Tóm tắt luận văn Thạc sĩ: Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách Nhà nước tại Kho bạc Nhà nước Huyện Ia Grai

Luận văn hướng đến các mục tiêu sau: Đánh giá thực trạng công tác kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Huyện Ia Grai, đặc biệt từ khi thực hiện qui trình một cửa từ năm 2017; định hướng các giải pháp nhằm tăng cường công tác kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Huyện Ia Grai.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

LÊ VĂN HIỆN

KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI KHO BẠC NHÀ NƯỚC HUYỆN IA GRAI - GIA LAI

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

Mã số: 60.34.03.01

Đà Nẵng - Năm 2019

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Đình Khôi Nguyên

Đà Nẵng vào ngày 09 tháng 3 năm 2019

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin – Học liệu, Đại học Đà Nẵng;

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài

Với nhiệm vụ được giao, Kho bạc Nhà nước (KBNN) Huyện

Ia Grai, tỉnh Gia Lai luôn thực hiện tốt việc quản lý, kiểm soát chi (KSC) thường xuyên NSNN; thông qua công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN, đã giúp cho các đơn vị sử dụng NSNN quản lý

và sử dụng kinh phí một cách tiết kiệm, có hiệu quả, đúng mục đích Kết quả công tác kiểm soát chi đã góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả sử dụng kinh phí của các đơn vị sử dụng NSNN, đồng thời làm lành mạnh nền tài chính, nâng cao tính công khai, minh bạch, dân chủ trong việc sử dụng nguồn lực tài chính quốc gia, đáp ứng được yêu cầu trong quá trình đổi mới chính sách tài chính của đất nước khi hội nhập với nền tài chính thế giới

Mặc dù vậy, việc kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nướcHuyện Ia Grai vẫn còn những tồn tại, hạn chế, bất cập như: công tác kiểm soát chi ngân sách chưa được coi trọng đúng mức; cơ chế kiểm soát chi trong nhiều trường hợp còn thiếu linh hoạ;

Vì vậy tăng cường công tác KSC thường xuyên NSNN qua KBNN là một nhiệm vụ hết sức quan trọng và cần được thực hiện một cách kịp thời, khoa học, có hệ thống

Xuất phát từ những vấn đề lý luận và thực tiễn trên, tác giả đã quyết định chọn đề tài “Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách Nhà

nước tại Kho bạc Nhà nước Huyện Ia Grai” nhằm tổng hợp cơ sở lý

luận, đưa ra thực trạng và kiến nghị một số giải pháp hoàn thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước tại Kho bạc Nhà nước huyện

2 Mục tiêu nghiên cứu

Luận văn hướng đến các mục tiêu sau:

- Đánh giá thực trạng công tác kiểm soát chi thường xuyên

Ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Huyện Ia Grai, đặc biệt

từ khi thực hiện qui trình một cửa từ năm 2017

- Định hướng các giải pháp nhằm tăng cường công tác kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Huyện Ia Grai

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

-Đối tượng nghiên cứu

Công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Huyện Ia Grai

- Phạm vi nghiên cứu

+ Về nội dung: Đề tài chỉ giới hạn nghiên cứu về kiểm soát chi thường xuyên NSNN

+ Về thời gian: trong giai đoạn 2015 – 2017

4 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp phân tích tài liệu kết hợp với phương pháp chuyên gia để giải quyết các mục tiêu trên Theo đó, phương pháp nghiên cứu được sử dụng chính là dạng nghiên cứu định tính, dữ liệu thu thập được ở dạng các văn bản quy phạm pháp luật, kết hợp với thảo luận trao đổi cùng các lãnh đạo, cán bộ, công chức, chuyên viên công tác tại Kho bạc nhà nước Ia Grai, ý kiến đơn

vị sử dụng ngân sách nhằm chỉ ra thực trạng kiểm soát chi thường xuyên ngân sách và tăng cường chặt chẽ hơn nữa công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách Nhà nước

5 Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu

Hệ thống hóa có chọn lọc và bổ sung cơ sở lý luận liên quan đến kiểm soát chi thường xuyên ngân sách Nhà nước qua KBNN

Đề tài đã đi sâu nghiên cứu, đánh giá thực trạng kiểm soát chi thường xuyên ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Ia Grai từ năm 2016 đến 2018 Từ đó, chỉ ra những kết quả đạt được, hạn chế

và nguyên nhân của hạn chế, đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Ia Grai, theo hướng hiệu quả, phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính trong lĩnh vực quản lý ngân sách Nhà nước

7 Tổng quan các tài liệu nghiên cứu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NSNN QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 1.1 TỔNG QUAN VỀ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1.1.1 Khái niệm chi thường xuyên ngân sách Nhà nước

Tại khoản 14, điều 4, Luật NSNN số 83/2015/QH13 do Quốc hội nước Cộng hòa hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 25/6/2015: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”

1.1.2 Đặc điểm chi thường xuyên ngân sách Nhà nước

Chi thường xuyên NSNN có một số đặc điểm cơ bản như sau:

- Đại bộ phận các khoản CTX mang tính ổn định khá rõ nét do

những chức năng vốn có của Nhà nước

- Các khoản chi thường xuyên của NSNN có hiệu lực tác động trong khoảng thời gian ngắn và mang tính chất tiêu dùng xã hội

- Phạm vi, mức độ CTX của NSNN gắn chặt với cơ cấu tổ chức của bộ máy Nhà nước và sự lựa chọn của Nhà nước trong việc cung ứng các hàng hóa công cộng

Với các đặc điểm trên cho thấy chi thường xuyên có ảnh hưởng rất quan trọng đến đời sống kinh tế - xã hội của một quốc gia

1.1.3 Nội dung và phân loại chi thường xuyên ngân sách Nhà nước

a Nội dung chi thường xuyên

- Nội dung chi: Các hoạt động sự nghiệp; quốc phòng, an ninh và trật tự, an toàn xã hội; hoạt động của các cơ quan Nhà nước; Đảng Cộng sản và các tổ chức Chính trị xã hội; trợ giá theo chính sách của Nhà nước, các chương trình quốc gia, trợ cấp cho các đối tượng chính sách xã hội, hỗ trợ quỹ bảo hiểm xã hội theo quy định của Chính phủ, hỗ trợ các tổ chức xã hội nghề nghiệp theo quy định của pháp luật, các khoản chi khách theo quy định của pháp luật

- Tính chất của khoản chi: Là khoản chi có tính chất tiêu dùng hiện tại bảo đảm duy trì hoạt động bình thường của cơ quan Nhà nước, bảo đảm sự ổn định xã hội, là khoản chi có tính phí tổn Không

có khả năng hoàn trả hay thù hồi

- Hình thức chi: Cấp phát không hoàn lại, chủ yếu chi theo dự toán

- Nguồn vốn chi: Chỉ chi từ thu ngân sách từ thuế, phí, lệ phí (thu trong cân đối NS)

- Dự toán chi: Chỉ gồm dự toán chi ngân sách trong dự toán chi hàng năm Chi thường xuyên được thực hiện tương đối đều trong tháng, quý của năm

b Phân loại chi thường xuyên

TheoLuật NSNN số 83/2015/QH13, tại khoản 2, điều 5 Chi NSNN bao gồm các khoản chi đầu tư phát triển, chi dự trữ quốc gia, chi thường xuyên, chi trả nợ lãi, chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật.Như vậy chi thường xuyên là một phần của Chi NSNN

Căn cứ vào tính chất kinh tế, chi thường xuyên bao gồm 4 nhóm mục cụ thể như sau:

- Nhóm các khoản chi thanh toán cho cá nhân

- Nhóm các khoản chi nghiệp vụ chuyên môn

- Nhóm các khoản chi mua sắm, sửa chữa lớn tài sản cố định

và xây dựng nhỏ

- Nhóm các khoản chi thường xuyên khác

Căn cứ vào mục đích sử dụng vốn, chi thường xuyên bao gồm các khoản chi cụ thể:

- Chi cho sự nghiệp kinh tế

- Cho cho sự nghiệp văn hóa – xã hội

- Chi quản lý hành chính

- Chi hoạt động của Đảng cộng sản Việt Nam

- Chi về hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội

1.1.4 Vai trò của chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Chi thường xuyên có vai trò trong nhiệm vụ chi của NSNN, chi thường xuyên đã giúp cho bộ máy nhà nước duy trì hoạt động bình thường để thực hiện tốt chức năng QLNN, đảm bảo an ninh, an toàn xã hội, đảm bảo sự toàn vẹn lãnh thổ quốc gia

1.1.5 Sự khác nhau giữa chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên

Sự khác nhau cơ bản giữa chi đầu tư phát triền và chi thường xuyên ngân sách nhà nước được thể hiện cụ thể qua bảng 1.1

1.2 QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1.2.1 Khái niệm, đối tượng và mục tiêu của quản lý chi ngân sách Nhà nước

Quản lý chi thường xuyên NSNN là quá trình thực hiện có hệ thống các biện pháp quản lý để tác động đến quá trình phân phối và

sử dụng quỹ tiền tệ tập trung nhằm phục vụ chi tiêu cho bộ máy và thực hiện các chức năng của Nhà nước.Thực chất quản lý chi NSNN

là quá trình sử dụng hệ thống các công cụ và phương pháp để quản lý các nguồn vốn chi tiêu của Nhà nước từ khâu sử dụng ngân sách nhằm đảm quá trình chi tiêu tiết kiệm, hiệu quả

- Đối tượng quản lý chi NSNN: là toàn bộ các khoản chi của

Nhà nước đã được bố trí trong dự toán NSNN và được cấp phát, thanh toán để thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội trong từng giai đoạn nhất định

- Mục tiêu cơ bản của quản lý chi NSNN: là không để nguồn

vốn của Nhà nước bị thất thoát, lãng phí hoặc sử dụng sai mục đích; nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn vốn, giải quyết hài hoà mối quan hệ về lợi ích kinh tế giữa một bên là Nhà nước với một bên là các chủ thể sử dụng vốn NSNN

1.2.2 Đặc điểm quản lý chi ngân sách Nhà nước

1.2.3 Các nguyên tắc quản lý chi thường xuyên NSNN

Nguyên tắc quản lý theo dự toán

Nguyên tắc tiết kiệm hiệu quả

Nguyên tắc chi trực tiếp qua kho bạc nhà nước

1.3 KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC

1.3.1 Mục tiêu kiểm soát chi thường xuyên ngân sách Nhà nước

1.3.2 Những rủi ro trong quá trình kiểm soát chi thường

xuyên NSNN

Một số trường hợp có thể diễn ra cụ thể :

Đối tượng chiếm đoạn tiền ngân sách thông qua bảng kê chứng từ thanh toán (đối với những khoản chi không có trong hợp đồng và đối với những khoản chi có giá trị dưới 20 triệu đồng) Công chức KSC kiểm soát chặt chẽ mẫu dấu, chữ ký trên chứng từ chuyển tiền và trên bảng kê chứng từ thanh toán đảm bảo phù hợp với mẫu dấu, mẫu chữ ký đơn vị đăng ký đang còn hiệu lực lưu tại từng công chức kiểm soát chị KBNN.Kiên quyết từ chối những hồ sơ, chứng từ không đúng mẫu dấu, chữ ký đăng ký tại KBNN

Công chức KSC thực hiện kiểm soát kỹ lưỡng nội dung thanh toán đơn vị kê trên Bảng kê chứng từ thanh Kiên quyết từ chối thanh toán trường hợp phát hiện Bảng kê chứng từ thanh toán không kê theo số, ngày, tháng, năm trên hóa đơn chứng từ mà kê theo số ngày, tháng, năm của Giấy rút dự toán; kê nhiều lần cùng một hóa đơnchứng từ thanh toán trong bảng kê chứng từ thanh toán nhưng tách số tiền dưới 20 triệu đồng để tránh phải gửi hợp đồng, biên bản nghiệm thu đến KBNN kiểm soát chi; kê nhiều lần cùng một hóa đơn chứng từ thanh toán trong bảng kê chứng từ thanh toán nhưng tách số tiền dưới 5 triệu đồng để được chi bằng tiền mặt

Thường xuyên thực hiện rà soát, tự kiểm tra nhằm phát hiện trường hợp đơn vị cố tình kê các hóa đơn và hợp đồng đã được KBNN kiểm soát thanh toán chuyển khoản cho nhà cung cấp dịch vụ, hàng hóa( tiền điện, nước ,văn phòng phẩm , tàu xe …) tiếp tục kê lại trên bảng kê thanh toán tạm ứng tiền mặt để thanh toán lần 2; kê nhiều lần cùng một hóa đơn chứng từ thanh toán trùng nội dung chi,

số tiền theo hợp đồng, hóa đơn gửi yêu cầu KBNN thanh toán tại các thời điểm khác nhau hoạc các nguồn khác nhau ( nguồn chi thường

xuyên, nguồn chương trình mục tiêu quốc gia … )

1.3.3 Những rủi ro trong quá trình kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Trong kiểm soát chi đầu tư có sự phân cấp, phân quyền, phân trách nhiệm cho các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nên cơ quan Kho bạc không phải kiểm tra khối lượng, định mức, đơn giá, giá trị đề nghị thanh toán, tuy nhiên trong kiểm soát chi thường xuyên thì cán

bộ Kho bạc vẫn cần phải kiểm tra chế độ, định mức, giá trị thanh toán trong quá trình kiểm soát, đây là nội dung khó khăn, phức tạp nhất trong kiểm soát chi thường xuyên, vì mỗi một khoản chi thường lại

có quy định riêng, quy định ở nhiều văn bản khác nhau

1.3.4 Quy trình, thủ tục kiểm soát chi thường xuyên ngân sách qua Kho bạc Nhà nước

Một là, căn cứ vào dự toán đuợc phân bổ, nhu cầu chi quý đã

gửi KBNN và theo yêu cầu nhiệm vụ chi, đơn vị sử dụng NSNN lập giấy rút dự toán ngân sách, kèm theo hồ sơ thanh toán gửi KBNN nơi giao dịch Trường hợp được cơ quan có thẩm quyền thông báo điều chỉnh nhu cầu chi quý thì đơn vị chỉ được chi trong giới hạn điều chỉnh

Hai là, KBNN nơi giao dịch kiểm tra hồ sơ thanh toán, các

điều kiện chi theo quy định và giấy rút dự toán ngân sách của thủ trưởng đơn vị sử dụng NSNN hoặc của người được uỷ quyền Nếu đủ điều kiện theo quy định thì thực hiện việc chi trả, thanh toán cho đơn

vị thụ hưởng NSNN

Ngoài ra, tuỳ theo tính chất của từng khoản chi, các hồ sơ và chứng từ thanh toán cần thiết đối với từng loại chi như sau:

Thứ nhất, chi thanh toán cá nhân, bao gồm chi tiền luơng, chi

học bổng và sinh hoạt phí của học sinh, tiền thuê nguời lao động - cần có đủ hồ sơ, văn bản đuợc cơ quan có thẩm quyền phê duyệt

Thứ hai, chi nghiệp vụ chuyên môn đòi hỏi phải có các hồ sơ

chứng từ có liên quan nhu: hoá đơn bán hàng, phiếu xuất kho kiêm hoá đơn bán hàng, các chứng từ gốc khác có liên quan của đơn vị cung cấp hàng hoá, dịch vụ khi giao hàng hoặc thực hiện hợp đồng dịch vụ

Thứ ba, chi mua sắm đồ dùng, trang thiết bị, phương tiện làm

việc, sửa chữa lớn tài sản cố định cần có các giấy tờ như: dự toán chi quỹ về mua sắm, sửa chữa lớn tài sản cố định được cấp có thẩm quyền duyệt; quyết định phê duyệt kết quả đấu thầu hoặc quyết định chỉ định thầu của cấp có thẩm quyền (đối với trường hợp mua sắm phương tiện làm việc, sửa chữa lớn phải thực hiện đấu thầu theo quy định); hợp đồng mua bán hàng hóa, dịch vụ; phiếu báo giá của đơn vị cung cấp hàng hoá, dịch vụ (đối với những trường hợp mua sắm nhỏ không có hợp đồng mua bán); hoá đơn bán hàng, vật tư, thiết bị; các

hồ sơ, chứng từ khác có liên quan

Thứ tư, các khoản chi khác đòi hỏi phải có bảng kê chứng từ

thanh toán có chữ ký của thủ trưởng, kế toán trưởng đơn vị sử dụng NSNN hoặc người được uỷ quyền; các hồ sơ chứng từ khác có liên quan

1.3.5 Thông tin phục vụ công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN

Kiểm soát chi thường xuyên theo Thông tư 161/2012/TT-BTC ngày 02/10/2012 của Bộ Tài chính quy định chế độ thanh toán các khoản chi NSNN qua KBNN; Thông tư 39/2016/TT-BTC ngày 01/3/2016 của Bộ Tài chính sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông

tư 161/2012/TT-BTC ngày 02/10/2012 của Bộ Tài chính quy định chế độ kiểm soát, thanh toán các khoản chi NSNN qua KBNN

a Hồ sơ gửi lần đầu

b Hồ sơ gửi khi tạm ứng (đối với các khoản chi được tạm

ứng)

c Hồ sơ gửi khi thanh toán tạm ứng

d Hồ sơ gửi khi thanh toán trực tiếp

giúp nâng cao chất lượng dự toán, tránh tình trạng giao dự toán quá thấp không đủ kinh phí hoạt động cho đơn vị hoặc giao dự toán quá cao dễ dẫn đến lãng phí trong sử dụng NSNN

- Kiểm soát trong khi chi là kiểm soát quá trình thực hiện dự toán nhằm đảm bảo các khoản chi phải đủ điều kiện theo quy định trước khi xuất quỹ NSNN chi trả cho đối tượng thụ hưởng NSNN Kiểm soát trong khi chi là khâu chủ yếu của chu trình kiểm soát chi

và cũng là nhiệm vụ quan trọng nhất của KBN trong việc quản lý chi quỹ NSNN Kiểm soát trong khi chi giúp ngăn chặn kịp thời những khoản chi không đúng chế độ quy định, tránh lãng phí và thất thoát tiên và tài sản nhà nước

- Kiểm soát sau khi chilà kiểm tra tình hình sử dụng kinh phí của đơn vị sử dụng ngân sáchnhà nước sau khi KBNN đã xuất quỹ NSNN Kiểm soát sau khi chi do các cơ quan có thẩm quyền quyết định dự toán, cơ quan kiểm toán và cơ quan tài chính đảm nhiệm

Sử dụng các công cụ kiểm soát chi NSNN cụ thể:

- Công cụ kế toán NSNN

-Công cụ mục lục NSNN

- Mục lục NSNN là công cụ quan trọng không thể thiếu trong công tác kiểm soát chi

-Công cụ định mức chi

-Công cụ tin học

1.4 NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCHNHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC

1.4.1 Quy định của pháp luật về kiểm soát chi ngân sách Nhà nước và chế độ, định mức chi ngân sách Nhà nước

1.4.2 Cơ chế quản lý ngân sách Nhà nước

1.4.3 Cơ chế quản lý tài chính của các đơn vị sử dụng ngân sách

1.4.4 Năng lực tổ chức kiểm soát chi ngân sách Nhà nước của Kho bạc Nhà nước

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Phần trình bày ở chương 1 đã hệ thống hóa những lý luận cơ bản về chi NSNN cũng như chi thường xuyên NSNN, đồng thời khái quát các đặc điểm và nêu ra các nhân tố ảnh hưởng đến công tác kiểm soát chi NSNN qua KBNN Những vấn đề này làm cơ sở lý luận cho việc đánh giá thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm kiểm soát chi thường xuyên NSNN tại KBNN Ia Grai được trình bày trong các chương tiếp theo

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ

NƯỚC HUYỆN IA GRAI 2.1 KHÁI QUÁT VỀ KHO BẠC NHÀ NƯỚC HUYỆN IA GRAI

2.1.1 Giới thiệu về Kho bạc Nhà nước huyện Ia Grai 2.1.2 Sơ đồ cơ cấu tổ chức