Đề cương ôn tập học kì 1 môn Ngữ văn 10 năm 2019-2020 - Trường THPT Phan Bội Châu

Để đạt kết quả cao trong kì thi học kì sắp tới, mời các bạn học sinh cùng tham khảo Đề cương ôn tập học kì 1 môn Ngữ văn 10 năm 2019-2020 - Trường THPT Phan Bội Châu để hệ thống kiến thức và rèn luyện kỹ năng giải bài tập môn học. Chúc các bạn thi tốt.

TRƯỜNG THPT PHAN B I CHÂU Ộ

      T  : NG  VĂNỔ Ữ

Đ  CỀ ƯƠNG ÔN T P MÔN NG  VĂN KH I 10Ậ Ữ Ố

H C KÌ I­ NĂM H C: 2019 – 2020Ọ Ọ

I. TI NG VI TẾ Ệ

1.Ho t đ ng giao ti p b ng ngôn ngạ ộ ế ằ ữ: n m đắ ược:

-Khái ni m ho t đ ng giao ti p b ng ngôn ng ệ ạ ộ ế ằ ữ

-Hai quá trình hình thành ho t đ ng giao ti p b ng ngôn ng :ạ ộ ế ằ ữ

+ T o l p văn b n.ạ ậ ả

+ Lĩnh h i văn b n.ộ ả

-Các nhân t  chi ph i đ n ho t đ ng giao ti p:ố ố ế ạ ộ ế

+ Nhân v t giao ti p.ậ ế

+ Hoàn c nh giao ti p.ả ế

+ N i dung giao ti p.ộ ế

+ M c đích giao ti p.ụ ế

+ Phương ti n và cách th c giao ti p.ệ ứ ế

-Phân tích được các nhân t  giao ti p trong m t văn b n c  th ố ế ộ ả ụ ể

2. Đ c đi m c a ngôn ng  nói và ngôn ng  vi tặ ể ủ ữ ữ ế : n m đắ ược:

Các đ c đi m c a ngôn ng  nói và ngôn ng  vi t( trên c  s  so sánh các đ c đi m ặ ể ủ ữ ữ ế ơ ở ặ ể khác nhau v  hoàn c nh s  d ng, các phề ả ử ụ ương ti n di n đ t c  b n, các y u t  h  tr ,ệ ễ ạ ơ ả ế ố ỗ ợ  

v  t  ng  và câu văn).ề ừ ữ

3. Phong cách ngôn ng  sinh ho tữ ạ : n m đắ ược:

­ Khái ni m ngôn ng  sinh ho t, các d ng bi u hi n c a ngôn ng  sinh ho t.ệ ữ ạ ạ ể ệ ủ ữ ạ

­ Khái ni m phong cách ngôn ng  sinh ho t và các đ c tr ng c  b n( tính c  th , tính ệ ữ ạ ặ ư ơ ả ụ ể

c m xúc và tính cá th ).ả ể

­ Phân tích được các đ c tr ng c  b n c a phong cách ngôn ng  sinh ho t trong m t ặ ư ơ ả ủ ữ ạ ộ văn b n sinh ho t c  th ả ạ ụ ể

3.Th c hành phép tu t   n d  và hoán dự ừ ẩ ụ ụ: n m đắ ược:

-N m đắ ược khái ni m phép tu t   n d  và hoán d ệ ừ ẩ ụ ụ

-Nh n bi t đậ ế ược phép tu t   n d  và hoán d  trong các bài t p.ừ ẩ ụ ụ ậ

II. Đ C VĂNỌ

Văn h c vi t ( Văn h c trung đ i).ọ ế ọ ạ

­ T  lòng ( Ph m Ngũ Lão)ỏ ạ

­ C nh ngày hè ( Nguy n Trãi)ả ễ

­ Nhàn ( Nguy n B nh Khiêm)ễ ỉ

­ Đ c Ti u Thanh kí ( Nguy n Du).ọ ể ễ

 Cách h c:ọ

­ H c thu c lòng các bài th ọ ộ ơ

­ N m đắ ược: tác gi , tác ph m, xu t x , hoàn c nh sáng tác.ả ẩ ấ ứ ả

­ Ph n đ c – hi u phân tích đầ ọ ể ược n i dung, ngh  thu t và ý nghĩa c a t ng văn b n.ộ ệ ậ ủ ừ ả

1. T  lòng( Ph m Ngũ Lão):ỏ ạ  n m đắ ược:

-Hoàn c nh sáng tác bài th ả ơ

-V  đ p c a con ngẻ ẹ ủ ười th i Tr n qua hình tờ ầ ượng trang nam nhi v i lí tớ ưởng và nhân  cách cao c ả

-V  đ p c a th i đ i qua hình tẻ ẹ ủ ờ ạ ượng ba quân v i s c m nh và khí th  hào hùng. ớ ứ ạ ế

C n th y r ng v  đ p con ngầ ấ ằ ẻ ẹ ười và v  đ p th i đ i hoà quy n vào nhau.ẻ ẹ ờ ạ ệ

-Hình  nh hoành tráng, có s c bi u c m m nh m , thiên v  g i t ả ứ ể ả ạ ẽ ề ợ ả

*Ki n th c c  b n.ế ứ ơ ả

1.1. Tìm hi u chung v  tác gi : ể ề ả Ph m Ngũ Lão (1255ạ  ­ 1320)

-Người làng Phù  ng, huy n ĐỦ ệ ường Hào (nay thu c huy n Ân Thi, t nh H ng Yên).ộ ệ ỉ ư

-Là người văn võ toàn tài; có nhi u công l n trong kháng chi n ch ng quân Mông – ề ớ ế ố Nguyên; được phong ch c Đi n suý, tứ ệ ước Quan n i h u.ộ ầ

-Tác ph m hi n còn: ẩ ệ Tỏ lòng (Thu t hoài) ậ  và Vi ng Th ế ượ ng t ướ ng qu c công H ng  ố ư

Đ o Đ i V ạ ạ ươ  (Vãn T ng ượ ng t ướ ng qu c công H ng Đ o Đ i V ố ư ạ ạ ươ ng).

1.2. Đ c – hi u văn b nọ ể ả

* N i dungộ

-V  đ p con ngẻ ẹ ười và th i đ i nhà Tr nờ ạ ầ

+Hình  nh tráng sĩ: hi n lên qua t  th  "c m ngang ng n giáo" (ả ệ ư ế ầ ọ hoành sóc) gi  non ữ sông. Đó là t  th  hiên ngang v i v  đ p kì vĩ mang t m vóc vũ tr ư ế ớ ẻ ẹ ầ ụ

+ Hình  nh "ba quân": hi n lên v i s c m nh c a đ i quân đang sôi s c khí th  ả ệ ớ ứ ạ ủ ộ ụ ế quy t chi n quy t th ng.ế ế ế ắ

+ Hình  nh tráng sĩ l ng trong hình  nh "ba quân" mang ý nghĩa khái quát, g i ra ả ồ ả ợ hào khí dân t c th i Tr n ­ "hào khí Đông A".ộ ờ ầ

-Khát v ng cao đ p c a Ph m Ngũ Lãoọ ẹ ủ ạ

Khát v ng l p công danh đ  tho  "chí nam nhi", cũng là khát v ng đọ ậ ể ả ọ ược đem tài trí 

"t n trung báo qu c"ậ ố

-th  hi n l  s ng l n c a con ngể ệ ẽ ố ớ ủ ười th i đ i Đông A.ờ ạ

* Ngh  thu tệ ậ

-Hình  nh th  hoành tráng, thích h p v i vi c tái hi n khí th  hào hùng c a th i đ i ả ơ ợ ớ ệ ệ ế ủ ờ ạ

và t m vóc, chí hầ ướng c a ngủ ười anh hùng

-Ngôn ng  cô đ ng, hàm súc, có s  d n nén cao đ  v  c m xúc.ữ ọ ự ồ ộ ề ả

1.3. Ý nghĩa văn b nả

Tác ph m th  hi n lí tẩ ể ệ ưởng cao c  c a v  danh tả ủ ị ướng Ph m Ngũ Lão, kh c ghi d u ạ ắ ấ

n đáng t  hào v  m t th i kì oanh li t, hào hùng c a l ch s  dân t c

2.C nh ngày hè( Nguy n Trãi): ả ễ n m đắ ược:

-B c tranh thiên nhiên sinh đ ng, giàu s c s ng.ứ ộ ứ ố

-B c tranh cu c s ng con ngứ ộ ố ườ ấi:  m no, thanh bình

-Qua b c tranh thiên nhiên và b c tranh cu c s ng là v  đ p tâm h n Nguy n Trãi ứ ứ ộ ố ẻ ẹ ồ ễ

v i tình yêu thiên nhiên, yêu đ i, n ng lòng v i nhân dân, đ t nớ ờ ặ ớ ấ ước

* Ki n th c c  b n.ế ứ ơ ả

2.1. Tác gi : ả Nguy n Trãi (1380­1442)ễ

-Hi u là  c Trai, quê g c   làng Chi Ng i (Chí Linh ­ H i Dệ Ứ ố ở ạ ả ương). sau d i v  Nh  ờ ề ị Khê (Thường Tín, Hà Tây)

-Xu t thân trong m t gia đình giàu truy n th ng yêu nấ ộ ề ố ước và văn hóa, văn h c.ọ

-Nguy n Trãi là nhà yêu nễ ước, người anh hùng dân t c, danh nhân văn hóa th  gi i.ộ ế ớ 2.2. Đ c – hi u văn b nọ ể ả

Xu t x : là bài th  s  43 thu c m c ấ ứ ơ ố ộ ụ B o kính c nh gi i ả ả ớ , ph n  ầ Vô đề trong Qu c âm  ố thi t p ậ

* N i dungộ

-V  đ p r c r  c a b c tranh thiên nhiên.ẻ ẹ ự ỡ ủ ứ

+M i hình  nh đ u s ng đ ng: hoè l c ọ ả ề ố ộ ụ đùn đùn, r p mát nh  ợ ư gi ươ  ô che r p;  ng ợ

th ch l u ạ ự phun trào s c đ , sen h ng đang đ  n c ngát mùi hắ ỏ ồ ộ ứ ương

+ M i màu s c đ u đ m đà: hoè l c, l u đ , sen h ng.ọ ắ ề ậ ụ ự ỏ ồ

-V  đ p thanh bình c a b c tranh đ i s ng con ngẻ ẹ ủ ứ ờ ố ười: n i ch  cá dân dã thì "lao xao",ơ ợ  

t p n p; ch n l u gác thì "d ng d i" ti ng ve nh  m t b n đàn.ấ ậ ố ầ ắ ỏ ế ư ộ ả

C  thiên nhiên và cu c s ng con ngả ộ ố ườ ềi đ u tràn đ y s c s ng. Đi u đó cho th y m tầ ứ ố ề ấ ộ   tâm h n khát s ng, yêu đ i mãnh li t và tinh t  giàu ch t ngh  sĩ c a tác gi ồ ố ờ ệ ế ấ ệ ủ ả

-Ni m khát khao cao đ pề ẹ

+ Đ m mình trong c nh ngày hè, nhà th  ắ ả ơ ước có cây đàn c a vua Thu n, gãy khúcủ ấ   Nam phong c u m a thu n gió hoà đ  "Dân giàu đ  kh p đòi phầ ư ậ ể ủ ắ ương"

+ L y Nghiêu, Thu n làm "gấ ấ ương báu răn mình", Nguy n Trãi đã b c l  chí ễ ộ ộ

hướng cao c : luôn khát khao đem tài trí đ  th c hành t  tả ể ự ư ưởng nhân nghĩa yêu nước 

thương dân

* Ngh  thu tệ ậ

-H  th ng ngôn t  gi n d , tinh t  xen l n t  Hán Vi t và đi n tích.ệ ố ừ ả ị ế ẫ ừ ệ ể

-S  d ng t  láy đ c đáo: ử ụ ừ ộ đùn đùn, lao xao, d ng d i ắ ỏ

-Hình  nh th  g n gũi, bình d ả ơ ầ ị

-S  d ng nh ng câu th  l c ngôn d n nén c m xúc.ử ụ ữ ơ ụ ồ ả

2.3. Ý nghĩa văn b n: ả T  tư ưởng l n xuyên su t s  nghi p trớ ố ự ệ ước tác c a Nguy n Trãi ủ ễ

­ t  tư ưởng nhân nghĩa yêu nước thương dân ­ được th  hi n qua nh ng rung đ ng tr  ể ệ ữ ộ ữ tình d t dào trạ ướ ảc c nh thiên nhiên ngày hè

3. Nhàn( Nguy n B nh Khiêm):ễ ỉ  n m đắ ược:

-Chân dung cu c s ng: cu c s ng thu n h u, ch t phác, thanh đ m, thu n t  nhiên.ộ ố ộ ố ầ ậ ấ ạ ậ ự

-Chân dung nhân cách: l i s ng thanh cao, tìm s  th  thái trong tâm h n, s ng ungố ố ự ư ồ ố   dung, hoà nh p v i t  nhiên; trí tu  sáng su t, uyên thâm khi nh n ra công danh, phúậ ớ ự ệ ố ậ   quí nh  m t gi c chiêm bao, cái quan tr ng là s  thanh th n trong tâm h n.ư ộ ấ ọ ự ả ồ

* Ki n th c c  b n.ế ứ ơ ả

3.1. Tác gi  :ả

-Nguy n B nh Khiêm (1491­1585), tên huý là Văn Đ t, hi u là B ch Vân C  Sĩ.ễ ỉ ạ ệ ạ ư

-Quê quán: làng Trung Am, nay thu c xã Lí H c, Vĩnh B o, ngo i thành H i Phòng.ộ ọ ả ạ ả

-Con người: + Th ng th n, cẳ ắ ương tr c.ự

+ Là người th y có h c v n uyên thâm, hi u lí s , đầ ọ ấ ể ố ược h c trò suy ọ tôn là Tuy t Giang Phu T  (ngế ử ười th y sông Tuy t).ầ ế

+ Có t m lòng  u th i m n th , yêu nấ ư ờ ẫ ế ước, thương dân

-Các tác ph m:ẩ

+ B ch Vân am thi t p ­ g m 700 bài th  ch  Hán.ạ ậ ồ ơ ữ

+ B ch Vân qu c ng  thi­ kho ng trên 170 bài th  ch  Nôm.ạ ố ữ ả ơ ữ

3.2.Tác ph m :ẩ

* Câu 1­2, 5­6: V  đ p cu c s ng   am B ch Vân c a Nguy n B nh Khiêm: ẻ ẹ ộ ố ở ạ ủ ễ ỉ

Câu 1: Cu c s ng thu n h u, gi n d  gi a thôn quê: mai, cu c, c n câu, nh ng v tộ ố ầ ậ ả ị ữ ố ầ ữ ậ  

d ng lao đ ng nhà nông. Cu c s ng ch t phác, nguyên s  c a th i t  cung t  c p, cóụ ộ ộ ố ấ ơ ủ ờ ự ự ấ   chút ngông ng o so v i thói đ i nh ng ko ngang tàng.ạ ớ ờ ư

-Đ i t  phi m ch  “ai”: ngạ ừ ế ỉ ườ ời đ i, nh ng k  bon chen trong vòng danh l i. “D u ai”ữ ẻ ợ ầ  

t o ý đ i l p gi a ta – ngạ ố ậ ữ ười, v a là kh ng đ nh m t thái đ  m c k  l a ch n c aừ ẳ ị ộ ộ ặ ệ ự ọ ủ  

người, v a kh ng đ nh l i s ng thanh nhàn c a tác gi ừ ẳ ị ố ố ủ ả

-Câu 5­6: Cu c s ng đ m b c mà thanh cao c a tác gi : mùa nào th c  y (măng trúc, ộ ố ạ ạ ủ ả ứ ấ giá đ ); mùa nào c nh s ng  y (h  sen, t m ao)ỗ ả ố ấ ồ ắ

-Nh p th : 1/3/1/2 g i b c tranh t  bình v  c nh sinh ho t v i 4 mùa , có hị ơ ợ ứ ứ ề ả ạ ớ ương s c, ắ mùi v  gi n d  mà thanh cao. Con ngị ả ị ườ ậi t n hưởng thiên nhiên giàu có, phong phú, s nẵ  

có trong t  nhiên.ự

*Câu 3­4, 7­8: V  đ p tâm h n Nguy n B nh Khiêm: ẻ ẹ ồ ễ ỉ

­ Cách nói đ i l p, ngố ậ ược nghĩa:

Ta >< Người

“d i” ạ ­ tìm đ nế “khôn”­ tìm đ nế

“n i v ng v ” ơ ắ ẻ “ch n lao xao” ố

+Nguy n B nh Khiêm th  hi n m t thái đ  xu t­x  và trong cách ch n l  s ng, vi cễ ỉ ể ệ ộ ộ ấ ử ọ ẽ ố ệ   dùng t  “d i”, “khôn” ko mang nghĩa g c t  đi n (d i­ trí tu  th p kém ừ ạ ố ừ ể ạ ệ ấ ; khôn­ trí tuệ 

m n ti p)  là cách nói ngẫ ệ ược nghĩa, hàm ý m a mai, thâm tr m, sâu s c.ỉ ầ ắ

+ “N i v ng v ”: Là n i tĩnh l ng, hoà h p v i thiên nhiên trong s ch, tâm h n ơ ắ ẻ ơ ặ ợ ớ ạ ồ con người th  thái. Là hình  nh  n d  ch  l i s ng thanh b ch, ko màng danh l i, hòa ư ả ẩ ụ ỉ ố ố ạ ợ

h p v i t  nhiên.ợ ớ ự

+“Ch n lao xao” ố : Là n i có cu c s ng sang tr ng, quy n th , con ngơ ộ ố ọ ề ế ườ ối s ng bon  chen, đua danh đo t l i, th  đo n hi m đ c.ạ ợ ủ ạ ể ộ

-Câu 7­ 8:

+ Đi n tích v  Thu n Vu Ph n phú quý ch  là m t gi c chiêm bao. G i nên hình ể ề ầ ầ ỉ ộ ấ ợ

nh đ p: tiên ông, túi th , b u r u, vui c nh s ng nhàn, th n tiên trong c m th c 

nhàn, kh ng đ nh l  s ng đ p c a mình.ẳ ị ẽ ố ẹ ủ

+ Quan ni m s ng: ph  nh n phú quý, danh l i, kh ng đ nh cái t n t i vĩnh h ng ệ ố ủ ậ ợ ẳ ị ồ ạ ằ

là thiên nhiên và nhân cách con người

3.3. T ng k t, ổ ế bài th  “Nhàn“ơ  thể hi n:ệ

-S ng hòa h p v i t  nhiên, gi  c t cách thanh cao.ố ợ ớ ự ữ ố

-V  đ p cu c s ng: đ m b c, gi n d  mà thanh cao.ẻ ẹ ộ ố ạ ạ ả ị

-V  đ p nhân cách: vẻ ẹ ượt lên trên danh l i, coi tr ng l i s ng thanh b ch, hòa h p v i ợ ọ ố ố ạ ợ ớ

t  nhiên.ự

4.Đ c Ti u Thanh kí( Nguy n Duọ ể ễ ): n m đắ ược:

-Bài th  là ti ng khóc xót thơ ế ương cho s  ph n c a m t con ngố ậ ủ ộ ườ ấ ại b t h nh( Ti uể   Thanh) và cũng là ti ng khóc t  thế ự ương cho chính cu c đ i mình(Nguy n Du) cũngộ ờ ễ  

nh  bao con ngư ười tài hoa trong xã h i t  x a đ n nay ộ ừ ư ế

-N i ni m trăn tr  và c  khát v ng ki m tìm tri âm c a Nguy n Du.ỗ ề ở ả ọ ế ủ ễ

- Nh  v y, cùng v i nh ng ngư ậ ớ ữ ười ph  n  tài hoa m nh b c trong m t s  sáng tácụ ữ ệ ạ ộ ố  

c a mình, Nguy n Du đã m  r ng n i dung c a ch  nghĩa nhân đ o trong văn h củ ễ ở ộ ộ ủ ủ ạ ọ   trung đ i: không ch  quan tâm đ n nh ng ngạ ỉ ế ữ ười dân kh n kh  đói c m rách áo mà cònố ổ ơ   quan tâm đ n nh ng ngế ữ ười làm ra giá tr  văn hoá tinh th n cao đ p nh ng b  xã h i đ iị ầ ẹ ư ị ộ ố  

x  b t công, tàn t , gián ti p nêu v n đ  v  s  c n thi t ph i tôn vinh, trân tr ngử ấ ệ ế ấ ề ề ự ầ ế ả ọ  

nh ng ngữ ười làm nên các giá tr  văn hoá tinh th n.ị ầ

* Ki n th c c  b n.ế ứ ơ ả

4.1. Bài th  Đ c Ti u Thanh kí: ơ ộ ể

-Nhan đ : ề

+ Đ c t p th  c a Ti u Thanh.ọ ậ ơ ủ ể

+ Đ c Ti u Thanh truy n.ọ ể ệ

-Hoàn c nh sáng tác ả : được vi t trên đế ường Nguy n Du đi sễ ứ " đ a vào t p B c hành ư ậ ắ

t p l c.ạ ụ

4.2. Đ c hi u: ọ ể

 * Hai câu đ : ề

­ V n hoa bên Tây H  >< Gò hoangườ ồ

 S  đ i ngh ch gi a quá kh  và hi n t i g i l  đ i dâu b , s  h y di t c a th i gianự ố ị ữ ứ ệ ạ ợ ẽ ờ ể ự ủ ệ ủ ờ  

v i cái đ p. Ch a đ ng s  xót xa, thớ ẹ ứ ự ự ương c m cho cái đ p b  tàn phá, vùi d p.ả ẹ ị ậ

 tri t lý v  cái đ p mong manh, d  h  m t. C m th ng cho m t ki p tài hoa, b c 

m nh. Đ  tài c a th  ND.ệ ề ủ ơ

­ “Đ c đi u ộ ế ” ­ M t mình vi ng th ng nàng qua m t t p sách vi t v  cu c đ i nàng ộ ế ươ ộ ậ ế ề ộ ờ

đ c trọ ướ ử ổc c a s

 Câu th  không ch  th  hi n s  đ ng c m, đó còn là cái tình tri k , tri âm c a nh ng ơ ỉ ể ệ ự ồ ả ỉ ủ ữ

người tài hoa, ngh  sĩ.ệ

* Hai câu th  đ  là c m xúc, là tình đ ng đi u c a nh ng tâm h n ngh  sĩ rung đ ng ơ ề ả ồ ệ ủ ữ ồ ệ ộ

trước cu c đ i.ộ ờ

* Hai câu th c: ự

­ Bi n pháp:  n d  tệ ẩ ụ ượng tr ng. ư Son ph n ấ ­ s c đ p.ắ ẹ Văn ch ươ ng tài năng

+T t c  đ u có h n, có th nấ ả ề ồ ầ

+ C m h ng kh ng đ nh s  quý giá, vĩnh h ng c a cái đ p và tài năng con ngả ứ ẳ ị ự ằ ủ ẹ ười.

­ Đi m g p g  c a hai cách c t nghĩa ý th  (sgk ch n cách 1): T m lòng tri âm, ể ặ ỡ ủ ắ ơ ọ ấ

thương c m sâu s c c a Nguy n Du trả ắ ủ ễ ước cu c đ i, s  ph n oan trái c a ngộ ờ ố ậ ủ ườ ắi s c  tài kì n  khi n tr i đ t ghen.ữ ế ờ ấ

­ ND khái quát nh ng giá tr  ngh  thu t, s c đ p  u vi t có s  t n t i riêng, b t ch p ữ ị ệ ậ ắ ẹ ư ệ ự ồ ạ ấ ấ quy lu t sinh – di t c a cu c đ i, c a ngậ ệ ủ ộ ờ ủ ười thường

* Hai câu lu n: ậ

­“ Nh ng m i h n c  kim” ữ ố ậ ổ ­ nh ng m i h n c a ngữ ố ậ ủ ườ ưi x a và nay

­ “Thiên nan v n”­ ấ  khó h i tr i đỏ ờ ược đây là m t câu h i l n ko l i đáp­ h i tr i l i ộ ỏ ớ ờ ỏ ờ ờ

gi i đáp m i h n vì s  phi lí c a cu c đ i: h ng nhan đa truân, b c m nh, tài t  đa ả ố ậ ự ủ ộ ờ ồ ạ ệ ử cùng

 Ti ng nói phê phán vào nh ng đ nh ki n, quy c  phong ki n chà đ p quy n s ng và

h nh phúc c a ngạ ủ ười ph  n  Ti ng nói nhân đ o xót xa.ụ ữ ế ạ

­ S  v n đ ng c a c m xúc trong 6 câu đ u: T  xúc c m xót thự ậ ộ ủ ả ầ ừ ả ương cho Ti u Thanh, ể

thương cho nh ng ki p ngữ ế ười tài hoa b c m nh nói chungạ ệ  và t  thự ương mình “ngã”

* Hai câu k t: ế

­ Nguy n Du lo l ng, băn khoăn ko bi t ai là ngễ ắ ế ười trong mai h u th u hi u, thậ ấ ể ươ  ng

c m ông nh  ông đã đ ng c m, khóc thả ư ồ ả ương nàng Ti u Thanh.T  đó, ND b c b chể ừ ộ ạ  

n i cô đ n, không tìm đỗ ơ ược người tri âm, tri k ỉ

 C m h ng t  thả ứ ự ương: d u hi u c a cái tôi cá nhân.ấ ệ ủ

+T m lòng nhân đ o l n lao, ấ ạ ớ “con m t trông th u sáu cõi và t m lòng nghĩ su t nghìn ắ ấ ấ ố  

đ i” ờ   c a Nguy n Du. B i ông ko nh ng khóc thủ ễ ở ữ ương cho Ti u Thanh, cho nh ngể ữ  

ki p h ng nhan b c ph n thu  trế ồ ạ ậ ở ước, khóc thương cho nh ng ki p tài hoa b c m nhữ ế ạ ệ  

đương th i, trong đó có c  chính ông mà còn khóc cho ngờ ả ườ ời đ i sau ph i khóc mình.ả 4.3. T ng k t.ổ ế

III. LÀM VĂN.­ Ngh  lu n văn h cị ậ ọ :

1/ Yêu c u v  kĩ năngầ ề : H c sinh c n  n m:ọ ầ ắ

-Kĩ năng làm m t bài văn ngh  lu n văn h c v i ki u bài phân tích, đánh giá m t ộ ị ậ ọ ớ ể ộ

nh n đ nh hay m t v n đ  c a tác ph m văn h cậ ị ộ ấ ề ủ ẩ ọ

­ N m k  năng x  lý đ , không đ n thu n là thu c lòng n i dung văn b n.ắ ỹ ử ề ơ ầ ộ ộ ả

2. Yêu c u v  ki n th cầ ề ế ứ : H c sinh c n c ng c , h  th ng l i ki n th c nh ng tác ọ ầ ủ ố ệ ố ạ ế ứ ữ

ph m ph n đ c vănẩ ầ ọ

IV. C U TRÚC Đ  THI: Ấ Ề g m hai ph nồ ầ

Ph n I: Đ c – hi u (3.0 đi m)ầ ọ ể ể

Đ a m t đo n văn, th  và yêu c u h c sinh tr  l i các câu h i t p trung vào các khía ư ộ ạ ơ ầ ọ ả ờ ỏ ậ

c nh nh :ạ ư

­ Phương th c bi u đ t.ứ ể ạ

­ N i dung chính và các thông tin quan tr ng c a văn b n; hi u ý nghĩa c a văn b n, ộ ọ ủ ả ể ủ ả tên văn b n;ả

­ Nh ng hi u bi t v  t  ng , cú pháp, ch m câu, c u trúc, th  lo i văn b n;ữ ể ế ề ừ ữ ấ ấ ể ạ ả

­ M t s  bi n pháp tu t  trong văn b n và tác d ng c a chúngộ ố ệ ừ ả ụ ủ

 Yêu c u tr  l i rõ ý, đúng câu, đúng đo n…

Ph n II:  Làm văn ( 7.0 đi m )ầ ể

    Vi t bài văn ngh  lu n văn h c có n i dung v  các bài th  đã h c. Bài làm theo b  ế ị ậ ọ ộ ề ơ ọ ố

c c 3 ph n:ụ ầ

­   M  bài: Vi t m t đo n văn có 2 ph n: Gi i thi u và d n đở ế ộ ạ ầ ớ ệ ẫ ề

   ­   Thân bài:               + Tri n khai ý theo t ng lu n đi m, m i quan h  đi m là m t đo n văn.ể ừ ậ ể ố ệ ể ộ ạ

        + Cách đ a d n ch ng vào bài làm: Có 3 phàn: gi i thi u d n ch ng, trích d n ư ẫ ứ ớ ệ ẫ ứ ẫ

ch ng và phân tích d n ch ng ( phân tích ngh  thu t đ  làm rõ n i dung đ i v i ứ ẫ ứ ệ ậ ể ộ ố ớ

th )ơ

    ­   K t bài: 1 ho c 2 đo n văn ng n g m 2 ý: Đánh giá chung v  bài th , đo n th  ế ặ ạ ắ ồ ề ơ ạ ơ

…; C m tả ưởng riêng c a b n thân sau khi đ c đo n th , bài th …ủ ả ọ ạ ơ ơ

V. HƯỚNG D N LÀM BÀI:Ẫ

Ph n Iầ : Đ c ­ hi uọ ể

1. V  kĩ năng tr  l i câu h i:ề ả ờ ỏ

a. Xác đ nh n i dung chính và các thông tin quan tr ng c a văn b n (ki u văn ị ộ ọ ủ ả ể

b n, phong cách ngôn ng , phả ữ ương th c bi u đ t, th  th ,….)ứ ể ạ ể ơ

*L u ý: Đ i v i d ng câu h i này, c n đ c k  văn b n, tìm xem trong đó các t  ng  ư ố ớ ạ ỏ ầ ọ ỹ ả ừ ữ

nào đượ ặc l p đi l p l i. Xét n i dung c a nó nói v  đi u gì? Xác đ nh đặ ạ ộ ủ ề ề ị ược n i dung ộ

r i thì đ t tên cho văn b n.ồ ặ ả

*B  sung ki n th c.ổ ế ứ

-Phong cách NN ch c năng: PCNN sinh ho t.ứ ạ

-Phương th c bi u đ t: t  s , miêu t , bi u c m, thuy t minh, ngh  lu n, hành chính ứ ể ạ ự ự ả ể ả ế ị ậ

công v ụ

-Các th  th : ngũ ngôn, th t ngôn, l c bát – l c bát bi n th , t  do…ể ơ ấ ụ ụ ế ể ự

b. G i tên các bi n pháp ngh  thu t và phân tích tác d ng c a chúng.ọ ệ ệ ậ ụ ủ

* L u ý: Đ i v i d ng câu h i này, các em c n ôn l i ki n th c v  các bi n pháp tu tư ố ớ ạ ỏ ầ ạ ế ứ ề ệ ừ 

t  v ng nh  so sánh, nhân hóa,  n d , hoán d , từ ự ư ẩ ụ ụ ương ph n, ch i ch , nói gi m, nóiả ơ ữ ả  

tránh, th m x ng,… và các bi n pháp tu t  cú pháp nh  l p cú pháp, li t kê, chêm xen,ậ ư ệ ừ ư ặ ệ  

câu h i tu t , đ o ng , đ i,…ỏ ừ ả ữ ố

*Nh n di n câu h i chu n xác.ậ ệ ỏ ẩ

-Ch  ra ỉ các bi n pháp tu t : tr  l i hai bi n pháp tu t  tr  lên.ệ ừ ả ờ ệ ừ ở

-Ch  ra bi n pháp tu t  ỉ ệ ừ chính: ch  nêu 1 bi n pháp tu t ỉ ệ ừ

Phân tích tác d ngụ : c n l p lu n rõ hi u qu  bi u đ t c a vi c s  d ng bi n pháp tu ầ ậ ậ ệ ả ể ạ ủ ệ ử ụ ệ

t  đó là gì? ừ

c. Vi t đo n văn ng nế ạ ắ

VI. Đ  THAM KH OỀ Ả

Đ  1:ề

I. Đ C HI U (3,0 đi m)Ọ Ể ể

Đ c đo n trích sau và th c hi n các yêu c u:ọ ạ ự ệ ầ

Xin d y cho cháu bi t đ n th  gi i kì di u c a sách, nh ng cũng đ  cho cháu ạ ế ế ế ớ ệ ủ ư ể  đ  th i  ủ ờ gian đ  l ng l  suy t  v  s  bí  n muôn thu  c a cu c s ng: đàn chim tung ể ặ ẽ ư ề ự ẩ ở ủ ộ ố  cánh trên 

b u tr i, đàn ong bay l ầ ờ ượ n trong n ng, và nh ng bông hoa n  ngát trên đ i ắ ữ ở ồ  xanh

(Trích th  c a c  T ng Th ng Mĩ Abraham Lincoln g i th y Hi u trư ủ ố ổ ố ử ầ ệ ưởng c aủ  con trai 

mình, trong Nh ng câu chuy n v  ngữ ệ ề ườ i th y ầ , NXB Tr , 2011)ẻ Câu 1. Xác đ nh các ph ng th c bi u đ t c a văn b n. (0,5 đi m)ị ươ ứ ể ạ ủ ả ể

Câu 2. "S  bí  n muôn thu  c a cu c s ng" ự ẩ ở ủ ộ ố  mà T ng Th ng Mĩ Abraham ổ ố

Lincoln mu n nói t i là gì? (0,5 đi m)ố ớ ể

Câu 3. Cho bi t n i dung c a văn b n. (1,0 đi m)ế ộ ủ ả ể

Câu 4. Ch  ra và phân tích hi u qu  các bi n pháp ngh  thu t đ c s  d ng trong ỉ ệ ả ệ ệ ậ ượ ử ụ văn b n. (1,0 đi m)ả ể

II. LÀM VĂN (7,0 đi m)ể

` Tri t lí s ng nhàn c a Nguy n B nh Khiêm đế ố ủ ễ ỉ ược th  hi n nh  th  nào trong ể ệ ư ế bài thơ Nhàn (Sách giáo khoa l p 10, t p 1, trang 129, NXB GDVN).ớ ậ

Đ  s  2:ề ố

Ph n I: Đ C HI U (3,0 đi m)ầ Ọ Ể ể

Đ c đo n trích sau và th c hi n các yêu c u t  Câu 1 đ n Câu 4:ọ ạ ự ệ ầ ừ ế

“Th t v y, Nguy n Du, đ i thi hào c a dân t c t ng vi t: “Sách v  đ y b n vách/ Cóậ ậ ễ ạ ủ ộ ừ ế ở ầ ố  

m y cũng không v a”. Đáng ti c, cu c s ng hi n nay dấ ừ ế ộ ố ệ ường nh  “cái đ o” đ c sáchư ạ ọ   cũng d n phôi pha. Sách in nhi u n i không bán đầ ề ơ ược, nhi u nhà xu t b n đóng c a vìề ấ ả ử   thua l , đ c bi t sách b  c nh tranh kh c li t b i nh ng phỗ ặ ệ ị ạ ố ệ ở ữ ương ti n nghe nhìn nh  tiệ ư  

vi, Ipad, đi n tho i Smart, và h  th ng sách báo đi n t  trên Internet. Nhi u gia đìnhệ ạ ệ ố ệ ử ề   giàu có thay t  sách b ng t  rủ ằ ủ ượu các lo i. Các th  vi n l n c a các thành ph  hayạ ư ệ ớ ủ ố  

c a t nh cũng ch  ho t đ ng c m ch ng, c  duy trì s  t n t i.ủ ỉ ỉ ạ ộ ầ ừ ố ự ồ ạ

B ng ch t nh  khi x a còn bé, v i nh ng quy n sách gi u trong áo, tôi có th  đ cỗ ợ ớ ư ớ ữ ể ấ ể ọ   sách khi ch  m  v , lúc n u n i c m, lúc tha th n trong vờ ẹ ề ấ ồ ơ ẩ ườn, v t v o trên cây, lúcắ ẻ   chăn trâu, lúc ch  xe bus  Hay hình  nh nh ng công dân nờ ả ữ ước Nh t m i ngậ ỗ ười m tộ   quy n sách trên tay lúc ng i ch  tàu xe, xem hát, v.v  càng khi n chúng ta thêm yêuể ồ ờ ế  

m n và khâm ph c. Ngày nay, hình  nh  y đã b t đi nhi u, thay vào đó là cái máy tínhế ụ ả ấ ớ ề   hay cái đi n tho i di đ ng. Song sách v n luôn c n thi t, không th  thi u trong cu cệ ạ ộ ẫ ầ ế ể ế ộ  

s ng ph ng hi n nay "ố ẳ ệ

(Trích “Suy nghĩ v  đ c sách” ­ Tr n Hoàng Vy,ề ọ ầ  Báo Giáo d c & Th i đ i, Th  hai,ụ ờ ạ ứ  

ngày 13.4.2015) Câu 1. Xác đ nh ph ng th c bi u đ t chính c a đo n trích. (0,5 đi m)ị ươ ứ ể ạ ủ ạ ể

Câu 2. Hãy gi i thích vì sao tác gi  l i cho r ng: “cu c s ng hi n nay d ng nh  “cáiả ả ạ ằ ộ ố ệ ườ ư  

đ o” đ c sách cũng d n phôi pha”? (0,5 đi m)ạ ọ ầ ể

Câu 3. Nêu n i dung c a đo n trích. (1,0 đi m)ộ ủ ạ ể

Câu 4. Theo anh/ch , đ c sách có nh ng tác d ng nh  th  nào trong cu c s ng conị ọ ữ ụ ư ế ộ ố  

người? (1,0 đi m)ể

Ph n II: LÀM VĂN (7,0 đi m)ầ ể

C m nh n c a anh/ ch  v  b c tranh thiên nhiên ngày hè trong bài Cả ậ ủ ị ề ứ ả nh ngày hè 

c a Nguy n Trãi (Sách giáo khoa l p 10, t p 1, NXB GDVN).ủ ễ ớ ậ

       Chúc h c sinh ôn t p kĩ đ  làm bài ki m tra h c kì đ t k t qu  cao nh t. ọ ậ ể ể ọ ạ ế ả ấ

       ­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­H t­­­­­­­­­­­­­­­ế