Đề tài nghiên cứu các vấn đề lý luận, thực tiễn nhằm đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại thị xã Điện Bàn, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại thị xã Điện Bàn.
Trang 1ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
NGUYỄN THỊ THÙY TRANG
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TẠI THỊ XÃ
ĐIỆN BÀN, TỈNH QUẢNG NAM
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
Mã số: 60 34 04 10
Đà Nẵng - Năm 2019
Trang 2Công trình được hoàn thành tại TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS ĐỖ NGỌC MỸ
Phản biện 1: TS Lê Dân
Phản biện 2: TS Hoàng Hồng Hiệp
Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Quản trị kinh tế họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 24 tháng 02 năm 2019
Có thể tìm hiểu luận văn tại:
- Trung tâm Thông tin – Học liệu, Đại học Đà Nẵng;
- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Đào tạo nghề là một trong những nhu cầu thiết thực đáp ứng kịp thời xu hướng phát triển của xã hội Cùng với quá trình CNH-HĐH nông nghiệp-nông thôn, việc hình thành các khu, cụm công nghiệp, các vùng kinh tế một mặt tạo ra nhiều ngành nghề mới nhưng mặt khác do yêu cầu chất lượng nguồn nhân lực khắc khe nên lao động nông thôn nếu chưa qua đào tạo thì khó có thể đáp ứng được Vì vậy,
để có nguồn nhân lực chất lượng cao thì cần thiết phải phát triển một
hệ thống đào tạo nghề có khả năng cung cấp cho xã hội một nguồn nhân lực đủ về số lượng và chất lượng
Thị xã Điện Bàn là vùng đồng bằng ven biển phía Bắc của tỉnh Quảng Nam, là một trong những vùng kinh tế trọng điểm của khu vực Miền Trung Các khu, cụm công nghiệp tại thị xã đã và đang thu hút nhiều dự án quan trọng Do đó rất cần có nguồn nhân lực tăng về
cả số lượng và chất lượng Trong những năm qua, công tác đào tạo nghề và quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn thị xã Điện Bàn đã có những bước phát triển tốt, đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế địa phương Tuy nhiên bên cạnh những mặt tích cực thì công tác dạy nghề và quản lý nhà nước về đào tạo nghề còn những bất cập nhất định Hiện nay cơ quan quản lý nhà nước tại thị xã nói chung và các trung tâm dạy nghề nói riêng chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của công tác đào tạo nghề; các trung tâm dạy nghề hiện nay chỉ thực hiện việc đào tạo theo năng lực hiện có chứ chưa theo nhu cầu của các doanh nghiệp và thị trường Việc gắn kết giữa cơ quan quản lý nhà nước về đào tạo nghề, các trung tâm dạy nghề và người lao động có nhu cầu đào tạo nghề là rất hạn chế
Trang 4Với những vấn đề thực tế nêu trên, tác giả chọn đề tài: "Quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam" để nghiên cứu nhằm đưa ra các giải pháp
giải quyết những tồn tại hạn chế của công tác quản lý nhà nước về đào tạo nghề trên địa bàn thị xã, đồng thời có những kiến nghị, đề xuất để điều chỉnh chính sách về đào tạo nghề nói chung cho phù hợp với thực tiễn
2 Mục tiêu nghiên cứu
2.1 Mục tiêu tổng quát
Nghiên cứu các vấn đề lý luận, thực tiễn nhằm đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại thị xã Điện Bàn, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp tăng cường quản
lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại thị xã Điện Bàn
- Đề xuất các giải pháp quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại thị xã Điện Bàn trong thời gian đến
3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu hoạt động quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại thị xã Điện Bàn
Trang 53.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về không gian: Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam
- Về thời gian: Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại thị xã Điện Bàn
4 Phương pháp nghiên cứu
4.1 Phương pháp nghiên cứu
Tác giả sử dụng phương pháp định lượng kết hợp với định tính
để làm phương pháp nghiên cứu cho luận văn
4.2 Phương pháp thu thập dữ liệu
- Các báo cáo hằng năm liên quan đến đào tạo nghề (từ năm
2010 - 2017) của UBND thị xã Điện Bàn, Phòng Lao động Thương binh và Xã hội thị xã Điện Bàn
Trang 6- Báo cáo của các trung tâm dạy nghề trên địa bàn thị xã Điện Bàn
- Các đề án, văn bản về đào tạo nghề do Trung ương và địa phương ban hành
- Và cuối cùng, đề tài còn sử dụng các kết quả đã công bố tại các luận văn, bài báo, tạp chí, giáo trình của các tác giả trong và ngoài nước để phục vụ cho quá trình nghiên cứu
Thu thập dữ liệu sơ cấp:
Tác giả sử dụng phương pháp phỏng vấn chuyên gia và điều tra khảo sát thông qua bảng câu hỏi để thu thập dữ liệu sơ cấp
4.3 Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
Phương pháp phân tích thống kê
Phương pháp so sánh
5 Bố cục đề tài
- Chương 1: Cơ sở lý luận quản lý nhà nước về đào tạo nghề
- Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại thị xã Điện Bàn
- Chương 3: Những giải pháp đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại thị xã Điện Bàn
6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu
Xác định công tác quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao động nông thôn có vai trò hết sức quan trọng Vì vậy đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này Tuy nhiên vẫn chưa có một đề tài khoa học hay công trình nào nghiên cứu sâu sắc và toàn diện công tác Quản lý nhà nước đối về đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam cho đến thời điểm hiện nay Trên
cơ sở đó tác giả đã tham khảo một số giáo trình, luận văn và bài báo
có liên quan để làm rõ hơn cho đề tài nghiên cứu của mình
Trang 7CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO
NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN
1.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ
1.1.1 Nông thôn và lao động nông thôn
a Khái niệm nông thôn
Có nhiều khái niệm về nông thôn, nhưng có thể hiểu khái niệm nông thôn như sau: Nông thôn là khu vực không gian lãnh thổ mà ở
đó cộng đồng dân cư có cách sống và lối sống riêng, lấy sản xuất nông nghiệp làm hoạt động kinh tế chủ yếu và sống chủ yếu dựa vào nghề nông; có mật độ dân cư thấp, hạ tầng kinh tế - xã hội kém phát triển
b Khái niệm lao động
Theo khái niệm của Liên hợp quốc thì: “Lao động là tổng thể sức dự trữ, những tiềm năng, những lực lượng thể hiện sức mạnh và
sự tác động của con người vào cải tạo tự nhiên và cải tạo xã hội” Lao động nông thôn là toàn bộ những người có khả năng lao động nhưng chưa tham gia làm việc và những người lao động đang làm việc nhằm tạo ra của cải vật chất ở khu vực nông thôn Do đó, lao động nông thôn bao gồm: lao động trong các ngành nông nghiệp, phi nông nghiệp, công nghiệp nông thôn, dịch vụ nông thôn…có độ tuổi từ 15 trở lên không phân biệt giới tính, tổ chức, cá nhân sinh sống tại vùng nông thôn
1.1.2 Đào tạo nghề và các hình thức đào tạo nghề
Khái niệm đào tạo nghề: Điều 3 Luật Giáo dục nghề nghiệp
74/2014/QH13 thì đào tạo nghề được khái niệm là hoạt động dạy và học nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần
Trang 8thiết cho người học để có thể tìm được việc làm hoặc tự tạo việc làm sau khi hoàn thành khóa học hoặc để nâng cao trình độ nghề nghiệp
a Khái niệm quản lý: Phan Huy Đường (2008), Quản lý là việc
mà chủ thể quản lý (cá nhân hoặc tổ chức quản lý) bằng cách thức nào đó tác động đến đối tượng được quản lý (cá nhân hoặc tổ chức bị quản lý) một cách có chủ đích nhằm sử dụng có hiệu quả các nguồn lực để đạt được các mục tiêu đặt ra trong sự vận động của sự vật
b QLNN về đào tạo nghề cho LĐNT: Quản lý nhà nước về đào
tạo nghề cho lao động nông thôn là hoạt động quản lý của cơ quan quản lý đào tạo nghề từ trung ương đến địa phương đối với các cơ sở đào tạo nghề nhằm hỗ trợ lao động nông thôn học nghề, đào tạo nguồn nhân lực để cung cấp cho thị trường lao động
1.1.4 Vai trò quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho lao động nông thôn
- Thực hiện chức năng Quản lý và Điều tiết đối với lĩnh vực Đào tạo nghề
- Tạo việc làm, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người lao động
Trang 91.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN
1.2.1 Xây dựng, tổ chức thực hiện chiến lược, chính sách và
kế hoạch đào tạo nghề cho lao động nông thôn
- Việc đào tạo phải gắn với nhu cầu sử dụng và giải quyết việc làm Đào tạo nghề cho lao động nông thôn là mục tiêu, định hướng của Đảng và Nhà nước
- Xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược, kế hoạch đào tạo nghề cho lao động nông thôn là một định hướng chiến lược trong quá trình phát triển kinh tế xã hội
1.2.2 Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về đào tạo nghề
Hệ thống văn bản pháp luật về đào tạo nghề tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn Cụ thể các cơ quan quản lý nhà nước về đào tạo nghề từ Trung ương đến địa phương có trách nhiệm và quyền hạn như thế nào sẽ được phân công
cụ thể trong các văn bản quy phạm pháp luật về đào tạo nghề
1.2.3 Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về đào tạo nghề
Bộ LĐTB&XH là cơ quan quản lý nhà nước về đào tạo nghề ở trung ương
Ở cấp tỉnh thì UBND tỉnh chịu trách nhiệm về phát triển đào tạo nghề của tỉnh
Ở cấp huyện Ủy ban nhân dân cấp huyện thực hiện chức năng quản lý nhà nước về đào nghề trên địa bàn huyện
Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm giúp Ủy ban nhân dân cấp huyện về phát triển đào tạo nghề trên địa bàn xã
1.2.4 Xây dựng nội dung và lựa chọn phương pháp ĐTN
a Đối với trình độ đào tạo sơ cấp
Trang 10Đào tạo trình độ sơ cấp để người học có năng lực thực hiện
được các công việc đơn giản của một nghề Đào tạo nghề trình độ sơ
cấp được thực hiện từ ba tháng đến dưới một năm
b Đối với trình độ đào tạo trung cấp
Đào tạo trình độ trung cấp để người học có năng lực thực hiện được các công việc của trình độ sơ cấp và thực hiện được một số công việc có tính phức tạp của chuyên ngành Thời gian học: được thực hiện từ một đến hai năm
c Đối với trình độ đào tạo cao đẳng
Đào tạo trình độ cao đẳng để người học có năng lực thực hiện được các công việc của trình độ trung cấp và giải quyết được các công việc có tính phức tạp của chuyên ngành hoặc nghề Thời gian
đào tạo: được thực hiện từ hai đến ba năm
1.2.5 Huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực để phát triển hoạt động đào tạo nghề
Đầu tư cho cơ sở vật chất:
Bao gồm việc đầu tư cho xây dựng phòng học, xưởng thực hành
cơ bản và thực tập sản xuất, trang thiết bị phục vụ cho giảng dạy và học tập, đây là những điều kiện vật chất không thể thiếu trong công tác đào tạo nghề
Đầu tư cho hoạt động tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản
lý và giáo viên đào tạo nghề:
1.2.6 Tổ chức kiểm định chất lƣợng đào tạo nghề
Kiểm định chất lượng đào tạo nghề nhằm đánh giá, xác định mức độ thực hiện mục tiêu, chương trình, nội dung dạy nghề đối với
cơ sở dạy nghề Công việc này được thực hiện định kỳ đối với cơ sở dạy nghề trong phạm vi cả nước Kiểm định chất lượng được công
bố công khai để người học nghề, xã hội biết và giám sát
Trang 111.2.7 Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về đào tạo nghề
Đây là công việc quan trọng nhằm phát hiện và chấn chỉnh kịp thời những sai sót trong quá trình thực hiện, đảm bảo công tác đào tạo nghề đạt hiệu quả, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong công tác đào tạo nghề
1.3 CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ
1.3.1 Nhu cầu của thị trường tác động đến Quản lý nhà nước về đào tạo nghề
1.3.2 Tâm lý của xã hội với việc học nghề
1.3.3 Đầu tư cho đào tạo nghề
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QLNN VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO KHU VỰC NÔNG THÔN TẠI THỊ XÃ ĐIỆN BÀN, TỈNH
QUẢNG NAM 2.1 NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CHỦ YẾU ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QLNN VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ TẠI THỊ XÃ ĐIỆN BÀN
2.1.1 Đặc điểm tự nhiên của thị xã Điện Bàn
2.1.2 Về kinh tế của thị xã Điện Bàn
Nền kinh tế của thị xã Điện Bàn những năm gần đây đã có bước tăng trưởng ổn định Tăng trưởng kinh tế bình quân giai đoạn 2010 -
2017 đạt 11,95% (tỉnh Quảng Nam là 11,5%) Tăng trưởng đạt mức
Trang 12cao nhất vào năm 2012 (41,35%) Giai đoạn 2015-2017 nhìn chung mức tăng trưởng là ổn định
2.1.3 Đặc điểm xã hội của thị xã Điện Bàn
Dân số toàn thị xã năm 2017 là 209.948 người Trong đó, lao động đang làm việc trong các ngành kinh tế là 125.633 người Cơ cấu dân số phi nông nghiệp - nông nghiệp từ 62% - 38% năm 2010 lên mức 82% - 19% năm 2017 Mức tăng dân số trong giai đoạn
2010 - 2017 là 0,91%/năm Lực lượng lao động chiểm 60% tổng dân
số (tương đương 125.633 lao động)
2.2 TÌNH HÌNH ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LĐNT TẠI THỊ XÃ ĐIỆN BÀN TRONG THỜI GIAN QUA
a Tình hình nhu cầu đào tạo nghề
b Kết quả tuyển sinh học nghề giai đoạn 2010 - 2017
c Kết quả đào tạo nghề giai đoạn 2010 - 2017
Đã tuyển sinh và đào tạo cho 15.630 người Trong đó số lao động nông thôn đào tạo ngắn hạn dưới 03 tháng được hỗ trợ học nghề theo Quyết định số 1956/QĐ-TTg là 964 lao động (532 lao động phi nông nghiệp và 432 lao động nông nghiệp)
2.3 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TẠI THỊ
XÃ ĐIỆN BÀN
2.3.1 Thực trạng công tác xây dựng, tổ chức thực hiện chiến lược, chính sách và kế hoạch đào tạo nghề cho lao động nông thôn
Nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn thị xã theo Đề án 1956/QĐ-TTg ngày 17/11/2009 của Thủ tương chính phủ Thị xã Điện Bàn đã xây dựng và tổ chức thực hiện các chiến lược, kế hoạch đào tạo nghề cho lao động nông thôn
Trang 13và được cụ thể hóa trong Nghị quyết, Quyết định
Tuy nhiên để làm rõ hơn thực trạng công tác xây dựng, tổ chức thực hiện chiến lược, chính sách và kế hoạch đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại thị xã Điện Bàn thì tác giả đã tiến hành điều tra khảo sát với kết quả như sau:
Bảng 2.5 Thống kê mô tả các khảo sát về công tác xây dựng, tổ chức thực hiện chiến lược, chính sách và kế hoạch ĐTN cho LĐNT
tại Điện Bàn
Biến điều tra
Giá trị nhỏ nhất
Giá trị lớn nhất
Tổng
Giá trị trung bình
Giá trị xuất hiện nhiều nhất
Trang 14Biến điều tra
Giá trị nhỏ nhất
Giá trị lớn nhất
Tổng
Giá trị trung bình
Giá trị xuất hiện nhiều nhất
A4 Chiến lược,
(Nguồn: Kêt quả khải sát của tác giả )
Nhìn chung, các đối tượng được điều tra đều cho rằng công tác xây dựng, tổ chức thực hiện chiến lược, chính sách và kế hoạch về đào tạo nghề cho lao động nông thôn được thực hiện theo đúng định hướng, khả năng giải quyết vấn đề và việc tổ chức thực hiện các chiến lược, chính sách và kế hoạch là tốt
2.3.2 Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về đào tạo nghề trên địa bàn thị xã Điện Bàn
Nhằm đảm bảo cho hoạt động QLNN về đào tạo nghề cho lao động nông thôn được thực hiện đồng bộ, thống nhất thì công tác ban hành văn bản quy phạm pháp luật là một trong những cơ sở pháp lý quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả công tác QLNN về đào tạo nghề
cho lao động nông thôn
Trên cơ sở các văn bản của ngành cấp trên để thực hiện có hiệu