Quá trình hình thành của đạo hồi, giáo lý cơ bản của đạo hồi, sự truyền bá của đạo hồi, ảnh hưởng của hồi giáo đến đời sống kinh tế xã hôi, mở rộng hồi giáo ở Việt Nam là những nội dung chính trong bài tiểu luận Quá trình hình thành, giáo lý cơ bản, sự truyền bá cũng như ảnh hưởng của đạo hồi đến đời sống kinh tế xã hội. Hy vọng đây là tài liệu tham khảo hữu ích cho các bạn.
Trang 1Đ I H C NGO I NG Đ I H C QU C GIA HÀ N I Ạ Ọ Ạ Ữ Ạ Ọ Ố Ộ
B môn: L ch s văn minh th gi i ộ ị ử ế ớ
QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH ,GIÁO LÝ C B N,S TRUY N BÁ CŨNG NH NHƠ Ả Ự Ề Ư Ả
HƯỞNG C A Đ O H I Đ N Đ I S NG KINH T XÃ H I .Ủ Ạ Ồ Ế Ờ Ố Ế Ộ
NHÓM 2:
NGUY N TH THỄ Ị Ư NGUY N TH TÚ ANHỄ Ị NGUY N TÚ ANHỄ
LÊ TH NH QU NHỊ Ư Ỳ
Đ ĐOÀN DI U LINHỖ Ệ
Trang 2Hà N i, 2015ộ
M C L CỤ Ụ
1/ QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH C A Đ O H I 3Ủ Ạ Ồ 1.1 Hoàn C nh L ch S D n Đ n Sả ị ử ẫ ế ự Ra Đ i C a H i Giáo.ờ ủ ồ 3
1.2 Sự Ra Đ iờ Và Phát Tri nể C aủ H iồ giáo. 3
1.3 M t vài nét vộ ề chúa ALLAH và sứ giả MÔHAMET 4
4
2/ GIÁO LÝ C B N C A Đ O H I. 5Ơ Ả Ủ Ạ Ồ 3/ S TRUY N BÁ C A Đ O H I. 6Ự Ề Ủ Ạ Ồ 3.1/ Năm c tộ trụ c aủ H iồ giáo 6
3.2/ Vài nét chính trong 2 nghi l quan tr ng : Nh n chay tháng Ramadan và l hành hễ ọ ị ễ ương t iạ Mecca 7 3.3/ Sự phân chia giáo phái trong Đ oạ H iồ 8
4/ NH HẢ ƯỞNG C A H I GIÁO Đ N Đ I S NG KINH T XÃ HÔI. 9Ủ Ồ Ế Ờ Ố Ế 5/ MỞ R NGỘ H IỒ GIÁO Ở VI TỆ NAM 13
Trang 31/ QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH C A Đ O H IỦ Ạ Ồ
1.1, Hoàn C nh L ch S D n Đ n S Ra Đ i C a H i Giáo.ả ị ử ẫ ế ự ờ ủ ồ
H i giáo (tôn giáo c a t c ngồ ủ ộ ười H i) là cách g i c a ngồ ọ ủ ười Trung Qu c g i đ o Islam (theoố ọ ạ
ti ng r p nghĩa là ế Ả ậ ph c tùngụ theo ý chân ch ) xu t hi n bán đ o r p vào kho ng th kủ ấ ệ ở ả Ả ậ ả ế ỷ
th VII, là m t tôn giáo đ c th n thu c nhóm giáo Abraham. r p Xêut là quê hứ ộ ộ ầ ộ Ả ậ ương c a H iủ ồ giáo. H i giáo ra đ i do hàng lo t nguyên nhân kinh t , xã h i, t tồ ờ ạ ế ộ ư ưởng g n li n v i sắ ề ớ ự chuy n bi n t ch đ công xã nguyên th y sang xã h i có giai c p c a các t c ngể ế ừ ế ộ ủ ộ ấ ủ ộ ười vùng Trung c n Đông và yêu c u th ng nh t các b l c trong bán đ o r p thành m t nhà nậ ầ ố ấ ộ ạ ả Ả ậ ộ ướ c phong ki n th n quy n do đó c n m t tôn giáo đ c th n đ thay th nh ng tôn giáo đa th nế ầ ề ầ ộ ộ ầ ể ế ữ ầ
t n t i đó t trồ ạ ở ừ ước.
1.2, S Ra Đ i Và Phát Tri n C a H i giáo.ự ờ ể ủ ồ
S ra đ i c a H i giáo g n li n v i tên tu i m t ngự ờ ủ ồ ắ ề ớ ổ ộ ườ ổi n i ti ng là giáo ch Mohammedế ủ (Mahomet). Mohammed (570 – 632) là m t ngộ ười thu c gia t c Casimu Mecca.ộ ộ ở
T c truy n r ng khi Mohammed đụ ề ằ ược 40 tu i (năm 610) ông m t mình vào trong m t hangổ ộ ộ
nh núi Xira, ngo i thành Mecca đ tu luy n và tr m ngâm suy tỏ ớ ạ ể ệ ầ ưởng. Trong m t đêm thánhộ Allah (Ala – Chân ch ) đã c thiên s Gabrien đ n truy n đ t Th n d và l n đ u tiên “kh iủ ử ứ ế ề ạ ầ ụ ầ ầ ả
th ” cho ông chân lý c a Kinh Coran khi n ông tr thành “Thánh th m nh” và ông t x ng làị ủ ế ở ụ ệ ự ư
đã ti p th s m nh c a chân ch trao cho và b t đ u truy n đ o. Đ u tiên ông bí m t truy nế ụ ứ ệ ủ ủ ắ ầ ề ạ ầ ậ ề giáo trong s nh ng b n bè thân thi t và h tr thành nh ng tín đ đ u tiên, v sau s truy nố ữ ạ ế ọ ở ữ ồ ầ ề ự ề
đ o tr nên công khai, đ i tạ ở ố ượng m r âng t i qu n chúng Mecca nh ng b gi i quý t c đở ọ ớ ầ ở ư ị ớ ộ ả kích và b c h i. Môhamet đã tr n đứ ạ ố ược đ n Yathrib (sau đ i thành Madinah – Thành ph tiênế ổ ố tri). û đây ông phát đ ng và t ch c qu n chúng đ u tranh và cu c cách m ng c a ông giànhƠ ộ ổ ứ ầ ấ ộ ạ ủ
được th ng l i. Sau đó ông t ch c vũ trang cho các tín đ (Muslim) và dùng kh u hi uắ ợ ổ ứ ồ ẩ ệ
“Chi n đ u vì Allah” và đè b p đế ấ ẹ ược gi i quý t c Mecca.ớ ộ ở
Trang 4Cùng v i vi c m r ng ph m vi truy n đ o Mohamet còn liên minh v i các b t c và dùngớ ệ ở ộ ạ ề ạ ớ ộ ộ
s c m nh bu c các th l c còn l i ph i quy thu n theo H i giáo. Có th nói cu c cách m ngứ ạ ộ ế ự ạ ả ậ ồ ể ộ ạ
do Mohammed lãnh đ o là m t cu c cách m ng tôn giáo và c i cách xã h i k t h p v i nhau.ạ ộ ộ ạ ả ộ ế ợ ớ
S ra đ i c a H i giáo đã m ra m t th i k l ch s m i th ng nh t trên bán đ o r p.ự ờ ủ ồ ở ộ ờ ỳ ị ử ớ ố ấ ả Ả ậ
Hi n nay trên th gi i có kho ng 900 tri u tín đ H i giáo có m t h n 50 qu c gia trênệ ế ớ ả ệ ồ ồ ặ ở ơ ố
kh p các châu l c nh ng t p trung ch y u các nắ ụ ư ậ ủ ế ở ướ Ả ậc r p (tr Li băng và Ixraen) và chi mừ ế
đ i đa s các nạ ố ở ước nh Iran, Ir c, Pakistan, Apganistan, Th Nhĩ K … và m t s nư ắ ổ ỳ ộ ố ướ c vùng Trung Á và c Đông nam Á (ch y u Inđonesia). M t s qu c gia t coi mình làả ở ủ ế ở ộ ố ố ự
qu c gia H i giáo. Tuy nhiên H i giáo các qu c gia khác nhau nên đã phân chia thành các hố ồ ồ ở ố ệ phái khác nhau nh ng v c b n không đ i l p nhau.ư ề ơ ả ố ậ
1.3, M t vài nét v chúa ALLAH và s gi MÔHAMET.ộ ề ứ ả
Chúa Allah : Tín đ h i giáo cho r ng ngoài chúa Allah thì không có v th n nào khác.T t cồ ồ ằ ị ầ ấ ả
nh ng gì trên tr i ,dữ ờ ướ ấ ềi đ t đ u thu c v chúa Allah.Allah đã d ng nên vòm tr i mà khôngộ ề ự ờ
c n dùng c t,ch ng đầ ộ ế ự ược m t tr i,m t trăng ,t o ra m t đ t và đ t trên đó,đây là núi ,kia làặ ờ ặ ạ ặ ấ ặ song.Allah cũng sinh ra loài người và bi t linh h n m i ngế ồ ỗ ười ra sao.Allah có m t s thiênộ ố
th n giúp vi c làm th ký ghi chép nh ng hành vi thi n ác c a m i ngầ ệ ư ữ ệ ủ ỗ ười và làm s gi ứ ả Mohammet : Ngườ ượi đ c chúa ALLAH giao cho s m nh truy n bá tôn giáo nên ch là s giứ ệ ề ỉ ứ ả
c a allah và là tiên tri c a tín đ .Mohamet cũng công nh n r ng trủ ủ ồ ậ ằ ước ông đã có nhi u v tiênề ị tri nh Adam,Noe,Kito,nh ng ông là v tiên tri cu i cùng và vĩ đ i nh t.ư ư ị ố ạ ấ
1.4, M t vài nét v tên g i ộ ề ọ
Nguyên nghĩa c a « H i giáo » trong ti ng R p là Islam và có nghĩa là "vâng m nh, quyủ ồ ế Ả ậ ệ
ph c Thụ ượng Đ ". Ngế ười theo Islam, trong ti ng R p g i là Muslim, do đó có các chế Ả ậ ọ ữ muslim, moslem ti ng Anh và musulman ti ng Pháp. Danh t « H i giáo » xu t x t dân t cế ế ừ ồ ấ ứ ừ ộ
H i H t. H i H t là nồ ộ ồ ộ ước láng gi ng phề ương b c c a Trung Qu c t năm 616 đ n 840. Lúcắ ủ ố ừ ế
r ng l n nh t lãnh th h đông đ n Mãn Châu, tây đ n Trung Á ,và h đã giúp nhà Độ ớ ấ ổ ọ ế ế ọ ườ ng
d p đẹ ược lo n An L c S n. V i th i gian, cách g i đ i thành « H i H i ». Tài li u x a nh tạ ộ ơ ớ ờ ọ ổ ồ ồ ệ ư ấ dùng danh t « H i H i » là Liêu S , so n vào th k 12.Đ i nhà Nguyên (1260 1368), t iừ ồ ồ ử ạ ế ỷ ờ ạ Trung Qu c, c m t « ngố ụ ừ ười H i H i » đồ ồ ược dùng đ ch đ nh ngể ỉ ị ười Trung Á, b t lu n theoấ ậ tín ngưỡng nào. Đ n đ i Minh (1368 1644), c m t « ngế ờ ụ ừ ười H i H i » m i d n d n đ iồ ồ ớ ầ ầ ổ nghĩa đ ch đ nh tín đ Islam.ể ỉ ị ồ
Trang 5Trước đó, người Hán thường g i Islam là « Đ i Th c giáo » hay « đ o Al pbá ».« Al pbáọ ạ ự ạ ạ ạ
» là phiên âm ti ng Hán c a danh t « R p ». « Đ i Th c » là phiên âm c a ch « Tazi »,ế ủ ừ Ả ậ ạ ự ủ ữ
ti ng Ba T dùng g i ngế ư ọ ười « R p », vì « Tazi » là tên m t b t c ngẢ ậ ộ ộ ộ ười « R p » ti pẢ ậ ế xúc nhi u v i Ba T th i x a.ề ớ ư ờ ư
B i « H i H i » là tên g i ch ng t c, không ph i là d ch nghĩa c a ch Islam hay m t tôn chở ồ ồ ọ ủ ộ ả ị ủ ữ ộ ỉ
c a Islam, nên m t s ngủ ộ ố ườ ại h n ch dùng danh t « H i giáo » hay « đ o H i ». Trế ừ ồ ạ ồ ường h pợ các tên « Đ i Th c » hay « Al pbá » cũng th B i th , t i Trung Qu c, ngay t năm 1335,ạ ự ạ ế ở ế ạ ố ừ
th i nhà Nguyên, đã có ngờ ườ ềi đ ra c m t Thanh Chân giáo (ụ ừ ???) đ thích nghi h n v i ti ngể ơ ớ ế Hán[17]. Đ ngh này đề ị ược hưởng ng r ng rãi nên ngày nay Thanh Chân giáo là c m tứ ộ ụ ừ
được ghi trong nhi u t đi n ti ng Hán [18]. T i Trung Qu c ngày nay cũng có nhi u "Thanhề ừ ể ế ạ ố ề Chân t " (ự ? ? ? ) (thánh đường Islam) và "Thanh Chân th c đự ường" (? ? ? ? ) (quán ăn, nhà ăn halal)
Ngày nay t i Trung Qu c ngạ ố ười ta cũng thường g i Islam theo phiên âm là Y T Lan giáo (ọ ư ??
? ? Yīsīlán jiào).C quan đ i di n Islam chính th c t i Trung Qu c có tên là "Trung Qu c Yơ ạ ệ ứ ạ ố ố
T Lan giáo hi p h i" (ư ệ ộ ???? ???? Zhōngguó Yīsīlánjiào xiéhuì) được ra đ i ngày 11 tháng 5ờ năm 1953, tr c thu c chính quy n và có tr s t i B c Kinh. Wikipedia Trung văn cũng dùngự ộ ề ụ ở ạ ắ danh t Y T Lan giáo.ừ ư
Nhi u tài li u, văn b n trong ti ng Vi t t nhi u năm nay cũng dùng danh t đ o Islam hayề ệ ả ế ệ ừ ề ừ ạ
đ o Ixlam. Tuy nhiên, nhi u tín h u Islam nói ti ng Vi t v n dùng danh t H i giáo vì đãạ ề ữ ế ệ ẫ ừ ồ quen nghĩ đ n, nói đ n danh t này m t cách tôn kính.ế ế ừ ộ
2/ GIÁO LÝ C B N C A Đ O H IƠ Ả Ủ Ạ Ồ
Đ c đi m giáo lý c a H i giáo là r t đ n gi n nh ng lu t l và l nghi r t ph c t p vàặ ể ủ ồ ấ ơ ả ư ậ ệ ễ ấ ứ ạ nghiêm kh c th m chí đ n m c kh t khe và nhi u khi nó vắ ậ ế ứ ắ ề ượt ra kh i ph m vi tôn giáo và trỏ ạ ở thành m t chu n m c pháp lý c a xã h i. Trong H i giáo khó th y ranh gi i gi a cái thiêng vàộ ẩ ự ủ ộ ồ ấ ớ ữ cái t c.ụ
Giáo lý c b n c a H i giáo là Kinh Coran (Coran theo nguyên nghĩa ti ng r p là “t ngơ ả ủ ồ ế Ả ậ ụ
đ c”) vì đó là nh ng l i nói c a Môhamet đọ ữ ờ ủ ược ghi l i và nh ng l i này do thánh Allah thôngạ ữ ờ qua thiên s Gabrien “kh i th ” cho Mohammed. Kinh Coran t ng c ng có 30 quy n, 114ứ ả ị ổ ộ ể
chương h n 6200 ti t (là nh ng đo n th ). N i dung Kinh Coran vô cùng phong phú đ i thơ ế ữ ạ ơ ộ ạ ể bao g m nh ng tín ngồ ữ ưỡng c b n và ch đ tôn giáo c a đ o H i và nh ng ghi chép v tìnhơ ả ế ộ ủ ạ ồ ữ ề
Trang 6hình xã h i trên bán đ o r p độ ả Ả ậ ương th i cùng v i nh ng chính sách v ch trờ ớ ữ ề ủ ương xã h i,ộ quy ph m luân lý đ o đ c… Giáo lý H i giáo g m các đi m c b n sau:ạ ạ ứ ồ ồ ể ơ ả
Ch tôn th m t Thiên Chúa (ti ng Á R p là Allah).ỉ ờ ộ ế ậ
Vinh danh và kính tr ng cha m ọ ẹ
Tôn tr ng quy n c a ngọ ề ủ ười khác
Hãy b thí r ng rãi cho ngố ộ ười nghèo
C m gi t ngấ ế ười, ngo i tr trạ ừ ường h p đ c bi t (*).ợ ặ ệ
C m ngo i tình.ấ ạ
Hãy b o v và chu c p tr m côi.ả ệ ấ ẻ ồ
Hãy c x công b ng v i m i ngư ử ằ ớ ọ ười
Hãy trong s ch trong tình c m và tinh th n.ạ ả ầ
Hãy khiêm t nố
Trường h p đ c bi t đợ ặ ệ ược phép gi t ngế ười mà không b tr ng t i là:ị ọ ộ
1) Trong khi kháng c ho c chi n đ u ch ng l i nh ng k lùng gi t ngự ặ ế ấ ố ạ ữ ẻ ế ườ ại đ o mình nh mằ
cưỡng bách b đ o. Nh ng n u chi n th ng, ph i noi gỏ ạ ư ế ế ắ ả ương thiên s Muhammad, tha th vàứ ứ
đ i x nhân đ o v i ph n đông k b i tr n.ố ử ạ ớ ầ ẻ ạ ậ
2) Gi t nh ng tên sát nhân đ tr h i cho dân lành.ế ữ ể ừ ạ
Ngoài ra tín đ H i giáo có m t s lu t l :ồ ồ ộ ố ậ ệ
V quan h gia đình ,đ o H i th a nh n ch đ đa thê nh ng ch cho l y nhi u nh t 4 về ệ ạ ồ ừ ậ ế ộ ư ỉ ấ ề ấ ợ Đàn ông H i giáo cũng có th l y ngồ ể ấ ười theo đ o Kito ho c Do Thái nh ng không đạ ặ ư ượ ấ c l y
người theo đa th n giáo.Tuy cho l y nhi u v nh ng đ o H i c m không cho phép l y nàngầ ấ ề ợ ư ạ ồ ấ ấ
h u tr Mohamet thì ngo i l ( ông có 10 v và 2 nàng h u )ầ ừ ạ ệ ợ ầ
M t l n trong đ i, h ph i hành hộ ầ ờ ọ ả ương v thánh đ a Mecca, nh ng v i đi u ki n h khôngề ị ư ớ ề ệ ọ vay mượn hay xin phí t n. Trổ ước khi đi, h ph i lo cho gia đình v con đ y đ nh ng nhuọ ả ợ ầ ủ ữ
c u c n thi t trong th i gian h v ng m t hành hầ ầ ế ờ ọ ắ ặ ương
Nghiêm c m ăn máu, th t con v t đã ch t trấ ị ậ ế ước khi được c t ti t theo nghi th c; không đắ ế ứ ượ c
ăn th t l n vì l n là con v t ô u ị ợ ợ ậ ế
Nghiêm c m u ng rấ ố ượu và các th c u ng lên men.ứ ố
Trang 7Nghiêm c m c b c.ấ ờ ạ
Nghiêm c m gian dâm và trai gái quan h xác th t trấ ệ ị ước khi cướ ỏi h i
Nghiêm c m ăn nh ng con v t ăn th t s ng hay ăn t p (nh chó, mèo, chu t, v.v.).ấ ữ ậ ị ố ạ ư ộ
Người H i giáo ch đồ ỉ ược ăn th t halal, t c là th t đã đị ứ ị ược gi t m theo nghi th c c a đ o H i.ế ổ ứ ủ ạ ồ Tuy nhiên, trong trường h p tuy t đ i không có gì ăn, h đợ ệ ố ọ ược ăn m i th đ duy trì s s ng.ọ ứ ể ự ố Hàng năm ph i th c hi n tháng ăn chay Ramadan đ tả ự ệ ể ưởng nh và bi t thớ ế ương xót ngườ i nghèo. Tháng này tính theo l ch M t Trăng. Trong tháng này, khi còn ánh sáng M t Tr i, hị ặ ặ ờ ọ không được ăn và u ng, đ n đêm thì m i ăn. Cũng trong tháng này, con ngố ế ớ ười ph i tha th vàả ứ sám h i, v ch ng không đố ợ ồ ược g n nhau vào ban ngày nh ng ban đêm v n có th ân ái v iầ ư ẫ ể ớ nhau. Tr em và ph n có mang không ph i th c hi n Ramadan.ẻ ụ ữ ả ự ệ
H i giáo nghiêm c m k th ch ng t c và tôn giáo, tín đ H i giáo không đồ ấ ỳ ị ủ ộ ồ ồ ược phép ch tríchỉ cũng nh phán xét ngư ười khác. Đó là vi c c a Allah Đ ng Toàn Năng.ệ ủ ấ
3/ S TRUY N BÁ C A Đ O H I.Ự Ề Ủ Ạ Ồ
3.1/ Năm c t tr c a H i giáo ộ ụ ủ ồ
A. Tuyên đ c câu Kalimah Sahadah: Ash Ha Du Allah Ila Ha Il Lallah Wa Ash ha du an naọ Muhammader rosu Lullah, có nghĩa Tôi công nh n Allah là thậ ượng đ duy nh t và ngoài raế ấ không có ai khác c và tôi công nh n Muhammad là v s gi cu i cùng c a Ngàiả ậ ị ứ ả ố ủ
B.C u nguy n ngày năm l n: Bu i bình minh, tr a, x tr a, bu i hoàng hôn và t i.ầ ệ ầ ổ ư ế ư ổ ố
C.B thí.ố
D.Nh n chay tháng Ramadan.ị
E.Hành hương t i Mecca.ạ
3.2/ Vài nét chính trong 2 nghi l quan tr ng : Nh n chay tháng Ramadan và l hành hễ ọ ị ễ ương t iạ Mecca
A/ Nh n Chay Ramadan : M i năm đ n tháng Ramandan ph i trai gi i 1 tháng ,tháng Ramadanị ỗ ế ả ớ
là tháng 9 l ch h i ,nh ng vì Mohamet thay đ i l ch cũ ,b tháng nhu n nên tháng Ramadan cị ồ ư ổ ị ỏ ậ ứ lùi d n,không tầ ương ng v i m t tháng c đ nh nào c a dứ ớ ộ ố ị ủ ương l ch .Trong su t 29 ngày c aị ố ủ tháng Ramadan ,t khi m t tr i m c đ n khi m t tr i l n,tín đ ph i nh n ăn u ng ,hút thu cừ ặ ờ ọ ế ặ ờ ặ ồ ả ị ố ố
và nh ng ham mu n khác.Nh ng tr con, ngữ ố ư ẻ ười già ,ngườ ối m,ph n có thai ho c đang choụ ữ ặ con bú ,người đi đường xa thì được mi n.Ngày đ u tiên sau tháng Ramanda là ngày pháễ ầ
Trang 8gi i,tín đ m c qu n áo m i, g p nhau thì ân c n chào h i ,t ng quà l n nhau, b thí choớ ồ ặ ầ ớ ặ ầ ỏ ặ ẫ ố
người nghèo và đi t o m ả ộ
B/ Hành Hương T i Mecca –ARAP SAUDI : Theo quy đ nh c a h i giáo, m i giáo dân ít nh tạ ị ủ ồ ỗ ấ
m t l n trong cu c đ i ph i hành hộ ầ ộ ờ ả ương v thánh đ a Mecca b ng chính kinh phí c a b nề ị ằ ủ ả thân mình và trước khi đi ph i chu n b đ ăn th c u ng cho ngả ẩ ị ồ ứ ố ười thân (nh ng ngữ ườ ởi nhà, không đi hành hương) trong th i gian mà h đi v ng. Vào tháng Ramadan, ngờ ọ ắ ười H i giáoồ hành hương v đây (và ch có ngề ỉ ười H i giáo m i đồ ớ ược v đây.Sau khi hành hề ương đ nế Mecca, tín đ đ o H i s có đồ ạ ồ ẽ ược danh hi u là "Haj" ho c "Haji". Hành hệ ặ ương v Thánh đ aề ị Mecca, thành ph quê hố ương c a Tiên tri Mohammed, trung tâm c a th gi i Islam giáo, n iủ ủ ế ớ ơ
có đ n Kaaba thiêng liêng là ề ước nguy n c đ i ngệ ả ờ ườ ủi c a m i tín đ Islam giáo và cũng làỗ ồ
b n ph n c a h Nh ng vì nhi u lí do khác nhau nh tu i tác, s c kho , ti n b c, v.v… nênổ ậ ủ ọ ư ề ư ổ ứ ẻ ề ạ không ph i tín đ Islam giáo nào cũng th c hi n đả ồ ự ệ ược nghĩa v này. Song đ i v i ai đã hoànụ ố ớ thành nghĩa v này thì s tụ ự ưởng thưởng đ i v i h s là r t l n. Đó không ch là s tho mãnố ớ ọ ẽ ấ ớ ỉ ự ả
v tinh th n mà còn là uy tín và s kính tr ng trong c ng đ ng Islam giáo. H ng năm, cóề ầ ự ọ ộ ồ ằ kho ng trên dả ưới 2 tri u tín đ Islam giáo t kh p các châu l c hành hệ ồ ừ ắ ụ ương v n i đ t thánhề ơ ấ này
Ngoài năm c t tr trên, nhi u ngộ ụ ề ười còn cho r ng, “Thánh chi n” (Jihad) cũng là m t nghĩaằ ế ộ
v b t bu c đ i v i tín đ Islam giáo. Đây đụ ắ ộ ố ớ ồ ược coi là c t tr th sáu c a Islam giáo. Jihadộ ụ ứ ủ nghĩa đen theo ti ng Ar p là “c g ng”, “ph n đ u”. Đây là vi t t t c a m t m nh đ : “Ph nế ậ ố ắ ấ ấ ế ắ ủ ộ ệ ề ấ
đ u theo con đấ ường c a Thủ ượng Đ ”. Ngế ười Islam giáo di n gi i khái ni m này nh bi uễ ả ệ ư ể
tượng c a cu c đ u tranh tinh th n nh m ch ng l i nh ng đi u trái v i giáo lí, giáo lu tủ ộ ấ ầ ằ ố ạ ữ ề ớ ậ Islam giáo, b o v nh ng giá tr tôn giáo và xã h i c a nó. Ngày nay, Jihad còn đả ệ ữ ị ộ ủ ược m t sộ ố
người di n gi i là các ho t đ ng c a các nhóm vũ trang Islam giáo c c đoan trong th gi iễ ả ạ ộ ủ ự ế ớ Islam giáo ch ng l i các c ng đ ng tôn giáo khác.ố ạ ộ ồ
3.3/ S phân chia giáo phái trong Đ o H i ự ạ ồ
A/ Dòng SUNNI
H i giáo dòng Sunni chi m 75%–90% s ngồ ế ố ười theo Đ o H i. Dòng Sunni cũng có tên Ahl asạ ồ Sunnah nghĩa là "người truy n th ng (c a Muhammad )ề ố ủ
Người theo Sunni tin r ng b n Khalip đ u tiên là nh ng ngằ ố ầ ữ ười th a k h p pháp c aừ ế ợ ủ Muhammad; vì Chúa không ch đ nh b t k lãnh đ o đ c bi t nào đ k th a ông và nh ngỉ ị ấ ỳ ạ ặ ệ ể ế ừ ữ
người này được b u ra. Ngầ ười theo Sunni tin r ng b t c ai là ngằ ấ ứ ười công chính và ch có thỉ ể
là m t khalip nh ng h ph i hành đ ng theo kinh Qur'an và Hadith.ộ ư ọ ả ộ
Trang 9Sunni theo Quran, sau đó là Hadith. Sau đó, các v n đ pháp lý không đấ ề ược tìm th y trongấ Kinh Qur'an ho c Hadith, h theo b n madh'habs (trặ ọ ố ường phái t tư ưởng): Hanafi, Hanbali, Maliki và Shafi'i, được thành l p xung quanh nh ng l i d y tậ ữ ờ ạ ương ng c a Abū Hanifa,ứ ủ Ahmad bin Hanbal, Malik ibn Anas và alShafi'i
T t c 4 ch p nh n tính h p pháp c a nhau và Đ o H i có th ch n b t k m t đấ ả ấ ậ ợ ủ ạ ồ ể ọ ấ ỳ ộ ể theo.Salafi (hay Ahl alHadith (Arabic: ثيدحلا لهأ; The people of hadith), ho c t mi t th ặ ừ ệ ị Wahhabi theo cách g i c a đ i th h ) là m t phong trào H i Giáo c c k chính th ng đã đ aọ ủ ố ủ ọ ộ ồ ự ỳ ố ư
l p ngớ ười H i Giáo đ u tiên là m t hình m u đi n hình.ồ ầ ộ ẫ ể
B/ Dòng SHIA
Shi'a chi m 10–20% s ngế ố ười theo đ o H i và là nhánh l n th 2.ạ ồ ớ ứ
Trong khi Sunni tin r ng Muhammad không ch đ nh m t ngằ ỉ ị ộ ườ ếi k nhi m và do đó k nhi mệ ế ệ ông s đẽ ược ch n b i c ng đ ng thì Shia tin r ng trong l n hành họ ở ộ ồ ằ ầ ương cu i cùng c aố ủ Muhammad đ n Mecca, ông đã ch đ nh con nuôi c a ông là Ali ibn Abi Talib, làm ngế ỉ ị ủ ườ ế ị i k v trong Hadith of the pond of Khumm. Và th là h tin r ng Ali ibn Abi Talib là Imam (lãnh đ o)ế ọ ằ ạ
đ u tiên, và bác b tính h p pháp c a các khalip H i giáo trầ ỏ ợ ủ ồ ước Abu Bakr, Uthman ibn al Affan và Umar ibn alKhattab
H i Giáo Shia có nhi u nhánh, nhánh l n nh t là Twelvers phát tri n ph n l n Iran, Iraq,ồ ề ớ ấ ể ầ ớ ở Azerbaijan, Bahrain, n Đ , Pakistan và Liban. Ti p theo là Zaidis và Ismaili. Sau cái ch t c aẤ ộ ế ế ủ Imam Jafar alSadiq (cháu l n c a Abu Bakr và Ali ibn Abi Talib) đớ ủ ược xem là lãnh t th 6ụ ứ
c a ngủ ười Shia, Ismailis b t đ u theo con trai ông Isma'il ibn Jafar và Twelver Shia's (Ithnaắ ầ Asheri) b t đ u theo con trai khác c a ông Musa alKazim làm Imam th 7. Zaydis theo Zaydắ ầ ủ ứ ibn Ali, chú c a lãnh t Jafar alSadiq, là lãnh t th 5.ủ ụ ụ ứ
Các nhóm khác nh h n g m Bohra và Druze,cũng nh Alawites và Alevi.ỏ ơ ồ ư
4/ NH HẢ ƯỞNG C A H I GIÁO Đ N Đ I S NG KINH T XÃ HÔI.Ủ Ồ Ế Ờ Ố Ế
A/. Bi n đ ng tín đ H i giáo trên th gi i.ế ộ ồ ồ ế ớ
Nghiên c u v H i giáo cho th y đ n giai đo n hi n nay, tôn giáo này đã nhanh chóng trứ ề ồ ấ ế ạ ệ ở thành m t trong hai tôn giáo l n nh t th gi i v i t c đ tăng trộ ớ ấ ế ớ ớ ố ộ ưởng tín đ r t cao và hi nồ ấ ệ
h u t i m i vùng, mi n, m i châu l c. Nghiên c u m i đây c a Pew Research Center đã đ aữ ạ ọ ề ọ ụ ứ ớ ủ ư
ra thông tin mang tính t ng th v s phát tri n m nh m c a H i giáo th hi n s lổ ể ề ự ể ạ ẽ ủ ồ ể ệ ở ố ượ ng tín đ H i giáo tăng nhanh t i h u h t các qu c gia trên th gi i. Kh o sát t i h n 200 qu cồ ồ ạ ầ ế ố ế ớ ả ạ ơ ố
Trang 10gia và vùng lãnh th đã cho k t qu là tính đ n năm 2009, toàn th gi i có kho ng 1,57 t tínổ ế ả ế ế ớ ả ỷ
đ H i giáo thu c m i thành ph n dân s , m i l a tu i và s lồ ồ ộ ọ ầ ố ọ ứ ổ ố ượng tín đ này chi m t i 23%ồ ế ớ dân s toàn c u ố ầ ước tính 6,8 t ngỷ ười
B/. Bi n đ ng c a các trào l u H i giáo.ế ộ ủ ư ồ
M t khuynh hộ ướng n i b t trong quá trình phát tri n c a H i giáo hi n đ i là s bi n đ ngổ ậ ể ủ ồ ệ ạ ự ế ộ
c a đ c tin H i giáo, s hình thành c a các trủ ứ ồ ự ủ ường phái t tư ưởng H i giáo mang tính ch tồ ấ
“c i cách” và hả ướng t i t o ra cho th gi i bên ngoài nhìn nh n tích c c và thi n c m h n vớ ạ ế ớ ậ ự ệ ả ơ ề các tín đ H i giáo. Cùng lúc đó, m t khuynh hồ ồ ộ ướng khác cũng đang di n ra: quá trình H iễ ồ giáo và các lu t l tôn giáo b si t ch t h n, đ y tôn giáo này vào xu th quay l i v i trào l uậ ệ ị ế ặ ơ ẩ ế ạ ớ ư chính th ng, hình thành H i giáo c p ti n ho c “c c đoan hóa” đ tr thành H i giáo c cố ồ ấ ế ặ ự ể ở ồ ự đoan
* H i giáo t do (Liberal Islam)ồ ự
M c dù m t trong nh ng khuynh hặ ộ ữ ướng ch đ o c a H i giáo trong th i k phát tri n hi nủ ạ ủ ồ ờ ỳ ể ệ
đ i là H i giáo theo trào l u chính th ng (Fundamentalist Islam) nh ng trong n i t i quá trìnhạ ồ ư ố ư ộ ạ phát tri n c a tôn giáo này v n có m t s các khuynh hể ủ ẫ ộ ố ướng phát tri n theo hể ướng t do đự ể tìm tòi cách cách th c thay th khác nhau giúp cho đ c tin H i giáo có th thích ng v i b iứ ế ứ ồ ể ứ ớ ố
c nh c a th gi i th i hi n đ i. Các khuynh hả ủ ế ớ ờ ệ ạ ướng phát tri n này để ược bi t t i v i tên g iế ớ ớ ọ
H i giáo t do (Liberal Islam).ồ ự
Các truy n th ng H i giáo đề ố ồ ược hình thành t m t s ngu n bao g m: Kinh Koran, cácừ ộ ố ồ ồ truy n k Hadith và di n gi i hai văn b n này (đệ ể ễ ả ả ược coi là các Sách M c Kh i) c a các h cặ ả ủ ọ
gi Trong quá trình phát tri n nhi u th k c a H i giáo, các khuynh hả ể ề ế ỷ ủ ồ ướng ch đ o v n làủ ạ ẫ
s n i tr i c a trào l u H i giáo chính th ng v i kh ng đ nh r ng vi c di n gi i các sáchự ổ ộ ủ ư ồ ố ớ ẳ ị ằ ệ ễ ả
M c Kh i là không th thay đ i, ngay c đ i v i nh ng văn b n mang đ c tính tôn giáo dânặ ả ể ổ ả ố ớ ữ ả ặ gian không xác đ nh đị ược là có liên h tr c ti p t i nhà tiên tri Mohammed. Tuy nhiên, m tệ ự ế ớ ộ khuynh hướng bi n đ ng đáng quan tâm trong th i hi n đ i là vi c nhìn nh n l i cách th cế ộ ờ ệ ạ ệ ậ ạ ứ
ti p c n các sách thánh đó c a H i giáo cũng nh nhìn nh n, di n gi i v các lu t l H iế ậ ủ ồ ư ậ ễ ả ề ậ ệ ồ giáo mà đi n hình là Lu t Sharia. Nh ng ngể ậ ữ ười đi theo khuynh hướng ti p c n m i này đế ậ ớ ượ c coi là theo trào l u H i giáo t do.ư ồ ự
H i giáo t do nhìn chung đồ ự ược xác đ nh trong khuôn kh vi c di n gi i v tôn giáo v i quanị ổ ệ ễ ả ề ớ tâm đ c bi t t i các v n đ nh dân ch , tách bi t tôn giáo kh i ho t đ ng chính tr , quy nặ ệ ớ ấ ề ư ủ ệ ỏ ạ ộ ị ề
c a ph n , t do t tủ ụ ữ ự ư ưởng và thúc đ y ti n b c a con ngẩ ế ộ ủ ười. Nh ng ngữ ười theo trào l uư
H i giáo t do cho r ng lu t H i giáo Sharia có tính ch t linh ho t h n r t nhi u so v iồ ự ằ ậ ồ ấ ạ ơ ấ ề ớ
nh ng y u t đang đữ ế ố ược h th ng pháp lý H i giáo chính th ng quy đ nh và nhi u h c giệ ố ồ ố ị ề ọ ả
H i giáo hi n đ i tin r ng lu t này c n đồ ệ ạ ằ ậ ầ ược đ i m i, các nhà lu t h c c đi n không nênổ ớ ậ ọ ổ ể
b o l u nh ng th m quy n đ c bi t c a mình. Quan đi m nh v y đòi h i ph i t o l p cáchả ư ữ ẩ ề ặ ệ ủ ể ư ậ ỏ ả ạ ậ