Hệ thống sản xuất rau ở Tây Bắc Việt Nam

Nhiệt độ mùa hè cao ở Hà Nội làm cho việc trồng rau ôn đới như cải bắp, đậu và cà chua khó khăn. Từ tháng 5 đến tháng 10, các nhà bán lẻ ở Hà Nội nhập rau từ Đà Lạt hoặc từ Trung Quốc để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Đây là cơ hội duy nhất cho vùng cao Tây Bắc của Việt Nam với khí hậu mát mẻ, đất canh tác và nguồn nước dồi dào để cung cấp rau cho thị trường Hà Nội trong những tháng mùa hè. ACIAR đang hỗ trợ hai dự án thử nghiệm hai cách tiếp cận khác nhau giúp các nông hộ nhỏ Việt Nam tận dụng cơ hội này.

NÚI C

25

Hệ thống sản xuất rau ở Tây Bắc Việt Nam

Cơ quan

1 Nghiên cứu vầ Cây trồng Ứng dụng, Sydney, Australia

2 Đại học Adelaide, Adelaide, Australia

3 Viện Khoa học Kỹ thuật nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc, Phú Thọ, Việt Nam

Tác giả đại diện

gordon@ahr.com.au

Từ khóa

Mộc Châu, Hà Nội, rau sạch, nhóm nông dân

Đặt vấn đề

Nhiệt độ mùa hè cao ở Hà Nội làm cho việc trồng rau ôn đới như cải bắp,

đậu và cà chua khó khăn Từ tháng 5 đến tháng 10, các nhà bán lẻ ở Hà

Nội nhập rau từ Đà Lạt hoặc từ Trung Quốc để đáp ứng nhu cầu của người

tiêu dùng Đây là cơ hội duy nhất cho vùng cao Tây Bắc của Việt Nam với

khí hậu mát mẻ, đất canh tác và nguồn nước dồi dào để cung cấp rau cho

thị trường Hà Nội trong những tháng mùa hè ACIAR đang hỗ trợ hai dự

án thử nghiệm hai cách tiếp cận khác nhau giúp các nông hộ nhỏ Việt

Nam tận dụng cơ hội này

Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp tiếp cận thứ nhất được thử nghiệm và đánh giá bởi Dự án

AGB/2014/035 “Cải thiện sinh kế ở Myanmar và Việt Nam thông qua phát

triển chuỗi giá trị rau” và một dự án trước đó, Dự án AGB/2009/053 Hai

dự án này làm việc trực tiếp với hệ thống bán lẻ hiện đại, cung cấp rau

được chứng nhận an toàn đến các siêu thị và cửa hàng rau sạch ở Hà Nội

Giao tiếp giữa nông dân và các nhà bán lẻ là sự giao tiếp hai chiều, giúp

hai bên hiểu rõ những gì họ cần cung cấp Các nhóm nghiên cứu của dự

án đã giúp các nhóm nông dân ở Mộc Châu đáp ứng các tiêu chuẩn và

nhận được chứng chỉ đủ điều kiện sản xuất rau an toàn và rau VietGAP; họ

có thể sản xuất và cung cấp rau cho thị trường Hà Nội và truy xuất được

nguồn gốc rau UBND huyện Mộc Châu cũng đã làm việc với các nhóm

nông dân và các cơ quan chức năng để đăng ký nhãn hiệu chứng nhận

Rau An Toàn Mộc Châu.

Cách tiếp cận thứ hai đang được đánh giá bởi dự án rau AGB/2012/059

HỘI THẢ

26

“Xây dựng hệ thống sản xuất, kinh doanh rau hiệu quả, bền vững tại Tây Bắc Việt Nam” và một dự án khác trước đó, Dự án AGB/2006/112 Các dự

án này tập trung vào khu vực Lào Cai ở Tây Bắc Việt Nam, gần điểm du lịch

Sa Pa nổi tiếng Nhóm dự án đã sử dụng phương pháp tiếp cận có tính địa phương nhiều hơn, tập trung vào rau bản địa và làm việc kết hợp chặt chẽ với thị trường địa phương, hội phụ nữ, và nhằm giải quyết các khó khăn cụ thể như phòng trừ các loại sâubệnh hại có mầm mống từ trong đất, dinh dưỡng cây trồng và tiếp thị Các dự án này xem xét cách tiếp cận trên và nêu bật những thay đổi chính về trong hệ thống canh tácđã đạt được

Kết quả

Dự án AGB/2009/053 ở Mộc Châu đã làm việc với 68 nông dân ở các bản

Tự Nhiên, An Thái, Tà Niết và Vân Hồ Trong số này, 71% là phụ nữ, 90% là người dân tộc Kinh là 90%, còn lại 10% là dân tộc H’Mông, Thái và Mường

Dự án mới (AGB/2014/035) nhằm mục đích phát triển một mô hình quản

lý nhóm nông nhâm bền vững và có thể nhân rộng, số thôn đã được mở rộng lên tới10, với tổng số 150 nông dân, với tỷ số tỷ lệ người dân tộc thiểu số nhiều hơn

Nông dân có thể tăng thêm 150% thu nhập khi tham gia sản xuất và cung ứng rau chứng nhận an toàn vào thời điểm trái vụ cho các nhà bán lẻ hiện đại ở Hà Nội, so với sản xuất rau truyền thống và bán ở chợ địa phương (Bảng 1)

Bảng 1: Kết quả thu nhập của người nông dân từ bản Tự Nhiên ở Mộc Châu.

(Số liệu trung bình của 38 hộ thành viên của HTX Tự Nhiên)

Hệ thống sản xuất (triệu đồng/ha/Lãi thuần

năm)

Quy đổi sang

đô Úc

(AUD/ha/năm) Trung bình các hộ gia đình sản xuất

Hộ nông dân sản xuất rau an toàn ở

Hộ nông dân sản xuất lúa thông

Hộ nông dân sản xuất ngô thông

NÚI C

27

Trong khuôn khổ dự án ở Lào Cai, một nhóm nông dân mới được thành

lập ở Ma Tra (Sapa, Lào Cai), bắt đầu từ một hệ thống canh tác nông

nghiệp truyền thống luân canh lúa, ngô và rau để tự cung, tự cấp Thông

qua thử nghiệm các hệ thống canh tác khác nhau, nông dân đã nhận thấy

lợi ích của việc sản xuất rau trái vụ, và đã chuyển sang sản xuất bắp cải trái

vụ Tháng 8 năm nay, ông Tao, một thành viên của nhóm Ma Tra đã thu

Hợp tác xã Dì Thàng (Bắc Hà, Lào Cai) đã có thể đa dạng hóa sản xuất,

cung ứng nhiều loại rau khác nhau đáp ứng nhu cầu của các cửa hàng

và nhà hàng cao cấp tại Hà Nội Dự án đã đầu tư nghiên cứu nhằm giảm

thiểu rủi ro và phổ biến cho nông dân những kiến thức mới về sản xuất

và kinh doanh rau thông qua việc thực hiện các thử nghiệm về hệ thống

nông nghiệp có sự tham gia của nhóm nông dân

Thảo luận và kết luận

Các dự án đã chứng minh hai cách tiếp cận nghiên cứu có thể đem lại hiệu

quả như thế nào trong việc cải thiện sinh kế của nông dân ở vùng cao Tây

Bắc Việt Nam Dự án ở Mộc Châu có tiềm năng lớn hơn để mở rộng và tận

dụng các cơ hội thị trường và nguồn lực lớn hơn, trong khi mô hình Lào

Cai phù hợp hơn với các nông hộ qui mô nhỏ hơn,nhiều thành phần dân

tộc thiểu số hơn