công tác thông tin, tuyên truyBn, huDn luy n
- Ch2a có vùng quy ho ch chuyên canh
O (C_ h
O (C_ h6666i)i)i)i) T (Thách th c)T (Thách th c)c)
- Phù h>p chiUn l2>c phát tri5n cPa B6 Nông nghi p và
Phát tri5n nông thôn vB - nh h23ng phát tri5n cây mfc ca
G vùng Tây Nguyên và Tây Bfc
- Có -9y -P các chính sách cPa Nhà n23c vB khuyUn
khích phát tri5n mô hình này nhcm thay thU m6t sT cây
che bóng nh2 mukng -en, lo i cây trkng này ncm trong
danh mRc cây lâm nghi p
- Mô hình ncm trong vùng t^ng th5 -ã có các h6 dân bên
c nh cing trkng cà phê xen mfc ca và -2>c B6 Nông
nghi p và PTNT công nh7n giTng tiUn b6 kj thu7t áp
dRng t i - a ph2_ng và các vùng có -iBu ki n khí h7u -Dt
-ai t2_ng t` nh2 Tây Bfc và Tây Nguyên Mô hình trkng
cà phê xen mfc ca là mô hình -i5m Phát tri5n ng dRng
các tiUn b6 khoa h…c kj thu7t trong s<n xuDt
- Do chu k¤ kinh doanh dài, giá c< m t hàng nông s<n biUn -6ng, phR thu6c vào thU gi3i (nh2 cà phê), do -ó khó d` -oán nhu c9u và giá c< th tr2Xng ây là cây trkng m3i s<n phEm hi n nay s<n xuDt ra t i - a bàn chP yUu -5 bán làm giTng là chính, ch2a có nhiBu s<n phEm -5 th2_ng m i hóa
- Khi xuDt khEu th tr2Xng tiêu thR khft khe nh2: s<n xuDt -úng quy trình, s<n phEm -úng quy cách, chDt l2>ng -<m b<o Nh0ng -iBu này không phù h>p v3i vi c s<n xuDt G quy
mô nhs l“, manh mún nhDt là G Vi t Nam
- Giá bán cây giTng nh2 thXi -i5m hi n nay rDt cao 60 - 70 ngàn -kng/cây ghép
4 K T LU#N VÀ KI N NGH'
4
4.1111 KKKUUUUt lut lut lu7777n n n
V3i -iBu ki n sinh thái vùng huy n Krông N#ng,
hi u qu< kinh tU sl dRng -Dt cPa mô hình trkng mfc
ca xen cà phê cao h_n trkng thu9n V3i mô hình 1
(MH1) mfc ca cho t^ng giá tr s<n phEm 396,17 tri u
-kng, t^ng chi phí 101,70 tri u -kng, lãi 294,47 tri u
-kng/ha/n#m, cao h_n MH2 và mô hình 3 trkng xen
tiêu, - c bi t cao h_n mô hình trkng cà phê thu9n ch] cho l>i nhu7n 92,87 - 103,37 tri u -kng/ha/n#m
Hi u qu< chi phí cPa trkng xen mfc ca n#m th 9 là 3,9 l9n; n#m th 4 là 2,34 l9n, còn trkng xen tiêu là 2,73 l9n
Trkng mfc ca xen cà phê -em l i hi u qu< xã h6i rDt l3n do thu hút thêm lao -6ng cho ch#m sóc, thu
ho ch, b<o qu<n cho ng2Xi trkng cà phê và cho toàn
Trang 9xã h6i nên -2>c 100% sT h6 chDp nh7n, giá tr ngày
công - t 127 nghìn -kng/ng2Xi/ngày
Hi u qu< môi tr2Xng cPa mô hình trkng mfc ca
xen cà phê khi -i vào kinh doanh có kh< n#ng c<i
thi n -2>c m6t sT ch] tiêu lý, hoá h…c cPa -Dt rõ nét
nh2 t#ng -6 xTp, t#ng -6 Em -Dt, hàm l2>ng h0u c_
và - m t^ng sT -Bu cao h_n so v3i -Dt trkng cà phê
thu9n
4.2
4.2 KiKiKiUUUUn n n nghnghngh
KhuyUn cáo ng2Xi dân trkng cà phê G Krông
N#ng -2a cây mfc ca vào trkng xen trong v2Xn cà
phê v3i m7t -6 185 cây/ha làm cây che bóng cho cây
cà phê, góp ph9n sl dRng hi u qu< trên 1 -_n v di n
tích -Dt trkng xen
TÀI LI$U THAM KH O
1 B6 Nông nghi p và Phát tri5n nông thôn
(2009) Ph2_ng pháp phân tích -Dt T7p 7 - CEm nang
sl dRng -Dt nông nghi p Nhà xuDt b<n Khoa h…c Kj
thu7t, tr 201 -217
2 Chi cRc ThTng kê huy n Krông N#ng (2016)
Niên giám ThTng kê n#m 2015
3 Hoàng Hòe, Novak, M., Wilson, K và Jones,
K (2010) Sách h23ng dQn trkng cây và qu<n lý v2Xn cây mfc ca D` án Card 037/05/VIE Tr 17-20
4 QuyBn ình Hà (2005) Kinh tU sl dRng -Dt Bài gi<ng cao h…c Tr2Xng i h…c Nông nghi p - Hà N6i
5 Phân vi n Quy ho ch và ThiUt kU nông nghi p miBn Trung (2010) B<n -k -Dt b^ sung huy n Krông N#ng tJ l 1/50.000 B<n -k, Nha Trang
6 Tr9n An Phong, Nguy„n Xuân 6, Nguy„n V#n L ng và ào tr…ng T (2003) Sl dRng tài nguyên -Dt và n23c h>p lý làm c_ sG phát tri5n nông nghi p bBn v0ng t]nh fk Lfk NXB Nông nghi p,
Hà N6i, tr 27
7 Trung tâm Khí t2>ng ThPy v#n t]nh fk Lfk (2015) ST li u khí h7u thPy v#n khu v`c huy n Krông N#ng 2010 - 2014, fk Lfk
8 Tr9n Vinh (2011) Nghiên c u ch…n l…c giTng mfc ca thích h>p v3i -iBu ki n vùng Tây Nguyên và kh< n#ng phát tri5n cây mfc ca bcng ph2_ng th c trkng xen Báo cáo t^ng kUt, fk Lfk
EFFICIENCY OF MACADAMIA INTERCROPPING WITH COFFEE ON BASALTIC SOILS IN
KRONG NANG DISTRICT, DAK LAK PROVINCE KRONG NANG DISTRICT, DAK LAK PROVINCE
Pham The Trinh Pham The Trinh Pham The Trinh
Summary Summary
The research results showed that the economic efficiency of the macadamia intercropping with coffee was significantly higher than coffee monoculture Intercropped with 185 macadamia trees per hectare of coffee did not clearly affect coffee yields (4.10 to 4.35 tons coffee bean /ha) In addition, additional 2.81 tons macadamia nuts/ha/year were harvested, resulting in increased total income of macadamia and coffee intercropping to 193.56% compared to the coffee monoculture In the macadamia intercropping with coffee
at the 9 th year of planting, gross production reached 396.17 million VND and the net profit reached 294.47 million VND/ha/year, while the net profit of the coffee monoculture was from 92.87 to 100.37 million VND/ha/year The capital efficiency of the macadamia and coffee intercropping field at the 4 th and 9 th year of planting was 2.34 and 3.9 times, respectively, while the capital efficiency of pepper and coffee intercropping was 2.73 times The social effects of the model are very high due to the extra labor for caring, harvesting and preserving for coffee growers and for the whole society so 100% of households accept, the value of daily labor is increased by 127 thousand VND/person/day The results showed that macadamia trees intercropped with coffee improved soil porousity andfertility In these models, wilting humidity increased with the depth of soil moisturein comparison with coffee - black pepper intercropping and pure coffee stand (Control model)
Keywords:
Keywords: Basaltic soils, intercropping, macadamia, Krong Nang
Ng2
Ng2XXXXi phi phi ph<<<<n bin bin bi n: TS Tr2_ng Hn: TS Tr2_ng Hn: TS Tr2_ng Hkkkkngngng
Ngày nh
Ngày nh7777n bài: n bài: n bài: 15/12/2017
Ngày thông qua ph
Ngày thông qua ph<<<<n bin bin bi n: n: n: 16/01/2018
Ngày duy
Ngày duy t -#ngt -#ngt -#ng: 23/01/2018