Triển vọng thị trường của lê Việt Nam và hàm ý chính sách cho những can thiệp của Chính phủ

Quả lê gần đây đã được thêm vào danh mục hoa quả ưu tiên cho khu vực miền núi Tây bắc. Được khuyến khích bởi những thử nghiệm thành công tại địa phương với giống VH6 là giống lê Đài Loan, chính quyền tỉnh Lào Cao đã bắt đầu hỗ trợ cho nông dân cây giống cũng như các đầu vào khác cho quá trình sản xuất. Và kết quả là, diện tích trồng lê trong tỉnh đã được mở rộng đáng kể từ cuối năm 2000, đạt 540 ha năm 2017 (Chi cục Bảo vệ thực vật Lào Cai). Theo kế hoạch của tỉnh, đến năm 2010 sẽ có thêm 250 ha được trồng và sản lượng lê sẽ tăng đáng kể trong những năm tiếp theo khi những cây con cho thu hoạch.

HỘI THẢ

192

Triển vọng thị trường của lê Việt Nam và hàm ý chính sách

cho những can thiệp của Chính phủ

Phạm Văn Hùng1, Tiago Wandschneider2, Nguyễn Thị Dương Nga1, Nguyễn Thị Thu Huyền1,Ninh Xuân Trung1, Trần Văn Long1, Phạm Kiều My1 và Oleg Nicetic2

Cơ quan

Qld 4072, Australia

Tác giả đại diện

huyenquyet2002@gmail.com

Giới thiệu

Quả lê gần đây đã được thêm vào danh mục hoa quả ưu tiên cho khu vực miền núi Tây bắc Được khuyến khích bởi những thử nghiệm thành công tại địa phương với giống VH6 là giống lê Đài Loan, chính quyền tỉnh Lào Cao đã bắt đầu hỗ trợ cho nông dân cây giống cũng như các đầu vào khác cho quá trình sản xuất Và kết quả là, diện tích trồng lê trong tỉnh đã được

mở rộng đáng kể từ cuối năm 2000, đạt 540 ha năm 2017 (Chi cục Bảo vệ thực vật Lào Cai) Theo kế hoạch của tỉnh, đến năm 2010 sẽ có thêm 250

ha được trồng và sản lượng lê sẽ tăng đáng kể trong những năm tiếp theo khi những cây con cho thu hoạch

Trước đây, người trồng cây ăn quả tại Tây Bắc đã bị ảnh hưởng do việc mở rộng diện tích cây trồng quá mức và hậu quả là giá trái cây sụt giảm Liệu cây lê có khả năng trải qua khủng hoảng tương tự hay không? Dự liệu về quy mô thị trường và tính mùa vụ có thể giúp chúng tôi trả lời câu hỏi này Liệu các can thiệp của chính phủ có phù hợp với các điều kiện thị trường không? Liệu có nên mở rộng diện tích trồng lê hơn nữa không? Các hàm ý chính sách từ kết quả nghiên cứu cũng sẽ được thảo luận

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu này dựa trên dữ liệu về giá và nguồn cung tại chợ Long Biên, một chợ bán buôn lớn hoa quả nhập khẩu từ Trung quốc cũng như hoa quả nội địa tại Hà Nội Đây là kênh phân phối hoa quả chính tại Hà Nội và là nguồn cung cho các chợ đô thị ở miền Bắc và miền Trung của Việt Nam

NÚI C

193

Năm 2016 một cán bộ thị trường chịu trách nhiệm ghi chép khối lượng lê bán

buôn ước tính hàng ngày của các thương lái, phân loại theo nguồn gốc và

chủng loại, dựa vào quan sát trực tiếp các xe tải vào chợ Mỗi đêm nhân viên

này cũng thu thập thông tin về giá theo giống và nguồn gốc của 6 thương lái

bán buôn lê vào lúc 1-2h sáng, thời điểm buôn bán nhộn nhịp nhất

Kết quả nghiên cứu

Năm 2016, ước tính có khoảng 31.424 tấn lê được bán buôn tại chợ Long

Biên, Lê Trung Quốc chiếm tới 99.9% nguồn cung trên thị trường, lê Hàn

Quốc, Mỹ chỉ chiếm có 0.1% Không có loại lê Việt Nam nào được bán tại

chợ Long Biên, do lượng thu hoạch hiện nay quá ít

Sự thống trị thị trường của lê Trung Quốc chủ yếu là do giá cả Tại chợ

Long Biên, lê Trung Quốc bán rẻ khoảng 4-10 lần so với lê từ Hàn Quốc

và Mỹ (Hình 1)

Nguồn cung lê chủ yếu tập trung từ tháng 7 đến tháng 9 (Hình 2) Một

nửa lượng lê tại chợ Long Biên được buôn bán vào quí 3 Đáng ngạc nhiên

là không có sự tương quan rõ ràng giữa cung và giá, vấn đề này cần phải

nghiên cứu sâu hơn Giá cao nhất là vào tháng 7 và 8, cũng là những tháng

vào vụ thu hoạch lê cao điểm Giá lê tương đối ổn định quanh năm, cũng

có thể phản ánh xu hướng giá tại Trung Quốc, sự gia tăng nhập khẩu đáng

kể vào thời điểm giá tương đối cao cũng có thể là do sự sẵn có của các loại

quả cạnh tranh trong nước thấp hơn so với các thời điểm khác trong năm

HỘI THẢ

194

Lê từ Trung Quốc là loại lê châu Á, có hình tròn Lê Trung quốc màu vàng,

là loại được kinh doanh chủ yếu chiếm tới 62% lượng bán buôn Không như các loại trái cây khác, lê được bán quanh năm

Thảo luận và kết luận

Lào Cai là nơi sản xuất lê mới sẽ có tác động mạnh mẽ với nguồn cung trong nước Dự kiến là từ năm 2025 trở đi sẽ có khoảng 4.500 tấn lê hoặc nhiều hơn được thu hoạch mỗi năm tại tỉnh này Lượng hoa quả này sẽ được đưa ra thị trường trong thời gian rất ngắn, khoảng 3-4 tuần, vào khoảng giữa tháng 6 đến giữa tháng 7, so với khoảng 3000 tấn lê đã được bán buôn tại chợ Long Biên từ 15/6 đến 15/7/2016

Nông dân Lào Cai sẽ phải đối mặt với sự cạnh trạnh khốc liệt từ lê Trung Quốc Áp lực này sẽ càng tăng trong thời gian thu hoạch lê tại địa phương Vào cuối tháng 6/2016, lượng cung lê hàng ngày từ Trung quốc tại chợ Long biên ở khoảng từ 50-60 tấn, nhưng con số này tăng gấp ba vào hai tuần sau đó, đạt khoảng 175 tấn một ngày đến 15/7 Một lưu ý tích cực là

vụ thu hoạch lê tại Lào Cai trùng với khoảng thời gian có mức cạnh tranh thấp từ các hoa quả khác trong nước và có thể có cơ hội xuất khẩu lê qua biên giới sang Vân Nam, đặc biệt tại thời điểm thu hoạch sớm và trái vụ tại Trung Quốc

NÚI C

195

Mặc dù nghiên cứu thị trường đang triển khai sẽ cải thiện sự hiểu biết

hiện nay về các cơ hội thị trường và các kịch bản cho tương lai, nhưng rủi

ro cũng quá nhiều đang là hiện thực Không có mối quan hệ tỷ lệ nghịch

rõ ràng nào giữa cung và giá, nhưng không nên coi đây là lợi thế đặc biệt

trong bối cảnh thị trường luôn biến động Cần có một chiến lược thận

trọng hơn của chính phủ, nhất là những hỗ trợ để mở rộng diện tích trồng

trọt với một giống duy nhất có thời gian thu hoạch với ngắn Nâng cao

năng lực cạnh tranh cần được ưu tiên Việc xây dựng các vườn ươm với

nhiều giống cây trồng có năng suất và có tính thương mại là một ví dụ

Chuyển giao công nghệ đặc biệt và bí quyết cho nông dân giúp họ đạt

được năng suất cao và nâng cao chất lượng trái cây nhằm đáp ứng tốt hơn

nhu cầu của người tiêu dùng Việt Nam và nước láng giềng Trung Quốc

cũng quan trọng không kém