Bài giảng Phương pháp nghiên cứu khoa học: Chương 4 - TS. Nguyễn Minh Hà

Chương 4 đề cập đến những vấn đề về đạo đức trong nghiên cứu. Chương này giúp người học biết được khái niệm về đạo đức và đạo đức trong nghiên cứu, nắm bắt được những vấn đề phổ biến về đạo đức và những vấn đề đạo đức trong từng giai đoạn nghiên cứu. Mời tham khảo.

Trang 1

CH ƯƠNG NG NG 4 4

ð

ðA A ̣O O O ð ð ỨC TRONG NGHIÊN C C TRONG NGHIÊN C ỨU U

TS

TS NGUYNGUYNGUYÊỄN MINH N MINH N MINH HAHÀ

TRƯỜNG ĐH MNG ĐH MỞ TPHCMTPHCM

1

N

NÔ Ô ̣I DUNG I DUNG

- KhaKháiiii nininiêệmm

- NhNhữngngng vvvvâấnnn đêđề phphphôổ bibibiêếnnn vvvvêề đđđaạoooo đđứcccc

- NhNhữngngng vvvvâấnnn đêđề đđđaạoooo đđứcccc trongtrongtrong ttttừngngng giaigiaigiai đđđoaoạnnn NCNC

• Đ Đ Đa a ̣oooo đ đ ứcccc trong trong trong qua qua ́ tri tri ̀nh nh nh thi thi thiê ê ́tttt kkkkêêêế va va ̀ ti ti tiê ê ́p p p c cc câ â ̣n n n NC NC

• Đ Đ Đa a ̣oooo đ đ ứcccc trong trong trong qua qua ́ tri tri ̀nh nh nh thu thu thu th th thâ â ̣p p p d d ữ lilililiêêêệu u

• Đ Đ Đa a ̣oooo đ đ ứcccc trong trong trong vi vi viê ê ̣cccc xxxxử ly ly ́ va va ̀ llllưu u u tr tr ữ d d ữ lilililiêêêệu u

• Đ Đ Đa a ̣oooo đ đ ứcccc liên liên liên quan quan quan đê đê ́n n n vi vi viê ê ̣cccc phân phân phân ti ti ́ch ch ch va va ̀ vi vi viê ê ́tttt ba ba ́oooo

ca ́oooo

2

Trang 2

IIII KHA KHA ́I NI I NI I NIÊ Ê ̣M M

- KhaKháiiii nininiêệmmm:::: Đạo đức đề cập đến hành vi của bạn, liên quan

đến quyền lợi của những người trở thành chủ thể trong NC,

hay bị tác động bởi NC

- Nguyên tắc đạo đức chuẩn mực hay tiêu chuẩn hành vi,

hướng dẫn những lựa chọn đạo đức về cách ứng xử và mối

quan hệ với người khác

- Đạo đức NC liên quan đến những câu hỏi về cách thức

chúng ta hình thành và làm rỏ chủ đề NC, thiết kế NC, tiếp cận

truy cập, thu thập dữ liệu, xử lý và lưu trữ dữ liệu, phân tích

dữ liệu và trình bày những khám phá NC của chúng ta theo

cách có trách nhiệm đạo đức

3

Hình thành

và làm rõ vấn để NC

Thiết kế NC

Thu thập dữ liệu NC

Xử lý và lưu trữ dữ liệu

Giai đoạn NC Những vấn đề

đạo đức phổ biến Những vấn đề đạo đức ở từng giai đoạn cụ thể

Quyền của nhà NC không bị sức ép của nhà tài trơ Quyền của nhà ̣tài trợ đối với NC có ích

Quyền của nhà tài trợ/giám sát/ người tham gia đối với NC

có chất lượng.

Quyền của nhà NC không bị sức ép của người giám sát Người tham gia/người giám sát có quyền được thông báo đầy đủ

Quyền riêng tư của người tham gia Quyền của nhà tài trợ/giám sát/ người tham gia đối với NC

có chất lượng.

Quyền nhà NC không bị sức ép của người g.sát/k.soát Quyền của nhà NC về tính an toàn

Quyền đồng ý tự nguyện của người tham gia Quyền rút lui của người tham gia

Sự lừa dối của người tham gia Quyền bảo mật/vô danh của người tham gia và tổ chức Quyền của nhà tài trợ/giám sát/ người tham gia đối với NC có chất lượng.

Quyền của người tham gia đv việc xử lý và lưu trữ hồ sơ

Quyền

riêng tư,

bản chất

tự

nguyện,

sự đồng

ý, sự lừa

dối, tính

bảo mật,

việc dấu

danh tính,

tình trạng

bối rối, sự

căng

thẳng, tồn

tại, đau

đớn, tính

khách

Trang 3

II NH NH ỮNG V NG V NG VÂ Â ́N N N ðÊ ðÊ ̀ PH PH PHÔ Ô ̉ BI BI BIÊ Ê ́N V N V N VÊ Ê ̀ ð ð ðA A ̣O O O ð ð ỨC C

-Quyền riêng tư của những người tham gia trực tiếp hay gián tiếp

-Sự tham gia tự nguyện và quyền rút lui 1 phần hay hoàn toàn khỏi

quá trình

-sự ưng thuận hay sự dối trá của những người tham gia

-duy trì sự bảo mật về dữ liệu được cung cấp bởi những cá nhân

hay những người tham gia cụ thể, sự ẩn danh của họ

-phản ứng của những người tham gia về cách thức bạn tìm kiếm

thông tin bao gồm: sự bối rối, căn thẳng, không thoải mái, khó chịu,

tổn thương;

-các ảnh hưởng đối với người tham gia về cách thức mà bạn sử

dụng, phân tích và báo cáo dữ liệu của bạn, đặc biệt tránh tình

trạng gây bối rối, căng thẳng, không thoải mái, tổn thương

-cách ứng xử và tính khách quan của bạn ở cương vị là 1 nhà NC

5

III

III V V VÂ Â ́N N N ðÊ ðÊ ̀ ð ð ðA A ̣O O O ð ð ỨC TRONG T C TRONG T ỪNG GIAI ð NG GIAI ð NG GIAI ðOA OA ̣N N

1

1 NhNhữngngng vvvvâấnnn đêđề liênliênliên quanquanquan đêđếnnn đđđaạoooo đđứcccc trongtrongtrong quaquá tritrìnhnhnh thithithiêếtttt

k

kêế vavà đđđaạtttt đđượcccc ssssự tititiêếppp ccccâậnnn nghiênnghiênnghiên ccccứuuu

- Vấn đề đạo đức NC nên tiên liệu trước ngay từ khâu thiết kế

NC để kịp thời điều chỉnh kế hoạch NC Không gây hại cho

người khác

- Vấn đề đạo đức trong lúc tìm cách tiếp cận dự liệu Không

gây áp lực/ép buộc đối với những người tham gia như: người

được phỏng vấn, người tham gia NC,

Ngay cả tiếp cận nguồn dữ liệu thứ cấp cũng quan tâm đến

vấn đề đạo đức, như: thông tin cá nhân, thông tin doanh

nghiệp,

6

Trang 4

1

1 NhNhữngngng vvvvâấnnn đêđề liênliênliên quanquanquan đêđếnnn đđđaạoooo đđứcccc trongtrongtrong quaquá tritrìnhnhnh thithithiêếtttt

k

kêế vavà đđđaạtttt đđượcccc ssssự tititiêếppp ccccâậnnn nghiênnghiênnghiên ccccứuuu

7

Thi

Thiê ếuuưngng ng thu thu thuâ ậnn Hàmmm yyyý ưngng ng thu thu thuâ ậnn Ưngng ng thu thu thuâ ậnn n ro rõ raràngng

-Người tham gia thiếu

kiến thức.

- Nhà NC dùng sự lừa

dối để thu thập dữ liệu

- Người tham gia không hiểu đầy đủ quyền của học

- Nhà NC ngầm hiểu sự

ưng thuận về việc dùng dữ liệu từ thực tiễn tiếp cận và từ bảng câu hỏi hồi đáp

- Người tham gia tự

nguyện đồng ý, có đầy đủ thông tin về quyền tham gia và dùng dữ

liệu.

III

2

2 NhNhữngngng vvvvâấnnn đêđề liênliênliên quanquanquan đêđếnnn đđđaạoooo đđứcccc trongtrongtrong quaquá tritrìnhnhnh thuthuthu thththâậppp ddữ

li

liêệuuu

-Không Không gây gây gây ttttô ô ̉n n n ha ha ̣iiii////xâm xâm xâm pha pha ̣m m m riêng riêng riêng ttttư cu cu ̉a a a nh nh ững ng ng ng ng ườiiii tham tham tham gia gia gia d d ự

ki

kiê ê ́n n n Nếu họ chấp nhận tham gia thì nên duy trì thỏa thuận ban đầu

trong quá trình NC Nếu làm khác thì trở thành lừa dối

-Duy trì titi ́nh nh nh kha kha ́ch ch ch quan quan quan cu cu ̉a a a thu thu thu th th thâ â ̣p p p d d ữ lilililiêêêệu u u Để dữ liệu thu thập

được chính xác và đầy đủ, tratra ́nh nh nh chu chu ̉ quan quan quan trong việc chọn lọc dữ liệu

=> liên quan đến giá trị và độ tin cậy của công trình NC

Tất nhiên, bb bâ â ́tttt ky ky ̀ d d ữ lilililiêêêệu u u na na ̀oooo đ đ ượcccc bi bi ̣a a a đ đ đă ă ̣tttt ra ra ra la la ̀ 1 1 1 ha ha ̀nh nh nh đ đ đô ô ̣ng ng ng không không

th

thê ê ̉ ch ch châ â ́p p p nh nh nhâ â ̣n n n va va ̀ tra tra ́iiii vvvvớiiii quy quy quy ttttă ă ́cccc đ đ đa a ̣oooo đ đ ứcccc.

-Tính bảo mật và vô danh: Khi những lời hứa về sự bảo mật và vô danh

được đưa ra, thì đảm bảo rằng những điều này được duy trì

-Khi phỏng vấn trực tiếp: Face to face, điện thoại,

-Khi sử dụng internet và email

-Quan sát

Trang 5

3

3 Nh Nhữngng ng v vv vâ ấnn n đê đề liênliên liên quan quan quan đê đếnn n đ đ đa ạoooo đđứcccc trongtrong trong qua quá tritrìnhnhnh xxxxử lylý vavà llllưuu u tr trữ ddữ

li

liê ệuu u

-Ba ̣n n n nên nên nên theo theo theo/ // /quen quen quen vvvvớiiii nh nh ững ng ng yêu yêu yêu c cc câ â ̀u u u pha pha ́p p p lu lu luâ â ̣tttt n n ơiiii ba ba ̣n n n ti ti tiê ê ́n n n ha ha ̀nh nh nh đê đê ̀ ta ta ̀iiii

NC

- Liên Minh Châu Âu có Chỉ thị 95/46/EC về vấn đề bảo vệ dự liệu.

Về dữ liệu cá nhân phải được

- Xử lý công bằng và hợp pháp

- Tìm để sử dụng cho các mục đích cụ thể, rõ ràng và hợp pháp Không khai

thác thêm theo cách không phù hợp với những mục đích này.

- Có tính liên quan thích hợp và không vượt quá so với mục đích xử lý dữ liệu.

- Chính xác và khi cần thiết, luôn cập nhật.

- Lữu giữ không lâu quá mức cần thiết

- Xử lý phù hợp với quyền sở hữu các chủ thể dữ liệu cho phép theo Bộ Luật

- Giữ bảo mật

- Không chuyển cho 1 quốc gia ngoài Khu vực kinh tế Châu Âu, nếu không

đảm bảo mức độ bảo vệ thích hơp về quyền sở hữu của chủ thể dữ liệu.

9

III

3

3 NhNhữngngng vvvvâấnnn đêđề liênliênliên quanquanquan đêđếnnn đđđaạoooo đđứcccc trongtrongtrong quaquá tritrìnhnhnh xxxxử lylý vavà

llllưuuu trtrữ ddữ lilililiêêêệuuu

-Nên tìm kiếm 1 lời khuyên phù hợp với tình huống cụ thể về đề

tài NC của bạn khi thu thập và xử lý dữ liệu cá nhân

- Dữ liệu cá nhân nhạy cảm: chủng tộc, dân tộc học, ý kiến chính

trị, tôn giáo, hội viên, niềm tin,

- Quy trình hoạt động tốt nhất là chấp nhận dữ liệu hoàn toàn vô

danh và chìa khóa để xác định chủ thể dữ liệu không được lưu

giữ bởi người kiểm soát dữ liệu này

10

Trang 6

4

4 NhNhữngngng vvvvâấnnn đêđề liênliênliên quanquanquan đêđếnnn đđđaạoooo đđứcccc trongtrongtrong viviviêệcccc phânphânphân titíchchch vavà

vi

viêếtttt babáoooo cacáoooo

-Duy trì tính khách quan là thiết yếu Không diễn giải sai về dữ

liệu đã thu thập (không lựa chọn những dữ liệu báo cáo, hoặc

diễn giải sai độ chính xác về thống kê của dữ liệu)

-Sự tính nhiệm thuộc về sự trung thực của mỗi người NC và đây

là vấn đề đạo đức quan trọng

-Thiếu tính khách quan trong giai đoạn này là bóp méo các kết

luận của bạn

-Sự bảo mật và vô danh cũng xuất hiện trong giai đoạn này

-Vấn đề đạo đức khác tiếp theo là người khác sử dụng kết quả

NC của bạn => lợi ích tập thể của người tham gia, thì i) giảm

mức độ tiếp cận bạn tìm ra kết quả, ii) trung thực thú nhận với

người tham gia, vai trò của bạn đang hoạt động NC

11

Định dạng
Số trang	6
Dung lượng	914,47 KB