Tham khảo Đề cương ôn tập học kì 1 môn GDCD 10 năm 2019-2020 - Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa để tổng hợp kiến thức môn học, nắm vững các phần bài học trọng tâm giúp ôn tập nhanh và dễ dàng hơn. Bên cạnh đó, đây cũng là tư liệu hữu ích phục vụ cho quá trình giảng dạy của quý thầy cô. Mời quý thầy cô và các em học sinh cùng tìm hiểu nội dung đề cương.
Trang 1S GIÁO D C & ĐÀO T O TP.HCMỞ Ụ Ạ Đ CỀ ƯƠNG ÔN T P H C K IẬ Ọ Ỳ
TRƯỜNG THPT CHUYÊN TR N Đ I NGHĨAẦ Ạ NĂM H C: 201Ọ 9 – 2020
MÔN: GIÁO D C CÔNG DÂNỤ – KH I: Ố 10
I. LÝ THUY T:Ế
Bài 3 S v n đ ng và phát tri n c a th gi i v t ch t ự ậ ộ ể ủ ế ớ ậ ấ
1. Th gi i v t ch t luôn luôn v n đ ngế ớ ậ ấ ậ ộ
a. Th nào là v n đ ng?ế ậ ộ
V n đ ng là m i s bi n đ i (bi n hóa) nói chung c a các s v t và hi n tậ ộ ọ ự ế ổ ế ủ ự ậ ệ ượng trong
gi i t nhiên và đ i s ng xã h i. ớ ự ờ ố ộ
b. V n đ ng là phậ ộ ương th c t n t i c a th gi i v t ch t.ứ ồ ạ ủ ế ớ ậ ấ
V n đ ng là thu c tính v n có (c h u), là phậ ộ ộ ố ố ữ ương th c t n t i c a các s v t và hi nứ ồ ạ ủ ự ậ ệ
tượng (v t ch t).ậ ấ
c. Các hình th c v n đ ng c b n c a th gi i v t ch tứ ậ ộ ơ ả ủ ế ớ ậ ấ
V n đ ng c h cậ ộ ơ ọ
V n đ ng v t lýậ ộ ậ
V n đ ng hóa h cậ ộ ọ
V n đ ng sinh h cậ ộ ọ
V n đ ng xã h iậ ộ ộ
2. Th gi i v t ch t luôn luôn phát tri nế ớ ậ ấ ể
a. Th nào là phát tri nế ể
Phát tri n là khái ni m dùng đ khái quát nh ng v n đ ng theo chi u hể ệ ể ữ ậ ộ ề ướng ti n lênế
t th p đ n cao, t đ n gi n đ n ph c t p, t kém hoàn thi n đ n hoàn thi n h n. Cáiừ ấ ế ừ ơ ả ế ứ ạ ừ ệ ế ệ ơ
m i ra đ i thay th cái cũ, cái ti n b ra đ i thay th cái l c h u.ớ ờ ế ế ộ ờ ế ạ ậ
b. Phát tri n là khuynh hể ướng t t y u c a th gi i v t ch t.ấ ế ủ ế ớ ậ ấ
Khuynh hướng t t y u c a quá trình phát tri n là cái m i ra đ i thay th cái cũ, cáiấ ế ủ ể ớ ờ ế
ti n b ra đ i thay th cái l c h u.ế ộ ờ ế ạ ậ
Bài 4 Ngu n g c v n đ ng. phát tri n c a s v t và hi n t ồ ố ậ ộ ể ủ ự ậ ệ ượ ng
1. Th nào là mâu thu n?ế ẫ
a. Khái ni m mâu thu nệ ẫ
Mâu thu n là m t ch nh th , trong đó hai m t đ i l p v a th ng nh t, v a đ u tranh v iẫ ộ ỉ ể ặ ố ậ ừ ố ấ ừ ấ ớ nhau
Trang 2b. M t đ i l p c a mâu thu nặ ố ậ ủ ẫ
Là nh ng khuynh hữ ướng, tính ch t, đ c đi m… mà trong quá trình v n đ ng, phát tri n c aấ ặ ể ậ ộ ể ủ
s v t và hi n tự ậ ệ ượng, chúng phát tri n theo nh ng chi u hể ữ ề ướng trái ngược nhau; ràng bu cộ nhau bên trong m i s v t và hi n tỗ ự ậ ệ ượng c th ụ ể
c. S th ng nh t gi a các m t đ i l pự ố ấ ữ ặ ố ậ
S th ng nh t gi a các m t đ i l p trong m i mâu thu n là hai m t đ i l p liên h , g n bó v iự ố ấ ữ ặ ố ậ ỗ ẫ ặ ố ậ ệ ắ ớ nhau, làm ti n đ t n t i cho nhau.ề ề ồ ạ
d. S đ u tranh gi a các m t đ i l pự ấ ữ ặ ố ậ
S đ u tranh gi a các m t đ i l p là s tác đ ng, bài tr , g t b , ch ng đ i và ph đ nhự ấ ữ ặ ố ậ ự ộ ừ ạ ỏ ố ố ủ ị
l n nhau.ẫ
2. Mâu thu n là ngu n g c v n đ ng, phát tri n c a s v t, hi n tẫ ồ ố ậ ộ ể ủ ự ậ ệ ượng
a. Gi i quy t mâu thu nả ế ẫ
M i mâu thu n đ u bao hàm s th ng nh t và đ u tranh gi a các m t đ i l p.ỗ ẫ ề ự ố ấ ấ ữ ặ ố ậ
K t qu c a s đ u tranh gi a các m t đ i l p là mâu thu n đế ả ủ ự ấ ữ ặ ố ậ ẫ ược gi i quy t, mâuả ế thu n cũ m t đi, mâu thu n m i hình thành, s v t, hi n tẫ ấ ẫ ớ ự ậ ệ ượng cũ được thay th b ngế ằ
s v t, hi n tự ậ ệ ượng m i, t o nên s v n đ ng, phát tri n không ng ng c a th gi iớ ạ ự ậ ộ ể ừ ủ ế ớ khách quan
=> S đ u tranh gi a các m t đ i l p là ngu n g c v n đ ng, phát tri n c a s v t, hi nự ấ ữ ặ ố ậ ồ ố ậ ộ ể ủ ự ậ ệ
tượng
b. Mâu thu n ch đẫ ỉ ược gi i quy t b ng đ u tranh.ả ế ằ ấ
Mâu thu n ch đẫ ỉ ược gi i quy t b ng đ u tranh gi a các m t đ i l p ch không ph i b ngả ế ằ ấ ữ ặ ố ậ ứ ả ằ con đường đi u hòa mâu thu n.ề ẫ
Bài h c th c ti nọ ự ễ
Gi i quy t mâu thu n ph i có phả ế ẫ ả ương pháp đúng, ph i phân tích mâu thu n c th trongả ẫ ụ ể tình hình c th ụ ể
Phân tích m i quan h gi a các m t đ i l p, đi m m nh, y u c a t ng m t.ố ệ ữ ặ ố ậ ể ạ ế ủ ừ ặ
Bi t phân bi t đúng sai, ti n b , l c h u.ế ệ ế ộ ạ ậ
Nâng cao nh n th c xã h i, phát tri n nhân cách.ậ ứ ộ ể
Bi t th c hi n phê bình và t phê bình.ế ự ệ ự
Tránh t tư ưởng “dĩ hoà vi quý”
Bài 5 Cách th c v n đ ng, phát tri n c a s v t và hi n t ứ ậ ộ ể ủ ự ậ ệ ượ ng
1. Th nào là ch t và lế ấ ượng c a s v t, hi n tủ ự ậ ệ ượng
Trang 3M i s v t, hi n tỗ ự ậ ệ ượng trong th gi i đ u có m t ch t và m t lế ớ ề ặ ấ ặ ượng th ng nh t v i nhau.ố ấ ớ
a. Ch tấ
Khái ni m ch t dùng đ ch nh ng thu c tính c b n, v n có c a s v t và hi n tệ ấ ể ỉ ữ ộ ơ ả ố ủ ự ậ ệ ượng, tiêu
bi u cho s v t và hi n tể ự ậ ệ ượng đó, phân bi t nó v i các s v t và hi n tệ ớ ự ậ ệ ượng khác
b. Lượng
Khái ni m lệ ượng dùng đ ch nh ng thu c tính c b n, v n có c a s v t và hi n tể ỉ ữ ộ ơ ả ố ủ ự ậ ệ ượ ng
bi u th trình đ phát tri n (cao, th p), quy mô (l n, nh ), t c đ v n đ ng (nhanh, ch m), sể ị ộ ể ấ ớ ỏ ố ộ ậ ộ ậ ố
lượng (ít, nhi u)… c a s v t và hi n tề ủ ự ậ ệ ượng
2. Quan h gi a s bi n đ i v lệ ữ ự ế ổ ề ượng và s bi n đ i v ch tự ế ổ ề ấ
a. S bi n đ i v lự ế ổ ề ượng d n đ n s bi n đ i v ch tẫ ế ự ề ổ ề ấ
S bi n đ i v ch t c a các s v t, hi n tự ế ổ ề ấ ủ ự ậ ệ ượng bao gi cũng b t đ u t s bi n đ i d nờ ắ ầ ừ ự ế ổ ầ
d n (ti m ti n) v lầ ệ ế ề ượng
Đ là gi i h n mà trong đó s bi n đ i v lộ ớ ạ ự ế ổ ề ượng ch a làm thay đ i v ch t c a s v t, hi nư ổ ề ấ ủ ự ậ ệ
t ng.ượ
Đi m nút là đi m gi i h n mà t i đó s bi n đ i c a l ng làm thay đ i ch t c a s v t, hi nể ể ớ ạ ạ ự ế ổ ủ ượ ổ ấ ủ ự ậ ệ
t ng.ượ
b. Ch t m i ra đ i l i bao hàm m t lấ ớ ờ ạ ộ ượng m i tớ ương ngứ
Ch t bi n đ i sau và bi n đ i nhanh chóng (đ t bi n).ấ ế ổ ế ổ ộ ế
Ch t m i ra đ i thay th ch t cũ và l i bao hàm m t lấ ớ ờ ế ấ ạ ộ ượng m i phù h p v i nó.ớ ợ ớ
3. Bài h c th c ti nọ ự ễ
Trong h c t p và rèn luy n, chúng ta ph i kiên trì nh n n i không coi thọ ậ ệ ả ẫ ạ ường vi c nh ệ ỏ
Tránh nóng v i, đ t cháy giai đo n, hành đ ng n a v i, không tri t đ không đem l i k tộ ố ạ ộ ữ ờ ệ ể ạ ế
qu mong mu n.ả ố
Trong nh n th c và th c ti n c n coi tr ng c hai phậ ứ ự ễ ầ ọ ả ương di n ch t và lệ ấ ượng c a s v tủ ự ậ
đ t o nên s nh n th c toàn di n v s v t.ể ạ ự ậ ứ ệ ề ự ậ
Bài 6 Khuynh h ướ ng phát tri n c a s v t và hi n t ể ủ ự ậ ệ ượ ng
1. Ph đ nh bi n ch ng và ph đ nh siêu hìnhủ ị ệ ứ ủ ị
a. Ph đ nhủ ị
Là xóa b s t n t i c a m t s v t, hi n tỏ ự ồ ạ ủ ộ ự ậ ệ ượng nào đó
b. Ph đ nh siêu hìnhủ ị
Trang 4Là s ph đ nh đ c di n ra do s can thi p, s tác đ ng t bên ngoài, c n tr ho c xóa b s t nự ủ ị ượ ễ ự ệ ự ộ ừ ả ở ặ ỏ ự ồ
t i và phát tri n t nhiên c a s v t.ạ ể ự ủ ự ậ
c. Ph đ nh bi n ch ngủ ị ệ ứ
Là s ph đ nh đự ủ ị ược di n ra do ễ s phát tri n c a b n thân s v t và hi n tự ể ủ ả ự ậ ệ ượ , có ng
k th a nh ng y u t tích c c c a s v t và hi n tế ừ ữ ế ố ự ủ ự ậ ệ ượng cũ đ phát tri n s v t và hi nể ể ự ậ ệ
tượng m i.ớ
Đ c đi m:ặ ể
+ Tính khách quan: vì nguyên nhân c a s ph đ nh n m ngay trong b n thân s v t, hi n t ng,ủ ự ủ ị ằ ả ự ậ ệ ượ
đó là k t qu c a quá trình gi i quy t mâu thu n c a b n thân s v t, hi n t ngế ả ủ ả ế ẫ ủ ả ự ậ ệ ượ
+ Tính k th a: ph đ nh bi n ch ng ch g t b nh ng y u t tiêu c c, l i th i c a cái cũ,ế ừ ủ ị ệ ứ ỉ ạ ỏ ữ ế ố ự ỗ ờ ủ
đ ng th i gi l i nh ng y u t tích c c còn thích h p đ phát tri n cái m i, đ m b o cho cácồ ờ ữ ạ ữ ế ố ự ợ ể ể ớ ả ả
s v t, hi n tự ậ ệ ượng phát tri n liên t c.ể ụ
2.Khuynh hướng phát tri n c a s v t và hi n tể ủ ự ậ ệ ượng
a. Ph đ nh c a ph đ nhủ ị ủ ủ ị
Ph đ nh c a ph đ nh có nghĩa là: trong quá trình v n đ ng, phát tri n vô t n c a cácủ ị ủ ủ ị ậ ộ ể ậ ủ
s v t, hi n tự ậ ệ ượng, cái m i xu t hi n ph đ nh cái cũớ ấ ệ ủ ị , nh ng r i ư ồ nó l i b cái m i h nạ ị ớ ơ
ph đ nhủ ị
b. Khuynh h ng phát tri nướ ể
Khuynh hướng phát tri n c a s v t và hi n tể ủ ự ậ ệ ượng là v n đ ng đi lên, cái m i ra đ i, kậ ộ ớ ờ ế
th a và thay th cái cũ nh ng trình đ ngày càng cao h n, hoàn thi n h n.ừ ế ư ở ộ ơ ệ ơ
3. Bài h c th c ti nọ ự ễ
Nh n th cậ ứ cái m i, ng h cái m i.ớ ủ ộ ớ
Tôn tr ng quá kh , truy n th ng.ọ ứ ề ố
Tránh b o th , ch ng thái đ ph đ nh s ch tr n cái cũ, c n tr s ti n b ả ủ ố ộ ủ ị ạ ơ ả ở ự ế ộ
Tránh o t ng v s ra đ i d dàng c aả ưở ề ự ờ ễ ủ cái m iớ
II.BÀI T P TÌNH HU NG:Ậ Ố
Tham kh o c ả ác bài t p tình hu ng SGK – T p đ c ậ ố ậ ề ươ ng
Các tình hu ng th c ti n trong cu c s ng ố ự ễ ộ ố