Tóm tắt luận văn Thạc sĩ: Phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng

Luận văn hệ thống hó cơ sở lý luận về phát triển kinh tế hộ gia đình; đánh giá thực trạng phát triển kinh tế hộ gi đình trên địa bàn quận Cẩm Lệ; đề xuất các phương hướng và giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn quận Cẩm Lệ trong những năm tới.

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ PHÁT TRIỂN

Mã số: 60.31.01.05

Đà Nẵng - 2019

Công trình được hoàn thành tại

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn KH: GS.TS TRƯƠNG BÁ THANH

Phản biện 1: PGS.TS BÙI QUANG BÌNH

Phản biện 2: TS Trần Thị Bích Hạnh

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ kinh tế phát triển họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học

Đà Nẵng vào ngày 23 tháng 2 năm 2019

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ở Việt Nam hiện nay, kinh tế tư nh n là một thành phần quan trọng trong cơ cấu kinh tế củ hội inh tế tư nh n đ ng có mặt ở nhiều ngành, nghề cả nông thôn và thành thị Đặc biệt, khu vực KTTN thu hút khoảng gần 85% lực lượng l o động cả nước, hằng năm tạo ra khoảng 1 triệu việc làm cho người l o động, góp phần quan trọng vào quá trình tái cấu trúc nền kinh tế, tăng thu nhập cho người dân Hiện nay, kinh tế tư nh n phần lớn hoạt động dưới

hình thức kinh tế hộ gi đình, cá thể (chiếm 95%) Nghị quyết hội

nghị lần thứ 5 ban chấp hành trung ương Đảng khóa XII về phát triển kinh tế tư nhân (KTTN)

Sự phát triển kinh tế hộ gi đình hiện n y đ có nhiều chuyển biến tích cực cả về tốc độ tăng trưởng, tốc độ và cơ cấu Đến nay, nhiều hộ gi đình đ đứng vững được trong nền kinh tế thị trường, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực; trình độ, năng lực, khả năng tiếp cận và ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến vào lĩnh vực sản xuất có nhiều tiến bộ; khơi dậy

và khai thác tiềm năng lợi thế củ đị phương; từng hộ gi đình đ phát triển ngành nghề, dịch vụ hiệu quả, từng bước ổn định và nâng cao chất lượng cuộc sống, góp phần quan trọng vào việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng –

an ninh tại đị phương

Với chủ trương đ dạng hó nền kinh tế và các thành phần kinh tế, đất nước th y d đổi thịt đi lên từng ngày Cơ sở hạ tầng liên tục được đổi mới làm th y đổi bộ mặt quốc gi Từ thành thị đến nông thôn, các nhà máy, í nghiệp, các khu công nghiệp liên tiếp mọc r Các khu đô thị mới, các công trình phúc lợi được hình thành

chiếm lĩnh các vị trí trọng yếu, làm đầu tàu cho sự phát triển kinh tế

củ các vùng, các đị phương

Với sự phát triển mạnh mẽ củ các ngành kinh tế, thành phần kinh tế Đảng và Nhà nước t đ không ngừng nghiên cứu đư r các chủ trương, hoàn thiện các chính sách hỗ trợ phát triển Trong đó có chính sách đối với sự phát triển củ thành phần kinh tế nói chung và kinh tế hộ nói riêng Điều này mở r cơ hội lớn cho thành phần kinh

tế tư nh n nói chung kinh tế hộ nói riêng không ngừng phát triển đóng góp vào sự phát triển chung củ nền kinh tế đất nước

Là đơn vị hành chính trẻ nhất thành phố, mặt khác, là một quận mới được thành lập từ năm 2005, quận Cẩm Lệ đ ng trong quá trình đô thị hóa mạnh mẽ, có tốc độ tăng trưởng c o, d n cư tập trung ngày càng đông đúc, các nhu cầu về đời sống ngày một gi tăng tạo điều kiện cho kinh tế hộ gi đình ngày một phát triển Tuy nhiên là đơn vị kinh tế nhỏ nhất trong cơ cấu kinh tế của thị trường do đó các

hộ sản xuất tại Cẩm Lệ chư được sự qu n t m đúng mức của các cấp chính quyền Mặt khác do việc các hộ sản xuất kinh doanh chủ yếu là tự phát và còn m nh mún chư có sự kết nối với nhau nên hiệu quả chư cao.Chính vì vậy, trong quá trình công nghiệp hóa hiện đại

hó đất nước, vấn đề phát triển kinh tế hộ gi đình cần được các cấp

ủy, Đảng, chính quyền, đoàn thể các ngành và các nhà khoa học quan tâm Kinh tế hộ gi đình đóng v i trò rất quan trọng trong việc phát triển kinh tế thành phố Đà Nẵng nói chung và quận Cẩm Lệ nói riêng

Do đó, với mong muốn tìm hiểu thực trạng quản lý kinh tế

hộ gi đình hiện nay và góp phần đư r các giải pháp phát triển kinh

tế hộ gi đình trên địa bàn quận Cẩm Lệ, tôi xin chọn nghiên cứu đề

tài: “ Phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành

phố Đà Nẵng”

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Hệ thống hó cơ sở lý luận về phát triển kinh tế hộ gia

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tƣợng nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu về phát triển kinh tế hộ gia đình

trên địa bàn quận Cẩm Lệ

* Phạm vi nghiên cứu

- Về không gian: Trên địa bàn quận Cẩm Lệ, Thành Phố Đà Nẵng

- Về thời gian: Đề tài nghiên cứu thực trạng phát triển kinh

tế hộ gi đình trên địa bàn quận Cẩm Lệ trong gi i đoạn 2015-2017

và các giải pháp phát triển kinh tế hộ gi đình quận Cẩm Lệ đến năm

2020

* Câu hỏi nghiên cứu

- Thực trang phát triển kinh tế hộ gi đình trên địa bàn quận Cẩm lệ thời gi n qu như thế nào?

- Cần có các giải pháp nào nhằm thúc đẩy kinh tế hộ gi đình trên địa bàn quận Cẩm Lệ phát triển trong thời gian tới

4 Ý nghĩa thực tiễn

- Làm rõ thực trạng phát triển kinh tế hộ trên đị bàn Quận Cẩm Lệ, nhằm tìm r những giải pháp tiếp tục phát triển kinh tế hộ cho phù hợp với điều kiện đẩy mạnh công nghiệp hó và phát triển

- Quá trình thực hiện luận văn sẽ n ng c o năng lực cũng như rèn luyện kỹ năng, phương pháp nghiên cứu khoa học cho bản thân học viên

- Góp phần hoàn thiện những lý luận và phương pháp nhằm đẩy mạnh và phát triển kinh tế hộ trong gi i đoạn công nghiệp hóa hiện đại hóa nông thôn hiện nay

- Luận văn cũng được coi là một tài liệu tham khảo cho Trường, ho , các cơ qu n trong ngành và học viên các khóa tiếp theo

6 Phương pháp nghiên cứu

a Quan điểm nghiên cứu chung

b Vận dụng các phương pháp nghiên cứu kinh tế

Đề tài vận dụng các phương pháp nghiên cứu như:

- Phương pháp thống kê

- Phương pháp ph n tích số liệu: S u khi đ thu thập đầy đủ các số liệu phục vụ cho nghiên cứu, chúng tôi sử dụng một số các phương pháp phân tích trong thống kê như: ph n tích biến động, phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển kinh tế, đời sống và khả năng tích lũy của các hộ gi đình thông qu các chỉ tiêu phân tích như tốc độ tăng trưởng, tốc độ tăng, số bình qu n…

- Phương pháp điều tra: Bằng cách sử dụng các công cụ của

điều tr như qu n sát trực tiếp, phỏng vấn trực tiếp, xem xét và phân tích thực tế, tìm hiểu nguyên nh n và đề xuất các giải pháp thiết thực

để giải quyết các vướng mắc, khó khăn của các hộ gi đình cùng với chủ hộ…

- Phương pháp so sánh: Phương pháp này dùng để phân tích đặc trưng mối quan hệ giữa khả năng và thực tế, so sánh và đánh giá hiệu quả thực tế của kinh tế các hộ gi đình trên địa bàn quận Cẩm

Lệ

Và một số phương pháp tiếp cận như:

- Tiếp cận nghiên cứu thị trường nhằm nghiên cứu thị trường

và các th y đổi cấu trúc thị trường liên quan tới phát triển kinh tế hộ

- Tiếp cận bằng lý thuyết kinh tế phát triển nhằm lý giải mối quan hệ giữa mô hình kinh tế hộ gi đình với tăng trưởng và phát triển kinh tế…

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được chi thành b chương như s u:

Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển kinh tế hộ gi đình Chương 2: Thực trang phát triển kinh tế hộ gi đình trên địa bàn quận Cẩm Lệ

Chương 3: Một số giải pháp phát triển kinh tế hộ gi đình trên địa bàn quận Cẩm Lệ

8.Tổng quan tài liệu nghiên cứu

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ

HỘ GIA ĐÌNH

1.1 KINH TẾ HỘ VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ

1.1.1 Khái niệm kinh tế hộ gia đình

Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2005 chúng t có khái niệm:

“Hộ gi đình mà các thành viên có tài sản chung, cùng đóng góp công sức để hoạt động kinh tế chung trong sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp hoặc một số lĩnh vực sản xuất, kinh doanh khác do pháp luật quy định là chủ thể khi tham gia quan hệ dân sự thuộc các lĩnh vực này “(Điều 106)

Các đơn vị kinh tế này được tổ chức theo những hình thức: (1) Hộ cá thể

(2) Hộ tiểu nông, công nghiệp

1.1.2 Đặc điểm của kinh tế hộ gia đình

- Kinh tế hộ là hình thức kinh doanh có quy mô nhỏ

- Chủ hộ chịu trách nhiệm vô hạn đối với các khoản nợ

- Tính bền vững của kinh tế hộ không cao

- Trong kinh tế hộ, không phân biệt được giữa lao động của

chủ hộ với người lao động làm thuê

1.1.3 Vai trò của kinh tế hộ gia đình

- inh tế hộ kh i thác và tận dụng có hiệu quả về vốn, các nguồn nguyên liệu ở tầng đị phương Phát triển kinh tế hộ sẽ tạo r nguồn đầu tư qu n trọng đóng góp vào quá trình tăng trưởng và phát triển củ nền kinh tế quốc d n

- Đóng góp cho thu nhập quốc d n, tạo r việc làm và tăng phúc lợi cho hội

- inh tế hộ góp phần duy trì và phát triển các ngành nghề truyền thống, qu đó sử dụng và phát huy kinh nghiệm sản uất kinh

do nh, kinh nghiệm quản lý sản uất đ được tích lũy qu nhiều thế

hệ, kết hợp tính truyền thống và tính hiện đại trong sản uất Đặc điểm cơ bản nhất củ ngành nghề truyền thống là gắn chặt với kinh

tế hộ và thực tế đ chứng minh kinh tế hộ phát triển thì các ngành nghề truyền thồng cũng phát triển

- inh tế hộ giúp mạng lưới ph n phối lu n chuyển hàng

hó Tuy nhiên đối với các hộ kinh do nh không cố định, m ng tính chất lưu động (đặc biệt là những hộ bán hàng rong, vỉ hè,…) thì việc ph n phối, lu n chuyển hàng hó rất nh nh chóng, đáp ứng tức thời nhu cầu người tiêu dùng

1.2 NỘI DUNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH

1.2.1 Khái niệm phát triển kinh tế hộ

Phát triển kinh tế hộ là sự th y đổi theo thời gia cả chiều rộng và chiều sâu của các hoạt động kinh tế hộ gi đình (Quyền Đình

tăng sản lượng hàng hó , gi tăng giá trị sản xuất, mở rộng thị trường,…

Theo chiều sâu, phát triển kinh tế hộ được thể hiện ở sự gia

tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh của bản thân các hộ kinh doanh, nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ; gi tăng tích lũy cho hộ kinh

do nh; gi tăng sự đóng góp cho hội của các hộ kinh doanh và chất lượng nguồn nhân lực của kinh tế hộ Từ đó kinh tế hộ sẽ đóng góp vào GDP, thúc đẩy sự phát triển của hộ kinh do nh, đóng góp cho ng n sách nhà nước, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân,

1.2.2 Phát triển theo chiều rộng

a Gia tăng số lượng hộ kinh doanh và kết quả kinh doanh

Chính quyền đị phương cần có những chính sách để kích

thích, thúc đẩy ngày càng nhiều các hộ gi đình sản xuất mang tính chất tự cấp, tự túc sang hộ gi đình có kinh do nh hoặc các hộ gia đình sản xuất vừa phục vụ cho gi đình vừa kinh doanh chuyển sang sản xuất sản phẩm chuyên phục vụ kinh doanh, làm sao cho ngày càng nhiều người kinh do nh hơn

b Gia tăng nguồn lực của kinh tế hộ

Mở rộng quy mô hộ kinh do nh là quá trình tăng năng lực sản uất kinh do nh củ từng hộ kinh do nh, là tiêu chí phản ánh tổng hợp sự kết hợp một cách có hiệu quả các yếu tố nguồn lực

Mở rộng quy mô hộ kinh do nh được thực hiện bằng cách

gi tăng các các nguồn lực củ từng hộ kinh do nh Các nguồn lực theo nghĩ rộng, gồm các yếu tố về tổ chức, kỹ thuật, nh n sự, cơ sở vật chất và về tài chính hộ kinh do nh

c Chuyển dịch cơ cấu kinh tế hộ

Phương diện thứ nhất, mặt vật chất kỹ thuật củ cơ cấu, b o

vụ cho mục tiêu phát triển nền kinh tế quốc d n thống nhất

Phương diện thứ hai, ét theo cơ cấu kinh tế về mặt kinh

+ Cơ cấu hộ sản xuất theo GTSX, theo số hộ

+ Số lượng và cơ cấu vốn củ củ hộ gi đình

+ Số lượng l o động củ hộ gi đình

1.2.3 Phát triển theo chiều sâu

Phát triển theo chiều sâu kinh tế hộ gắn với việc nâng cao thu nhập kinh tế hộ, mở rộng và tham gia sâu vào thị trường và nâng cao

chất lượng NNL của kinh tế hộ

Nâng cao thu nhập kinh tế hộ là tiêu chí phản ánh kết quả

cuối cùng của kinh tế hộ, thể hiện kết hợp một cách có hiệu quả các yếu tố nguồn lực nhất là theo chiều sâu của kinh tế hộ Tăng thu nhập

và bảo đảm chi hợp lý sẽ tăng tích lũy, cơ sở để tăng thu nhập trong tương l i Để nâng cao thu nhập kinh tế hộ cần;

- Tăng trưởng về số lượng sản phẩm sản uất

- Tăng trưởng về kết quả kinh do nh và do nh thu tài chính:

n ng c o khả năng tăng do nh thu từ sản uất và kinh do nh hả năng sản uất và bán hàng củ hộ kinh do nh

- Tăng trưởng các điều kiện vật chất: n ng c o khả năng tiếp cận nguồn nguyên vật liệu và ph n phối hợp lý các máy móc, mặt bằng sản uất kinh do nh

- N ng c o trình độ công nghệ, tr ng thiết bị máy móc; n ng

c o năng lực sử dụng công nghệ thông tin và dịch vụ hỗ trợ công nghệ thông tin trong sản uất kinh do nh Sự phát triển củ kho học

và công nghệ và đặc biệt là công nghệ thông tin đ mở r khả năng rộng lớn cho sự phát triển củ các hộ kinh do nh Một mặt nó tạo điều kiện và khả năng cho các hộ kinh do nh có thể tr ng bị kỹ thuật hiện đại hơn, năng động hơn, linh hoạt hơn trong công việc lự chọn

đư vào ứng dụng và kh i thác công nghệ mới

- Tăng cường khả năng tổ chức quản lý điều hành: Hiện n y khả năng quản lý điều hành kinh do nh củ Chủ hộ kinh do nh còn rất yếu, đại đ số uất phát từ những người d n l o động phổ thông, rất ít chủ kinh tế hộ uất th n là những nhà trí thức do

b Mở rộng và tham gia sâu vào thị trường

Việc tổ chức mạng lưới kinh do nh giữ v i trò đặc biệt qu n trọng Bởi một mặt, mạng lưới kinh do nh đảm bảo cung ứng các nguyên liệu, vật tư, các công cụ l o động cần thiết cho nông nghiệp

và các hoạt động sản uất khác ở khu vực kinh tế hộ sản uất cũng

như cung ứng các loại hàng công nghiệp tiêu dùng

Mặt khác, mạng lưới kinh do nh đảm bảo tiêu thụ các loại nông sản hàng hó và các sản phẩm hàng hó khác trên đị bàn, tạo điều kiện để khu vực kinh tế này phát triển, n ng c o thu nhập củ người d n Qu đó, đẩy mạnh phát triển hệ thống ph n phối, tạo điều kiện đư các hàng hó thiết yếu và có thế mạnh củ Việt N m đến

t y người tiêu dùng

c Nâng cao chất lượng đội ngũ nhân lực kinh tế hộ

* Tăng cường công tác đào tạo nhằm n ng c o trình độ quản

lý củ các hộ kinh do nh và em đ y là nhiệm vụ hàng đầu trong các nội dung phát triển chất lượng hộ kinh do nh

* Tăng cường hỗ trợ khả năng tiếp cận và sử dụng có hiệu quả về ứng dụng công nghệ, máy móc thiết bị vào hoạt động sản uất kinh doanh

* Từng bước tăng cường tốc độ tăng trưởng về vốn, tài sản ngày càng nhiều trong hoạt động kinh tế hộ

* Thường uyên rèn luyện để n ng c o t y nghề đảm bảo sản phẩm làm r ngày một đẹp hơn, tinh ảo hơn và dĩ nhiên giá thành phải thấp hơn

* Tăng cường liên kết giữ kinh tế hộ với kinh tế hộ, giữ kinh tế hộ với các do nh nghiệp

* Các tiêu chí phản ánh:

+ Tổng thu nhập của hộ theo chung và theo ngành

+ Tổng thu nhập theo mức và theo địa bàn

+ Tổng chi phí của hộ chung và theo ngành

+ Tổng chi tiêu, mức chi tiêu cho các nhu cầu

+ Tỷ lệ số hộ kinh do nh thương mại dịch vụ

+ Tỷ lệ chủ hộ kinh do nh có trình độ chuyên môn

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI PHÁT TRIỂN KINH

TẾ HỘ GIA ĐÌNH

1.3.1 Chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về phát triển kinh tế hộ

1.3.2 Tiềm năng, lợi thế của địa phương

1.3.3 Năng lực, khát vọng vươn lên làm giàu của người dân

1.3.4 Tốc độ tăng trưởng và tính chất của thị trường

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1