Tham khảo và luyện tập với Đề cương ôn tập học kì 1 môn Địa lí 10 năm 2019-2020 - Trường THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm giúp các em hệ thống kiến thức môn học hiệu quả, đồng thời nâng cao khả năng ghi nhớ để đạt kết quả cao trong kì thi sắp tới.
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO GIA LAI
TRƯỜNG THPT NGUYỄN BỈNH KHIÊM
ƠN TẬP HỌC KÌ I - MƠN ĐỊA LÝ LỚP 10 NĂM HỌC 2019-2020
I LÝ THUYẾT
BÀI 15 THỦY QUYỂN MỘT SỐ NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI CHẾ ĐỘ NƯỚC SƠNG MỘT SỐ SƠNG LỚN TRÊN TRÁI ĐẤT
Câu 1 Trình bày vịng tuần hồn của nước trên Trái Đất
Hướng dẫn trả lời
Cĩ hai vịng tuần hồn của nước trên Trái Đất
- Vịng tuần hồn nhỏ: nước biển bốc hơi tạo thành mây và mưa, mưa rơi xuống biển, rồi nước từ biển lại bốc hơi tại thành mây và mưa…
- Vịng tuần hồn lớn: nước biển bốc hơi tạo thành mây, mây được giĩ đưa vào đất liền, gặp lạnh tạo thành mưa và tuyết; mưa rơi và tuyết tan chảy vào các dịng sơng, hồ và một phần thấm xuống đất thành nước ngầm, nước ngầm chảy ra cung cấp nước cho sơng ngịi; nước sơng suối từ lục địa chảy ra biển; rồi nước biển lại bốc hơi…
Câu 2 Chế độ mưa, băng tuyết và nước ngầm co ́ ảnh hưởng như thế nào đến chế đợ nước sơng?
Hướng dẫn trả lời
- Ở miền khí hậu nĩng hoặc những nơi cĩ địa hình thấp ở vùng ơn đới, nguồn tiếp nước cho sơng chủ yếu là nước mưa Chế độ nước sơng ở từng nơi phụ thuộc vào sự phân bố lượng mưa trong năm ở nơi đĩ
- Ở những vùng đất, đá thấm nhiều nước, nước ngầm cĩ vai trị điều hồ chế độ nước sơng
- Ở những miền ơn đới lạnh và những nơi sơng bắt nguồn từ núi cao, nước sơng đều do băng tuyết tan cung cấp Mùa xuân đến, khi nhiệt độ lên cao, băng tuyết tan, sơng được tiếp nhiều nước
Câu 3 Địa thế, thực vật và hồ đầm co ́ ảnh hưởng như thế nào tới chế đợ nước sơng?
Hướng dẫn trả lời
- Địa thế: Miền núi sơng chảy nhanh hơn vùng đồng bằng, do độ dốc của địa hình
- Thực vật: điều hồ dịng chảy cho sơng ngịi, giảm lũ lụt
- Hồ, đầm: điều hồ chế độ nước sơng, khi nước sơng lên một phần đổ vào hồ đầm, ngược lại vào mùa cạn hồ đầm cung cấp nước cho sơng
BÀI 18 SINH QUYỂN
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI SỰ PHÁT TRIỂN VÀ PHÂN BỐ CỦA SINH VẬT
Câu 1 Sinh quyển là gì? Sinh vật cĩ phân bố đều trong tồn bộ chiều dầy của sinh quyển khơng? Tại sao?
Mức độ nhận thức: nhận biết - thơng hiểu
Hướng dẫn trả lời
- Khái niệm: Sinh quyển là một quyển của Trái Đất, trong đĩ tất cả các sinh vật sinh sống
- Sinh vật khơng phân bố đều trong tồn bộ chiều dầy của sinh quyển vì chiều dày của sinh quyển tuỳ
thuộc giới hạn phân bố của sinh vật:
+ Giới hạn phía trên là nơi tiếp giáp tầng ơ dơn của khí quyển (22 -25 km)
+ Giới hạn phía dưới xuống tận đáy đại dương (sâu nhất >11km), ở lục địa xuống tới đáy của lớp vỏ
phong hố
- Phạm vi của sinh quyển bao gồm tồn bộ thuỷ quyển, phần thấp của khí quyển, lớp phủ thổ nhưỡng
và lớp vỏ phong hố
Câu 2 Tại sao nĩi khí hậu là nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển và phân bố của sinh vật?
Mức độ nhận thức: thơng hiểu
Hướng dẫn trả lời
Khí hậu ảnh hưởng trực tiếp tiếp đến sự phân bố của sinh vật thơng qua nhiệt, nước, độ ẩm khơng khí
và ánh sáng
Trang 2- Nhiệt độ tác động trực tiếp đến sự phát triển và phân bố sinh vật Mỗi loài sinh vật thích nghi với một giới hạn nhiệt nhất định Nơi có nhiệt độ thích hợp, sinh vật sẽ phát triển nhanh và thuận lợi
- Nước và độ ẩm không khí quyết định sự sống của sinh vật, do đó tác động trực tiếp đến sự phát triển
và phân bố của sinh vật Nơi có điều kiện nhiệt, nước và ẩm thuận lợi sẽ có nhiều loài sinh vật sinh sống và ngược lại
- Ánh sáng ảnh hưởng rõ rệt đến sự quang hợp của cây xanh
Câu 3 Phân tích ảnh hưởng của nhân tố địa hình đến sự phát triển và phân bố của sinh vật
Mức độ nhận thức: thông hiểu
Hướng dẫn trả lời
- Nhiệt và độ ẩm thay đổi theo độ cao của địa hình làm cho thảm thực vật thay đổi, phân bố theo vành đai khác nhau
- Hướng sườn khác nhau tạo nên sự khác biệt về nhiệt, ẩm, chế độ chiếu sáng do đó ảnh hưởng đến độ cao xuất hiện và kết thúc các vành đai
Câu 4 Con người có ảnh hưởng như thế nào tới sự phát triển và phân bố sinh vật?
Mức độ nhận thức: thông hiểu
Hướng dẫn trả lời
- Tác động tích cực: con người làm thay đổi phạm vi phân bố của nhiều loại cây trồng, vật nuôi ; việc
trồng rừng đã làm mở rộng diện tích rừng
- Tác động tiêu cực: con người đã và đang gây nên sự thu hẹp diện tích rừng tự nhiên, làm mất nơi sinh sống và làm tuyệt chủng nhiều loài động, thực vật hoang dã
BÀI 22 DÂN SỐ VÀ SỰ GIA TĂNG DÂN SỐ
Câu 1 Hãy tri ̀nh bày quy mô dân số dân số trên thế giới
Hướng dẫn trả lời
Dân số thế giới có quy mô ngày càng lớn, tốc độ phát triển ngày càng nhanh
- Tính đến giữa năm 2009, dân số toàn thế giới là 6.810 triệu người
- Quy mô dân số giữa các nước rất khác nhau Trong số hơn 200 quốc gia, có 11 nước đông dân nhất với số dân vượt quá 100 triệu người mỗi nước (chiếm 61% dân số toàn thế giới) Trong khi đó có 17 nước
chỉ có số dân từ 0,01 - 0,1 triệu người mỗi nước (1,18 triệu người, chiếm 0,018% dân số toàn thế giới)
Câu 2 Hãy trình bày đặc điểm gia tăng dân số cơ học
Hướng dẫn trả lời
- Gia tăng cơ học bao gồm hai bộ phận xuất cư và nhập cư Sự chênh lệch giữa số người xuất cư và nhập cư được gọi là gia tăng cơ học
- Trên phạm vi toàn thế giới, gia tăng cơ học không ảnh hưởng đến số dân nhưng đối với từng khu vực, từng quốc gia và từng địa phương thì nhiều khi nó lại có ý nghĩa quan trọng, làm thay đổi số lượng dân
cư, cơ cấu tuổi, giới và các hiện tượng kinh tế –xã hội
Câu 3 Cho biết các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng tới tỉ suất sinh thô và tỉ suất tử thô
Hướng dẫn trả lời
- Các nguyên nhân ảnh hưởng đến tỉ suất sinh thô:
+ Nhân tố chính sách phát triển dân số ở mỗi quốc gia
+ Kết cấu dân số theo độ tuổi, các yếu tố tự nhiên, sinh học
+ Phong tục, tập quán, tâm lí, trình độ dân trí,…
- Các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến tỉ suất tử thô:
+ Kinh tế - xã hội (chiến tranh, đói kém, bệnh tật…)
+ Các thiên tai (động đất, núi lữa, bão lụt…)
+ Tỉ lệ tử vong của trẻ sơ sinh, tuổi thọ trung bình của dân số
Câu 4 Tại sao tỉ suất sinh thô của nhóm nước phát triển thường thấp hơn nhóm nước đang phát triển?
Hướng dẫn trả lời
Nhóm nước phát triển thường có tỉ suất sinh thô thấp hơn nhóm nước đang phát triển vì:
- Kết cấu dân số của các nước phát triển đa phần là kết cấu dân số già
- Trình độ phát triển kinh tế - xã hội cao hơn
- Trình độ dân trí cao, ít bị ảnh hưởng bởi các hủ tục tập quán lạc hậu
Trang 3- Tâm lí, lối sống và các yếu tố xã hội khác
Câu 5 Cho bảng số liệu:
Tình hình gia tăng dân số trên thế giới thời kì 1804 – 2005 (Đơn vị: tỉ người)
Năm
1
804
1
927
1
959
1
974
1
987
1
999
2
005
Số dân trên thế giới
1 0
2 0
3 0
4 0
5 0
6 0
6 4 Nhận xét tình hình tăng dân số trên thế giới trong thời gian trên
BÀI 23 CƠ CẤU DÂN SỐ
Câu 1 Hãy trình bày cơ cấu dân số theo giới tính
Hướng dẫn trả lời
- Khái niệm: Cơ cấu dân số theo giới biểu thị tương quan giữa giới nam so với giới nữ hoặc so với tổng số dân (đơn vị %)
- Cơ cấu dân số theo giới có sự biến động theo thời gian và khác nhau ở từng nước, từng khu vực
- Cơ cấu dân số theo giới có ảnh hưởng đến phân bố sản xuất, tổ chức đời sống và hoạch định chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của các quốc gia
- Khi phân tích cơ cấu dân số theo giới, người ta không chỉ chú ý tới khía cạnh sinh học, mà còn quan tâm đến khía cạnh xã hội, vai trò, vị trí, quyền lợi và trách nhiệm của giới nam và nữ
Câu 2 Hãy trình bày cơ cấu dân số theo độ tuổi
Hướng dẫn trả lời
Cơ cấu dân số theo độ tuổi
- Cơ cấu dân số theo độ tuổi là tập hợp những nhóm người được sắp xếp theo những nhóm tuổi nhất định
- Trên thế giới thường chia dân số thành 3 nhóm tuổi: Dưới tuổi lao động (0-14 tuổi), trong tuổi lao động (15-59 tuổi, hoặc trên 64 tuổi) và trên tuổi lao động (60 tuổi hoặc 65 tuổi trở lên) Căn cứ vào tỷ lệ dân
cư trong từng nhóm tuổi ở mỗi quốc gia để phân chia thành dân số già hay dân số trẻ
Câu 3 Hãy trình bày cơ cấu dân số theo lao động
Hướng dẫn trả lời
Cơ cấu dân số theo lao động: Cơ cấu này cho biết nguồn lao động và dân số hoạt động theo khu vực
kinh tế
- Nguồn lao động bao gồm bộ phận dân số trong độ tuổi quy định có khả năng tham gia lao động
Nguồn lao động được chia làm 2 nhóm: dân số hoạt động kinh tế và dân số không hoạt động kinh tế
- Dân số hoạt động theo khu vực kinh tế: Trên thế giới, dân số hoạt động theo 3 khu vực kinh tế: khu
vực I (nông – lâm – ngư nghiệp), khu vực II (công nghiệp và xây dựng), khu vực III (dịch vụ)
Câu 4 Hãy trình bày cơ cấu dân số theo trình độ văn hóa
Hướng dẫn trả lời
Cơ cấu dân số theo trình độ văn hóa
- Cơ cấu dân số theo trình độ văn hoá phản ánh trình độ dân trí và học vấn của dân cư, đồng thời cũng là một tiêu chí đánh giá chất lượng cuộc sống của một quốc gia
- Để xác định cơ cấu dân số theo trình độ văn hoá người ta thường dựa vào số liệu thống kê tỉ lệ biết chữ (từ 15 tuổi trở lên) và số năm đi học của những người từ 25 tuổi trở lên
Câu 5 Cho bảng số liệu:Cơ cấu lao động theo khu vực kinh tế của một số nước năm 2000 (%)
Khu vực I Khu vực II Khu vực III
Dựa vào bảng số liệu, so sánh cơ cấu lao động phân theo khu vực kinh tế của Hoa Kì, Việt Nam và Inđônêxia năm 2000
Mức độ nhận thức: vận dụng
Hướng dẫn trả lời
Trang 4- Cơ cấu lao động theo khu vực kinh tế của các quốc gia nói trên có sự khác nhau
+ Khu vực I: Tỉ trọng lao động của Việt Nam lớn nhất, tiếp đến là Inđônêxia, Hoa Kì có tỉ trọng thấp nhất
+ Khu vực II và khu vực III: Hoa Kì cũng là nước có tỉ trọng cao nhất, tiếp theo là Inđônêxia, Việt Nam là nước có tỉ trọng thấp nhất
- Nhìn chung các nước đang phát triển có tỉ trọng lao động ở khu vực I còn cao Còn nước phát triển
có tỉ trọng lao động ở khu vực III cao nhất
BÀI 24 PHÂN BỐ DÂN CƯ CÁC LOẠI HÌNH QUẦN CƯ
VÀ ĐÔ THỊ HOÁ
Câu 1 Ha ̃y trình bày và giải thích đặc điểm phân bố dân cư
Hướng dẫn trả lời
- Đặc điểm phân bố dân cư:
+ Phân bố dân cư có sự biến động theo thời gian: sự phân bố dân cư có sự khác nhau qua các thời kì (dẫn chứng)
+ Phân bố dân cư không đều trong không gian: sự phân bố dân cư không đều giữa các khu vực trên thế giới (dẫn chứng)
- Dân cư có sự biến đô ̣ng theo thời gian và phân bố không đều theo không gian do tác động tổng hợp của hàng loạt nhân tố, trong đó nguyên nhân quyết định là trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, tính chất của nền kinh tế, sau đó mới đến các nguyên nhân về điều kiện tự nhiên, lịch sử khai thác lãnh thổ,
chuyển cư…
Câu 2 Ha ̃y trình bày những đặc điểm cơ bản của quá trình đô thi ̣ hoá
Hướng dẫn trả lời
Đặc điểm của quá trình đô thi ̣ hoá:
- Dân cư thành thi ̣ có xu hướng tăng nhanh (dẫn chứng)
- Dân cư tập trung vào các thành phố lớn và cực lớn (dẫn chứng)
- Phổ biến rộng rãi lối sống thành thi ̣ (dẫn chứng)
Câu 3 Tri ̀nh bày những ảnh hưởng của quá trình đô thi ̣ hoá đến phát triển kinh tế – xã hội và môi trường
Hướng dẫn trả lời
a Ảnh hưở ng tích cực
Đô thi ̣ hoá không những góp phần đẩy nhanh tốc đô ̣ tăng trưởng kinh tế, chuyển di ̣ch cơ cấu kinh tế
và cơ cấu lao đô ̣ng mà còn làm thay đổi sự phân bố dân cư và lao đô ̣ng, thay đổi các quá trình sinh, tử và hôn nhân ở các đô thi ̣…
b Ảnh hưở ng tiêu cực
Đô thi ̣ hoá nếu không xuất phát từ công nghiê ̣p hoá, không phù hợp, cân đối với quá trình công nghiệp hoá, thì viê ̣c chuyển cư ồ a ̣t từ nông thôn ra thành thi ̣ sẽ làm cho nông thôn mất đi mô ̣t phần lớn nhân
lực Trong khi đó thì na ̣n thiếu viê ̣c làm, nghèo nàn ở thành phố ngày càng phát triển, điều kiê ̣n sinh hoa ̣t ngày càng thiếu thốn, môi trường bi ̣ ô nhiễm nghiêm tro ̣ng, từ đó dẫn đến nhiều hiê ̣n tươ ̣ng tiêu cực trong đời sống kinh tế – xã hô ̣i
Câu 3 Quá trình đô thị hoá có ảnh hưởng như thế nào đến sự thay đổi của quần cư nông thôn hiện
nay?
Hướng dẫn trả lời
- Ngoài nông nghiệp là hoạt động kinh tế chính, có thêm chức năng công nghiệp (chủ yếu chế biến nông sản), tiểu thủ công nghiệp, lâm nghiệp, du lịch, thể thao…
- Cấu trúc của quần cư nông thôn ngày càng gần giống với cấu trúc kiểu quần cư thành thị
- Lối sống quần cư nông thôn ngày càng nhích lại gần lối sống của quần cư thành thị về nhiều mặt Cơ cấu nghề nghiệp ở nông thôn đa dạng hơn, tỉ lệ dân phi nông nghiệp ngày càng tăng
Câu 4 Cho bảng số liệu Tỉ trọng dân số đô thị của thế giới và các nhóm nước thời kì 1950 – 2005
(đơn vị %)
Năm
1950
Năm 1970 Năm
1990
Năm
2005
Trang 5Toàn thế giới
Các nước phát triển
Các nưóc đang phát
triển
29,2 54,9 17,8
37,7 66,7 25,4
43,0 73,7 34,7
48,0 76,0 41,0
Dựa vào bảng số liệu, nhận xét tỉ trọng dân số thành thị của thế giới, các nước phát triển và các nước
đang phát triển thời kì 1950 – 2005
Hướng dẫn trả lời
- Tỉ trọng dân số thành thị của thế giới, các nước phát triển và các nước đang phát triển có xu hướng tăng (dẫn chứng)
+ Tỉ trọng dân thành thị của các nước đang phát triển tăng nhanh trong giai đoạn gần đây (1970-2005) Các nước phát triển giai đoạn gần đây tỉ trọng dân thành thị tăng chậm
- Tỉ trọng dân số thành thị của các nước phát triển luôn cao hơn các nước đang phát triển và tỉ trọng chung của thế giới
BÀI 26 CƠ CẤU NỀN KINH TẾ
Câu 1 Thế nào là nguồn lực phát triển kinh tế?
Hướng dẫn trả lời
Nguồ n lực: Là tổng thể vị trí địa lí, các nguồn tài nguyên thiên nhiên, hệ thống tài sản quốc gia, nguồn nhân lực, đường lối chính sách, vốn và thị trường… ở cả trong và ngoài nước có thể được khai thác nhằm phục vụ cho việc phát triển kinh tế của một lãnh thổ nhất định
Câu 2 Trình bày khái niệm cơ cấu nền kinh tế Ca ́ c bộ phận hợp thành cơ cấu nền kinh tế
Hướng dẫn trả lời
- Cơ cấu kinh tế là tổng thể các ngành, lĩnh vực, bộ phận kinh tế có quan hệ hữu cơ tương đối ổn định
hợp thành
- Cơ cấu nền kinh tế gồm 3 bộ phận cơ bản hợp thành:
+ Cơ cấu ngành kinh tế (nông – lâm – ngư nghiệp; công nghiệp – xây dựng; dịch vụ)
+ Cơ cấu thành phần kinh tế (khu vực kinh tế trong nước; khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài) + Cơ cấu lãnh thổ (toàn cầu và khu vực; quốc gia; vùng)
Câu 3 Ha ̃y phân biê ̣t các loại nguồn lực phát triển kinh tế theo nguồn gốc
Hướng dẫn trả lời
Căn cứ vào nguồn gốc có các loại nguồn lực sau:
- Nguồn lực vị trí địa lí: bao gồm vị trí địa lí tự nhiên, vị trí địa lí kinh tế chính trị, giao thông
- Nguồn lực tự nhiên: gồm các yếu tố đất, khí hậu, biển, sinh vật, khoáng sản
- Nguồn lực kinh tế - xã hội: gồm các yếu tố dân cư, nguồn lao động, vốn, thị trường, khoa học – kĩ thuật và công nghệ, chính sách và xu thế phát triển
Câu 4 Ha ̃y trình bày vai trò của các loại nguồn lực đối với phát triển kinh tế
Hướng dẫn trả lời
- Vị trí địa lí: tạo thuận lợi hay gây khó khăn trong việc trao đổi, tiếp cận cùng phát triển giữa các vùng trong một nước, giữa các quốc gia
- Nguồn lực tự nhiên: Là cơ sở tự nhiên của quá trình sản xuất, phục vụ trực tiếp cho cuộc sống và phát triển kinh tế Sự giàu có về tài nguyên là lợi thế quan trọng cho sự phát triển kinh tế
- Nguồn lực kinh tế - xã hôi: Có vai trò quan trọng để lựa chọn chiến lược phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện của đất nước trong từng giai đoạn Là nhân tố quyết định sự tăng trưởng và phát triển của đất nước
Câu 5 Cho bảng số liệu sau
Cơ cấu GDP của Việt Nam phân theo ngành kinh tế năm 2000 và 2009 (Đơn vị: %)
a) Hãy vẽ biểu đồ thể hiện cơ cấu GDP của nước ta năm 2000 và 2009
b) Nhận xét sự thay đổi cơ cấu GDP của nước ta hai năm trên
Trang 6Hướng dẫn trả lời
- Vẽ biểu đồ hình tròn, đầy đủ các nội dung: tên biểu đồ, chú giải, hợp phần phần trăm
- Nhận xét
+ Cơ cấu GDP của Việt Nam phân theo ngành kinh tế từ năm 2000-2009 có sự chuyển dịch theo hướng CNH-HĐH
Khu vực nông – lâm – ngư nghiệp tỉ trọng giảm, tăng tỉ trọng khu vực công nghiệp – xây dựng Khu vực dịch vụ tăng không đáng kể
+ Tỉ trọng khu vực công nghiệp-xây dựng chiếm tỉ trọng cao nhất, khu vực nông-lâm-ngư tỉ trọng thấp nhất
BÀI 27 VAI TRÒ, ĐẶC ĐIỂM, CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI SỰ PHÁT TRIỂN VÀ
PHÂN BỐ NÔNG NGHIỆP
MỘT SỐ HÌNH THỨC TỔ CHỨC LÃNH THỔ NÔNG NGHIỆP
Câu 1 Trình bày vai trò của sản xuất nông nghiệp đối với nền kinh tế của các nước đang phát triển
Hướng dẫn trả lời
Vai trò của sản xuất nông nghiệp
- Cung cấp lương thực, thực phẩm cho dân số đông và tăng nhanh, góp phần đảm bảo an ninh lương thực
- Cung cấp nguyên liệu cho sản xuất công nghiệp, thúc đẩy phát triển công nghiệp
- Tạo nhiều mặt hàng xuất khẩu có giá trị
- Tạo việc làm, tăng thu nhập cho người lao động, ổn định kinh tế, chính trị và xã hội của đất nước
- Góp phần đảm bảo cân bằng sinh thái, sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên
Câu 2 Ha ̃y cho biết các đặc điểm của sản suất nông nghiệp
Hướng dẫn trả lời
- Đất trồng là tư liệu sản xuất chủ yếu và không thể thay thế (phân tích)
- Đối tượng của sản xuất nông nghiệp là các cây trồng và vật nuôi (phân tích)
- Sản xuất nông nghiệp có tính mùa vụ (phân tích)
- Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên (phân tích)
- Trong nền kinh tế hiện đại, nông nghiệp trở thành ngành sản xuất hàng hoá (phân tích)
Câu 3 Phân tích ảnh hưởng của các nhân tố tự nhiên đến sự phát triển và phân bố của sản xuất
nông nghiệp
Hướng dẫn trả lời
Ảnh hưởng của các nhân tố tự nhiên đến sự phát triển và phân bố của sản xuất nông nghiệp
- Đất trồng: Quỹ đất, tính chất độ phì của đất ảnh hưởng đến quy mô sản xuất, cơ cấu và sự phân bố cũng như năng suất cây trồng vật nuôi trong sản xuất nông nghiệp
- Khí hậu, nước: Chế độ nhiệt ẩm, mưa, sự phân đới của khí hậu ảnh hưởng đến cơ cấu thời vụ, cơ cấu cây trồng vật nuôi, khả năng xen canh, tăng vụ Các điều kiện thời thiết ảnh hưởng đến sự ổn định hay bấp bênh của sản xuất nông nghiệp
- Sinh vật: Số loài cây con trong tự nhiên là cơ sở để tạo nên các giống cây trồng vật nuôi Diện tích đồng cỏ tự nhiên và các nguồn thức ăn trong tự nhiên khác là cơ sở thức ăn cho gia súc, ảnh hưởng đến cơ cấu vật nuôi và sự phát triển chăn nuôi
Câu 4 Vì sao đất trồng là tư liệu sản xuất chủ yếu và không thể thay thế trong lĩnh vực nông
nghiệp?
Hướng dẫn trả lời
Đất trồng là tư liệu sản xuất chủ yếu và không thể thay thế trong lĩnh vực nông nghiệp vì:
- Không thể sản xuất nông nghiệp nếu không có đất đai
- Quy mô và phương hướng sản xuất, mức độ thâm canh và cả việc tổ chức lãnh thổ nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào đất đai
- Muốn nâng cao năng suất, trong sản xuất nông nghiệp phải duy trì và nâng cao độ phì cho đất, phải
sử dụng hợp lí và tiết kiệm đất
Câu 5 Vì sao sản xuất nông nghiệp lại phụ thuộc chặt chẽ vào điều kiện tự nhiên?
Hướng dẫn trả lời
Trang 7Sản xuất nông nghiệp lại phụ thuộc chặt chẽ vào điều kiện tự nhiên vì:
- Đối tượng lao động của nông nghiệp là cây trồng và vật nuôi
- Cây trồng và vật nuôi chỉ có thể tồn tại và phát triển khi có đủ năm yếu tố cơ bản của tự nhiên là nhiệt độ, nước, ánh sáng, không khí và dinh dưỡng
- Các yếu tố cơ bản của tự nhiên kết hợp chặt chẽ với nhau, cùng tác động trong một thể thống nhất
và không thể thay thế nhau
Câu 6 Nêu nguyên nhân sinh ra tính thời vụ trong sản xuất nông nghiệp và biện pháp để khắc phục
tình trạng này
Hướng dẫn trả lời
- Nguyên nhân:
+ Thời gian sinh trưởng và phát triển của cây trồng, vật nuôi tương đối dài, không giống nhau và thông qua hàng loạt giai đoạn kế tiếp nhau
+ Thời gian sản xuất bao giờ cũng dài hơn thời gian lao động cần thiết để tạo ra sản phẩm cây trồng hay vật nuôi
- Biện pháp khắc phục: phải xây dựng cơ cấu nông nghiệp hợp lí, đa dạng hóa sản xuất (tăng vụ, xen canh, gối vụ), phát triển ngành nghề dịch vụ và tiểu thủ công nghiệp ở nông thôn
-
PHẦN BÀI TẬP
Bài tập 1 Diện tích , dân số các châu lục năm 2005
Châu lục Diện tích(nghìn
km 2 )
Dân số (triệu người)
Châu Đại dương
Tính mật độ dân số các châu lục (trình baỳ cách tính)
Bài tập 2.Giả sử tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên của Thổ Nhĩ Kì là 1,4%và không thay đổi trong thời
kì 2002-2009
a Hãy trình bày cách tính và điền kết quả vào bảng số liệu dân số Thổ Nhĩ Kì theo mẫu dưới đây:
002
2
004
2
005
2
007
2
009 Dân số (triệu
người)
7 2,91
b Vẽ biểu đồ hình cột thể hiện quy mô dân số Thổ Nhĩ Kì giai đoạn 2002-2009
- Bài tập 3:Diện tích , dân số các châu lục năm 2005
Châu lục Diện tích (triệu
km 2 )
Dân số (triệu người)
Tính mật độ dân số các châu lục (trình baỳ cách tính)
Bài tập 4 Giả sử tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên của Việt Nam là 1,3%và không thay đổi trong thời
kì 1999-2005
a Hãy trình bày cách tính và điền kết quả vào bảng số liệu dân số Việt Nam theo mẫu dưới đây:
999
2
000
2
002
2
003
2
005 Dân số (triệu
người)
7 9,73
b Vẽ biểu đồ hình cột thể hiện quy mô dân số Việt Nam giai đoạn 1999-2005
Trang 8- Bài tập 5 Giả sử tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên của Ấn Độ là 2% và không thay đổi trong thời kì
1995-2000.Hãy trình bày cách tính và điền kết quả vào bảng số liệu dân số Ấn Độ theo mẫu dưới đây:
995
1
997
1
998
1
999
2
000 Dân số (triệu
người)
8 4,82
b Vẽ biểu đồ hình cột thể hiện quy mô dân số Ấn Độ giai đoạn 1995-2000
-
II TRẮC NGHIỆM
BÀI 12 KHÍ QUYỂN SỰ PHÂN BỐ NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ
TRÊN TRÁI ĐẤT Câu 1 Frông khí quyển là:
a Mặt tiếp xúc với mặt đất của 1 khối khí
b Mặt tiếp xúc giữa 2 khối không khí ở vùng ngoại tuyến
c Mặt tiếp xúc của 2 khối khí có nguồn gốc khác nhau
d Mặt tiếp xúc giữa 1 khối khí hải dương với 1 khối khí lục địa
Câu 2 Trong tầng đối lưu, trung bình cứ lên cao 100m nhiệt độ sẽ giảm:
a 0,6°C b 1°C c.1,6°C d 0,06°C
Câu 3 Khi nhiệt độ tăng sẽ dẫn đến khí áp:
a Tăng lên b Giảm đi
c Không tăng, không giảm d Chỉ giảm khi nhiệt độ tăng lên chưa đạt đến 30°C
Câu 4 Hướng thổi thường xuyên của gió Tây ôn đới ở 2 bán cầu là:
a.Tây Bắc ở bán cầu Bắc và Tây Nam ở bán cầu Nam b Tây Nam ở bán cầu Bắc và Tây Bắc ở bán cầu Nam
c Tây Bắc ở cả 2 bán cầu d Tây Nam ở cả 1 bán cầu
Câu 5 Không khí nằm 2 bên của Frông có sự khác biệt cơ bản về:
a Tính chất vật lí b Thành phần không khí c Tốc độ di chuyển d Độ dày
Câu 6 Nhận định nào dưới đây chưa chính xác:
a Các đai khí áp phân bố liên tục theo các đường vĩ tuyến
b Trên Trái Đất có 7 đai khí áp chính
c Hai đai áp cao được ngăn cách với nhau bởi 1 đai áp thấp
d Gió thường xuất phát từ các áp cao
Câu 7 Các khu áp cao thường có mưa rất ít hoặc không có mưa do:
a Chỉ có không khí khô bốc lên cao b Không khí ẩm không bốc lên được lại chỉ có gió thổi đi
c Có ít gió thổi đến d Nằm sâu trong lục địa
Câu 8 Các hoang mạc lớn trên thế giới thường phân bố ở khu vực cận chí tuyến là do:
a Đây là khu vực nhận được nguồn bức xạ từ Mặt Trời lớn b Chịu ảnh hưởng của dòng biển lạnh
c Đây là khu vực áp cao d Có lớp phủ thực vật thưa thớt
BÀI 15 THỦY QUYỂN MỘT SỐ NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI CHẾ ĐỘ NƯỚC SÔNG MỘT SỐ SÔNG LỚN TRÊN TRÁI ĐẤT Câu 1: Nguồn năng lượng chính cung cấp cho vòng tuần hoàn của Nước trên Trái Đất là:
a Năng lượng gió b Năng lượng thuỷ triều
c Năng lượng bức xạ Mặt Trời d Năng lưong địa nhiệt
Câu 2 Phần lớn nước tren lục địa tồn tạo dưới dạng:
a Nước của các con sông b Nước ở dạng băng tuyết c Nước ngầm d Nước ao hồ, đầm
Câu 3: Đại bộ nước ngầm trên lục địa có nguồn gốc từ :
a Nước trên mặt thấm xuống
b Nước ở biển, đại dương thấm vào
c Nước từ các lớp dưới lớp vỏ Trái Đất ngấm ngược lên
Trang 9d Từ khi hình thành Trái Đất nước ngầm đã xuất hiện và khơng đổi từ đĩ đến nay
Câu 4: Nhận định nào dưĩi đây là chưa chính xác :
a Nguồn nước ngầm ở các đồng bằng thường phong phú hơn nhiều với nguồn nước ngầm ở miền núi
b Nơi cĩ lớp phủ thực vật phong phú thì lượng nước ngầm sẽ kém phong phú do thực vật đã hút rất nhiều nước ngầm
c Ở những khu vực địa hình dốc, nước mưa được giữ lại rất ít dưới dạng nước ngầm, phần lớn chảy tràn trên
bề mặt ngay sau khi mưa
d Những khu vực cĩ lượng mưa lớn thương cĩ lượng nước ngầm rất dồi dào
Câu 5 Hai nhân tố chính ảnh hưởng tới tốc độ dong chảy của sơng là:
a Độ dốc và chiều rộng của lịng sơng b Độ dốc và vị trí của sơng
c Chiều rộng của sơng và hướng chảy d Hướng chảy và vị trí của sơng
Câu 6: Sơng cĩ chiều dài lớn nhất Thế Giới là:
a Sơng Nin b Sơng Amadơn c Sơng Trường Giang d Sơng Missisipi
Câu 7: Diên tích lưu vực sơng Nin là khoảng:
a Trên 3 triệu km2 b 28,8 triệu km2
Câu 8: Sơng Nin chảy chủ yếu theo hướng:
a Bắc – Nam b Đơng – Tây c Đơng Bắc – Tây Nam d Nam – Bắc
Câu 9: Sơng cĩ diện tích lưu vực lớn nhất thế giới là:
a Sơng Amadơn b Sơng Nin c Sơng Trường Giang d Sơng Vonga
Câu 10: Hướng chảy chủ yếu của sơng Amadơn là:
a Đơng – Tây b Bắc – Nam c Đơng Bắc – Tây Nam d Tây – Đơng
Câu 11: Hướng chảy chính của sơng Iênitxây là:
a Bắc – Nam b Nam – Bắc c Đơng – Tây d Đơng – Nam
BÀI 18 SINH QUYỂN
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI SỰ PHÁT TRIỂN VÀ PHÂN BỐ CỦA SINH VẬT
Câu 1: Quyển chứa tồn bộ sự sống của trái đất gọi là:
a Thạch quyển b Sinh quyển c Thổ nhưỡng quyển d Khí quyển
Câu 2: Hai yếu tố của khí hậu ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hình thành đất là:
a Độ ẩm và lượng mưa b Lượng bức xạ và lượng mưa c Nhiệt độ và độ ẩm d Nhiệt độ và nắng
Câu 3: Trong số các nhân tố tự nhiên, nhân tố đĩng vai trị quan trọng nhất đối với sự phân bố của các thảm
thực vật trên thế giới là:
a Đất b Nguồn nước c Khí hậu d Địa hình
Câu 4: Giới hạn phía trên của sinh quyển là:
a Giới trên tầng đối lưu b Nơi tiếp giáp tầng ơdơn c Nơi tiếp giáp tầng iơn d Đỉnh Evơret
Câu 5: Giới hạn dưới của sinh quyển là:
a Đáy đại dương (ở đại dương) và đáy của tầng phong hĩa (ở lục địa) b Độ sâu 11km
c Giới hạn dưới của lớp vỏ Trái Đất d Giới hạn dưới của vỏ lục địa
Câu 6: Tại sao đới ơn hịa lại cĩ nhiều kiểu thảm thực vật và nhĩm đất?
a Đới ơn hịa cĩ sự phân hĩa thành nhiều kiểu khí hậu nhất b Đới ơn hịa cĩ diện tích lục địa lớn nhất
c Đới ơn hịa cĩ nhiều dãy núi cao nhất d.Đới ơn hịa cĩ lượng mưa và thời gian chiếu sáng nhiều nhất
Câu 10: Thảm thực vật đài nguyên khơng xuất hiện ở bán cầu nam vì :
a Đới lạnh ở bán cầu nam khơng cĩ đất, chỉ cĩ băng tuyết b Bán cầu nam khơng cĩ đới lạnh
c Bán cầu nam khơng cĩ nhiều núi cao như bán cầu bắc d Bán cầu bắc cĩ nhiều kiểu khí hậu
Câu 11: Nơi cĩ nhiều động vật ăn cỏ sẽ là nơi tập trung phân bố nhiều:
a Động vật ăn cỏ b Động vật ăn thịt c Cơn trùng d Vi sinh vật
Câu 12:Theo em, ở nước ta việc phá rừng đầu nguồn sẽ làm cho
Trang 10a lũ quét tăng cường b khí hậu không bị biến đổi
c đất khỏi bị xói mòn d giữ được nguồn nước ngầm
BÀI 22 DÂN SỐ VÀ SỰ GIA TĂNG DÂN SỐ Câu 1: Dân số thế giới đạt mức 6 tỉ người vào năm:
Câu 2: Bùng nổ dân số trong lịch sử phát triển của nhân loại diễn ra ở:
a Tất cả các nước trên thế giới b Các nước đang phát triển
c Các nước kinh tế phát triển d Tất cả các nước, trừ châu Âu
Câu 3: Nhận định nào sau đây chưa chính xác:
a Quy mô dân số thế giới ngày càng lớn
b Bước vào thế kỉ XXI, dân số thế giới đạt mức 6 tỉ người
c Trong số 200 quốc gia và vùng lãnh thổ thì có 11 quốc gia chiếm 61% dân số trên thế giới
d Quy mô dân số có sự khác nhau giữa các quốc gia
Câu 4: Tỉ suất sinh thô là tương quan giưa số trẻ em được sinh ra trong năm so với:
a Số người trong độ tuổi sinh đẻ ở cùng thời điểm b Dân số trung bình ở cùng thời điểm
c Số phụ nữ trong độ tuổi từ 18 – 40 ở cùng thời điểm d Số phụ nữ trong tổng dân số ở cùng thời điểm
Câu 5: Thước đo được sử dụng rộng rãi để đánh giá mức sinh là:
a Tổng tỉ suất sinh b Tỉ suất sinh thô c Tỉ suất sinh chung d Tỉ suất sinh đặc trưng
Câu 6: Nhân tố nào sau đây ít tác động đến tỉ suất sinh:
a Phong tục tập quán và tâm lí xã hội b Trình độ phát triển kinh tế – xã hội
c Chính sách phát triển dân số d Thiên tai (động đất, núi lửa, lũ lụt…)
Câu 7: Nhận định nào sau đây chưa chính xác về tỉ suất sinh thô của thế giới thời kì 2950 - 2005:
a Tỉ suất sinh thô không đều giữa các nhóm nước phát triển và đang phát triển
b Tỉ suất sinh thô giữa các nhóm nước có xu hướng giảm dần
c Tỉ suất sinh thô của các nước đang phát triển đạt mức cao nhất vào thời kì 1975 – 1980
d Tỉ suất sinh thô của các nước đang phát triển cao hơn các nước phát triển
Câu 8: Tỉ suất tử thô là tương quan giữa số người chết trong năm so với:
a Số người thuộc nhóm dân số già ở cùng thời điểm
b Số trẻ em và người già trong xã hội ở cùng thời điểm
c Những người có nguy cơ tử vong cao trong xã hội ở cùng thời điểm
d Dân số trung bình ở cùng thời điểm
Câu 9: Tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên được xác định bằng hiệu số giữa:
a Tỉ suất thô và tỉ suất tử vong ở trẻ em b tỉ suất sinh thô và tỉ suất tử thô
c Tỉ suất tử thô và gia tăng cơ học d Tỉ suất sinh thô và gia tăng sinh học
Câu 10 : Kiểu tháp tuổi nào sau đây thể hiện một tuổi thọ trung bình cao ?
a Mở rộng b Thu hẹp c Ổn định d Không thể xác định được
Câu 11: Tháp dân số là :
A.Biểu đồ biểu diễn kết cấu dân số theo độ tuổi
B Biểu đồ biểu diễn kết cấu dân số theo độ tuổi và nam nữ
C Biểu đồ biểu diễn kết cấu dân số dựa về mặt sinh học
D.Biểu đồ biểu diễn kết cấu dân số ở hai lĩnh vực tùy ta chọn lựa
BÀI 24 PHÂN BỐ DÂN CƯ CÁC LOẠI HÌNH QUẦN CƯ
VÀ ĐÔ THỊ HOÁ
Câu 1: Mật độ dân số là:
A Số dân sống trên một diện tích lãnh thỗ
B Số người bình quân sống trên một đơn vị diện tích là km²
C Số người sống trên một km²
D.Số người hiện cư trú trên một lãnh thỗ
Câu 2: Khu vực nào sau đây có mật độ dân số cao nhất thế giới:
A Đông Á B Nam Á C Tây Âu D.Bắc Mỹ
Câu 3: Khu vực nào sau đây có trình độ đô thị hóa cao nhất thế giới ?