Thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em từ thực tiễn thành phố hòa bình, tỉnh hòa bình

Thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em là sựtham gia trực tiếp của các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, gia đình và mỗi cá nhân vào việc bảo vệ các quyền cơ bản củ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN DUY SƠN

HÀ NỘI - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn.

Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

Nguyễn Ngọc Phương

PHÒNG, CHỐNG XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM 6

1.1 KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG,

CHỐNG XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM 6

1.1.1 Khái niệm xâm hại tình dục trẻ em và thực hiện pháp luật về

phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em 6 1.1.2 Vai trò của thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình

dục trẻ em 11

1.2 NỘI DUNG, ĐẶC ĐIỂM VÀ CÁC HÌNH THỨC THỰC HIỆN

PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM 14

1.2.1 Nội dung thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục

trẻ em 14 1.2.2 Đặc điểm thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục

trẻ em 20 1.2.3 Các hình thức thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình

dục trẻ em 23

Tiểu kết Chương 1 28 Chương 2: THỰC TRẠNG VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ

PHÒNG, CHỐNG XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM TẠI THÀNH

PHỐ HÒA BÌNH, TỈNH HÒA BÌNH 29 2.1 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ CHỨC

NĂNG, NHIỆM VỤ CỦA HỆ THỐNG CÁC CƠ QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TRẺ EM TẠI THÀNH PHỐ HÒA BÌNH, TỈNH HÒA BÌNH 29

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội của thành phố Hòa Bình có ảnh

hưởng đến việc thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tìnhdục trẻ em 29

2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của hệ thống cơ quan quản lý nhà nước về

trẻ em tại thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình 32

2.2 KẾT QUẢ VÀ HẠN CHẾ TRONG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT

VỀ PHÒNG, CHỐNG XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM TRÊNĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÒA BÌNH, TỈNH HÒA BÌNH GIAIĐOẠN 2007-2018 39

2.2.1 Tình hình tội phạm xâm hại tình dục trẻ em trên địa bàn thành

phố Hòa Bình giai đoạn 2007 – 2018 39 2.2.2 Kết quả thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục

trẻ em trên địa bàn Thành phố Hòa Bình 45 2.2.3 Một số hạn chế và nguyên nhân 49

Tiểu kết Chương 2 59 Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ

PHÒNG, CHỐNG XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÒA BÌNH, TỈNH HÒA BÌNH HIỆN NAY

613.1 MỘT SỐ QUAN ĐIỂM THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG,

CHỐNG XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM TRÊN ĐỊA THÀNHPHỐ HÒA BÌNH, TỈNH HÒA BÌNH HIỆN NAY 61

3.1.1 Thực hiện pháp luật phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em phải

đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý nhà nước 61

3.1.2 Thực hiện pháp luật phòng, chống XHTD trẻ em nhằm bảo vệ

quyền của trẻ em bị xâm hại tình dục 63

3.1.3 Thực hiện pháp luật phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em phải phát huy vai trò của gia đình, quần chúng nhân dân và sức mạnh tổng hợp của toàn bộ hệ thống chính trị 66

3.1.4 Thực hiện pháp luật phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em phải gắn liền với sự phát triển kinh tế, xã hội, nâng cao trình độ hiểu kiến thức pháp luật cho nhân dân 71

3.2 CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÒA BÌNH, TỈNH HÒA BÌNH HIỆN NAY 72

Tiểu kết Chương 3 79

KẾT LUẬN 80

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 81

LĐTB&XH Lao động thương binh và xã hội

TT&TH Truyền thanh và truyền hìnhTTATXH Trật tự an toàn xã hội

UNICEF Qũy Nhi đồng Liên Hợp QuốcVKSND Viện kiểm sát nhân dân

WHO Tổ chức Y tế thế giới

XHTDTE Xâm hại tình dục trẻ em

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Bảng 2.1 Số liệu số vụ án XHTD trẻ em trên địa bàn Thành phố

Biểu đồ 2.1 Tốc độ tăng giảm tội phạm XHTD trẻ em trên địa bàn

Biểu đồ 2.2 Bảng so sánh số vụ phạm tội của tội phạm XHTD trẻ

em trên địa bàn thành phố Hòa Bình giai đoạn

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Việt Nam là quốc gia đầu tiên ở châu Á và là quốc gia thứ 2 trên thếgiới ký kết và phê chuẩn Công ước về Quyền trẻ em (CRC, 1989) Công ước

về Quyền trẻ em là một văn kiện pháp lý quốc tế toàn diện về bảo vệ cácquyền cơ bản của trẻ em Các quyền đó bao gồm: quyền được sống, quyềnphát triển và tham dự vào các hoạt động xã hội, quyền được bảo vệ và đượcchăm sóc, quyền được bảo vệ chống lại sự ngược đãi, bóc lột, bỏ rơi Phùhợp với tinh thần của Công ước này, Quốc hội Việt Nam đã ban hành LuậtBảo vệ, Chăm sóc và Giáo dục trẻ em (1991) sau này là Luật trẻ em năm

2016 Bên cạnh đó công tác bảo vệ và chăm sóc trẻ em đã được thể chế hóa,hiện thực hóa trong rất nhiều văn bản pháp luật hiện hành, như: Luật Hônnhân và gia đình, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Dân sự,… Tuy nhiên việc bảo vệ

và thực hiện quyền trẻ em còn nhiều hạn chế, bất cập Trong những năm gầnđây, trên cả nước xảy ra hàng loạt vụ việc xâm hại tình dục trẻ em (XHTDTE)gây bức xúc dư luận và hoang mang cho nhiều bậc phụ huynh, để lại nhiềuhậu quả xấu, ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển lâu dài của mỗi trẻ em.Theo thống kê của Bộ Công an, chỉ trong 4 năm (2014- 2018), liên quan đếnvấn đề xâm hại tình dục trẻ em thì cả nước phát hiện trên 6.780 vụ, với gần7.000 nạn nhân; trung bình mỗi năm cả nước xảy ra trên một nghìn vụ xâmhại tình dục trẻ em Năm 2018, cả nước phát hiện 1.547 vụ xâm hại trẻ em,giảm 2,8% so với năm 2017 (1.547/1.592) với 1.669 đối tượng, xâm hại 1.579

em Trong đó, số vụ án xâm hại tình dục trẻ em là 1.269 vụ (chiếm 82% sovới tổng số vụ xâm hại trẻ em) với 1.233 đối tượng, xâm hại 1.141 em [17].Những nạn nhân có cả các bé trai và bé gái nhưng đa số là ở các bé gái, độtuổi bị xâm hại tình dục còn nhỏ hoặc còn rất trẻ, cá biệt có những trường hợp

nạn nhân mới vài tháng tuổi Các vụ án xảy ra chủ yếu ở các vùng nông thôn,vùng núi cao, do điều kiện kinh tế khó khăn hoặc người dân ít hiểu biết vềpháp luật Theo Tổng Cục Cảnh sát, Bộ Công an, đối tượng xâm hại tình dụctrẻ em hầu hết là những người có cuộc sống bình thường ít ai ngờ tới, có quan

hệ gần gũi với nạn nhân và gia đình nạn nhân Do đó, việc phòng, chốngXHTD trẻ em trở nên quan trọng hơn bao giờ hết

Là một tỉnh miền núi, Hòa Bình đã luôn quan tâm đến công tác bảo vệtrẻ em, tích cực tuyên truyền, giáo dục pháp luật trong các cơ quan Đảng, nhànước, các tổ chức chính trị, xã hội và các bậc phụ huynh; tuy nhiên, tình trạngtrẻ em bị xâm hại tình dục vẫn còn tiếp diễn, đây là một vấn đề vô cùng nhứcnhối, bức xúc và đau xót trong xã hội nói chung và của thành phố Hòa Bình,tỉnh Hòa Bình nói riêng Xuất phát từ những lý do nêu trên, tác giả chọn đề

tài: “Thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em – Từ

thực tiễn thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình” để làm luận văn Thạc sĩ,

chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Vấn đề xâm hại trẻ em, đặc biệt là xâm hại tình dục đã thu hút sự quantâm nghiên cứu của nhiều tổ chức và cá nhân, như Các nghiên cứu của Quỹ

Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tại Việt Nam: Báo cáo rà soát đánh giá

chính sách, pháp luật của Việt Nam về phòng, chống lạm dụng, xâm hại trẻ em

(2006); Báo cáo xâm hại tình dục trẻ em (2019); Khuyến nghị hoàn thiện pháp

luật xâm hại tình dục trẻ em (2019); Tài liệu tập huấn tham vấn cho trẻ em bị lạm dụng (2012) Các nghiên cứu của UNICEF về xâm hại tình dục trẻ em ở

việt Nam những năm gần đây đều nhấn mạnh các giải pháp: Có quy định xửphạt rõ ràng nhằm ngăn cấm mọi hình thức xâm hại và bóc lột tình dục trẻ em;Tiến hành các cuộc điều tra và xét xử nhạy cảm với trẻ em để khuyến khích trẻcung cấp lời khai cần thiết và làm giảm những tổn thương tâm lý từ việc tham

gia vào quá trình tố tụng; và Áp dụng tất cả những quy định và quy trình nàytrong mọi trường hợp liên quan đến người dưới 18 tuổi Ngoài ra, còn các công

trình nghiên cứu khác như: Lê Thị Nga (2002), Bảo vệ trẻ em trong pháp luật

Việt Nam: Thực trạng và giải pháp, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Đại học quốc gia

Hà Nội, Hà Nội Nguyễn Triệu Luật (2018), Xâm hại tình dục trẻ em - Thực trạng và

giải pháp,

https://tapchitoaan.vn/bai-viet/phap-luat/xam-hai-tinh-duc-tre-em-thuc-trang-va-giai-phap Nguyễn Hải Hữu (2013), Trẻ em bị xâm hại vì khoảng trống của

pháp luật, Treem.molisa.gov.vn.Vũ Thị Thanh Nga (2018), Vấn đề xâm hại tình dục

ở trẻ em hiện nay và sự cần thiết của hoạt động tham vấn tâm lý tại trường học,

xã hội mà chưa thực sự quan tâm toàn diện đến việc thực hiện pháp luật trongphòng, chống xâm hại tình dục trẻ em Xuất phát từ thực tiễn Thành phố HòaBình, tỉnh Hòa Bình, việc nghiên cứu của đề tài luận văn sẽ góp phần đề xuấthoàn thiện các giải pháp nhằm thực hiện có hiệu quả pháp luật về phòng, chốngxâm hại tình dục trẻ em hiện nay

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và đánh giá thực trạng việc

thực hiện pháp luật về phòng chống về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ

em từ thực tiễn của thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình, luận văn đề xuấtmột số phương hướng và giải pháp tiếp tục đẩy mạnh việc thực hiện pháp

luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em tại thành phố Hòa Bình, tỉnhHòa Bình hiện nay.

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, luận văn thực hiện các nhiệm vụ sau:

- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về thực hiện pháp luật về phòng,chống xâm hại tình dục trẻ em

- Phân tích, đánh giá rõ thực trạng việc thực hiện pháp luật về phòng,chống xâm hại tình dục trẻ em từ thực tiễn của thành phố Hòa Bình, tỉnh HòaBình

- Đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm đẩy mạnh việc thực hiệnpháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục ở trẻ em trên địa bàn thành phốHòa Bình, tỉnh Hòa Bình hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là việc thực hiện pháp luật vềphòng, chống xâm hại tình dục trẻ em

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của luận văn là việc thực hiện pháp luật về phòng,chống xâm hại tình dục trẻ em từ thực tiễn của thành phố Hòa Bình, tỉnh HòaBình trong khoảng thời gian từ năm 2007 – 2018

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Đề tài luận văn được nghiên cứu trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa duyvật biện chứng Mácxit; các quan điểm của Đảng và nhà nước Việt Nam; quanđiểm của Liên hợp quốc về bảo vệ trẻ em trước các hành động xâm hại tínhmạng, danh dự, nhân phẩm và sự phát triển của trẻ em

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp chung của khoa học xã hội, đề tài luận văn sử

dụng các phương pháp cơ bản như: phân tích, tổng hợp; logic, lịch sử vàphương pháp thống kê, so sánh các tài liệu, số liệu từ các cơ quan có liênquan đến bảo vệ trẻ em của thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình.

6 Tính mới và những đóng góp về khoa học của luận văn

Thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em là mộtvấn đề không còn mới nhưng với diễn biến phức tạp như hiện nay đang đòihỏi phải có những luận giải và đánh giá sát thực hơn cả về lý luận và thực tiễnthực hiện pháp luật trong lĩnh vực này Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ lànguồn tham khảo có ý nghĩa trong việc thực hiện pháp luật về phòng, chốngxâm hại tình dục trẻ em ở Việt Nam Một số điểm mới của luận văn là:

- Nghiên cứu, đánh giá có hệ thống các quy định pháp luật về phòng,chống xâm hại tình dục ở trẻ em

- Phân tích, đánh giá kết quả, hạn chế và nguyên nhân trong việc thựchiện pháp luật phòng, chống xâm hại tình dục ở trẻ em trên địa bàn thành phốHòa Bình, tỉnh Hòa Bình

- Luận giải, đề xuất các quan điểm và giải pháp thực hiện pháp luật vềphòng, chống xâm hại tình dục trẻ em trên địa bàn thành phố Hòa Bình, tỉnhHòa Bình hiện nay

7 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn là công trình nghiên cứu có sự gắn kết giữa phân tích lý luậnvới tổng kết thực tiễn địa phương, vì vậy, nó có thể dùng làm tài liệu tham khảotrong việc hoạch định các chủ trương, chính sách về bảo vệ trẻ em bị xâm hạitình dục tại thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình trong những năm tới, cũng như

là nguồn tư liệu tham khảo cho những người nghiên cứu các đề tài liên quan

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phần nộidung của luận văn được kết cấu gồm 03 chương, 7 tiết

và trí tuệ, cần được chăm sóc và bảo vệ đặc biệt, kể cả sự bảo vệ thích hợp vềmặt pháp lý trước cũng như sau khi ra đời “Trong phạm vi công ước này, trẻ

em có nghĩa là mọi người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp luật pháp quy định tuổithành niên sớm hơn” Khái niệm trẻ em trong Công ước này là những ngườidưới 18 tuổi, tuy nhiên Công ước cũng không đưa ra cơ chế bắt buộc cho cácnước tham gia công ước là cũng phải quy định trẻ em dưới 18 tuổi, mà sẽ tùytừng quốc gia căn cứ vào các điều kiện khách quan, chủ quan, các khả năngthực tế về việc bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em để quy định độ tuổi của trẻcao hay thấp cho phù hợp với hoàn cảnh của mỗi quốc gia Ở Việt Nam quyđịnh pháp lý về trẻ em nằm rải rác ở một số ngành luật và liên quan đến nhau

Cụ thể, tạ Điều 1 của Luật trẻ em năm 2016 “Trẻ em là người dưới 16 tuổi”.Quy định tại BLHS 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2017) khi nói đến trẻ em với

tư cách là đối tượng bị xâm hại thì Bộ luật cũng xác định trẻ em là nhữngngười dưới 16 tuổi Tại BLDS 2015 tại Khoản 1, Điều 21 thì “người chưa

thành niên là người chưa đủ mười tám tuổi” Bộ luật Lao động thì quy định

“Người lao động chưa thành niên là người lao động dưới mười tám tuổi” HayLuật Thanh niên năm 2005 quy định tại Điều 1: “Thanh niên quy định trongLuật này là công dân Việt Nam từ đủ mười sáu tuổi đến ba mươi tuổi” Nhưvậy, có thể thấy rằng căn cứ từ sự phân tích về phát triển thể chất, tâm lý, sinh

lý thì trẻ em đến 16 tuổi là giai đoạn đã có đầy đủ những đặc điểm tâm lý pháttriển lứa tuổi, đây là một giai đoạn rất quan trọng để phát triển hoàn thiệnnhân cách sống của một người trong tương lai Có thể thấy, trong các Văn bảnpháp luật của Việt Nam đều thể hiện sự quan tâm, hướng đến đối tượng là trẻ

em và trẻ em cần được chăm sóc, giáo dục và bảo vệ đặc biệt một cách toàndiện cả về thể chất lẫn tinh thần của cha, mẹ, gia đình, và toàn thể xã hội Mọihành vi xâm hại đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của trẻ em đềuphải bị pháp luật trừng trị nghiêm khắc Trong các hoạt động của các cơ quan,

tổ chức, nhà trường, gia đình, cá nhân có liên quan đến trẻ em, quyền và lợiích đó phải được quan tâm và ưu tiên hàng đầu Trong thời kỳ đất nước hiệnnay, Đảng và nhà nước ta đã có rất nhiều các chính sách pháp luật quan tâmđặc biệt đến thế hệ trẻ em – những mầm non tương lai của đất nước

Dựa trên cơ sở pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam hiện hành thì

có thể thấy một điểm chung về khái niệm trẻ em, đó là: những người dưới

mười sáu tuổi, chưa phát triển đầy đủ về cả thể chất lẫn tinh thần, luôn cần

có sự bảo vệ, chăm sóc, giáo dục đặc biệt về mọi mặt từ phía gia đình, nhà trường, các cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội và mọi công dân.

- Khái niệm xâm hại tình dục trẻ em

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), xâm hại tình dục trẻ em được địnhnghĩa như sau: Xâm hại tình dục trẻ em sự tham gia của một đứa trẻ vào cáchoạt động tình dục mà đứa trẻ đó không có ý thức đầy đủ, không có khả năng

đó ra sự chấp thuận tham gia, hoặc hoạt động tình dục mà đứa trẻ đó chưa đủ

phát triển cả về mặt tâm sinh lý để tham gia và không thể chấp thuận thamgia, hoặc hoạt động tình dục trái với các quy định của pháp luật hoặc cácthuần phong mĩ tục của xã hội [48, tr.2] Viện Sức khỏe quốc gia Hoa Kỳcũng đưa ra quan điểm về xâm hại tình dục trẻ em đó là không những baogồm các hành vi động chạm trực tiếp đến thân thể mà phô dâm, ngôn dâm vớitrẻ em, xem phim đồi trụy trẻ em cũng được xem là xâm hại tình dục trẻ em.Viện Sức khỏe quốc gia Mỹ cho biết 90% kẻ xâm hại tình dục trẻ em lànhững người quen biết hoặc thân thuộc với đứa trẻ, có thể là người trong giađình, hàng xóm, người trông giữ trẻ Họ cũng phần lớn là đàn ông.

Hành vi xâm hại tình dục có thể thay đổi từ việc sờ mó bộ phận sinh dục củatrẻ, thủ dâm, tiếp xúc miệng với bộ phận sinh dục, giao hợp bằng ngón tay,giao hợp qua đường sinh dục hoặc hậu môn [32] XHTD trẻ em không chỉgiới hạn vào các tiếp xúc cơ thể mà còn bao gồm cả những hành vi không tiếpxúc như khoe bộ phận sinh dục cho trẻ thấy, kể cho trẻ nghe về tình dục, choxem phim, truyện khiêu dâm, tìm cách hướng dẫn, kích thích tình dục trẻ, rìnhxem trộm hoặc sử dụng hình ảnh khiêu dâm trẻ em Nói cách khác, xâm hạitrẻ em là bất cứ hành động (hoặc không nhất thiết là hành động) có chủ ý vàlàm tổn thương hoặc gây nguy hại cho trẻ Có 4 hình thức chính của xâm hạitrẻ em là xâm hại về thể chất, tinh thần, tình dục và xao nhãng XHTD trẻ embao gồm các hành vi khác nhau như hiếp dâm, cưỡng dâm, giao cấu và dâm ô

với trẻ em Theo Bộ Luật Hình sự 2015, hiếp dâm người dưới 16 tuổi là người

nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệđược của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan

hệ tình dục khác trái với ý muốn của nạn nhân; Cưỡng dâm người từ đủ 13

tuổi đến dưới 16 tuổi là người nào dùng mọi thủ đoạn khiến người lệ thuộc

mình hoặc người đang ở trong tình trạng quẫn bách phải miễn cưỡng giao cấu

hoặc miễn cưỡng thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác; Giao cấu hoặc

thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi là người nào đủ 18 tuổi trở lên mà giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan

hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, nếu không thuộctrường hợp quy định tại Điều 142 và Điều 144 của Bộ luật Hình sự năm 2015;

Dâm ô đối với người dưới 16 tuổi là người nào đủ 18 tuổi trở lên mà có hành

vi dâm ô đối với người dưới 16 tuổi không nhằm mục đích giao cấu hoặckhông nhằm thực hiện các hành vi quan hệ tình dục khác, XHTD trẻ em làhành vi vi phạm pháp luật, đạo đức xã hội nhằm thỏa mãn những mong muốn,nhu cầu và sự hài lòng về tình dục của một người đối với trẻ em Hành vi đó

là hành vi sử dụng quyền lực và sức mạnh có thể là vật chất, tiền bạc, lòng tin,

sự ngây thơ của trẻ để ép buộc trẻ em tham gia thực hiện vào hành vi tình dục,xâm phạm đến thân thể, sự phát triển lành mạnh về thể chất, tinh thần và tâm

lý của trẻ Hay lợi dụng trẻ em để khai thác tình dục trong hoạt động thươngmại là mại dâm, khiêu dâm hoặc mua bán trẻ Đối tượng XHTD trẻ em chủyếu là nam giới, là những người thân quen, họ hàng thậm chí anh, chị, emruột hoặc cha của trẻ em Theo Điều 4, Luật Trẻ em năm 2016:

Xâm hại tình dục trẻ em là việc dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực,

ép buộc, lôi kéo, dụ dỗ trẻ em tham gia vào các hành vi liên quanđến tình dục, bao gồm hiếp dâm, cưỡng dâm, giao cấu, dâm ô vớitrẻ em và sử dụng trẻ em vào mục đích mại dâm, khiêu dâm dướimọi hình thức [21]

Trong nghiên cứu của đề tài, Luận văn sử dụng khái niệm xâm hại tìnhdục theo Điều 4, Luật Trẻ em năm 2016 nêu trên

Xâm hại tình dục nói chung và XHTD trẻ em nói riêng được coi làtrọng tội, là hành vi vi phạm pháp luật đặc biệt nghiêm trọng, ảnh hưởng trựctiếp đến thể chất và tâm sinh lý của trẻ em Do đó, trẻ em cần được bảo vệmột cách toàn diện bằng mọi hình thức Bởi, trước hết trẻ em là một con

người được hưởng mọi quyền tự do mà không bị bất cứ một sự xâm phạm hayphân biệt đối xử nào Trẻ em cũng là những người chưa trưởng thành nên cóquyền được sống, được phát triển, được bày tỏ ý kiến và đặc biệt là được bảo

vệ trước tất cả những hành vi xâm hại đến trẻ em

- Khái niệm thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em

Thực hiện pháp luật về phòng, chống XHTD trẻ em là việc các chủ thể

có nghĩa vụ sử dụng tổng hợp các biện pháp nhằm phát huy vai trò, hiệu lựccủa pháp luật trong việc phòng ngừa, ngăn chặn và trừng phạt các hành viXHTD trẻ em Đây là quá trình huy động sự tham gia rộng rãi của tất cả cáclực lượng trong xã hội như cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức, nhà trường,quần chúng nhân dân tham gia phòng, ngừa tệ nạn xâm hại tình dục trẻ em,tuyên truyền, giáo dục về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em nhằm xóa bỏnhững hiện tượng tiêu cực được xác định là nguyên nhân, điều kiện của tộiphạm, đồng thời nâng cao nhận thức, xây dựng môi trường sống an toàn, lànhmạnh cho trẻ em, giảm thiểu nguy cơ trẻ em bị xâm hại tình dục hoặc rơi vàohoàn cảnh đặc biệt

Thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em là sựtham gia trực tiếp của các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, gia đình và mỗi

cá nhân vào việc bảo vệ các quyền cơ bản của trẻ em được quy định trong cácvăn bản pháp luật quốc tế và quốc gia; trong đó chú trọng những nguyên tắccần thiết nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ em, đặc biệt là những trẻ em

đã bị xâm hại tình dục, không để trẻ bị xâm hại lần thứ hai Việc thực hiệnpháp luật phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em phải được tiến hành một cáchchủ động, tích cực, thường xuyên và theo đúng các bước về trình tự thủ tụcnhằm bảo vệ an toàn tuyệt đối cho trẻ Hiến pháp Việt Nam 2013 đã có nhữngquy định dựa trên quyền, công nhận quyền con người là quyền tự nhiên vốn

có Các vấn đề về quyền trẻ em đã được lồng ghép trong hệ thống chính sách

và pháp luật Bên cạnh hệ thống quản lý nhà nước là các tổ chức chính trị - xãhội, các tổ chức xã hội và xã hội nghề nghiệp, khu vực tư nhân, kể cả các cơquan của Liên hợp quốc và các tổ chức quốc tế khác cùng tham gia trong lĩnhvực bảo vệ trẻ em, trong đó đã áp dụng và thực hiện linh hoạt pháp luật quốc

tế, pháp luật Việt Nam để bảo vệ quyền trẻ em bị xâm hại tình dục Trongnhững năm gần đây, nước ta đã có rất nhiều nỗ lực sửa đổi, điều chỉnh và banhành các chính sách pháp luật phù hợp với Luật quốc tế về bảo vệ trẻ em đặcbiệt là trẻ em bị xâm hại tình dục

Có thể khẳng định rằng đây là biện pháp phòng ngừa mang tính quầnchúng, phổ biến rộng rãi, được tiến hành bằng các biện pháp kết hợp vớinhau để xây dựng môi trường xã hội lành mạnh Quá trình này cần tạo ranhững tiền đề về vật chất, tư tưởng, tinh thần nhằm xoá bỏ những nguyênnhân, điều kiện làm nảy sinh tội phạm Mọi thành viên trong xã hội đều cóquyền và nghĩa vụ tham gia công tác phòng ngừa xã hội với tội phạm xâmhại tình dục trẻ em

1.1.2 Vai trò của thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em

Một là, bảo vệ các quyền trẻ em Quyền trẻ em là tất cả những gì trẻ em

cần có để được sống và phát triển một cách lành mạnh và an toàn Quyền trẻ

em nhằm đảm bảo cho trẻ em không chỉ là người tiếp nhận thụ động lòngnhân từ của người lớn, mà các em là những thành viên tham gia tích cực vàoquá trình phát triển Tại Đại hội Đảng lần thứ IX, lần đầu tiên từ “quyền trẻem” được dùng trong các văn kiện của Đảng Qua Hiến pháp 1959, 1980,

1992, 2013 các quyền trẻ em ngày càng được bổ sung, hoàn thiện, phát triển

và được công nhận là một bộ phận quan trọng của quyền con người

Hai là, thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em

góp phần tạo nên môi trường lành mạnh, bảo vệ cuộc sống bình yên, hạnhphúc của mọi gia đình, đảm bảo trật tự và an toàn xã hội Bởi trẻ em là nhữngngười đang trong độ tuổi phát triển, cả về thể chất và tinh thần đều chưa hoànthiện Do đó, việc bị xâm hại tình dục có thể gây nên những cú sốc, nhữngsang chấn tâm lý lâu dài gây nên những hậu quả tiêu cực cho bản thân, chogia đình có trẻ bị xâm hại tình dục và cộng đồng xã hội Do đó việc thực hiệnpháp luật phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em là một việc hết sức cấp thiết,

là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân để đấu tranh, ngăn chặn, loại trừ nguyênnhân, điều kiện của những hành vi xâm hại tình dục trẻ em của tội phạm Hạnchế đến mức thấp nhất hậu quả, tác hại do tội phạm gây ra, đảm bảo sự antoàn cho trẻ em nói chung và xã hội nói riêng

Ba là, tuân thủ cơ sở pháp lý trong phòng, chống xâm hại tình dục trẻ

em Pháp luật về bảo vệ trẻ em và phòng, chống XHTD trẻ em được quy định

trong Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Hôn nhân và gia đình,Luật Phòng, chống bạo lực gia đình, Luật Phòng, chống mua bán người, đặcbiệt là Luật Trẻ em năm 2016 Bên cạnh đó, nhiều chính sách về bảo vệ trẻ

em và phòng, chống XHTD trẻ em cũng đã được quan tâm triển khai nhưChương trình Quốc gia bảo vệ trẻ em giai đoạn 2011 - 2015 và giai đoạn 2016

- 2020 với mục tiêu mọi trẻ em đều được bảo vệ để giảm nguy cơ rơi vàohoàn cảnh đặc biệt, trong đó, chú trọng không để trẻ em bị xâm hại và trẻ em

có hoàn cảnh đặc biệt được trợ giúp, chăm sóc để phục hồi, hòa nhập cộngđồng và có cơ hội để phát triển

Bốn là, thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục ở trẻ em

góp phần thực hiện mục tiêu cải cách tư pháp của Đảng và Nhà nước Tại Vănkiện đại hội Đảng lần thứ XII đã khẳng định:

Tiếp tục đẩy mạnh việc thực hiện Chiến lược cải cách tư pháp,xây dựng nền tư pháp trong sạch, vững mạnh, dân chủ, nghiêm

minh, từng bước hiện đại, bảo vệ pháp luật, công lý, quyền conngười, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, lợi íchcủa Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức và

cá nhân [13, tr.245]

Như vậy, để công cuộc cải cách tư pháp đạt được kết quả cao thì có thểkhẳng định, một trong những mục tiêu quan trọng của công cuộc cải cách tưpháp này là hướng tới việc bảo vệ con người, quyền công dân trong đó có trẻ

em Nhằm bảo đảm ngày càng tốt hơn quyền con người, hạn chế, tiến tớituyệt đối triệt tiêu những hành vi xâm hại quyền con người nói chung và trẻ

em nói riêng từ bất cứ cơ quan, tổ chức kể cả cơ quan tổ chức mang quyền lựcNhà nước hay cá nhân nào Do đó, các cơ quan Quản lý nhà nước, tổ chức, cánhân khác nhằm đảm bảo quyền con người, quyền trẻ em, đều mang những ýnghĩa nhất định, mang lại những tín hiệu tích cực và hiệu quả cao của côngcuộc cải cách tư pháp ở nước ta hiện nay

Năm là, chủ động hội nhập quốc tế về bảo vệ trẻ em Việt Nam đã là

thành viên của nhiều điều ước quốc tế đa phương, đã tham gia nhiều điều ướcquốc tế và khu vực Tuy nhiên, vẫn còn một số vấn đề mang tính nguyên tắc

và hình thức, chưa được thực hiện cụ thể Hơn nữa, cùng với quá trình hộinhập quốc tế, nước ta cũng phải đối mặt với nhiều khó khăn cả về hành độngthực tiễn lẫn cơ sở pháp lý Các văn bản pháp luật quốc gia về quyền conngười cần phải được rà soát nhằm loại bỏ các văn bản mâu thuẫn, chồng chéohoặc không còn phù hợp với thực tế; bảo đảm tính hợp hiến, tính thống nhất,tính khả thi, công khai, minh bạch, dễ tiếp cận và thực hiện Trên cơ sở rà soáttiến tới hệ thống hóa, pháp điển hóa để từ đó kế thừa, phát triển và xây dựngmới các văn bản quy phạm pháp luật Trong quá trình rà soát cũng cần quantâm đến sự phù hợp giữa pháp luật quốc gia và các điều ước quốc tế mà ViệtNam là thành viên Bên cạnh đó cũng cần tiến hành sửa đổi, bổ sung các văn

bản quy phạm pháp luật nhằm nâng cao năng lực thể chế, mối quan hệ giữatrách nhiệm của Nhà nước nói chung, của cơ quan và của các cá nhân theohướng đảm bảo các biện pháp an toàn cho trẻ em, tạo điều kiện cho trẻ emđược sống lành mạnh, hội nhập quốc tế và thực hiện đầy đủ các quyền conngười, quyền công dân trên tất cả các lĩnh vực Do đó việc thực hiện pháp luậtphòng, chống xâm hại tình dục trẻ em để hội nhập quốc tế là một nhiệm vụ rấtcần thiết để trẻ em được bảo vệ một cách toàn diện nhất hiện nay.

1.2 NỘI DUNG, ĐẶC ĐIỂM VÀ CÁC HÌNH THỨC THỰC HIỆN

PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM

1.2.1 Nội dung thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em

Mọi trẻ em đều được bảo vệ khỏi các hình thức xâm hại, bảo vệ trẻ em

là trách nhiệm của Đảng, nhà nước, gia đình, mọi công dân và toàn thể xã hội.Bảo vệ trẻ em còn hướng tới việc can thiệp khẩn cấp và giúp đỡ trực tiếp cácđối tượng trẻ em đang có nguy cơ hoặc đã bị xâm hại tình dục và nhằm ngănchặn, giúp phục hồi và tái hòa nhập cho trẻ em Pháp luật về bảo vệ trẻ embao gồm các quy định về bảo vệ trẻ em khỏi các hình thức bị phân biệt đốixử; bị bóc lột, lạm dụng về thể xác và tinh thần, bị sao nhãng, lơ là hoặc bị bỏrơi; các quy định về bảo vệ trẻ em trong tình huống khẩn cấp, đặc biệt nhưmất môi trường gia đình, trong hoàn cảnh chiến tranh hoặc thiên tai; các quyđịnh về điều kiện chăm sóc đầy đủ hoặc phục hồi cho trẻ em trong nhữngtrường hợp cần thiết; các quy định về chính sách, hình thức và biện pháp trợgiúp trẻ em, tạo cho các em được hưởng các quyền cơ bản, có cơ hội để pháttriển toàn diện bản thân

Thực hiện pháp luật phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em chính là việcphát hiện, khắc phục những nguyên nhân, điều kiện của tình trạng phạm tộinhằm ngăn chặn, hạn chế và tiến tới loại trừ tội phạm xâm hại tình dục trẻ em

ra khỏi đời sống xã hội.

Theo định nghĩa của luật Mỹ, chỉ cần "chạm vào nơi nhạy cảm hoặc

vào vùng vải vóc, quần áo che bên trên nơi nhạy cảm" là đã đủ để xác định

hành vi dâm ô trẻ em Tùy theo các cấp độ phạm tội, kẻ xâm hại trẻ em sẽ bị

xử phạt nghiêm minh theo quy định của pháp luật Trong đó, hình phạt chungthân là mức cao nhất Hiện nay, một số bang ở Mỹ đã đề xuất nâng mức phạtcho tội phạm tấn công tình dục trẻ em lên mức tử hình Mỹ cũng quy địnhnhiều đạo luật liên quan đến việc lưu lại thông tin, kiểm soát hành vi, côngkhai danh tính của kẻ phạm tội để các cộng đồng dân cư biết được và đềphòng Trường hợp chính cha mẹ lạm dụng con cái thì sẽ bị tước quyền nuôicon Ngoài các hình thức bị phạt tiền và phạt tù thì người bị kết án còn phảichịu sự giám sát thường xuyên của cơ quan quản lý địa phương

Ở Mỹ, có gần 30 tổ chức của chính phủ về bảo vệ quyền lợi trẻ em.Trong đó có hơn 10 tổ chức bảo vệ trẻ khỏi nạn xâm hại tình dục với đườngdây nóng hoạt động 24/24 Có thể kể đến tổ chức Giúp đỡ trẻ em, Liên hiệpSức khỏe trẻ em Mỹ, Cổng thông tin Sức khỏe trẻ em Đường dây nóng củacác tổ chức này tư vấn cho trẻ và gia đình trẻ bị xâm hại, cách nhận biết trẻ bịxâm hại, trò chuyện với trẻ như thế nào, hỗ trợ về mặt y tế ra sao, thủ tục trìnhbáo kẻ xâm hại, Nhiều tổ chức khác chuyên về điều trị tâm lý và thể xác chotrẻ em bị xâm hại Điển hình như Viện hàn lâm Nhi khoa Mỹ - tổ chức baogồm nhiều chuyên gia trong lĩnh vực nhi khoa - chuyên về hỗ trợ các gia đình

có con cái bị xâm hại tìm đến sự trợ giúp về y tế

Tại Anh, trẻ em và gia đình của trẻ em bị xâm hại được khuyến khích liên

hệ ngay lập tức với các tổ chức bảo vệ quyền lợi trẻ em như Hiệp hội quốc giadành cho trẻ em bị xâm hại, Cộng đồng Bảo vệ trẻ em quốc gia, để được trợgiúp, tránh xảy ra tình trạng giấu diếm hoặc bao che cho kẻ xâm hại Ngoài trẻ

em và gia đình, đối tượng lạm dụng tình dục trẻ em hoặc có ý định lạm dụng tình

dục trẻ em cũng được quan tâm hỗ trợ để ngăn chặn hành vi phạm tội.

Ấn Độ là đất nước đông dân thứ nhì trên thế giới, sự phân chia giai cấp

và xã hội bị chi phối bởi thế quyền/thần quyền khiến rất nhiều vụ tấn côngtình dục, đôi khi dẫn đến thiệt hại về nhân mạng nhưng vẫn không được đưa

ra ánh sáng Tuy nhiên, bộ luật của Ấn Độ cũng có ghi rõ rằng hành vi "chạmvào người trẻ em, hoặc bắt ép trẻ em chạm vào người mình hoặc người khác"

là đủ để xác định phạm tội quấy rối tình dục Khung hình phạt nặng nhất chocác tội liên quan đến tình dục trẻ em ở Ấn Độ là tử hình nếu cưỡng hiếp trẻdưới 16 tuổi theo Điều 376 AB mới được đưa vào Bộ luật Hình sự Ấn Độtháng 4 năm 2018

Tại các quốc gia châu Á, vấn nạn lạm dụng tình dục trẻ em chưa đượcquan tâm đúng mực Ở Nhật, luật bảo vệ trẻ em khỏi nạn xâm hại thể xác, tinhthần, tình dục và sự bỏ rơi chỉ mới được thông qua vào năm 2000, mới đâypháp luật Nhật Bản mới sửa đổi khung hình phạt dành cho tội phạm xâm hạitình dục theo hướng tăng nặng hình phạt Theo đó, điều 177 Bộ luật Hình sựNhật Bản quy định người có hành vi hiếp dâm bé gái dưới 13 tuổi sẽ bị phạt

tù từ năm năm trở lên (không quy định mức trần) Với hành vi dâm ô trẻ em,điều 176 quy định người phạm tội sẽ bị phạt tù từ 6 tháng tới 10 năm Ngoài

ra, công tố viên còn được phép truy tố người phạm tội kể cả khi nạn nhânkhông tố cáo [31]

Từ các quốc gia trên, hình phạt cho những tội phạm xâm hại tình dụctrẻ em đã thể hiện được tính răn đe, đồng thời cũng có những biện pháp ngănchặn kịp thời, các dịch vụ chăm sóc cho trẻ em đã được hiện đại hóa Tạođiều kiện cho trẻ em và gia đình một môi trường sống an toàn, lành mạnh,dịch vụ chăm sóc trẻ em thuận tiện, gần gũi

Chính vì vậy, ở Việt Nam công tác bảo vệ trẻ em cũng đang rất đượcquan tâm và có sự tương đồng với các quốc gia trên thế giới, điều đó thể hiện

và được quy định rõ trong Hiến pháp, pháp luật và đặc biệt là Luật trẻ emnăm 2016 Theo tinh thần của Hiến pháp 2013 thì tại Khoản 1, Điều 37 đãquy định rõ trẻ em (người dưới 16 tuổi) được Nhà nước, gia đình và xã hộibảo vệ, chăm sóc và giáo dục; được tham gia vào các vấn đề về trẻ em;nghiêm cấm xâm hại, hành hạ, ngược đãi, bỏ mặc, lạm dụng, bóc lột sức lao

động và những hành vi khác vi phạm quyền trẻ em [23] Tại Chỉ thị số

18/CT-TTg, ngày 16/5/2017 về việc tăng cường giải pháp phòng, chống bạo lực,xâm hại trẻ em, Thủ tướng chính phủ đã chỉ thị rõ rằng tất cả các cơ quan, bộngành, các phòng ban, các đơn vị hành chính, cá nhân và toàn thể xã hội đềuphải có trách nhiệm bảo vệ trẻ em trước nạn xâm hại tình dục Không nhữngthế, Bộ luật Hình sự 2015, đã có có những quy định mang tính răn đe, nghiêmkhắc đối với các tội phạm có hành vi xâm hại tình dục trẻ em Với tinh thầnchủ động phòng ngừa và kiên quyết đấu tranh chống tội xâm hại tình dục trẻ

em, trên cơ sở nguyên tắc phân hóa trách nhiệm hình sự trong các tội xâm hạitình dục trẻ em, các quy định về tội xâm hại tình dục trẻ em trong Bộ luậtHình sự năm 2015 thể hiện rõ nguyên tắc phân hóa trách nhiệm được thựchiện ở một bước cao hơn nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc cá thể hóahình phạt… Khái niệm “hiếp dâm trẻ em” được thay bằng “dùng vũ lực, đedọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ của nạn nhân hoặcthủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác vớingười từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi trái với ý muốn của họ” hoặc “giao cấuhoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người dưới 13 tuổi” Theo

đó, khái niệm “cưỡng dâm trẻ em”, “giao cấu với trẻ em”, “dâm ô với trẻ em”cũng được quy định cụ thể để bảo đảm tính thống nhất trong cách hiểu và quátrình áp dụng của các cơ quan có thẩm quyền Các tội xâm hại tình dục trẻ emđược quy định tại Chương XIV (Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân

phẩm, danh dự của con người) trong Bộ luật Hình sự năm 2015 gồm 5 Điều

(Điều 142: Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, Điều 144: Tội cưỡng dâm người

từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, Điều 145: Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, Điều 146: Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi, Điều 147: Tội sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục đích khiêu dâm) Bộ luật Hình sự năm 2015 tăng thêm một điều

(Điều 147) quy định về tội sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục đích khiêudâm Xuất phát từ thực tế đấu tranh phòng ngừa tội phạm mà Bộ luật Hình sự

2015 đã đưa ra những các tội danh xâm hại tình dục trẻ em và quy định nhữngkhung hình phạt tương đương với mức độ nguy hiểm mà tội phạm gây ra.Thực hiện pháp luật phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em còn quy định rõtrách nhiệm trong BLHS 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2017) nêu rõ:

Cơ quan công an, Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và các

cơ quan hữu quan khác có trách nhiệm thực hiện đầy đủ chức năng,nhiệm vụ, quyền hạn của mình, đồng thời hướng dẫn, giúp đỡ các

cơ quan khác của Nhà nước, tổ chức, cá nhân phòng, ngừa và đấutranh chống tội phạm, giám sát và giáo dục người phạm tội tại cộng

đồng [25, Điều 4, Khoản 1]

Từ đó, ta có thể thấy, ngoài việc lấy hình phạt để răn đe và triệt để xử

lý kẻ phạm tội thì trách nhiệm của các cơ quan nhà nước cũng rất quan trọng

và cũng chính là một trong những phương thức thực hiện pháp luật phòng,chống xâm hại tình dục trẻ em

Đối với Luật trẻ em năm 2016 đã có rất nhiều điểm mới so với Luậtbảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 2004, đánh dấu một bước chuyểnbiến quan trọng trong công tác bảo vệ trẻ em nói chung và trẻ em bị xâm hạitình dục trẻ em nói riêng Luật trẻ em năm 2016, gồm 7 Chương, 106 điều đãquy định về việc bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em Cụ thể các nội dung về

ba cấp độ bảo vệ trẻ em (phòng ngừa, hỗ trợ, can thiệp) và trách nhiệm thựchiện; cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em; chăm sóc thay thế; các biện pháp

bảo vệ trẻ em trong quá trình tố tụng, xử lý vi phạm hành chính, phục hồi vàtái hòa nhập cộng đồng Các biện pháp phòng ngừa, hỗ trợ, can thiệp đượcquy định cụ thể, cùng với trách nhiệm thực hiện của các cơ quan, tổ chức, giađình, cá nhân trong việc bảo vệ trẻ em Luật quy định các loại hình cơ sở cungcấp dịch vụ bảo vệ trẻ em ở cả ba cấp độ được quy định tại Điều 48, 49, 50 đó

là các cấp độ: phòng ngừa, hỗ trợ, can thiệp Qua đó cũng đưa ra những kếhoạch cụ thể để hỗ trợ, can thiệp kịp thời Luật trẻ em năm 2016 quy định rõràng, cụ thể để phòng ngừa, ngăn chặn, đấu tranh hiệu quả đối với tội phạmxâm hại tình dục trẻ em thì từ cấp trung ương đến địa phương phải có sự liênkết với nhau Trong đó, Khoản 1 Điều 88 quy định trách nhiệm phòng, chốngtội XHTD trẻ em, theo đó Bộ công an giữ vai trò chủ trì trong phòng, ngừa,ngăn chặn tội phạm XHTD trẻ em:

Chủ trì, phối hợp với Bộ LĐTB &XH, Trung ương Đoàn thanh niênCộng sản Hồ Chí Minh, Trung ương Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam

và cơ quan bảo vệ pháp luật hướng dẫn và tổ chức thực hiện cácbiện pháp phòng, ngừa ngăn chặn hành vi bạo lực, bóc lột, XHTD,mua bán trẻ em và tội phạm liên quan đến trẻ em [27, Điều 88].Thực hiện pháp luật phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em là tráchnhiệm của các cơ quan nhà nước, tổ chức, xã hội và các cá nhân Việc ý thứcđấu tranh phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em càng cao thì cơ hội điều kiệnphạm tội XHTD trẻ em sẽ khó thực hiện Tích cực tuyên truyền, phổ biếnbằng mọi hình thức để nâng cao tính cảnh giác của trẻ em, của các gia đìnhvới các thủ đoạn dụ dỗ, lừa gạt của tội phạm xâm hại tình dục trẻ em để tất cảcùng có ý thức bảo vệ, đấu tranh triệt để với loại tội phạm này

Đặc biệt, mỗi cá nhân, cơ quan, tổ chức ngoài việc bảo vệ trẻ em thìphải có trách nhiệm tố giác các hành vi Xâm hại tình dục trẻ em Đồng thờithông báo cho cơ quan Lao động – xã hội, công an các cấp, ủy ban nhân dâncấp xã hoặc gọi ngay đến tổng đài bảo vệ và chăm sóc trẻ em 111 để hỗ trợ

trẻ em, tạm thời cách ly trẻ em ra khỏi môi trường không an toàn.

Tất cả chúng ta hãy chung tay lên tiếng để trẻ em luôn được bảo vệ.Mặc dù im lặng hay lên tiếng là quyền của mỗi người, thế giới tồi tệ khôngphải chỉ từ người xấu mà còn là của những người tốt Sự im lặng đến từ ngườithân, họ hàng, cộng đồng, cơ quan địa phương đã để cái ác có cơ hội lên ngôi,cái xấu lộng hành

Chính bởi vậy xây dựng và thực hiện phong trào toàn dân trong thực hiệnpháp luật phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em, nhấn mạnh vai trò, sức mạnhcủa quần chúng nhân dân trong việc đấu tranh phòng, chống tội phạm xâm hạitình dục trẻ em Sức mạnh có thể lan tỏa khắp mọi địa bàn, phạm vi rộng lớn vàlôi kéo đa dạng các chủ thể Thực hiện pháp luật phòng chống XHTD trẻ em đạthiệu quả cao sẽ giúp cho tình hình an ninh chính trị, TTATXH ổn định, bảo vệtính mạng, danh dự, nhân phẩm và quyền bất khả xâm phạm của trẻ em

1.2.2 Đặc điểm thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em

Thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục ở trẻ em là hoạtđộng có mục đích nhằm thực hiện hóa các quy định của pháp luật, làm chochúng đi vào cuộc sống trở thành những hành vi thực tế hợp pháp của các chủthể pháp luật chính là các biểu hiện của pháp luật áp dụng vào tình huốngthực tế các vụ xâm hại trẻ em có hiệu quả

Đặc điểm thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em

là một trong những hình thức để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mọi cấp,mỗi ngành, mọi tổ chức, cá nhân để quản lý xã hội, đảm bảo sự an toàn, bảo

vệ cho trẻ em Nhà nước phải tiến hành xây dựng pháp luật và tổ chức thựchiện chúng trong đời sống thực tế, làm cho những yêu cầu quy định của phápluật trở thành hiện thực

Một là, chủ thể có nghĩa vụ hàng đầu trong thực hiện pháp luật phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em là các cơ quan nhà nước Trong phạm vi

nhiệm vụ, quyền hạn được giao, các cơ quan nhà nước đều phải thực hiệnpháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em Sự tham gia của toàn bộ

hệ thống Cơ quan nhà nước tạo ra những cơ chế đồng bộ, hữu hiệu phòng,chống lại những hành vi xâm hại tình dục trẻ em, để hành vi XHTD trẻ emkhông có điều kiện, cơ hội xảy ra Và khi đã xảy ra rồi thì phải có trách nhiệmbảo vệ trẻ em bị XHTD an toàn tuyệt đối, không bị xâm hại lần hai

Trách nhiệm thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ

em được xác định trên cơ sở quy định của các văn bản quy phạm pháp luậtnhư Hiến pháp 2013, Luật trẻ em, Bộ luật dân sự năm 2015, Bộ luật tố tụngdân sự 2015, Bộ luật Hình sự 2015, Bộ luật tố tụng hình sự 2015, Luật tổchức Tòa án nhân dân năm 2014, Luật hôn nhân và Gia đình 2014, Bộ luật laođộng 2012, Luật xử lý vi phạm hành chính 2012, Luật Thanh niên 2005

Ngoài chủ thể là cơ quan nhà nước thực hiện pháp luật phòng, chốngxâm hại tình dục trẻ em còn có các chủ thể khác cũng không kém phần quantrọng như các tổ chức xã hội, cơ sở giáo dục, gia đình và cá nhân có nhiệm vụbảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em, điều đó có thể bằng hành động hay khônghành động Các chủ thể sẽ xác định được xử sự cụ thể của mình sao cho phùhợp với việc thực hiện pháp luật phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em trênthực tế Yêu cầu của thực tiễn đòi hỏi các chủ thể trên khi thực hiện pháp luậtphòng chống xâm hại tình dục trẻ em phải luôn chủ động, tích cực, làm hếttrách nhiệm trong phạm vi thẩm quyền của mình, mọi sự lơ là, lỏng lẻo chậmtrễ, chủ quan và thiếu trách nhiệm đều sẽ làm ảnh hưởng xấu đến quá trìnhthực hiện pháp luật phòng, chống XHTD cũng như việc bảo đảm quyền bấtkhả xâm phạm thân thể, nhân phẩm, danh dự, quyền tự do của con người,quyền được chăm sóc, giáo dục trẻ em, đặc biệt là tâm lý của trẻ bị XHTD

Hai là, việc thực hiện pháp luật phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em thông qua hoạt động đưa các quy phạm pháp luật thực hiện vào các tình huống thực tế

Thực hiện pháp luật phòng, chống XHTD trẻ em thông qua hoạt độngcủa các chủ thể khác nhau đưa các văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực thihành vào cuộc sống thực tế Các chủ thế sẽ thực hiện một cách hợp pháp,đúng thẩm quyền được giao, có thể thực hiện độc lập hoặc là phối hợp với cácchủ thể khác, thực hiện hóa pháp luật phòng, chống XHTD trẻ em vào cáctrường hợp cụ thể Tiến hành các hình thức nhằm thực hiện pháp luật phòng,chống XHTD như ban hành, hoàn thiện hệ thống pháp luật, tuyên truyền, phổbiến giáo dục pháp luật, phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án đối vớitội phạm XHTD trẻ em và bảo vệ an toàn tuyệt đối cho trẻ em bị XHTD Căn

cứ vào thẩm quyền đã được quy định trong pháp luật như Hiến pháp, Luật trẻ

em, Bộ luật hình sự, Bộ luật tố tụng hình sự, Bộ luật dân sự… các chủ thể ápdụng các quy phạm pháp luật để thực hiện việc phòng chống XHTD có hiệuquả, đảm bảo trật tự an toàn xã hội và đặc biệt là bảo vệ trẻ em phát triển lànhmạnh, an toàn tuyệt đối

Ba là, thực hiện pháp luật về phòng, chống XHTD trẻ em luôn gắn với vai trò của các cơ quan, tổ chức và cá nhân

Thực hiện pháp luật về phòng, chống XHTD trẻ em là một hoạt độngphức tạp, lâu dài, và cần nhiều yếu tố cẩn trọng, tinh tế Trong điều kiện hiệnnay, khi mà nạn XHTD trẻ em ngày càng diễn ra một cách tinh vi và xuhướng ngày càng tăng, nhất là ở các vùng núi, địa hình hiểm trở, kinh tế khókhăn thì lại rất cần thiết phải có sự phối hợp, thực hiện đồng bộ của tất cả cáccấp, các ban ngành đoàn thể, của toàn hệ thống chính trị tạo nên sức mạnhtổng hợp trong việc thực hiện pháp luật phòng chống XHTD trẻ em Thông quaviệc phát huy vai trò của các cơ quan, tổ chức sẽ nâng cao nhận thức, ý thức việcbảo vệ trẻ em của từng cá nhân, gia đình và xã hội, tạo sự kết nối trách nhiệmcủa toàn xã hội, xây dựng môi trường sống lành mạnh, an toàn cho trẻ em Thực

tế cho thấy dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý nhà nước, vai trò của từng cácnhân trong việc thực hiện pháp luật phòng chống xâm hại tình dục trẻ em đã phát

huy sức mạnh to lớn và mang lại những hiệu quả nhất định.

1.2.3 Các hình thức thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em

Theo quy định chung có 4 hình thức thực hiện pháp luật: Tuân thủ

pháp luật là việc các chủ thể thực hiện pháp luật không thực hiện các hành vi

xử sự mà pháp luật cấm Thi hành pháp luật là việc các chủ thể thực hiện pháp luật chủ động thực hiện các nghĩa vụ mà pháp luật quy định Sử dụng

pháp luật là việc các chủ thể thực hiện pháp luật thực hiện các quyền của

mình do pháp luật quy định Áp dụng pháp luật là việc các cơ quan nhà

nước, cán bộ, công chức nhà nước có thẩm quyền thực hiện các chứcnăng, nhiệm vụ, quyền hạn do pháp luật quy định Trong thực hiện phápluật về phòng, chống XHTD trẻ em ở Việt Nam hiện nay, 4 hình thức nàyđược thể hiện trong các hoạt động đa dạng như:

- Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật là một hình thức thực hiệnpháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em Trong hình thức này cácđối tượng cần được quan tâm như: Các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chứccung ứng dịch vụ, cán bộ công chức, viên chức có chức năng, nhiệm vụ bảo

vệ trẻ em; và tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho trẻ em, phụhuynh Thông qua hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật, trẻ em và các bậcphụ huynh sẽ nâng cao kiến thức, trình độ hiểu biết pháp luật, ý thức cảnhgiác để tự bảo vệ chính mình và sẽ đấu tranh phòng, chống tội phạm xâm hạitình dục trẻ em; các cán bộ, công chức, những người có nhiệm vụ, tráchnhiệm bảo vệ trẻ em sẽ nắm được kiến thức, quy trình nghiệp vụ, rèn luyện kỹnăng trong việc thực hiện pháp luật phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em.Phổ biến, giáo dục pháp luật còn là nhiệm vụ thường xuyên của các cơ quanquản lý nhà nước phải có kế hoạch, chương trình ngắn hạn, dài hạn cụ thể,trong đó chú trọng đến việc lồng ghép nội dung truyền thông vào trong sinh

hoạt của thôn, ấp, tổ dân phố; trong sinh hoạt ngoại khóa của các cấp học vàsinh hoạt chuyên đề của các tổ chức, đoàn thể các cấp đẩy mạnh việc thựchiện phong trào xây dựng gia đình văn hóa, nếp sống văn minh trong cộngđồng dân cư…

- Thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em còn baogồm các hoạt động như đẩy mạnh phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ; phátđộng phong trào quần chúng phòng ngừa, phát hiện, tố giác, đấu tranh với cáchành vi xâm hại tình dục trẻ em; giúp đỡ về mặt tâm sinh lý đối với những trẻ

em là nạn nhân bị xâm hại tình dục Xây dựng, tổ chức phối hợp liên ngành

về trẻ em và cơ chế phối hợp hoạt động, chia sẻ thông tin giữa các cơ quantrong công tác phòng, chống và giải quyết các vụ việc XHTD trẻ em Bố trí

và nâng cao năng lực, ổn định đội ngũ người làm công tác bảo vệ trẻ em ở địaphương, đặc biệt ở cấp xã, phường, thị trấn đảm bảo đủ về số lượng và chấtlượng Củng cố hệ thống chính trị ở cơ sở bằng nhiều biện pháp khác nhau:Tuyên truyền phổ biến, vận động nhân dân, thành viên các tổ chức chính trị,chính trị - xã hội, tổ chức xã hội khác thực hiện tốt các chủ trương, chính sáchcủa Đảng, quy định của pháp luật, xây dựng địa phương, cơ sở vững mạnh,địa bàn dân cư an toàn, đấu tranh phòng ngừa, ngăn chặn những hoạt độngxâm hại trẻ em, các cơ quan chức năng phối hợp với cấp ủy đảng, chínhquyền, ban ngành đoàn thể tham gia các cuộc tuyên truyền, vận động xâydựng nếp sống văn minh, an toàn của địa phương

- Xây dựng và thực hiện kế hoạch, phân bổ ngân sách bảo vệ trẻ emđảm bảo yêu cầu Điều chỉnh, bổ sung chương trình, kế hoạch của địaphương; phân bổ, ngân sách Trung ương, địa phương hằng năm để đảm bảothực hiện Chương trình bảo vệ trẻ em giai đoạn 2016 - 2020 có hiệu quả.Triển khai hệ thống bảo vệ trẻ em, hệ thống trợ giúp xã hội; xây dựng cơ sở

dữ liệu về trẻ em và định kỳ rà soát, thu thập thông tin, số liệu về trẻ em bị

xâm hại, bạo lực.

- Tổ chức phong trào toàn dân thực hiện pháp luật về phòng, chốngXHTD trẻ em: Hình thức này thông qua các hoạt động cụ thể như thực hiệncác chỉ thị, nghị quyết của Đảng ủy, chính quyền địa phương trong công tácxây dựng phong trào toàn dân phòng, chống tội phạm, trong đó có tội phạm

về xâm hại tình dục trẻ em Tích cực triển hai, tổ chức thực hiện tốt các mặtcông tác vận động quần chúng tham gia đấu tranh, chống tội phạm, xây dựng

và nhân rộng các điển hình tiên tiến, điểm sáng, gương sáng, mô hình quầnchúng trong việc thực hiện pháp luật phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em.Thông qua đó, tuyên truyền nâng cao ý thức trách nhiệm của toàn thể nhândân trong việc phòng, chống tội phạm xâm hai tình dục trẻ em với hình thức

đa dạng, phong phú, phù hợp với đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội ở địabàn, khu dân cư như thường xuyên tổ chức các diễn đàn, hội nghị, hội thảo,tọa đàm ở các nhà trường, câu lạc bộ, nhà văn hóa, nơi công cộng hoặc thôngqua các buổi họp tổ dân phố, cụm dân cư, sinh hoạt đội, chi đoàn cơ sở đểthông báo về phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm xâm hại tình dụctrẻ em, các mối nguy hiểm và các điều kiện, khả năng, hoàn cảnh dẫn đến trẻ

em bị xâm hại; các loại hành vi xâm hại; các dấu hiệu trẻ em bị xâm hại vàtrách nhiệm về phát hiện, thông báo trường hợp trẻ em bị xâm hại hoặc cónguy cơ rơi vào hoàn cảnh bị xâm hại, thực hành kỹ năng ứng phó, tự phòngngừa, chống lại các hành vi xâm hại hay thông qua các loại hình báo chí,biên soạn nhiều bài viết, nhiều câu chuyện cảnh giác để thông báo về tìnhhình, thủ đoạn hoạt động của tội phạm và vi phạm pháp luật về xâm hại tìnhdục trẻ em; tăng cường biểu trưng, panô, áp phích, tờ rơi, tờ gấp để mọingười dân biết, qua đó nâng cao ý thức phòng ngừa, ý thức trách nhiệm trongquản lý, giáo dục, chăm sóc con em mình nói riêng và trẻ em nói chung Từ

đó làm góp phần giảm thiểu nguyên nhân phát sinh các tội phạm đặc biệt là

tội phạm xâm hại tình dục trẻ em, ngăn chặn những phức tạp về trật tự xã hội,tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, đáp ứng cácyêu cầu về thực hiện pháp luật phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em trongtình hình mới.

- Quản lý chặt chẽ các hoạt động kinh doanh dễ bị các đối tượng lợidụng để hoạt động mua bán trẻ em Các cơ quan chức năng như Công an nhândân phối hợp với chính quyền địa phương tiến hành lập danh sách, thiết lập

hồ sơ quản lý chặt chẽ đối với các cơ sở hoạt động ngành, nghề, kinh doanh

có điều kiện về an ninh trật tự, nhất là các quán bar, vũ trường, massage ;kiểm tra các công tác chấp hành pháp luật, tăng cường việc quản lý, trinh sát,điều tra cơ bản, xác định những cơ sở có nghi vấn hoạt động tội phạm, tệ nạn

xã hội xây dựng các kế hoạch phòng ngừa, kiểm tra, xử lý theo quy định khi

có các hành động xâm hại trẻ em

Tăng cường công tác nắm tình hình, chủ động phát hiện những biểuhiện hoạt động của tội phạm xâm hại tình dục trẻ em để có biện pháp ngănchặn, đấu tranh hiệu quả không để xảy ra các vụ việc nghiêm trọng Các vụxâm hại tình dục trẻ em phải được phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử kịp thời,nhanh chóng, nghiêm minh theo quy định của pháp luật, đảm bảo các quyền

và lợi ích tốt nhất cho trẻ em, không để nạn nhân bị tái tổn thương trong quátrình điều tra, xử lý

- Củng cố dịch vụ bảo vệ trẻ em, rà soát, đánh giá hoạt động, quy hoạchcác cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em công lập và ngoài công lập, các cơ

sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em chuyên biệt Phát triển các mô hình điểm tưvấn bảo vệ trẻ em tại cộng đồng, điểm tham vấn bảo vệ trẻ em trong trườnghọc [50] Khuyến khích các tổ chức xã hội, cá nhân tham gia cung cấp dịch

vụ, đăng ký hoạt động cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em theo quy địnhcủa pháp luật Tổ chức thực hiện công tác bảo vệ trẻ em, ưu tiên phòng ngừa,

xử lý các vụ việc xâm hại trẻ em Phân công cụ thể trách nhiệm chủ trì, tráchnhiệm phối hợp phòng ngừa, xử lý các vụ việc xâm hại trẻ em cho các cơquan, đơn vị, chính quyền các cấp Thực hiện quy trình hỗ trợ, can thiệp đốivới trẻ em bị xâm hại, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt đảm bảo đúng quy trình

và hiệu quả Kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi xâm hại trẻ em; xử lýnghiêm các cơ quan, tổ chức, cơ sở giáo dục, cá nhân che giấu, không thôngbáo, không tố cáo vụ việc, hành vi xâm hại trẻ em Đôn đốc, kiểm tra, thanhtra việc giải quyết, xử lý các vấn đề, vụ việc xâm hại trẻ em phức tạp, được xãhội, cộng đồng dân cư quan tâm

Tiểu kết Chương 1

Chương 1 của luận văn, tác giả tập trung phân tích một số vấn đề lýluận chung và ý nghĩa của việc thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hạitình dục trẻ em Qua nghiên cứu thấy rằng trẻ em luôn là đối tượng cần đặcbiệt quan tâm, chăm sóc và bảo vệ tính mạng, danh dự, nhân phẩm, sức khỏe

và sự phát triển bình thường về mặt tâm sinh lý Đảng và nhà nước ta luônquan tâm đến công tác thực hiện pháp luật phòng chống xâm hại tình dục trẻ

em, phòng chống tội phạm Cần tập trung chủ yếu, nâng cao hiệu quả cáchình thức thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em Điềunày đã thể hiện rõ nét qua quá trình hình thành và phát triển của các văn bảnquy phạm pháp luật liên quan đến trẻ em Pháp luật hiện hành đã có nhữngquy định cụ thể để bảo vệ trẻ em khỏi các hành vi xâm hại, bảo vệ trật tự xãhội và hội nhập quốc tế như Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, LuậtHôn nhân và gia đình, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình, Luật Phòng,chống mua bán người, đặc biệt là Luật Trẻ em năm 2016 Tuy nhiên, phápluật vẫn còn có nhiều “khoảng trống” chưa đáp ứng được yêu cầu thực hiệnpháp luật phòng chống xâm hại tình dục trẻ em trong bối cảnh đất nước hiệnnay Vì vậy cần nghiên cứu đến thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hiệnpháp luật phòng, chống xâm hại tình dục để thấy được những khó khăn,vướng mắc trong quá trình thực hiện, từ đó đề ra các giải pháp để hoàn thiệnpháp luật, nâng cao hiệu quả trong việc thực hiện pháp luật phòng, chốngxâm hại tình dục trẻ em

Chương 2 THỰC TRẠNG VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM TẠI THÀNH PHỐ HÒA

BÌNH, TỈNH HÒA BÌNH

2.1 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ CHỨC NĂNG,

NHIỆM VỤ CỦA HỆ THỐNG CÁC CƠ QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ TRẺ EM TẠI THÀNH PHỐ HÒA BÌNH, TỈNH HÒA BÌNH

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội của thành phố Hòa Bình có ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em

Thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình nằm ở toạ độ địa lý 20o

30’-20o 50’vĩ Bắc và 105o15’- 105o25’ kinh đông, cách Hà Nội khoảng 76 km vềphía Tây Ranh giới thành phố Hòa Bình, phía Bắc giáp huyện Thanh Sơn(tỉnh Phú Thọ), phía Đông giáp các huyện Kỳ Sơn và Kim Bôi, phía Nam

giáp huyện Cao Phong, phía Tây giáp huyện Đà Bắc Thành phố Hoà Bình có

tổng diện tích tự nhiên của thành phố là 14.784 ha (chiếm 2,9% diện tích toàntỉnh), dân số trung bình là trên 96.667 người (chiếm 10,2% dân số toàn tỉnh),mật độ dân số là 608 người/km2, thành phố có địa hình núi chiếm ưu thế(chiếm 75% diện tích tự nhiên), phân bố bao quanh và ôm trọn khu vực trungtâm Phần chuyển tiếp là kiểu địa hình đồi, có độ cao trung bình 100 - 150 m.Tiếp đến là phần trung tâm thành phố, có địa hình tương đối bằng phẳng,thuận lợi cho việc xây dựng và phát triển đô thị Bên cạnh số dân chính thứccủa thành phố thì còn có dân nhập cư từ các huyện khác về thành phố HòaBình làm ăn, sinh sống

Sau những thay đổi, sáp nhập về địa giới hành chính, hiện nay, thànhphố Hoà Bình có 15 đơn vị hành chính gồm 8 phường (Phương Lâm, Đồng

Tiến, Thái Bình, Chăm Mát, Tân Thịnh, Thịnh Lang, Hữu Nghị, Tân Hòa) và

7 xã (Hòa Bình, Thái Thịnh, Dân Chủ, Sủ Ngòi, Trung Minh, Yên Mông, ThốngNhất) Dân số thành phố có trên 96.667 người (12/2016) với các dân tộc nhưKinh, Mường, Dao, Thái, Tày Trong đó dân tộc Mường chiếm đa số Thành phốHòa Bình được biết đến là một thành phố trẻ, năng động, đang phát triển vớinhững tiềm năng lớn trong phát triển kinh tế Hiện nay thành phố Hòa Bình đã

có những chiến lược lâu dài trong thu hút đầu tư, phát triển kinh tế

Trong những năm qua, thành phố đã thực hiện Nghị quyết Đại hộiĐảng các cấp, đồng thời động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển tronggiai đoạn mới, do đó ngay từ đầu Thành ủy, UBND thành phố đã tập trunglãnh đạo, chỉ đạo cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc đẩy mạnh phát triểnkinh tế, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân trên địa bàn CácChỉ thị, Nghị quyết, Quyết định, các Kế hoạch chỉ đạo thực hiện nhiệm vụphát triển kinh tế - xã hội được ban hành và quán triệt đến các phòng, ban,đơn vị, UBND các phường, xã để tổ chức, thực hiện triển khai thực hiện đồng

bộ các nhiệm vụ, giải pháp, phù hợp với tình hình thực tế của địa phương.Nhờ đó tình hình phát triển kinh tế - xã hội của thành phố đã đạt được nhữngkết quả quan trọng, kinh tế thành phố tiếp tục ổn định và phát triển; văn hóa,

xã hội tiến bộ, quốc phòng - an ninh được tăng cường, trật tự an toàn xã hộiđược giữ vững; đời sống nhân dân ổn định và từng bước được cải thiện Cơcấu kinh tế trên địa bàn thành phố tiếp tục chuyển dịch theo hướng tăng tỷtrọng ngành dịch vụ, công nghiệp - xây dựng, giảm tỷ trọng ngành - nông -lâm thuỷ sản Trong đó ngành dịch vụ 55,9%; Công nghiệp - xây dựng39,2%; Nông lâm thủy sản 4,9% Năm 2018 Toàn thành phố có hiện 407doanh nghiệp, tăng 12 doanh nghiệp so với cùng kỳ năm 2017, thu hút thu hút5.128 lao động, tăng 103 lao động và 6.635 hộ kinh doanh cá thể hoạt độngtrong lĩnh vực kinh doanh thương mại và dịch vụ thu hút 10.146 lao động So

với năm 2017, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ trên địa bànnăm 2018 tăng 25%; giá trị sản xuất ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệptăng 15,7% so với năm 2017 Tổng sản lượng lương thực có hạt ước đạt 6.980tấn, so với kế hoạch đề ra tăng 12% Đặc biệt trong năm 2018 thành phố đãthu hút được 03 nhà đầu tư đăng ký đầu tư cụm công nghiệp Yên Mông vớiquy mô đầu tư 20 ha; Công ty Vincom Retail đã thực hiện đầu tư và thực hiện

dự án Trung tâm thương mại Vincom Plaza, Nhà phố Shophouse với quy mô

30 căn hộ cao cấp Hiện tập đoàn FLC đã thực hiện lập quy hoạch và đề xuấtđầu tư Dự án Khu trung tâm đa chức năng Quỳnh Lâm, thành phố Hòa Bình

có quy mô khoảng 79,15 ha Một trong những điểm sáng của thành phố HòaBình trong năm 2018 là thành phố đã được UBND tỉnh công nhận 7/7 xã đạtchuẩn Nông thôn mới và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt công nhậnthành phố Hòa Bình hoàn thành nhiệm vụ xây dựng Nông thôn mới [41]

Công tác giáo dục và đào tạo của thành phố cũng có những bước pháttriển mạnh, chất lượng dạy và học được nâng cao Tổ chức thực hiện Quyhoạch phát triển giáo dục và đào tạo thành phố Hoà Bình giai đoạn 2016-

2025, định hướng đến năm 2030 Thực hiện Kế hoạch xây dựng trường chuẩnQuốc gia giai đoạn 2017-2020 Đến nay, toàn thành phố có 36/48 trường đạtchuẩn Quốc gia, đạt 75% Duy trì và giữ vững kết quả phổ cập giáo dục Thựchiện phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, năm 2018 có93% số hộ, 82% xóm, tổ dân phố, 85% cơ quan, đơn vị doanh nghiệp đạt tiêuchuẩn danh hiệu văn hóa

Trong công tác Quốc phòng, thành phố đã làm tốt công tác xây dựng,huấn luyện và hoạt động của lực lượng dân quân tự vệ Tình hình an ninhchính trị, trật tự an toàn xã hội được đảm bảo ổn định, không có điểm nóng vàcác vụ việc đột xuất, bất ngờ xảy ra Chỉ đạo thực hiện đạt và vượt các chỉtiêu kế hoạch cao điểm tấn công trấn áp tội phạm đảm bảo an toàn tuyệt đốitrong các dịp Lễ, Tết và các sự kiện chính trị diễn ra trên địa bàn [41]

Tuy nhiên, trên địa bàn thành phố không tránh khỏi sự phân hóa của địahình cũng như sự phát triển kinh tế không đồng đều giữa các khu vực nên dẫnđến sự phân hóa giàu nghèo khá rõ rệt, thể hiện rõ nhất là sự khác biệt giữacác phường, xã ở thành phố Thành phố Hòa Bình có 8 phường nằm ở khuvực trung tâm với địa hình địa thế thuận lợi, dân cư đông đúc, điều kiện kinh

tế phát triển, ngược lại là 7 xã bao xung quanh có địa hình đồi núi trắc trở,trình độ phát triển dân trí còn thấp, dân cư thưa thớt, kinh tế khó khăn đặc biệt

là đa số những người dân tộc thiểu số, có những xã vùng sâu xa, vẫn sống vàduy trì các phong tục, tập quán đã lạc hậu, cổ hủ, trọng nam khinh nữ, các trẻ

em gái sẽ phái đi lấy chồng sớm hoặc ít được học hành, quan tâm, chăm sóc,phải lao động chân tay còn từ khi rất nhỏ, do vậy mà việc trẻ em gái là nạnnhân của các cuộc xâm hại tình dục trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết Khôngnhững thế, việc sử dụng tiếng dân tộc dẫn đến không thành thạo tiếng phổthông cũng gây nên những cản trở nhận thức về kiến thức, kĩ năng về phápluật và phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em Chính vì thế, việc thực hiệnpháp luật phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em trên địa bàn cũng gặp nhiềukhó khăn bởi sự chênh lệch này

2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của hệ thống cơ quan quản lý nhà nước

về trẻ em tại thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình

Về bảo vệ, chăm sóc trẻ em và công tác đấu tranh phòng, chống tộiphạm xâm hại tình dục trẻ em có các cơ quan chịu trách nhiệm, gồm: PhòngLao động-Thương binh và Xã hội, Phòng Giáo dục và Đào tạo, Công an Thành

phố, Trung tâm Y tế, Phòng Văn hóa và Thể thao, Phòng Thông tin và Truyền

thông, Tòa án nhân dân thành phố, Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hòa Bình,các tổ chức đoàn thể - chính trị khác và UBND cấp phường, xã Các cơ quan nàyđều có những thẩm quyền và trách nhiệm bảo vệ, chăm sóc trẻ em và đề xuất cácgiải pháp thiết thực để nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, đấu tranh, cáchphòng chống tội phạm xâm hại tình dục trẻ em Cụ thể là: