Quá trình hàn h quang bao g m các b c sau: Gây h quang và duy trì h quang cháy n nh. D ch chuy n que hàn d c m i hàn m b o hàn h t chi u dài m i hàn. B o v h quang và v ng hàn kh i b tác d ng c a môi tr ng không khí xung quanh b ng thu c b o v , khí b o v : CO2, Ar, He. N u các khâu c th c hi n b ng c khí hóa là hàn t ng, còn m t s khâu dùng tay thì g i là hàn bán t ng.
Trang 1CƠNG NGH KIM LO I
METAL TECHNOLOGY
MMH: METE320126 - S TC: 3 LT+BTL: 3 TN 0 TH 0
B GIÁO D C VÀ ÀO T O
KHOA C KHÍ CH T O MÁY
B GIÁO D C VÀ ÀO T O
KHOA C KHÍ CH T O MÁY
University of Technical Education HCM City
Faculty of Mechanical Engineering
Metal Processing Department
Welding
PHẦN 3: CÔNG NGHỆ HÀN
Chương1 Chương2 Chương3 Chương4 Chương5 Chương7
CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ CÔNG NGHỆ HÀN HÀN HỒ QUANG TAY
HÀN HỒ QUANG TỰ ĐỘNG VÀ BÁN TỰ ĐỘNG HÀN ĐIỆN TIẾP XÚC
HÀN VÀ CẮT BẰNG KHÍÙ
BI Ế N DẠNG,Ứ NG SUẤ T, KHUYẾ T TẬ T KHI HÀN
Trang 2CH NG 3
Hàn TIG
Hàn h quang chìm
Hàn MIG/MAG
Khái ni m- c i m- Phân lo i Quá trình hàn h quang bao g m các b c sau:
Gây h quang và duy trì h quang cháy n nh
D ch chuy n que hàn d c m i hàn m b o hàn h t chi u dài m i hàn
B o v h quang và v ng hàn kh i b tác d ng c a môi
tr ng không khí xung quanh b ng thu c b o v , khí
b o v : CO2,Ar, He
N u các khâu c th c hi n b ng c khí hóa là hàn t ng, còn m t s khâu dùng tay thì g i là hàn bán t ng.
Khái ni m c i m Phân lo i
3.1a Khái ni m
N ng su t cao vì s d ng c ng dòng i n r t l n
Hàn t ng d i l p thu c ho c trong môi tr ng khí
b o v b o m c c tính c a m i hàn r t cao
H s p cao, ti t ki m kim lo i dây hàn
Ti t ki m c n ng l ng i n vì s d ng tri t
ngu n nhi t sinh ra c a h quang
N u dùng thu c b o v thì i u ki n lao ng t t, d c
khí hóa, t ng hóa quá trình hàn
Hàn t ng không hàn c nh ng k t c u và v trí
m i hàn ph c t p
Khái ni m c i m Phân lo i
Hàn h quang h :Trong quá trình hàn, h quang và m i hàn có th nhìn th y c
Hàn h quang kín (ho c ng m): trong quá trình hàn, h quang và m i hàn c b o v b i m t l p thu c hàn nên không nhìn th y c
Khái ni m c i m Phân lo i
3.1b Phân lo i
Trang 3Hàn h quang i n c c núng ch y trong mụi
tr ng khớ b o v ( G as M etal A rc W elding)
c i m
Là quỏ trỡnh hàn núng
nhi t hàn c cung c p
b i h quang t o ra gi a
i n c c núng ch y (dõy
hàn) và v t hàn.
H quang và kim lo i
kh i tỏc d ng c a ụxy và
nit trong mụi tr ng
xung quanh b i m t lo i
khớ ho c h n h p khớ.
S nguyờn lý hàn MIG/MAG
Hàn h quang i n c c núng ch y trong mụi
tr ng khớ b o v ( G as M etal A rc W elding)
Thi t b
Hỡnh S thi t b hàn MIG MAG
Hàn h quang i n c c núng ch y trong mụi
tr ng khớ b o v ( G as M etal A rc W elding)
Thi t b
Hỡnh S thi t b hàn MIG MAG
Nguồn hàn DC
Nối đất Cáp điều khiển
dòng điện
Cáp mát Vật liệu cơ bản
Chai khí - CO2 (MAG)
Ar hoặc He, (MIG)
Bộ cấp dây Bộ điều khiển
Cáp dẫn
Súng hàn Cáp hàn
Sụ ủoà nguyeõ n lyự laứ m vieọ c cuỷ a haứ n tửù ủoọ ng 1,2,3:C aự c cuoọ n daõ y kớch tửứ
M H 1
2
M P ẹ 2
3
ẹ 1
Hàn h quang i n c c núng ch y trong mụi
tr ng khớ b o v ( G as M etal A rc W elding)
Thi t b
nh thỡ hi u s
cu n 1 và cu n 2 kớch thớch mỏy phỏt t o ra I làm quay 2theo
hàn vào v ng hàn
dõy hàn
Trang 4Hàn h quang i n c c nóng ch y trong môi
tr ng khí b o v ( G as M etal A rc W elding)
Thi t b
Nguyên lý làm vi c:
ng c xoay chi u 3 pha có công su t 1000w.Trong
máy phát có 2 cu n kích t 1-2 luôn t o t thông ng c
chi u nhau
Tr ng thái không t i: t thông c a cu n 1 kích thích
máy phát làm vi c sinh ra 1 chi u cung c p cho ng c
2quay theo chi u y dây hàn i xu ng Khi ch m vào
v t hàn i n th ng c 1 = 0, t thông cu n 2 t ng lên
và kích thích cho máy phát t o ra dòng i n có chi u
h ng kéo dây hàn i lên gây h quang
Hàn h quang i n c c nóng ch y trong môi
tr ng khí b o v ( G as M etal A rc W elding)
V t t
Khí b o v là các lo i khí tr (Ar, He ) ho c khí ho t tính (C02, CO, H2)
Hàn TIG (Tungsten Inert Gas): Hàn h quang dùng i n
c c không nóng ch y, b o v b ng khí tr
Hàn MAG (Metal Active Gas): Hàn h quang dùng i n
c c nóng ch y b o v b ng khí ho t tính (CO, CO2, H2 )
Hàn h quang i n c c nóng ch y trong môi
tr ng khí b o v ( G as M etal A rc W elding)
V t t
Khí tr nh Ar tinh khi t (~100%) th ng hàn thép
Khí He tinh khi t (~100%) hàn Al, Mg, Cu Hi n nay
dùng r ng rãi khí CO2 ho c h n h p Ar + 20%CO2, Ar +
15%CO2+ 5%O2
Hàn trong môi tr ng khí b o v Ar t ch t l ng
cao nh ng giá thành cao, do v y th ng hàn kim lo i
và h p kim màu, thép h p kim cao.
Hàn h quang i n c c nóng ch y trong môi
tr ng khí b o v ( G as M etal A rc W elding)
V t t
Que hàn d i d ng dây hàn (0.8 2.4)mm c cu n
l i thành cu n t (5 80) kg
Các cu n dây hàn c b o qu n, bao gói k ch ng
g và tránh d u m (th ng m ng)
Dây hàn b t: (Hàn h quang lõi tr dung Flux - Cored
Arc Welding)
Dây hàn b t c c u t o b i m t l p v kim lo i b c trong nó là m t h n h p g m b t kim lo i và m t s thành
ph n liên k t khác
Trang 5Hàn h quang i n c c nóng ch y trong môi
tr ng khí b o v ( G as M etal A rc W elding)
V t t
H n h p trong dây
v a làm nhi m v b
sung kim lo i, h p
kim hóa ng th i còn
có tác d ng b o v
kim lo i nóng ch y
kh i tác d ng c a môi
tr ng không khí, có
tác d ng duy trì s
quangv.v
U 1
6 5
4
3 2
Hàn h quang chìm ( S ubmerged A rc W elding)
Khái ni m
Hàn d i l p thu c
ch th c hi n v trí hàn s p Nh ng m i hàn ng n, khó thao tác d c theo m i hàn thì dùng hàn bán t ng
S hàn d i l p thu c
1 Dây hàn; 2 V t hàn;
3 Kho ng tr ng; 4.Thu c hàn;
5 M i hàn; 6 X hàn
Hàn h quang chìm ( S ubmerged A rc W elding)
Hình.7 S nguyên lý hàn h quang chìm
Thi t b
Hàn h quang chìm ( S ubmerged A rc W elding)
c i m
- Nhi t l ng h quang r t t p trung và nhi t r t cao, cho phép hàn v i t c l n
- Ch t l ng liên k t hàn cao do b o v t t kim lo i m i
hàn kh i tác d ng c a ôxy và nit Kim lo i m i hàn
ng nh t v thành ph n hóa h c L p thu c và x hàn làm liên k t ngu i ch m nên ít b thiên tích M i hàn có hình d ng t t, u n, ít b các khuy t t t nh không
ng u, r khí, n t và b n tóe
Trang 6Hàn h quang chìm ( S ubmerged A rc W elding)
c i m
- Gi m tiêu hao v t li u hàn (dây hàn).
- H quang c bao b c kín b i thu c hàn nên không
làm h i m t, da L ng khói sinh ra r t ít so v i hàn h
quang tay
- D c khí hóa và t ng hóa quá trình hàn
Ph m vi ng d ng:
Ch y u hàn các m i hàn v trí hàn b ng, m i hàn có
chi u dài l n và và chu trình n gi n.
I NH NGH A
- Hàn TIG là ph ng pháp hàn i n h quang v i i n
c c không nóng ch y trong môi tr ng là khí b o v : Ar,
He, Ar + He
TIG = Tungsten Inert Gas
Hàn h quang i n nóng ch y trong môi
tr ng khí b o v ( T ungsten I nert G as)
23
Gas Shield
Arc
Weld Pool
Ceramic
Nozzle
Tungsten
Electrode
Filler Wire
Contact Tube
Welding Torch Current Conductor
Shielding gas
Hàn h quang i n nóng ch y trong môi
tr ng khí b o v ( T ungsten I nert G as)
Hàn h quang i n nóng ch y trong môi
tr ng khí b o v ( T ungsten I nert G as)
Trang 7Nguyên lý
H quang cháy gi a i n c c Tungsten khơng nĩng ch y
và chi ti t hàn c b o v b i dịng khí th i qua m
phun, s cung c p nhi t làm nĩng ch y mép chi ti t, sau
ĩ cĩ ho c khơng dùng que p t o nên m i hàn
Kim lo i p (que hàn cĩ ng kính Ø 0,8 mm n Ø
4,0 mm) c b sung vào v ng ch y
V ng ch y c b o v b ng dịng khí tr (l u l ng 5
n 25 lít/phút) Ar ho c Ar + He, khi hàn t ng cĩ th
dùng Ar + H2
Hàn h quang i n nĩng ch y trong mơi
tr ng khí b o v ( T ungsten I nert G as)
II u i m và Nh c i m
u i m
Cĩ th hàn c kim lo i m ng ho c dày do thơng s hàn
cĩ ph m vi i u ch nh r ng ( t vài A n vài tr m A)
Hàn c h u h t các kim lo i và HK v i ch t l ng cao
M i hàn s ch p, khơng l n x và v ng tĩe
Ki m sốt c ng u và hình d ng v ng hàn d dàng
Nh c i m
N ng su t th p
ịi h i th cĩ tay ngh cao
Giá thành t ng i cao do n ng su t th p, thi t b và nguyên li u t ti n
Hàn h quang i n nĩng ch y trong mơi
tr ng khí b o v ( T ungsten I nert G as)
III c i m và cơng d ng.
c i m
i n c c khơng nĩng ch y
Khơng t o x do khơng cĩ thu c hàn
H quang, v ng ch y quan sát và ki m sốt d dàng
Ngu n nhi t t p trung và cĩ nhi t cao
Cơng d ng
Là ph ng pháp hi u qu khi hàn nhơm, inox và h p kim
Th ng dùng hàn l p ng u trong qui trình hàn ng áp l c
Hàn các kim lo i, h p kim khĩ hàn nh titan, ng
Hàn h quang i n nĩng ch y trong mơi
tr ng khí b o v ( T ungsten I nert G as)
IV TRANG THIẾT BỊ
- Máy hàn
Hàn h quang i n nĩng ch y trong mơi
tr ng khí b o v ( T ungsten I nert G as)
Trang 8Sizes/types vary depending on current/application TORCH
To deliver correct gas flow (velocity) depending on welding position and joint configuration.
FLOWMETER
(graduated in ltr/min)
Correct type for application.(ar, he, ar/he mixture) Argon/hydrogen for austenitic stainless steel INERT GAS SUPPLY
(Cylinder & regulator)
Note that current actually flows from this lead RETURN LEAD
Flexible may carry current, gas, cooling water.
TORCH HOSE
Transformers for AC aluminium alloys Rectifiers for DC - steels
Transformer/rectifier for AC/DC Inverters for AC/DC more portable - expensive
POWER SOURCE
440v 50Hz 3 phase or 240v
single phase input
TIG power source
Hàn h quang i n nóng ch y trong môi
tr ng khí b o v ( T ungsten I nert G as)
Current type influence
+ +
+ + +
+
-Electrode capacity
Current type & polarity Heat balance
Oxide cleaning action Penetration
DCEN AC (balanced) DCEP 70% at work 30%
at electrode
50% at work 50%
at electrode
35% at work 65%
at electrode Deep, narrow Medium Shallow, wide
No Yes - every half cycle Yes Excellent (e.g
3,2 mm/400A)
Good (e.g
3,2 mm/225A)
Poor (e.g
6,4 mm/120A)
Hàn h quang i n nóng ch y trong môi
tr ng khí b o v ( T ungsten I nert G as)
Types of current
can be DCEN or DCEP DCEN gives deep penetration
requires special power source low frequency - up to 20 pulses/sec (thermal pulsing)
better weld pool control weld pool partially solidifies between pulses
Type of
welding
current
can be sine or square wave requires a HF current (continuos or periodical)
provide cleaning action
DC
AC
Pulsed current
Hàn h quang i n nóng ch y trong môi
tr ng khí b o v ( T ungsten I nert G as)
III TRANG THI T B
2) Khí b o v
Hàn h quang i n nóng ch y trong môi
tr ng khí b o v ( T ungsten I nert G as)
Argon là lo i khí tr
không màu, mùi, v và không c.
Ar c trích t khí quy n
b ng ph ng pháp hóa l ng không khí và tinh ch n tinh khi t 99,9 %, có t tr ng
so v i không khí là 1,33 Ar
c cung c p trong các bình
áp su t cao ho c d ng khí hóa l ng v i nhi t -184 0 C trong các b n ch a.
Heli là lo i khí tr không màu,
mùi, v T tr ng so v i không khí
là 0,13 c khai thác t khí thiên nhiên, có nhi t hóa l ng r t th p
272 0 C, th ng c ch a trong các bình áp su t cao
Trang 9III TRANG THI T B
2) Khí b o v
Hàn h quang i n nĩng ch y trong mơi
tr ng khí b o v ( T ungsten I nert G as)
34
- Khĩ m i h quang do n ng l ng ion hĩa cao
- Nhi t h quang cao h n
- B o v kém h n do nh h n
- L u l ng s d ng cao h n
- i n áp h quang cao h n nên
n ng l ng hàn l n h n
- Giá thành t h n
- Chi u dài h quang dài, m i hàn
r ng
- Th ng dùng hàn các chi ti t dày,
d n nhi t t t
- D m i h quang do n ng
l ng ion th p
- Nhi t h quang th p h n
- B o v t t h n do n ng h n
- L u l ng c n thi t th p h n
- i n áp h quang th p h n nên n ng l ng hàn th p h n
- Giá thành r h n
- Chi u dài h quang ng n,
m i hàn h p
- Cĩ th hàn chi ti t m ng
Hàn h quang i n nĩng ch y trong mơi
tr ng khí b o v ( T ungsten I nert G as)
III TRANG THIẾT BỊ
3) Cần hàn
Làm mát bằng không khí
Làm mát bằng nước
Cần hàn và các bộ phận
Trang 10i n c c tungsten
Tungsten (Wolfram) c dùng làm i n c c do tính ch u
nhi t cao, nhi t nóng ch y cao (34100C), phát x i n
t t ng i t t, làm ion hóa h quang và duy trì tính n
nh h quang, có tính ch ng oxy hóa r t cao
i n c c tungsten
Tungsten electrodes
The electrode diameter, type and vertex angle are all critical factors considered
as essential variables The vertex angle is as shown
Vetex angle
Note: when welding aluminium with AC current, the tungsten end is chamfered and forms a ball end when welding
DC -ve
Note: too fine an angle will
promote melting of the
electrodes tip
AC
99,5% tungsten nguyên ch t, giá r song có m t dòng cho phép th p, kh n ng ch ng nhi m b n th p, dùng khi hàn v i dòng Xoay chi u (AC) áp d ng khi hàn nhôm
ho c h p kim nh
{ThO2}-uôi s n màu ): có kh n ng b c x electron cao do ó dòng hàn cho phép cao h n và tu i th c nâng cao áng k Khi dùng i n c c này h quang d m i và cháy
n nh, tính n ng ch ng nhi m b n t t, dùng v i dòng
m t chi u (DC) áp d ng khi hàn thép ho c inox