Bài thuyết trình: Cơ sở văn hóa Việt Nam - Nho giáo

Lịch sử hình thành của Nho giáo, nội dung cơ bản, nền giáo dục Nho giáo, ảnh hưởng tại Việt Nam, giá trị của Nho giáo, tiêu cực của Nho giáo,... là những nội dung chính trong bài thuyết trình Cơ sở văn hóa Việt Nam - Nho giáo. Mời các bạn cùng tham khảo để nắm bắt nội dung chi tiết.

KHÁI NI M Ệ

Nho giáo  ( ?? ), còn g i là  ọ đ o ạ

Nho  hay  đ o Kh ngạ ổ  là m t h   ộ ệ

n ướ c châu Á là Trung Qu c,Nh t  ố ậ

B n,Hàn Qu c,Vi t Nam   ả ố ệ

Nh ng ng ữ ườ i th c hành theo các  ự tín đi u c a Nho giáo đ ề ủ ượ c g i  ọ

là các nhà Nho hay Nho sĩ 

hay nho sinh.

T NG QUÁT: Ổ

I.   L ch s  hình thành c a Nho  ị ử ủ

giáo

II.  N i dung c  b n ộ ơ ả

III.  N n giáo d c Nho giáo ề ụ

IV.   nh h Ả ưở ng t i Vi t Nam ạ ệ

V.  Giá tr  c a Nho giáo ị ủ

VI.  Tiêu c c c a Nho giáo ự ủ

I. L ch s  hình thành c a Nho giáo ị ử ủ

Nho giáo đ ượ c hình thành t  th i Tây Chu, v i s  đóng góp c a Chu  ừ ờ ớ ự ủ Công  Đán.  Đ n th i  Xuân  Thu,  Đ c Kh ng  T  phát  tri n  t   t ế ờ ứ ổ ử ể ư ưở ng 

c a Chu Công, h  th ng hóa và truy n bá các t  t ủ ệ ố ề ư ưở ng đó.

Th i Xuân Thu,  Đ c  Kh ng T   đã  san  đ nh, hi u  đính và gi i thích  ờ ứ ổ ử ị ệ ả

b  L c  kinh.  V   sau  Kinh  Nh c  b   th t  l c,  ch   còn  năm  b   kinh  g i  ộ ụ ề ạ ị ấ ạ ỉ ộ ọ

là Ngũ  kinh.  Sau  khi  Đ c  Kh ng  T   m t,  h c  trò  c a  ngài  so n  ra  ứ ổ ử ấ ọ ủ ạ

cu n Lu n ng  H c trò xu t s c nh t c a Kh ng T  là Tăng Sâm, d a  ố ậ ữ ọ ấ ắ ấ ủ ổ ử ự vào l i th y mà so n ra Đ i h c. Sau đó, cháu n i c a Kh ng T  là Kh ng  ờ ầ ạ ạ ọ ộ ủ ổ ử ổ

C p vi t ra cu n Trung Dung. Đ n th i Chi n Qu c, M nh T  đ a ra các  ấ ế ố ế ờ ế ố ạ ử ư

t  t ư ưở ng mà sau này h c trò c a ông chép thành sách M nh T  B n sách  ọ ủ ạ ử ố sau đ ượ c g i là T  Th  và cùng Ngũ Kinh h p l i làm 9 b  sách ch  y u  ọ ứ ư ợ ạ ộ ủ ế

c a  Nho  giáo  và  còn  là  nh ng  tác  ph m  văn  ch ủ ữ ẩ ươ ng  c   đi n  c a  Trung  ổ ể ủ

Qu c. T  Kh ng T  đ n M nh T  hình thành nên  ố ừ ổ ử ế ạ ử Nho giáo nguyên th yủ , 

còn g i là  ọ Nho giáo ti n T nề ầ , Kh ng giáoổ  hay "t  t ư ưở ng  Kh ng­M nhổ ạ ". 

T  đây m i hình thành hai khái ni m,  ừ ớ ệ Nho giáo và Nho gia.

II. N i dung c  b n ộ ơ ả

1. T  ch c xã h i ổ ứ ộ

H c thuy t v  qu n lý qu c gia và làm l i cho dân c a ọ ế ề ả ố ợ ủNho  giáo  là  m t  ph n  c a  truy n  th ng  văn  hóa  Trung ộ ầ ủ ề ố

Qu c. Nho giáo giúp xã h i có tính t  ch c cao, duy trì ố ộ ổ ứ

tr t t  xã h i, gi  gìn các tiêu chu n đ o đ c c a xã h i ậ ự ộ ữ ẩ ạ ứ ủ ộ

 m t m c khá cao, giúp xã h i văn minh và  n đ nh lâu 

T  th i Hán,  ừ ờ Nho giáo 

là trung tâm  cho vi c  ệ

qu n lý xã h i, duy trì  ả ộ

đ o đ c t i Trung Hoa  ạ ứ ạ trong su t h n 2000  ố ơ

năm. Năm 1397,  Minh  Thái T   ổ ra l nh m i  ệ ỗ

tri u đình ít ph i can  ề ả

thi p vào đ i s ng  ệ ờ ố

c a dân. Khi đ t n ủ ấ ướ c 

b  h a vong qu c thì  ị ọ ố

có hàng trăm k  sĩ Nho  ẻ giáo s n sàng li u  ẵ ề

C t lõi c a  ố ủ

Nho giáo là  Nho gia.Đó là 

m t h c  ộ ọ

thuy t chính  ế

tr  nh m t   ị ằ ổ

ch c xã h i ứ ộ

2.L  nghi ễ

Nho  giáo  r t  xem  tr ng  l   nghi  vì  nó  là  bi u  hi n  c a ấ ọ ễ ể ệ ủ

m t xã h i văn minh và có tr t t  ộ ộ ậ ự "L " ễ là nh ng quy ữ

t c mang tính hình th c đắ ứ ược xã h i th a nh n đ  bày t  ộ ừ ậ ể ỏ

s   tôn  tr ng  đ i  v i  ngự ọ ố ớ ười  khác,  v i  c ng  đ ng  ho c ớ ộ ồ ặ

v i nh ng đ nh ch  xã h i và đ  nh n đớ ữ ị ế ộ ể ậ ượ ực s  tôn tr ng ọ

c a xã h i.ủ ộ

Nho giáo ch  trủ ương l  nghi ph i phù h p v i đ a v  xã ễ ả ợ ớ ị ị

h i, công lao, đ c đ , tài năng, tu i tác c a ngộ ứ ộ ổ ủ ười hành 

l  và ngễ ười nh n l ậ ễ

Trong các lo i l  nghi, hai l  nghi ph  bi n nh t đạ ễ ễ ổ ế ấ ược Nho  giáo  r t  xem  tr ng  là ấ ọ tang  l  ễ và  vi c  cúng  t   t  ệ ế ổ

tiên. 

L  tang và  ễ bàn th   ờ cúng t  tiên ổ

không quá c ươ ng cũng không quá nhu. Trong chính 

trị,  Trung  dung  là  không  quá  khích,  c c  đoan;  ự không c c t  cũng không c c h u, không nh y t   ự ả ự ữ ả ừ thái c c này sang thái c c kia ự ự

Nho giáo xem nhân dân là y u t  quy t  ế ố ế

đ nh đ i v i s  t n vong c a ch  đ   ị ố ớ ự ồ ủ ế ộ

chính tr   ị

Nho giáo là m t h c thuy t chính tr  đ   ộ ọ ế ị ề cao Nhân trị

Thu t lãnh đ o c a Nho giáo đ  cao  ậ ạ ủ ề

nh ng lãnh đ o bi t quý tr ng tài năng,  ữ ạ ế ọ

bi t dùng ng ế ườ i.

Nho giáo ch  tr ủ ươ ng ng ườ i lãnh đ o ph i  ạ ả

bi t l ng nghe ý ki n m i ng ế ắ ế ọ ườ ồ i r i ch n  ọ

ra quan đi m đúng đ n nh t đ  thi hành ể ắ ấ ể

5.Ch  hi u và xã  ữ ế

h i ộ

Người bi t hi u thu n v i cha m , ế ế ậ ớ ẹkính tr ng ngọ ườ ới l n tu i h n mình ổ ơthì khó lòng làm nh ng chuy n ph n ữ ệ ả

lo n, đ i ngh ch b t đ o. Do v y ạ ạ ị ấ ạ ậ

hi u đ  là g c c a đ o nhân. ế ễ ố ủ ạ

Hi u đ o có 3 đi u: Đ i hi u là tôn  ế ạ ề ạ ế kính cha m , th  đ n là không làm gì  ẹ ứ ế gây tai ti ng cho cha m , sau cùng là  ế ẹ nuôi d ưỡ ng cha m ẹ

Vi c kính tr ng cha m  đệ ọ ẹ ược đ t lên ặhàng đ u trong quan ni m v  đ o ầ ệ ề ạ

hi u c a Nho gia.ế ủ

6.Vai trò c a gia đình ủ

Ngay t  2.500 năm trừ ước, Kh ng ổ

T  đã th y rõ vai trò c a gia đình ử ấ ủ

nh  m t ư ộ t  bào c a xã h iế ủ ộ  

Sách Đ i H c đ  cao t m quan ạ ọ ề ầ

tr ng c a gia đình đ i v i qu c ọ ủ ố ớ ốgia xã h i.ộ

T i nh ng n i Nho giáo có  nh ạ ữ ơ ả

hưởng, vi c th  cúng t  tiên, ệ ờ ổ

chăm sóc ph n m  t  tiên, ầ ộ ổ

vi tế  gia phả dòng h , cúng gi  ọ ỗtheo nghi l  r t đễ ấ ược chú tr ng. ọ

v Nho giáo quy đ nh r t rõ tôn ti tr t t  và vai trò trong gia  ị ấ ậ ự đình:

• Ng ườ ứ i đ ng đ u gia đình là ng ầ ườ i có trách nhi m l n lao nh t trong s  duy  ệ ớ ấ ự trì, phát tri n gia đình.  ể

• Nho giáo coi tr ng ngu n g c con ng ọ ồ ố ườ i, coi gia đình g n ch t v i h  hàng,  ắ ặ ớ ọ coi tuy t t , quên m t t  tiên là t i l i v i t  tiên.  ệ ự ấ ổ ộ ỗ ớ ổ

• Nho giáo đ  cao ch  Hi u, đ  cao l  nghĩa, ti t h nh, b o v  gia đình,  ề ữ ế ề ễ ế ạ ả ệ

gia t c, tông t c ộ ộ

• Trong hôn nhân, Nho giáo đ  cao tình nghĩa v  ch ng, không cho phép  ề ợ ồ

ngo i tình sau khi k t hôn ạ ế

• Nho  giáo  coi  tr ng  ọ trinh  ti t,  ế đ i  ố v i  ớ vi c  ệ

quan h  tình d c tr ệ ụ ướ c hôn nhân  ho c  ặ s ng th ố ử, đ o Nho r t phê phán ạ ấ

• Nho giáo cho r ng ng ằ ườ i ph  n  cũng ph i tu d ụ ữ ả ưỡ ng b n thân, rèn luy n  ả ệ

nh ng m  đ c nh   ữ ỹ ứ ư Công­Dung­Ngôn­H nh ạ

• Xây d ng gia đình êm  m không ch  là đ  cho b n thân và các thành  ự ấ ỉ ể ả

viên khác có h nh phúc mà còn là vi c quan tr ng đ  xây d ng xã h i  ạ ệ ọ ể ự ộ

th nh tr ị ị

7.Vai trò c a cá nhân ủ

 Đ c Kh ng T  nêu lên ứ ổ ử ngũ thường v i thuy t ớ ếchính danh và ch  ữ "Nhân" đ  làm chu n m c cho ể ẩ ự

m i sinh ho t chính tr  và an sinh xã h i.ọ ạ ị ộ

 Ngũ thườ : ngũ là năm, thng ường là h ng có. ằ

Người ta ph i gi  năm đ o đó làm thả ữ ạ ường, 

không nên đ  r i lo n. Ngũ thể ố ạ ường g m: ồ Nhân,  Nghĩa, Lễ, Trí, Tín. 

 Nho giáo đ c bi t coi tr ng con ngặ ệ ọ ười, coi con 

người cùng v i Tr i và Đ t làớ ờ ấ “Tam tài”

III.N n giáo d c Nho giáo ề ụ

• Đ o tr  qu c c a Nho giáo r t xem tr ng hi n ạ ị ố ủ ấ ọ ề

tài,chính vì th  các tri u đ i quân ch  tôn sùng ế ề ạ ủNho giáo ch  trủ ương tuy n d ng nhân tài cho ể ụ

đ t  nấ ước  qua  các  k  ỳ Khoa b ngả   Các  thí  sinh 

đ  đ t h c v  trong các k  thi c  này, ph n l n ỗ ạ ọ ị ỳ ử ầ ớ

được tuy n ch n làm quan ch c cho tri u đình.ể ọ ứ ề

• Trước  th   k   5,  cách  tuy n  ch n  quan  ch c ế ỷ ể ọ ứ

ch   y u  là  theo ủ ế “c u ph m trung chính ch ử ẩ ế”, 

t c là ch  y u d a vào hoàn c nh xu t thân, vì ứ ủ ế ự ả ấ

th ,  con  em  c a  các  nhà  quý  t c  luôn  đế ủ ộ ược 

ch n  vào  các  b c  quan  cao,  gây  lũng  đo n ọ ậ ạchính sách đ a phị ương

Hi n  nay,  m t  s   nệ ộ ố ước  nh  ư Trung Qu cố   ch n  ngày  10/9, ọ Đài Loan

 ch n  ngày 28/9, ọ Vi t Namệ  ch n ngày 20/11  làmọ Ngày Nhà giáo đ  th  ể ể

hi n s  tôn tr ng đ i v i ngh  giáo. Ví d , Ngày Nhà giáo t i Đài Loan ệ ự ọ ố ớ ề ụ ạ

là  m t  ngày  l   r t  l n,  độ ễ ấ ớ ược  t   ch c ổ ứ ở  h u  kh p  các ầ ắ

đ n th  Kh ng Tề ờ ổ ử, l  này còn đễ ược g i là ọ T  Kh ng Đ i Đi nế ổ ạ ể

IV nh h Ả ưở ng t i Vi t Nam  ạ ệ

đích)

v M t s  m t ti n b  c a Nho giáo t i Vi t Nam:ộ ố ặ ế ộ ủ ạ ệ

• T o đ ạ ượ c truy n th ng ham h c, truy n th ng tôn s  tr ng đ o, truy n th ng  ề ố ọ ề ố ư ọ ạ ề ố coi tr ng ng ọ ườ i có h c ọ

• T o  đ ạ ượ c  c   ch   tuy n  d ng  ng ơ ế ể ụ ườ i  tài  qua  thi  c   B t  k   xu t  thân  ra  sao  ử ấ ể ấ (nông dân, ng ườ i th , lính tráng ) n u h c gi i đ  đ t thì có th  ra làm quan  ợ ế ọ ỏ ỗ ạ ể giúp n ướ c.

V.Giá tr  c a Nho giáo ị ủ

 Kh ng giáo bao hàm l i d y c a các b c hi n nhân Nho gia, mà là nh ng  ổ ờ ạ ủ ậ ề ữ

ch  d n v  cách s ng thu n theo đ o đ c đ  con ng ỉ ẫ ề ố ậ ạ ứ ể ườ ượ i đ c an vui, xã h i  ộ

đ ượ c v ng m nh. Do đó, không h  có cu c chi n tranh nào vì lý do tôn giáo  ữ ạ ề ộ ế trong l ch s  Trung Qu c, Vi t Nam, Nh t B n hay Tri u Tiên. Đó là m t  ị ử ố ệ ậ ả ề ộ

đi u mà các h c gi  ph ề ọ ả ươ ng Tây r t ca ng i các qu c gia Đông Á ấ ợ ố

 Dân  t c  Trung  Hoa  đã  nhi u  l n  b   ngo i  t c  ( ộ ề ầ ị ạ ộ Mông Cổ, Mãn Thanh ) 

xâm  chi m,  nh ng  văn  hi n  c a  h   thì  không  g ế ư ế ủ ọ ươ m  giáo  nào  h y  ho i  ủ ạ

đ ượ c, ng ượ ạ c l i còn đ ng hóa luôn nh ng k  đã chinh ph c h ,  y là nh   ồ ữ ẻ ụ ọ ấ ờ

m t ph n l n   nh ng t  t ộ ầ ớ ở ữ ư ưở ng sâu xa c a Nho giáo ủ

v  Hi n nay:ệ

 V  nh ng giá tr  Châu Á c  th , trong  ề ữ ị ụ ể "B n s c văn hoá Vi t Nam" ả ắ ệ , Phan 

Ng c coi nh ng giá tr   u tr i c a văn hóa Châu Á là: ọ ữ ị ư ộ ủ

 Ham h c, thông minh và tháo vát, nh y bén v i m i thay đ i ọ ạ ớ ọ ổ

 C n cù, ch u khó, thích nghi v i hoàn c nh ầ ị ớ ả

 G n bó v i t  qu c, h  hàng, gia đình ắ ớ ổ ố ọ

 Thích s ng m t cu c s ng gi n d , không b  nh ng đòi h i v t ch t dày  ố ộ ộ ố ả ị ị ữ ỏ ậ ấ

vò, lo cho con cháu còn h n lo cho chính mình ơ

 Phan Ng c coi nh ng ph m ch t nói trên là  u th  c a Nho giáo trong th i  ọ ữ ẩ ấ ư ế ủ ờ

đ i ngày nay. Khái quát t  th c t  các qu c gia có văn hoá Nho giáo, vi n  ạ ừ ự ế ố ệ

d n chính  ẫ Kh ng Tổ ử và quan đi m c a ể ủ H  Chí Minhồ , Tôn D t Tiênậ

VI. Tiêu c c c a Nho Giáo: ự ủ

• Giáo d c:  ụ Đ i v i Kh ng T , vi c d y h c là ch   ố ớ ổ ử ệ ạ ọ ủ

y u d y k  c m quy n tr  dân ế ạ ẻ ầ ề ị

• Chính tr  xã h i:ị ộ    H c thuy t “ chính danh” c a  ọ ế ủ

kh ng t  là m t h c thuy t b o th  nh m b o v   ổ ử ộ ọ ế ả ủ ằ ả ệ quy n l i cho giai c p c m quy n,quý t c, khuyên  ề ợ ấ ầ ề ộ

ng ườ i nghèo b  áp b c an ph n ị ứ ậ

• Tri t h c:ế ọ    Có mâu thu n trong quan đi m v  th   ẫ ể ề ế

gi i.Kh ng t  tin vào “Thiên m nh”,s  m nh nh ng  ớ ổ ử ệ ố ệ ư khuyên con ng ườ ổ ự i n  l c h c t p,làm vi c ch   ọ ậ ệ ứ

không nh m m t th  đ ng ắ ắ ụ ộ

Câu 1 Câu 2 Câu 3

Câu 4 Câu 5 Câu 6

Home

Đây là m t đ a danh n i ti ng   Vi t Nam?ộ ị ổ ế ở ệ

Câu 1:  Đây là m t nhà t  t ộ ư ưở ng, nhà 

Home

Kh ng T ổ ử

Home

1070 1076

Câu 3: Đây là v  hoàng đ  th  4 c a tri u  ị ế ứ ủ ề

đ i nhà Lý ạ

Home

Lý Nhân Tông

Câu 4: Th  đô c a Vi t Nam? ủ ủ ệ

Home

Hà N i ộ

Câu5:  b c h c cao h n cao đ ng? ậ ọ ơ ẳ

Home

Đ i H c ạ ọ

Home

100.000