Đề cương ôn tập học kì 2 môn Ngữ văn 9 năm 2018-2019 - Trường THCS&THPT Võ Nguyên Giáp

Đề cương ôn tập học kì 2 môn Ngữ văn 9 năm 2018-2019 - Trường THCS&THPT Võ Nguyên Giáp là tài liệu hữu ích giúp các em ôn tập cũng như hệ thống kiến thức môn học, giúp các em tự tin đạt điểm số cao trong kì thi sắp tới. Mời các em cùng tham khảo đề thi.

Đ  c ề ươ ng ôn t p HK II ậ

Đ  CỀ ƯƠNG ÔN T P H C KÌ II MÔN NG  VĂN KH I 9Ậ Ọ Ữ Ố

NĂM H C 2017 ­ 2018Ọ

Gi i h n v  th i gian:  ớ ạ ề ờ h t tu n 33ế ầ

M c đ  nh n th c: ứ ộ ậ ứ Nh n bi t 50%;ậ ế Thông hi u 30%;ể V n d ng 20%ậ ụ

S  lố ượng câu và n i dung: ộ 3 câu

­ Câu 1: Ki n th c v  đ c hi u (3,00 đi m): đ c, tìm n i dung chính, thông tin quan tr ng, lí gi i ý nghĩaế ứ ề ọ ể ể ọ ộ ọ ả  văn b n, tên văn b n…ả ả

­ Câu 2: Ki n th c ti ng Vi t (3,00 đi m); kh i ng , các thành ph n bi t l p, liên k t câu và liên k tế ứ ế ệ ể ở ữ ầ ệ ậ ế ế  

đo n, nghĩa tạ ường minh và hàm ý, các bi n pháp tu t  . . .ệ ừ

­ Câu 3: Vi t bài văn ngh  lu n xã h i ho c ngh  lu n văn h c (4,00 đi m)ế ị ậ ộ ặ ị ậ ọ ể

Ph n 1ầ : Đ C HI UỌ Ể

* Yêu c u:ầ

­     Đ c l i các văn b n ngh  lu n (t  bài 18 đ n bài 21)ọ ạ ả ị ậ ừ ế

+ N m l i các lu n đi m c a bài, n i dung c a t ng đo n, toàn bàiắ ạ ậ ể ủ ộ ủ ừ ạ

+ Phương th c bi u đ tứ ể ạ

+ Đ c các chú thích SGKọ

­ Văn b n th  (t  bài 22 đ n bài 25)ả ơ ừ ế

+ H c thu c các bài th , đo n trích,ọ ộ ơ ạ

+ Gi i nghĩa t  ng ,ả ừ ữ

­     Tác ph m truy n và k ch (t  bài 27 đ n bài 33)ẩ ệ ị ừ ế

+ Tóm t t, nêu đắ ược tình hu ng truy n, n m v ng n i dung và ngh  thu t c a truy n và k ch;ố ệ ắ ữ ộ ệ ậ ủ ệ ị

+ Ý nghĩa nhan đ , n i dung đo n th , bài thề ộ ạ ơ ơ

­ Xem l i cách làm bài “Ngh  lu n v  m t s  vi c, hi n tạ ị ậ ề ộ ự ệ ệ ượng trong đ i s ng”, “Ngh  lu n v  m t t  ờ ố ị ậ ề ộ ư

tưởng đ o lí” “Ngh  lu n v  tác ph m truy n ho c đo n trích”, “Ngh  lu n v  m t bài th , đo n th ”ạ ị ậ ề ẩ ệ ặ ạ ị ậ ề ộ ơ ạ ơ

Đ  c ề ươ ng ôn t p HK II ậ

G I Ý PHÂN TÍCH M T S  TÁC PH M VĂN H C Ợ Ộ Ố Ẩ Ọ

Bài 1: MÙA XUÂN NHO NHỎ

I. Ki n th c c n nh ế ứ ầ ớ

1. T    ác     gi    ả    :   Thanh H i (1930 – 1980) tên th t là Ph m Bá Ngoãn, quê   huy n Phong Đi n, Th a Thiên Hu ả ậ ạ ở ệ ề ừ ế

- Tham gia ho t đ ng văn ngh  t  cu i năm kháng chi n ch ng Pháp. Là cây bút có công xây d ng n n văn h c ạ ộ ệ ừ ố ế ố ự ề ọ

gi i phóng mi n ả ề Nam t  nh ng ngày đ u.Thanh H i t ng là m t ngừ ữ ầ ả ừ ộ ười lính tr i qua hai cu c kháng chi n ch ng ả ộ ế ốPháp và ch ng M  v i t  cách là m t nhà văn. ố ỹ ớ ư ộ

­ Th  Thanh H i chân ch t và bình d , đôn h u và chân thành. ơ ả ấ ị ậ

­ Sau ngày giải phóng (1975), Thanh H i v n g n bó v i quê hả ẫ ắ ớ ương x  Hu , s ng và sáng tác   đó cho đ n lúc qua ứ ế ố ở ế

l nh và m a lâm thâm…. Nh ng ngạ ư ữ ườ ại b n c a Thanh H i nh n đủ ả ậ ược tin nh  sét đánh: Thanh H i đã qua đ i.ư ả ờ  

Thương ti c ngế ườ ại b n tài hoa ra đi khi tu i đ i v a bổ ờ ừ ước sang 50, m i ngọ ườ ếi đ n vi ng và đ a nhà th  v  n i anế ư ơ ề ơ  ngh  cu i cùng. Đang lúc làm l , thì v  Thanh H i tìm g p nh c sĩ Tr n Hoàn và trao cho ông m t bài th  cu i cùngỉ ố ễ ợ ả ặ ạ ầ ộ ơ ố  

mà Thanh H i đã sáng tác khi n m vi n vào tháng 11 năm 1980. Đó chính là bài th : M t mùa xuân nho nh ­ bàiả ằ ệ ơ ộ ỏ  

th  cu i cùng c a Thanh H i. N i thơ ố ủ ả ỗ ương b n và ni m c m xúc trào dâng mãnh li t, nh c sĩ Tr n Hoàn đã phạ ề ả ệ ạ ầ ổ 

nh c ngay bài th  ch  trong vòng không đ y ba mạ ơ ỉ ầ ươi phút và bài hát đó đã được vang lên ngay trong bu i l  ti nổ ễ ễ  

đ a  y.)ư ấ

b. Th  thể ơ 5 ch , không ng t nh p trong t ng câu, chia nhi u kh , m i kh  t  4 đ n 6 dòng. Nh p đi u và gi ngữ ắ ị ừ ề ổ ỗ ổ ừ ế ị ệ ọ  

đi u c a bài có bi n đ i theo m ch c m xúc. ệ ủ ế ổ ạ ả

c. M ch c m xúc c a bài thạ ả ủ ơ: Bài th  b t đ u b ng nh ng xúc c m tr c ti p, h n nhiên, trong tr o trơ ắ ầ ằ ữ ả ự ế ồ ẻ ước v  đ pẻ ẹ  

và s c s ng c a mùa xuân thiên nhiên, đ t tr i. T  đó, m  r ng ra thành hình  nh mùa xuân c a đ t nứ ố ủ ấ ờ ừ ở ộ ả ủ ấ ước hôm nay 

và c  đ t nả ấ ước b n ngàn năm. T  đó m ch th  chuy n sang bi u hi n suy nghĩ và ố ừ ạ ơ ể ể ệ ước nguy n c a nhà th  đệ ủ ơ ượ  cgóp “mùa xuân nho nh ” c a mình vào mùa xuân l n c a dân t c. M ch th  phát tri n t  nhiên đ  r i khép l iỏ ủ ớ ủ ộ ạ ơ ể ự ể ồ ạ  cũng t  nhiên, đ m th m trong m t đi u dân ca x  Hu ự ằ ắ ộ ệ ứ ế

d. N i dung, ngh  thu t:ộ ệ ậ

­ N i dung:  Bài th  “mùa xuân nho nh ” là ti ng lòng tha thi t yêu m n và g n bó v i đ t nộ ơ ỏ ế ế ế ắ ớ ấ ước, v i cu c đ i; thớ ộ ờ ể 

hi n ệ ước nguy n chân thành c a nhà th  đệ ủ ơ ược c ng hi n cho đ t nố ế ấ ước, góp m t “mùa xuân nho nh ” c a mìnhộ ỏ ủ  vào mùa xuân l n c a dân t c.ớ ủ ộ

­ Ngh  thu t:ệ ậ

+ Bài th  theo th  5 ch , nh c đi u trong sáng, tha thi t, g n gũi v i dân ca. S  d ng cách gieo v n li n gi a cácơ ể ữ ạ ệ ế ầ ớ ử ụ ầ ề ữ  

kh  th  t o s  li n m ch c a dòng c m xúc. nhi u hình  nh đ p, gi n d , g i c m, nh ng so sánh và  n d  sángổ ơ ạ ự ề ạ ủ ả ề ả ẹ ả ị ợ ả ữ ẩ ụ  

t o.ạ

+ K t h p nh ng hình  nh t  nhiên gi n d  đi t  thiên nhiên v i nh ng hình  nh giàu ý nghĩa bi u tr ng, khái quát.ế ợ ữ ả ự ả ị ừ ớ ữ ả ể ư  

Đi u đáng chú ý là nh ng hình  nh bi u tr ng này thề ữ ả ể ư ường được phát tri n t  nh ng hình  nh th c, t o nên s  l pể ừ ữ ả ự ạ ự ặ  

Đ  c ề ươ ng ôn t p HK II ậ+ C u t  c a bài ch t ch , d a trên s  phát tri n c a hình  nh mùa xuân. T  mùa xuân c a đ t tr i sang mùa xuânấ ứ ủ ặ ẽ ự ự ể ủ ả ừ ủ ấ ờ  

c a đ t nủ ấ ước và mùa xuân c a m i ngủ ỗ ười góp vào mùa xuân l n c a cu c đ i chung.ớ ủ ộ ờ

+ Gi ng đi u bài th  th  hi n đúng tâm tr ng, c m xúc c a tác gi  Gi ng đi u có s  bi n đ i phù h p v i n iọ ệ ơ ể ệ ạ ả ủ ả ọ ệ ự ế ổ ợ ớ ộ  dung t ng đo n: vui, say s a   đo n đ u; tr m l ng, h i trang nghiêm mà thi t tha   đo n b c b ch nh ng tâmừ ạ ư ở ạ ầ ầ ắ ơ ế ở ạ ộ ạ ữ  

ni m; sôi n i và tha thi t   đo n k t.ệ ổ ế ở ạ ế

e. Ý nghĩa nhan đ  bài th ề ơ

  S  sáng t o đ c s c nh t c a nhà th  Thanh H i trong bài th  là hình  nh ự ạ ặ ắ ấ ủ ơ ả ơ ả  “ mùa xuân nho nh  Ngỏ ười ta dùng nhi u đ nh ng  g n v i mùa xuân nhề ị ữ ắ ớ ư : mùa xuân chín, mùa xuân xanh, xuân ý, xuân lòng  nh ng ư “mùa xuân nho nh  là m t phát hi n m i m  và sáng  t o đ c đáo trong ý tỏ ộ ệ ớ ẻ ạ ộ ưởng th  và ngôn ng  c a nhà th  T  láy ơ ữ ủ ơ ừ “nho nhỏ” v a ch  ra cái mùa xuân riêng trong lòng nhà th  trừ ỉ ơ ước mùa xuân l n c a cu c đ i v a g i lên cái v  xinh xinhớ ủ ộ ờ ừ ợ ẻ  đáng yêu c a nó. Hình  nh  y cùng v i nh ng hình  nh cành hoa, con chim, n t nh c tr m xao xuy n  t t c  đ uủ ả ấ ớ ữ ả ố ạ ầ ế ấ ả ề  mang m t v  đ p bình d , khiêm nhộ ẻ ẹ ị ường, th  hi n đi u tâm ni m chân thành, tha thi t c a nhà th   Nhà th  tể ệ ề ệ ế ủ ơ ơ ự nguy n làm m t mùa xuân nghĩa là ông mu n s ng đ p, có ích, s ng v i t t c  s c s ng tệ ộ ố ố ẹ ố ớ ấ ả ứ ố ươi tr  c a mình vàẻ ủ  mang đ n cho cu c đ i chung m t nét riêng, cái ph n tinh tuý c a mình, dù nh  bé.ế ộ ờ ộ ầ ủ ỏ

II. G i ý phân tích bài th  “Mùa xuân nho nh ”ợ ơ ỏ

a. Mùa xuân c a thiên nhiên đ t n ủ ấ ướ c (kh  1) ổ

* C m h ng xuân ph i ph i c a Thanh H i đã d t nên m t b c tranh xuân r t đ p, đ y s c s ng và tràn ng pả ứ ơ ớ ủ ả ệ ộ ứ ấ ẹ ầ ứ ố ậ  

ni m vui r o r c. ề ạ ự

­ B c tranh  y đứ ấ ược ch m phá b ng r t ít chi ti t: m t dòng sông xanh, m t bông hoa tím bi c, m t ti ngấ ằ ấ ế ộ ộ ế ộ ế  chim chi n chi n. Nh ng nét ch m phá  y đã v  ra đề ệ ữ ấ ấ ẽ ược m t không gian cao r ng, màu s c tộ ộ ắ ươi th m c a mùaắ ủ  xuân và c  âm thanh vang v ng, tả ọ ươi vui c a chim chi n chi n.ủ ề ệ

+Ngay hai câu m  đ u đã g p m t cách vi t khác l  Không vi t nh  bình thở ầ ặ ộ ế ạ ế ư ường : m t bông hoa tím bi cộ ế  

m c gi a dòng sông xanh” mà đ o l i: “M c gi a dòng sông xanh. M t bông hoa tím bi c”.ọ ữ ả ạ ọ ữ ộ ế  Đ ng t  “m c” đ t ộ ừ ọ ặ ở 

đ u kh  th  c a bài th  là m t d ng ý NT c a tác gi  => kh c sâu  n tầ ổ ơ ủ ơ ộ ụ ủ ả ắ ấ ượng v  s c s ng tr i d y và về ứ ố ỗ ậ ươn lên c aủ  mùa xuân.Tưởng nh  bông hoa tím bi c kia đang t  t , l  l  m c lên, vư ế ừ ừ ồ ộ ọ ươn lên, xoè n  trên m t nở ặ ước xanh c aủ  dòng sông xuân

+ T i sao màu nạ ước sông l i xanh mà không là “dòng nạ ước trong mát” (bài “Vàm c  đông” c a Hoài Vũ),ỏ ủ  hay không là “dòng sông đ  n ng phù sa” trong th  Nguy n Đình Thi – bài Đ t nỏ ặ ơ ễ ấ ước)? Có ph i đ u là màu nả ấ ướ  c

c a Hủ ương Giang, hay chính là tín hi u báo mùa xuân đang v ? Mùa xuân trang tr i êm trôi m t dòng xanh d u mátệ ề ả ộ ị  Màu xanh lam c a dòng sông hủ ương hoà cùng màu tím bi c c a hoa, m t màu tím gi n d , thu  chung, m ng m  vàế ủ ộ ả ị ỷ ộ ơ  quy n rũ. Đó là m u s c đ c tr ng c a x  Hu  ế ầ ắ ặ ư ủ ứ ế

+ Ti ng chim chi n chi n t o nên m t nét đ p n a c a mùa xuân: “ i con chim chi n chi n. Hót chi  màế ề ệ ạ ộ ẹ ữ ủ Ơ ề ệ  vang tr i”=>. nh c đi u c a câu th  nh  giai đi u c a mùa xuân tờ ạ ệ ủ ơ ư ệ ủ ươi vui và r o r c. Các t   “ i”, “chi”, mang ch tạ ự ừ ơ ấ  

gi ng ng t ngào đáng yêu c a ngọ ọ ủ ườ ứi x  Hu  (thân thế ương, g n gũi) . Câu th  c  nh  câu nói t  nhiên không trauầ ơ ứ ư ự  chu t t  ng  nh ng v n mang âm hố ừ ữ ư ẫ ưởng thi ca. Câu h i tu t  “hót chi” th  hi n tâm tr ng đùa vui, ng  ngàng,ỏ ừ ể ệ ạ ỡ  thích thú c a tác gi  trủ ả ước giai đi u c a mùa xuân. ệ ủ

­ Qu  th t, thiên nhiên nh t là mùa xuân v n hào phóng, s n sàng trao t ng con ngả ậ ấ ố ẵ ặ ười m i v  đ p n u conọ ẻ ẹ ế  

người bi t m  r ng t m lòng. Thanh H i đã th c s  đón nh n mùa xuân v i t t c  s  tài hoa c a ngòi bút, sế ở ộ ấ ả ự ự ậ ớ ấ ả ự ủ ự thăng hoa c a tâm h n. Nhà th  l ng ng m, l ng nghe b ng c  trái tim xao đ ng, b ng trí tủ ồ ơ ặ ắ ặ ằ ả ộ ằ ưởng tượng, liên tưở  ng

đ c đáo: ộ

            “T ng gi t long lanh r i ừ ọ ơ

      Tôi đ a tay tôi h ng ư ứ ”

V  hai câu th  trên, có hai cách hi u: t ng gi t   đây là gi t m a xuân long lanh trong ánh sáng c a tr i xuân;ề ơ ể ừ ọ ở ọ ư ủ ờ  

nh ng cũng còn có th  hi u hai câu này g n v i hai câu trư ể ể ắ ớ ước: Ti ng chim đang vang xa b ng g n l i, rõ ràng, trònế ỗ ầ ạ  

tr a nh  k t thành nh ng gi t sị ư ế ữ ọ ương óng ánh s c màu, r i r i, r i mãi tắ ơ ơ ơ ưởng ch ng không d t và nhà th  đ a tayừ ứ ơ ư  

Đ  c ề ươ ng ôn t p HK II ậ

h ng t ng gi t âm thanh  y. Nh  v y t  m t hình tứ ừ ọ ấ ư ậ ừ ộ ượng, m t s  v t độ ự ậ ượ ảc c m nh n b ng âm thanh (thính giác),ậ ằ  tác gi  đã chuy n đ i bi n nó thành m t s  v t có th  nhìn đả ể ổ ế ộ ự ậ ể ược b ng m t (th  giác) b i nó có hình kh i, màu s cằ ắ ị ở ố ắ  

r i l i đồ ạ ược nh  c m nh n nó b ng da th t, b ng s  ti p xúc (xúc giác).Ngh  thu t ví ng m, chuy n đ i c m giácư ả ậ ằ ị ằ ự ế ệ ậ ầ ể ổ ả  

qu  đã đ t t i m c tinh t  đáng khâm ph c. Hai câu th  đã bi u hi n ni m say s a, ngây ng t, x n xang, r o r cả ạ ớ ứ ế ụ ơ ể ệ ề ư ấ ố ạ ự  

c a nhà th  trủ ơ ước v  đ p c a thiên nhiên, đ t tr i lúc vào xuân. Ch c h n trong lòng thi sĩ đang d t dào tình yêuẻ ẹ ủ ấ ờ ắ ẳ ạ  quê hương, đ t nấ ước, tình yêu cu c đ i.ộ ờ

hương, vòng là ngu  trang c a ngỵ ủ ười chi n sĩ đang n y nh ng ch i non, l c bi c nh  mang theo c  mùa xuân cùngế ả ữ ồ ộ ế ư ả  các anh ra tr n. Ngậ ười nông dân ra đ ng làm nên h t lúa, trên nồ ạ ương m , ru ng lúa c a bác nông dân, m m non,ạ ộ ủ ầ  

s c s ng thanh xuân đang đua nhau tr i d y, gi c giã, thôi thúc lòng ngứ ố ỗ ậ ụ ười. S c g i c m c a câu th  đứ ợ ả ủ ơ ược thể 

hi n qua hình  nh “l c” c a mùa xuân g n v i ngệ ả ộ ủ ắ ớ ườ ầi c m súng, người ra đ ng. “L c” là ch i non, nh ng “l c”ồ ộ ồ ư ộ  còn có nghĩa là mùa xuân, là s c s ng, là thành qu  h nh phúc. Câu th  v a t  th c, v a tứ ố ả ạ ơ ừ ả ự ừ ượng tr ng cho s c s ngư ứ ố  

c a mùa xuân đ t nủ ấ ước, s c s ng c a m i con ngứ ố ủ ỗ ười

­ Âm hưởng th  h i h , kh n trơ ố ả ẩ ương v i nhi u đi p t , đi p ng  láy l i   đ u câu. ớ ề ệ ừ ệ ữ ạ ở ầ

+ T  “xôn xao” không ch  đ n gi n là g i âm thanh c a thiên nhiên ho c c a con ngừ ỉ ơ ả ợ ủ ặ ủ ười. Nó còn g i lên âmợ  thanh r n ràng c a cu c s ng nh n nh p lao đ ng kh n trộ ủ ộ ố ộ ị ộ ẩ ương c a đ t nủ ấ ước sau th ng nh t, nh ng xúc c m mãnhố ấ ữ ả  

li t, ph n ch n trệ ấ ấ ước mùa xuân thiên nhiên, tr i đ t tờ ấ ươ ẹi đ p c a con ngủ ười. 

+ S c s ng c a mùa xuân đ t nứ ố ủ ấ ước không ch  c m nh n trong nh p đi u h i h , trong âm thanh xôn xao. Màỉ ả ậ ị ệ ố ả  

đ t nấ ước được hình dung b ng m t hình  nh so sánh đ p: đ t nằ ộ ả ẹ ấ ước nh  vì sao. C  đi lên phía trư ứ ước”. Hình   nh soả  sánh  g i liên tợ ưởng đ n v  đ p, ánh sáng và hi v ng.  “Đ t nế ẻ ẹ ọ ấ ước b n nghìn năm”, hoá thành nh ng vì sao đi lên,ố ữ  bay lên, ng i sáng lung linh => C m xúc c a nhà th  đ i v i đ t nờ ả ủ ơ ố ớ ấ ước: say mê, t  hào, tin tự ưởng con người và cu cộ  

s ng c a quê hố ủ ương, đ t nấ ước khi vào xuân

c. 

   T  c m xúc v  mùa xuân c a thiên nhiên, đ t n   ừ ả ề ủ ấ ướ c, m ch th  chuy n m t cách t  nhiên sang bày t  nh ng suy ạ ơ ể ộ ự ỏ ữ   

ng m và tâm ni m c a nhà th  tr ẫ ệ ủ ơ ướ c mùa xuân đ t n ấ ướ c.

( Đo n này, tác gi  dùng phạ ả ương th c bi u c m tr c ti p.ứ ể ả ự ế  Nhân v t “ta” tr c ti p b c l  tâm ni m c a mình. )ậ ự ế ộ ộ ệ ủ

­ S  chuy n đ i đ i t  nhân x ng “tôi” sang “ta”  đó không ph i là s  ng u nhiên vô tình mà là d ng ý nghự ể ổ ạ ừ ư ả ự ẫ ụ ệ thu t t o nên hi u qu  sâu s c. Đó là s  chuy n t  cái “tôi” cá nhân nh  bé hoà vào cái “ta” chung c a c ng đ ng,ậ ạ ệ ả ắ ự ể ừ ỏ ủ ộ ồ  nhân dân, đ t nấ ước. Trong cái “Ta” chung v n có cái “tôi” riêng, h nh phúc là s  hoà h p và c ng hi n. Th  hi nẫ ạ ự ợ ố ế ể ệ  

ni m t  hào, niêm vui chung c a dân t c trong th i đ i m i.  S  chuy n đ i di n ra r t t  nhiên, h p lí theo m chề ự ủ ộ ờ ạ ớ ự ể ổ ễ ấ ự ợ ạ  

c m xúc đã th  hi n đả ể ệ ượ tâm ni m c a nhà th : là khát v ng đc  ệ ủ ơ ọ ược hoà nh p vào cu c s ng c a đ t nậ ộ ố ủ ấ ước, c ngố  

hi n ph n t t đ p – dù nh  bé c a mình cho cu c đ i chung, cho đ t nế ầ ố ẹ ỏ ủ ộ ờ ấ ước. 

­ Đi u tâm ni m  y đề ệ ấ ược th  hi n m t cách chân thành trong nh ng hình  nh t  nhiên, gi n d  và đ p. ể ệ ộ ữ ả ự ả ị ẹ+ Đ p và t  nhiên vì nhà th  đã dùng nh ng hình  nh đ p c a thiên nhiên đ  nói lên ẹ ự ơ ữ ả ẹ ủ ể ước nguy n c a mình.ệ ủ  

M t con chim hót đ  c t ti ng th  ng i ca đ t nộ ể ấ ế ơ ợ ấ ước, làm m t nhành hoa đ  đem l i hộ ể ạ ương th m cho cu c đ i. Baoơ ộ ờ  trùm t t c , ông ấ ả ước nguy n hoá thành “m t mùa xuân nho nh ”, l ng l , âm th m dâng hi n toàn b  tâm h n, tríệ ộ ỏ ặ ẽ ầ ế ộ ồ  

tu , s c l c và c  s  s ng c a mình góp cùng m i ngệ ứ ự ả ự ố ủ ọ ườ  : “Dù là tu i hai mi ổ ươi. Dù là khi tóc b c”ạ

+ Nh ng hình  nh bông hoa, ti ng chim hót đữ ả ế ược tác gi  phác ho    ph n đ u bài th  gi  đây l i tr  l iả ạ ở ầ ầ ơ ờ ạ ở ạ  trong kh  th  này trong gi ng th  êm ái, ng t ngào. Cách c u t  l p l i nh  v y t o ra s  đ i  ng ch t ch  vàổ ơ ọ ơ ọ ấ ứ ặ ạ ư ậ ạ ự ố ứ ặ ẽ  mang m t ý nghĩa m i: Ni m mong mu n độ ớ ề ố ược s ng có ích,c ng hi n cho đ i là m t l  t  nhiên nh  con chimố ố ế ờ ộ ẽ ự ư  mang đ n ti ng hót, bông hoa to  hế ế ả ương s c cho đ i. Trong bài “m t khúc ca xuân” T  H u cũng có nh ng suyắ ờ ộ ố ữ ữ  

ng m tẫ ương t :ự

Đ  c ề ươ ng ôn t p HK II ậ

Thì con chim ph i hót, chi c lá ph i xanh ả ế ả

L  nào vay mà không có tr ẽ ả

S ng là cho đâu ch  nh n riêng mình? ố ỉ ậ

=> Đi u tâm ni m  y th t cao đ p, chân thành, là s  phát tri n t  nhiên trong m ch c m xúc c a bài th ề ệ ấ ậ ẹ ự ể ự ạ ả ủ ơ  

Đi p t  “ta” nh  m t l i kh ng đ nh. Và cái “ta” v n ch  đ  nói v  mình b ng nh  tr  thành cái “ta” chung c aệ ừ ư ộ ờ ẳ ị ố ỉ ể ề ỗ ư ở ủ  nhi u ngề ười, khát v ng c a nhi u ngọ ủ ề ười. Đi p ng  “dù là” nh  m t l i t  kh ng đ nh, t  nh  v i lệ ữ ư ộ ờ ự ẳ ị ự ủ ớ ương tâm ­> sự kiên trì, th  thách v i th i gian, tu i già, b nh t t đ  mãi làm m t mùa xuân nho nh  trong mùa xuân r ng l n c aử ớ ờ ổ ệ ậ ể ộ ỏ ộ ớ ủ  quê hương, đ t nấ ước. Gi ng th  nh  nh , chân tình nh ng mang s c khái quát l n. ọ ơ ỏ ẹ ư ứ ớ

= > Ước nguy n c a nhà th  cho ta hi u m i ngệ ủ ơ ể ỗ ười ph i bi t s ng, c ng hi n cho cu c đ i.Th  nh ngả ế ố ố ế ộ ờ ế ư  dâng hi n, hoà nh p mà v n gi  đế ậ ẫ ữ ược nét riêng m i ngỗ ười

d.      Đo n cu i   ạ ố : M t đi u dân ca x  Húê quen thu c, ng t ngào, êm d u., s  d ng ngôn ng  giàu nh p đi u,ộ ệ ứ ộ ọ ị ử ụ ữ ị ệ  các v n b ng tha thi t, êm ái. ầ ằ ế

K t c u đ u cu i tế ấ ầ ố ương  ng t o ra s  đ i  ng ch t ch , hài hoà cân đ i cho bài th  đ ng th i th  hi n rõứ ạ ự ố ứ ặ ẽ ố ơ ồ ờ ể ệ  

h n mong mu n đơ ố ượ ốc s ng có ích, c ng hi n cho đ i là m t l  t  nhiênố ế ờ ộ ẽ ự

­ K t thúc bài th  là câu hát “Câu Nam ai, nam bình…ế ơ ” Nam Ai nam Bình là nh ng đi u ca Hu  n i ti ngữ ệ ế ổ ế

­ Đó là ý nguy n c a ngệ ủ ười tha thi t v i v  đ p c a tâm h n quê hế ớ ẻ ẹ ủ ồ ương đ t nấ ước mình. 

       ­. Trong ni m xúc đ ng vô b  c a đoàn ngề ộ ờ ủ ười vào lăng vi ng Bác, Vi n Phế ễ ương vi t bài th  này. Bài th  th  ế ơ ơ ể

hi n ni m xúc đ ng thiêng liêng, thành kính, lòng bi t  n và t  hào xen l n n i xót đau khi tác gi  vào lăng vi ng ệ ề ộ ế ơ ự ẫ ỗ ả ếBác

2. Tác ph m ẩ :

a.  Sáng tác: Năm 1976, sau khi cu c kháng chi n ch ng M  k t thúc th ng l i, đ t nộ ế ố ỹ ế ắ ợ ấ ước th ng nh t, lăngố ấ  

Ch  t ch H  Chí Minh cũng v a khánh thành, Vi n Phủ ị ồ ừ ễ ương ra thăm mi n B c, vào lăng vi ng Bác H  Bài thề ắ ế ồ ơ 

“Vi ng lăng Bác” đế ược sáng tác trong d p đó và in trong t p th  “Nh  m y mùa xuân” (1978).ị ậ ơ ư ấ

b. Th  thể ơ: Th  8 ch  nh ng không câu n  vào quy đ nh cũ nên có dòng 7 ch , 9 ch ơ ữ ư ệ ị ữ ữ

c. M ch c m xúc c a bài thạ ả ủ ơ: M ch c m xúc đi theo trình t  vào vi ng lăng Bác : bên ngoài lăng (hàng tre, ạ ả ự ếdòng người), bên trong (xúc đ ng th y Bác trong gi c ng  bình yên), và khi s p ph i tr  v  (mong ộ ấ ấ ủ ắ ả ở ề ước mãi bên Bác). C m xúc bao trùm c a tác gi  : ni m xúc đ ng thiêng liêng, thành kính, lòng bi t  n và t  hào pha l n xót xa ả ủ ả ề ộ ế ơ ự ẫkhi vào vi ng lăng Bác.ế

d. N i dung, ngh  thu t:ộ ệ ậ

­ N i dung:ộ  Bài th  th  hi n lòng thành kính và ni m xúc đ ng sâu s c c a nhà th  và c a m i ngơ ể ệ ề ộ ắ ủ ơ ủ ọ ười khi vào lăng vi ng Bác.ế

­ Ngh  thu t:ệ ậ

Đ  c ề ươ ng ôn t p HK II ậ+ Bài th  có gi ng đi u phù h p v i n i dung tình c m, c m xúcv a trang nghiêm sâu l ng v a tha thi t,ơ ọ ệ ợ ớ ộ ả ả ừ ắ ừ ế  đau xót, t  hào, th  hi n tâm tr ng xúc đ ng c a nhà th  vào lăng vi ng Bác.ự ể ệ ạ ộ ủ ơ ế

+ Th  th  tám ch  có dòng b y ch  gieo v n l ng. Kh  th  không c  đ nh có khi li n khi cách nh p. Nh pể ơ ữ ả ữ ầ ư ổ ơ ố ị ề ị ị  

th  ch m, di n t  s  trang nghiêm, thành kính, l ng đ ng.ơ ậ ễ ả ự ắ ọ

+  Hình  nh th  sáng t o, có nhi u bi n pháp ngh  thu t:  n d , tả ơ ạ ề ệ ệ ậ ẩ ụ ượng tr ng.ư

II. G i ý phân tích bài th  “Vi ng lăng Bác”ợ ơ ế

       ­ Kh  1:ổ  Tác gi  gi i thi u hoàn c nh Con   mi n Nam ra thăm lăng Bác, đ ng th i b c l  tâm tr ng d n nén,ả ớ ệ ả ở ề ồ ờ ộ ộ ạ ồ  xúc đ ng, b i đây là cu c vi ng thăm thiêng liêng, đ y ý nghĩa v i cách x ng hô Con – Bác . Hình  nh đ u tiên nhà ộ ở ộ ế ầ ớ ư ả ầ

th  chú ý là hàng tre thân thu c, kiên cơ ộ ường, b n b , bi u tr ng cho đ t nề ỉ ể ư ấ ước, cho dân t c Vi t Nam.ộ ệ

+ Câu th  đ u: Con   mi n Nam ra thăm lăng Bác không ch  gi i thi u hoàn c nh mà còn g i lên tâm tr ng ơ ầ ở ề ỉ ớ ệ ả ợ ạ

đ c bi t thiêng liêng, đ y ý nghĩa c a cu c vi ng lăng Bác. ặ ệ ầ ủ ộ ế

Cách x ng hô th t g n gũi, thân thư ậ ầ ương. V i muôn tri u ngớ ệ ười dân VN, Bác mãi “là Cha, là Bác, là Anh. Người không con mà có tri u con“  cho nên nhà th  m i x ng con. Các nhà th  T  H u, Xuân Di u, Ch  Lan Viên, ệ ơ ớ ư ơ ố ữ ệ ế

Nguy n Đình Thi đ u x ng con v i Bác. Nh ng con   mi n Nam, c a Vi n Phễ ề ư ớ ư ở ề ủ ễ ương mang m t s c thái thiêng ộ ắliêng b  đó là ti ng lòng c a đ a con đi xa v ng m t khi cha m t. ở ế ủ ứ ắ ặ ấ

+  C m t  Mi n Nam g i bao ni m xúc đ ng: Mi n Nam là n i xa xôi, m nh đ t x a cha ông đi m  cõi. ụ ừ ề ợ ề ộ ề ơ ả ấ ư ở

Mi n Nam, n i đi trề ơ ước v  sau. Mi n Nam, m nh đ t sinh th i Bác h ng khát khao mong nh : Bác nh  mi n Nam ề ề ả ấ ờ ằ ớ ớ ề

n i nh  nhà­ Mi n Nam mong Bác n i mong cha(T  H u). ỗ ớ ề ỗ ố ữ

+ Ch  “thăm” đữ ược tác gi  s  d ng th t tinh t  và g i c m. Nó v a gi m nh  n i đau đ n xót xa, v a nh  ả ử ụ ậ ế ợ ả ừ ả ẹ ỗ ớ ừ ư

kh ng đ nh trong lòng mình: Bác H , v  cha già kính yêu v n còn đó, Ngẳ ị ồ ị ẫ ười ch  đang n m ngh  đó thôi. Và tác gi  ỉ ằ ỉ ả

nh  ngư ười con đi xa lâu ngày, nay ch  ch  g p l i bóng dáng ngỉ ờ ặ ạ ười cha  thân yêu. 

+ C nh v t đ u tiên mà nhà th  nhìn th y   bên lăng Bác là hàng tre bát ngát. Ngả ậ ầ ơ ấ ở ười con xa l n đ u tiên v  ầ ầ ề

v i quê cha đã xúc đ ng trớ ộ ước hàng tre xanh quanh n i   c a Ngơ ở ủ ười. Hàng tre có th c bên lăng Bác đự ược nhìn v i ớcon m t liên tắ ưởng nhân hoá và tưởng tượng vì th  thành hàng tre bát ngát, thành màu xanh dân t c (xanh xanh Vi tế ộ ệ  Nam) thành nh ng chi n sĩ trung kiên b t ch p bão táp, m a sa (Bão táp m a sa đ ng th ng hàng). Nh  v y, lăng ữ ế ấ ấ ư ư ứ ẳ ư ậBác th t g n gũi, thân thu c nh  m t làng quê sau lu  tre xanh. Nh ng   đây cũng có nét tậ ầ ộ ư ộ ỹ ư ở ượng tr ng: Tre bi u ư ể

tượng cho m t dân t c c n cù, hiên ngang, m nh m , x p thành hàng cùng v i các chi n sĩ v  binh canh gi c ng  ộ ộ ầ ạ ẽ ế ớ ế ệ ấ ủcho Người. Nh ng câu th    kh  th  này không ch  d ng l i   vi c t  khung c nh quanh lăng v i hàng tre có th t ữ ơ ở ổ ơ ỉ ừ ạ ở ệ ả ả ớ ậ

mà còn g i ra nh ng ý nghĩa sâu xa. Đ n v i Bác chúng ta g p đợ ữ ế ớ ặ ược dân t c và n i Bác yên ngh  đ i đ i cũng xanh ộ ơ ỉ ờ ờmát bóng tre c a làng quê Vi t Nam.ủ ệ

       ­ Kh  2ổ : Th  hi n c m xúc c a nhà th  khi đ ng trể ệ ả ủ ơ ứ ước lăng. Hai câu th  đ u, nhà th  s  d ng hình  nh th c ơ ầ ơ ử ụ ả ự

và hình  nh  n d  đ  nói lên s  vĩ đ i c a Bác, lòng tôn kính c a nhà th  đ i v i Bác. Hai câu th  sau tác gi  s  ả ẩ ụ ể ự ạ ủ ủ ơ ố ớ ơ ả ử

d ng cách so sánh ng m m i l  đ  th  hi n t m lòng ti c thụ ầ ớ ạ ể ể ệ ấ ế ương, s  g n bó c a nhân dân đ i v i Bác.ự ắ ủ ố ớ

+ Theo đoàn người, tác gi  vào thăm lăng Bác, nhà th  nhìn th y:ả ơ ấ

Ngày ngày m t tr i đi qua trên lăngặ ờ

Th y m t m t tr i trong lăng r t đấ ộ ặ ờ ấ ỏ

M t tr i ngày ngày đi qua trên lăng là m t tr i c a thiên nhiên vũ tr , ngu n sáng l n nh t r c r  vĩnh vi n ặ ờ ặ ờ ủ ụ ồ ớ ấ ự ỡ ễ

c a th  gian. Nh ng m t tr i  y còn th y và nh n ra m t m t tr i khác, m t m t tr i trong lăng r t đ  M t tr i ủ ế ư ặ ờ ấ ấ ậ ộ ặ ờ ộ ặ ờ ấ ỏ ặ ờtrên cao được nhân hoá, nhìn m t tr i trong lăng b ng đôi m t c a m t tr i. M t hình  nh ch a bao s  tôn kính đ iặ ờ ằ ắ ủ ặ ờ ộ ả ứ ự ố  

v i Bác H  vĩ đ i! B ng hình  nh  n d  nhà th  đã ví Bác là m t tr i. Ngớ ồ ạ ằ ả ẩ ụ ơ ặ ờ ười là m t tr i đ  r c r  màu cách m ngặ ờ ỏ ự ỡ ạ  

s  mãi chi u sáng đẽ ế ường chúng ta đi b ng s  nghi p c a Ngằ ự ệ ủ ười. Đây là nét ngh  thu t  n d  đ y  sáng t o c a tácệ ậ ẩ ụ ầ ạ ủ  

gi  Hình  nh  n d : M t tr i trong lăng r t đ  v a nói lên s  vĩ đ i c a Bác H , v a ca ng i công lao to l n c a ả ả ẩ ụ ặ ờ ấ ỏ ừ ự ạ ủ ồ ừ ợ ớ ủBác, v a th  hi n s  tôn kính c a nhân dân, c a tác gi  v i Bác.ừ ể ệ ự ủ ủ ả ớ

+  Đ c đáo h n, nhà th  còn sáng t o m t hình  nh khác đ  ca ng i Bác.ộ ơ ơ ạ ộ ả ể ợ

Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ

K t tràng hoa dâng b y mế ả ươi chín mùa xuân

Hình  nh dòng ngả ười đi trong thương nh  l i k t l i thành nh ng trành hoa ch  là hình  nh t  th c so sánh ớ ạ ế ạ ữ ỉ ả ả ự

nh ng dòng ngữ ườ ế ại x p l i thành hàng dài vào lăng vi ng Bác trông nh  nh ng tràng hoa vô t n. Nó còn có nghĩa ế ư ữ ậ

Đ  c ề ươ ng ôn t p HK II ậ

c a lòng ngủ ười. Nh ng bông hoa tữ ươi th m  y đang đ n dâng lên Ngắ ấ ế ười nh ng gì t t đ p nh t. Dâng lên b y ữ ố ẹ ấ ả

mươi chín năm tu i  đ p nh  b y mổ ẹ ư ả ươi chín mùa xuân và đã làm ra nh ng mùa xuân cho đ t nữ ấ ước, cho con người 

c a Bác. Hình  nh hoán d  này v a đ p v a m i l , th  hi n tình c m thủ ả ụ ừ ẹ ừ ớ ạ ể ệ ả ương nh , kính yêu và s  g n bó c a ớ ự ắ ủnhân dân v i Bác.ớ

       ­ Kh  3ổ : Th  hi n c m xúc và suy nghĩ c a nhà th  khi vào trong lăng. Không gian trong lăng thanh khi t, yên ể ệ ả ủ ơ ếtĩnh; ánh sáng d u nh  nh  ánh sáng to  ra t  v ng trăng hi n hoà. Tuy ý th c r ng Bác v n còn s ng mãi trong s  ị ẹ ư ả ừ ầ ề ứ ằ ẫ ố ựnghi p cách m ng và tâm trí c a nhân dân nh  b u tr i xanh vĩnh vi n trên cao, nh ng nhà th  vô cùng đau xót vì ệ ạ ủ ư ầ ờ ễ ư ơBác đã v  cõi vĩnh h ng.ề ằ

+ Nhà th  vào lăng, đơ ược th y Bác n m trong gi c ng  bình yên gi a m t v ng sáng nh  nh , d u hi n. ánhấ ằ ấ ủ ữ ộ ầ ẹ ẹ ị ề  sáng  y n i Bác n m đấ ơ ằ ược nhà th  miêu t  nh  ánh sáng m t v ng trăng d u hi n:ơ ả ư ộ ầ ị ề

V i hình  nh v ng trăng sáng d u hi n d ng ý c a nhà th  mu n t o ra m t h  th ng hình  nh vũ tr  đ  ví ớ ả ầ ị ề ụ ủ ơ ố ạ ộ ệ ố ả ụ ể

v i Bác. Ngớ ười có lúc nh  m t tr i r c r   m áp, có lúc d u hi n nh  ánh trăng r m. Bác c a chúng ta là nh  v y. ư ặ ờ ự ỡ ấ ị ề ư ằ ủ ư ậ

M t tr i, ánh trăng, tr i xanh đó là nh ng cái mênh mông, bao la b t di t c a vũ tr  đặ ờ ờ ữ ấ ệ ủ ụ ược nhà th  ví v i cái bao la, ơ ớ

r ng l n trong tình thộ ớ ương c a Bác. Đó cũng là bi u hi n vĩ đ i, r c r  cao siêu c a con ngủ ể ệ ạ ự ỡ ủ ười và s  nghi p c a ự ệ ủBác. 

+Ni m xúc đ ng thành kính và n i đau xót c a nhà th  đã đề ộ ỗ ủ ơ ược th  hi n r t chân thành và sâu s c: V n ể ệ ấ ắ ẫ

bi t tr i xanh là mãi mãi­ Mà sao nghe nhói   trong tim. Đây là cái gi t mình th ng th t, m t s  mâu thu n gi a lí ế ờ ở ậ ả ố ộ ự ẫ ữtrí và tình c m. Lí trí tin r ng Bác v n còn s ng mãi cùng non sông đ t nả ằ ẫ ố ấ ước, nh  tr i xanh còn mãi trên đ uư ờ ầ

Bác s ng nh  tr i đ t c a ta (T  H u).ố ư ờ ấ ủ ố ữ

Nh ng trái tim l i không th  không đau nhói, xót xa vì s  ra đi c a Bác. Đó là n i đau oà ra t  đáy sâu c a ư ạ ể ự ủ ỗ ừ ủtrái tim: Bác m t r i! Bác không th  g p m t v i nh ng đ a con mi n Nam mà Ngấ ồ ể ặ ặ ớ ữ ứ ề ườ ằi h ng ch  mong.ờ

       ­ Kh  4ổ : Th  hi n n i ni m thi t tha và ể ệ ỗ ề ế ước nguy n c a nhà th  mu n đệ ủ ơ ố ược mãi   bên Bác (Chú ý đi p ng  ở ệ ữ

mu n làm và k t c u đ u cu i tố ế ấ ầ ố ương  ng (cây tre)). Đây là ứ ước nguy n chân thành, l i h a thu  chung c a nhà thệ ờ ứ ỷ ủ ơ 

v i Bác. Đó cũng là l i nói h  ý nguy n c a đ ng bào mi n Nam, c a m i chúng ta quy t tâm đi theo lí tớ ờ ộ ệ ủ ồ ề ủ ỗ ế ưởng cao 

đ p và con đẹ ường cách m ng Bác đã v ch ra.ạ ạ

+  Kh  cu i khép l i nh ng n i đau, m t mát mà c  dân t c đã tr i qua khi nghe tin Bác qua đ i (1969). Ch  ổ ố ạ ữ ỗ ấ ả ộ ả ờ ỉcòn l i nh ng gi t nạ ữ ọ ước m t c a ngắ ủ ười con vi ng mu n: Mai v  MN thế ộ ề ương trào nước m t. Nghĩ đ n ngày mai ắ ế

v  mi n Nam, n i thề ề ỗ ương xót trào r i nơ ước m t. Không ph i r ng r ng, r m r m, mà là trào, m t c m xúc th t ắ ả ư ư ơ ớ ộ ả ậchân thành, mãnh li t.ệ

+Và theo đó là nh ng ni m ao ữ ề ước, nh ng mong m i mãi mãi bên Ngữ ỏ ười:

Mu n làm con chim hót quanh lăng Bácố

Mu n làm đoá hoa to  hố ả ương đâu đây

Mu n làm cây tre trung hi u ch n này.ố ế ố

Là chim, là hoa, là cây nh ng t t c  là   bên lăng,   quanh lăng. Chim dâng ti ng hót, hoa dâng mùi hư ấ ả ở ở ế ương, tre trung hi u gác gi c ng  êm đ m. ế ấ ủ ề Ước mu n đó th  hi n tình c m thành kính, thiêng liêng c a nhà th , m t ố ể ệ ả ủ ơ ộ

người con Nam B , nh ng đó cũng là tình c m c a nhân dân mi n Nam, c a dân t c Vi t Nam đ i v i Bác. Đ  ộ ư ả ủ ề ủ ộ ệ ố ớ ể

di n t  n i ni m riêng nh ng mang tình c m khái quát chung  y, tác gi  đã vi t m t lo t câu th  không ch  ng , ễ ả ỗ ề ư ả ấ ả ế ộ ạ ơ ủ ữ

nh n m nh ba l n đi p ng  mu n làm nh  m t khát v ng khôn nguôi. Khát v ng c a nh ng ngấ ạ ầ ệ ữ ố ư ộ ọ ọ ủ ữ ười đã m t l n ộ ầ

được v  thăm lăng, nh ng ngề ữ ười ch a m t l n đư ộ ầ ược đ n thăm lăng mà t m lòng luôn hế ấ ướng v  Bác kính yêu.ề

­ Nh n xét thành công c a bài thậ ủ ơ:

 Bài th  t  l i m t ngày ra thăm lăng Bác, t  lúc tinh sơ ả ạ ộ ừ ương đ n tr a, đ n chi u. Nh ng th i gian trong ế ư ế ề ư ờ

tưởng ni m là th i gian vĩnh vi n c a vũ tr , c a tâm h n. C  bài th  b n kh , kh  nào cũng trào dâng m t ni m ệ ờ ễ ủ ụ ủ ồ ả ơ ố ổ ổ ộ ề

Đ  c ề ươ ng ôn t p HK II ậ

thương nh  bao la và xót thớ ương vô h n. B n kh  th , kh  nào cũng đ y  p  n d , nh ng  n d  đ p và trang nhã, ạ ố ổ ơ ổ ầ ắ ẩ ụ ữ ẩ ụ ẹ

th  hi n s  thăng hoa c a tình c m cao c , nâng cao tâm h n con ngể ệ ự ủ ả ả ồ ười. Vi ng lăng Bác c a nhà th  Vi n Phế ủ ơ ễ ươ  ng

là m t đóng góp quý báu vào kho tàng thi ca vi t v  Ch  t ch H  Chí Minh, lãnh t  vĩ đ i, kính yêu c a dân t c. ộ ế ề ủ ị ồ ụ ạ ủ ộChúng ta, con cháu c a Bác xin nguy n nh  nhà th  VP làm ti ng chim hót, làm bông hoa đ p, làm cây tre trung ủ ệ ư ơ ế ẹ

hi u và s n sàng làm muôn ngàn công vi c t t đ  kính dâng lên Ngế ẵ ệ ố ể ười

BÀI 3: SANG THU

I. Ki n th c c n nh ế ứ ầ ớ

1. T    ác     gi    ả    :   

­ H u Th nh (Nguy n H u Th nh) sinh năm 1942, quê Vĩnh Phúc. Ông là nhà th  trữ ỉ ễ ữ ỉ ơ ưởng thành trong quân 

đ i. T  m t cán b  văn hóa, tuyên hu n và sáng tác th , ông đã làm Phó t ng biên t p t p chí Văn ngh  quân đ i, ộ ừ ộ ộ ấ ơ ổ ậ ạ ệ ộ

T ng biên t p báo Văn ngh …. T  năm 2000, ông là T ng th  kí H i Nhà văn Vi t Nam. ổ ậ ệ ừ ố ư ộ ệ

­ Th  ông mang đ m h n th  Vi t Nam dân dã, m c m c, tinh t , nhi u rung c m. Ông vi t nhi u v  con ơ ậ ồ ơ ệ ộ ạ ế ề ả ế ề ề

người, cu c s ng   nông thôn và mùa thu. Nhi u bài th  thu c a ông mang c m xúc bâng khuâng, v n vộ ố ở ề ơ ủ ả ấ ương trướ  c

đ t tr i trong tr o, đang chuy n bi n nh  nhàngấ ờ ẻ ể ế ẹ

2. Tác ph m ẩ :

a.  Sáng tác:  Sang thu được sáng tác vào g n cu i năm 1977, in l n đ u trên báo Văn ngh  In trong t p “T  chi nầ ố ầ ầ ệ ậ ừ ế  hào đ n thành ph ”ế ố

b. Th  thể ơ: Năm ti ng ­ ngũ ngônế  

c. M ch c m xúc c a bài thạ ả ủ ơ: Bài th  là nh ng c m nh n tinh t , nh ng rung đ ng b t ch t c a nhà th  v  s  ơ ữ ả ậ ế ữ ộ ấ ợ ủ ơ ề ự

bi n đ i c a đ t tr i t  cu i h  sang thu.ế ổ ủ ấ ờ ừ ố ạ

đ n. Gió se mang theo hế ương  i c a đ ng quê. Nh n ra trong gió có hổ ủ ồ ậ ương  i là c m nh n tinh t  c a m t ngổ ả ậ ế ủ ộ ườ  i

s ng gi a đ ng quê và nhà th  đã đem đ n cho ta m t tín hi u mùa thu dân dã mà thi v , ông đã phát hi n ra m t nétố ữ ồ ơ ế ộ ệ ị ệ ộ  

đ p th t đáng yêu c a mùa thu vùng nông thôn đ ng b ng B c B ẹ ậ ủ ồ ằ ắ ộ

­ Trong “Sang thu”, d u hi u đ u thu là hấ ệ ầ ương  i, làn gió và sổ ương thu. Nh ng không ph i là “sư ả ương thu man mác đ u gh nh” c a T n Đà mà là : “Sầ ề ủ ả ương chùng chình qua ngõ”­ m t hình  nh lung linh huy n  o. Khôngộ ả ề ả  còn là nh ng h t sữ ạ ương mà đã là m t màn sộ ương m ng nh  trôi, đang chuy n đ ng ch m ch m n i đỏ ẹ ể ộ ầ ậ ơ ường thôn ngõ xóm. “Chùng chình”là t  láy g i hình di n t  hành đ ng ch m ch p nh  là c  ý ch m l i. Nhà th  đã th i h nừ ợ ễ ả ộ ậ ạ ư ố ậ ạ ơ ổ ồ  

Đ  c ề ươ ng ôn t p HK II ậvào câu th  khi n cho màn sơ ế ương thu ch a đ y tâm tr ng, nh  ngứ ầ ạ ư ười đi còn vương v n, ng p ng ng khi qua ngõấ ậ ừ  nhà ai……

b.  Con người ( c m xúc c a nhà th ).ả ủ ơ

­  C m nh n phút giao mùa sang thu là s  ng  ngàng. Do ng  ngàng nên c  kh u giác, c  xúc giác và th  giácả ậ ự ỡ ỡ ả ứ ả ị  

đ u nh  mách b o thu v  mà v n ch a th  tin, ch a dám ch c. T  “hình nh ” là s  ph ng đoán n a tin, n a ng ,ề ư ả ề ẫ ư ể ư ắ ừ ư ự ỏ ử ử ờ  

là cái ng  ngàng, ng c nhiên trong cái c m xúc bâng khuâng, xao xuy n c a thi sĩ. Qua đó, ta hi u tâm h n nhà thỡ ạ ả ế ủ ể ồ ơ 

nh y c m, yêu thiên nhiên, yêu hạ ả ương thu v i tình yêu tha thi t.ớ ế

*kh  2: Quang c nh vào thu  ổ ả

­ S  v n đ ng c a hình  nh thiên nhiên trong th i kh c chuy n mùa đự ậ ộ ủ ả ờ ắ ể ượ ụ ểc c  th  hoá b ng nh ng đ i thayằ ữ ổ  

c a v n v t. ủ ạ ậ Sông lúc sang thu không còn cu n ch y d  d i nh  nh ng ngày hè m a lũ, mà êm   d nh dàng nhộ ả ữ ộ ư ữ ư ả ề ư đang l ng l i, đang tr m xu ngắ ạ ầ ố  M t ch  “d nh dàng” mà nói lên độ ữ ề ược cái dáng v  khoan thai, thong th  c a conẻ ả ủ  sông mùa thu, ng  nh  nó đỡ ư ược ngh  ng i tho i mái khi mùa nỉ ơ ả ước lũ cu n cu n đã đi qua. ồ ộ

­ Đ i l p v i hình  nh đó là ố ậ ớ ả hình  nh đàn chim ả  b t đ u v i vã bay v  t  lúc hoàng hôn. T  b t đ u” trongắ ầ ộ ề ổ ừ ắ ầ  

ý th  đơ ược dùng r t đ c đáo “b t đ u v i vã” ch  không ph i là “đang v i vã”. Ph i tinh t  l m, yêu và g n gũiấ ộ ắ ầ ộ ứ ả ộ ả ế ắ ầ  

v i thiên nhiên l m m i nh n ra đớ ắ ớ ậ ượ ự ắ ầc s  b t đ u trong nh ng cánh chim bay.ữ

­ Cánh chim tr i v i vã bay đi, “có ờ ộ đám mây mùa h ” còn v ng l i. Và mây l u luy n b c chi c c u: ạ ươ ạ ư ế ắ ế ầ

“V t n a mình sang thu”.ắ ử

M t liên tộ ưởng thú v , m t hình  nh đ y ch t th  Ngị ộ ả ầ ấ ơ ười ta thường nói: khăn v t vai, con đắ ường mòn v tắ  ngang sườn núi….H u Th nh đi m vào b c tranh thu c a mình m t hình  nh m i m , g i c m: hai n a c a m tữ ỉ ể ứ ủ ộ ả ớ ẻ ợ ả ử ủ ộ  đám mây thu c v  hai mùa. Không ph i v  đ p c a mùa h  cũng ch a h n là v  đ p c a mùa thu mà đó là v  đ pộ ề ả ẻ ẹ ủ ạ ư ẳ ẻ ẹ ủ ẻ ẹ  

c a th i kh c giao mùa đủ ờ ắ ược sáng t o t  m t h n th  tinh t  và nh y c m đang say th i kh c giao mùa này.Trongạ ừ ộ ồ ơ ế ạ ả ờ ắ  

“chi u sông thề ương”, ông cũng có m t câu th  tộ ơ ương t  v  cách vi t: ự ề ế Đám mây trên Vi t Yên ệ  R  bóng v  B  H ủ ề ố ạ.”

c.   3. Kh  3  ổ  : Nh ng chuy n bi n âm th m trong lòng c nh v t ữ ể ế ầ ả ậ  và  suy ng m c a tác gi ẫ ủ ả

­ Kh  cu i nói v  nh ng bi n chuy n c a n ng, m a, s m trong lúc giao mùa v i nh ng nh n xét tinh tổ ố ề ữ ế ể ủ ắ ư ấ ớ ữ ậ ế 

c a mô  ngủ ộ ười am hi u tể ường t n các hi n tậ ệ ượng th i ti t này:ờ ế

+  Bài th  khép l i b ng hai dòng th  hàm ch a ý nghĩa:ơ ạ ằ ơ ứ

S m cũng b t b t ng ấ ớ ấ ờ Trên hàng cây đ ng tu i ứ ổ

  Hai dòng cu i bài  có hai t ng ý nghĩa: t  th c và  n d  ­ g i ta liên tố ầ ả ự ẩ ụ ợ ưởng đ n m t t ng ý nghĩa khác – ýế ộ ầ  nghĩa v  con ngề ười và cu c s ng. Nh ng ti ng s m b t ng  c a mùa h  đã b t đi lúc sang thu (cũng có th  hi u:ộ ố ữ ế ấ ấ ờ ủ ạ ớ ể ể  hàng cây không còn b  b t ng , b  gi t mình vì ti ng s m n a), nh ng đó còn là nh ng vang đ ng b t thị ấ ờ ị ậ ế ấ ữ ư ữ ộ ấ ường c aủ  ngo i c nh, c a cu c đ i. Và hàng cây đ ng tu i   đây v a g i lên hình  nh nh ng hàng cây không ph i là cònạ ả ủ ộ ờ ứ ổ ở ừ ợ ả ữ ả  non, v a g i t  nh ng con ngừ ợ ả ữ ườ ừi t ng tr i đã t ng vả ừ ượt qua nh ng khó khăn, nh ng thăng tr m c a cu c đ i. Quaữ ữ ầ ủ ộ ờ  

đó, con người càng tr  nên v ng vàng.ở ữ

Đ  c ề ươ ng ôn t p HK II ậHai câu k t đã khép l i bài th  v a là hình  nh thiên nhiên sang thu, v a là suy nghĩ chiêm nghi m v  b nế ạ ơ ừ ả ừ ệ ề ả  thân, v  con ngề ười, v  đât nề ước. Nó v a trang nghiêm ch ng ch c, v a bâng khuâng khiêm nhừ ữ ạ ừ ường nh ng cũngư  

đ y t  hào kiêu hãnh. Chính nhà th  H u Th nh tâm s : v i hình  nh này, ông mu n g i g m suy nghĩ c a mình:ầ ự ơ ữ ỉ ự ớ ả ố ử ắ ủ  khi con người đã t ng tr i thì cũng v ng vàng h n trừ ả ữ ơ ước nh ng tác đ ng b t thữ ộ ấ ường c a ngo i c nh, c a cu c đ i.ủ ạ ả ủ ộ ờ  Bài th  k t thúc, nh ng d  v  v n còn đ  ngơ ế ư ư ị ẫ ể ườ ọi đ c ti p t c nghĩ suy thêm v  cái đi u nhà th  tâm s ế ụ ề ề ơ ự

3. K t lu nế ậ :  “Sang thu” c a H u Th nh đã không ch  mang đ n cho ngủ ữ ỉ ỉ ế ườ ọi đ c nh ng c m nh n m i v  mùa thuữ ả ậ ớ ề  quê hương mà còn làm sâu s c h n tình c m quê hắ ơ ả ương trong trái tim m i ngọ ười

­ Miêu t  mùa thu b ng nh ng bả ằ ữ ước chuy n mình c a v n v t, H u Th nh đã góp thêm m t cách nhìn riêng, m tể ủ ạ ậ ữ ỉ ộ ộ  

l i miêu t  riêng cho mùa thu thi ca thêm phong phúố ả

BÀI 4: NÓI V I CONỚ

I. Ki n th c c n nh ế ứ ầ ớ

1  T    ác     gi    ả    :  

 ­ Y  Phương sinh năm 1948, tên khai sinh là H a Vĩnh Sứ ước

­ Quê : Trùng Khánh ­ Cao B ng, dân t c Tày.ằ ộ

con gái đ u lòng. Tâm s  v i con, còn là tâm s  v i chính mình. Nguyên do thì nhi u, nh ng lí do l n nh t đ  bài  ầ ự ớ ự ớ ề ư ớ ấ ể

th  ra đ i chính là lúc tôi d ơ ờ ườ ng nh  không bi t l y gì đ  v n, đ  tin. C  xã h i lúc b y gi  đang h i h , g p gáp  ư ế ấ ể ị ể ả ộ ấ ờ ố ả ấ

ki m tìm ti n b c. Mu n s ng đàng hoàng nh  m t con ng ế ề ạ ố ố ư ộ ườ i, tôi nghĩ ph i bámvào văn hóa. Ph i tin vào nh ng  ả ả ữ giá tr  tích c c, vĩnh c u c a văn hóa. Chính vì th , qua bài th   y, tôi mu n nói r ng chúng ta ph i v ị ự ử ủ ế ơ ấ ố ằ ả ượ t qua s   ự

+ Qua l i ngờ ười cha nói v i con, nhà th  th  hi n tình c m gia đình  m cúng, ca ng i truy n th ng c n cù, ớ ơ ể ệ ả ấ ợ ề ố ầ

s c s ng m nh m  c a quê hứ ố ạ ẽ ủ ương và dân t c mình.ộ

+ Bài th  giúp ta hi u thêm s c s ng và v  đ p tâm h n c a m t dân t c mi n núi ­ g i nh c tình c m g n ơ ể ứ ố ẻ ẹ ồ ủ ộ ộ ề ợ ắ ả ắ

bó v i truy n th ng quê hớ ề ố ương và ý chí vươn lên trong cu c s ng.ộ ố

­ Ngh  thu t: ệ ậ

+ Hình  nh th  v a c  th  v a khái quát có s c g i c m, cách nói m c m c, so sánh c  th , th  hi n cách ả ơ ừ ụ ể ừ ứ ợ ả ộ ạ ụ ể ể ệnói đ c tr ng c a đ ng bào mi n núi.ặ ư ủ ồ ề

+ L i th  trìu m n tha thi t, đi p t  nh  đi m nh n l i d n dò ân c n, tha thi t ờ ơ ế ế ệ ừ ư ể ấ ờ ặ ầ ế t o nên m t gi ngạ ộ ọ đi u ệ

Đ  c ề ươ ng ôn t p HK II ậ

II. G i ý phân tích bài th  “Nói v i con”ợ ơ ớ

a. Con l n lên trong tình yêu th ớ ươ ng c a cha m ủ ẹ

Chân ph i b ả ướ ớ c t i cha Chân trái b ướ ớ c t i m ẹ

M t b ộ ướ c ch m ti ngnói ạ ế Hai b ướ ớ ế c t i ti ngc ườ i.

b. Con l n lên trong s  đùm b c c a quê h ớ ự ọ ủ ươ ng

Ng ườ ồ i đ ng mình yêu l m, con  i! ắ ơ Đan l  cài nan hoa ờ

Vách nhà ken câu hát.

nghĩa tình:

R ng cho hoa ừ Con đ ườ ng cho nh ngt m lòng ữ ấ

Đ  c ề ươ ng ôn t p HK II ậ

gia đình:

Cha m  mãi nh  v  ngàyc ẹ ớ ề ướ i Ngày đ u tiên đ p nh ttrên đ i ầ ẹ ấ ờ

a. Ng ườ ồ i đ ng mình bi t lo toan và giàu m   ế ơ ướ c ( Giàu ý chí, ngh  l c ) ị ự

Ng ườ ồ i đ ng mình th ươ ngl m con  i! ắ ơ Cao đo n i bu n ỗ ồ

Xa nuôi chi l n ớ

b. Ng ườ ồ i đ ng mình dù s ng trong nghèo kh , gian nan v n th y chung g n bó v i quê h ố ổ ẫ ủ ắ ớ ươ ng, c i  ộ

ngu n ồ

S ng trên đá không chêđá g p g nh ố ậ ề

S ng trong thung khôngchê thung nghèo đói ố

S ng nh  sông nh  su i ố ư ư ố Lên thác xu ng gh nh ố ề Không lo c c nh c ự ọ

Đ  c ề ươ ng ôn t p HK II ậ

c. Ng ườ ồ i đ ng mìnhcó ý th c t  l p, t  c ứ ự ậ ự ườ ng và tinh th n t  tôn dân t c: ầ ự ộ

Ng ườ ồ i đ ng mình thô s da th t ơ ị

Ch ng m y ai nh  béđâu con ẳ ấ ỏ

­ Ng ườ ồ i đ ng mình t đ c đá kê cao quê h ự ụ ươ ng Còn quê h ươ ng thì làmphong t c ụ

tin

3. Mong mu n c a ngố ủ ười cha đ i v i conố ớ

Con  i tuy thô s  da th t ơ ơ ị Lên đ ườ ng

Không bao gi  nh  béđ ờ ỏ ượ c Nghe con.

Đ  c ề ươ ng ôn t p HK II ậ

Bài vi t có tham kh o trên trang: https://www.facebook.com/notes/h c­văn­l p­9ế ả ọ ớ

s ng xã h i và con ngố ộ ười trên tinh th n đ i m i. Lê Minh Khuê là cây bút chuyên v  truy n ng n.ầ ổ ớ ề ệ ắ

2. Tác ph mẩ  : Truy n “Nh ng ngôi sao xa xôi” là m t trong nh ng tác ph m đ u tay c a LMK, vi t năm 1971,ệ ữ ộ ữ ẩ ầ ủ ế  trong lúc cu c kháng chi n ch ng M  đang di n ra ác li t.ộ ế ố ỹ ễ ệ

II. M t s  câu h i xoay quanh tác ph m.ộ ố ỏ ẩ

Câu 1

      : Gi i thích nhan đ   ả ề     : Nh ng ngôi sao xa xôi   ữ  .

­ Tho t đ u, có v  nh  không có gì th t g n bó v i n i dung c a truy n. Và ch  g n đ n cu i câu chuy n,  hìnhạ ầ ẻ ư ậ ắ ớ ộ ủ ệ ỉ ầ ế ố ệ  

nh nh ng ngôi sao m i xu t hi n trong nh ng c m xúc h n nhiên, m  m ng c a Ph ng Đ nh. Ngôi sao trên b u

tr i thành ph  Ánh đèn đi n nh  nh ng vì sao lung linh trong x  s  th n thiên c a nh ng câu chuy n c  tích.ờ ố ệ ư ữ ứ ở ầ ủ ữ ệ ổ+ Bi u hi n cho  cho nh ng tâm h n h t s c h n nhiên, m  m ng, lãng m n c a nh ng cô gái thành ph ể ệ ữ ồ ế ứ ồ ơ ộ ạ ủ ữ ố

+  Bi u hi n cho nh ng khát v ng, ể ệ ữ ọ ước m  trong tâm h n thi u n  v  m t cu c s ng thanh bình, êm   gi aơ ồ ế ữ ề ộ ộ ố ả ữ  

nh ng gì g n gũi kh c li t c a chi n tranh, không khí bàng hoàng c a bom đ n, t t c  nh  tr  nên xa v i.ữ ầ ố ệ ủ ế ủ ạ ấ ả ư ở ờ+ Ánh sáng c a các vì sao thủ ường nh  bé, không d  nh n ra, không r c r  chói loà nh  m t tr i, và cũng khôngỏ ễ ậ ự ỡ ư ặ ờ  bàng b c, th m đ m bao ph  nh  m t trăng. Nhi u khi nhìn lên b u tr i, ta ph i th t chăm chú m i phát hi nạ ấ ẫ ủ ư ặ ề ầ ờ ả ậ ớ ệ  

ra nh ng ngôi sao  y. ữ ấ

­ Ph i chăng v  đ p c a các cô thanh niên xung phong  y cũng nh  nh ng ngôi sao xa xôi kia, ngoài nh ng vả ẻ ẹ ủ ấ ư ữ ữ ẻ 

đ p r c r  c a t t c  các chi n sĩ thanh niên xung phong đó là: tinh th n dũng c m không ng i gian kh , hyẹ ự ỡ ủ ấ ả ế ầ ả ạ ổ  sinh; tinh th n trách nhi m; tình đ ng đ i g n k t. Ba cô gái Thanh niên xung phong ­ Phầ ệ ồ ộ ắ ế ương Đ nh, Thao Nhoị  

l i có v  đ p riêng chúng ta ph i th t chăm chú m i nhìn th y đạ ẻ ẹ ả ậ ớ ấ ược nét đáng yêu, đáng quý, đánh tr ng đó là vọ ẻ 

đ p c a tâm h n tẹ ủ ồ ươ ẻ ễ ải tr : d  c m xúc, hay m  m ng, nhi u m  ơ ộ ề ơ ước, d  vui, d  bu n và thích làm đ p.ễ ễ ồ ẹ

Câu 2 : Tóm t t n i dung c t truy n và nêu ý nghĩa c a truy n ắ ộ ố ệ ủ ệ  ? 

a. Tóm t tắ  : Ba n  thanh niên xung phong làm thành m t t  trinh sát m t đữ ộ ổ ặ ường t i m t đ a đi m trên tuy n đạ ộ ị ể ế ườ  ng

Trường S n. H  s ng trong m t cái hang, dơ ọ ố ộ ưới chân cao đi m, n i tr ng đi m c a tuy n để ơ ọ ể ủ ế ường Trường S n.ơ