Tóm tắt luận án Tiến sĩ: Phát triển Logistics ngược trong chuỗi cung ứng sản phẩm nhựa Việt Nam

Mục tiêu của luận án là nghiên cứu những vấn đề lý luận về Logistics ngược trong chuỗi cung ứng sản phẩm và đề xuất những giải pháp, kiến nghị nhằm phát triển Logistics ngược trong chuỗi cung ứng sản phẩm nhựa Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2025

T NG QUAN NGHIÊN C U LU N ÁNỔ Ứ Ậ

Trong nhi u th p k  qua, cùng v i s  phát tri n kinh t , gia tăng dân sề ậ ỷ ớ ự ể ế ố 

và nâng cao m c s ng dân c , kh i l ng s n ph m lo i b  và rác th i c nứ ố ư ố ượ ả ẩ ạ ỏ ả ầ  

x  lý trên toàn c u đã tăng lên nhanh chóng. Chu k  s ng s n ph m ngày càngử ầ ỳ ố ả ẩ  rút ng n đ ng nghĩa v i vi c khách hàng s n sàng t  b  s n ph m cũ nhanhắ ồ ớ ệ ẵ ừ ỏ ả ẩ  

h n. Chính ph  các qu c gia cũng ban hành nhi u quy đ nh yêu c u doanhơ ủ ố ề ị ầ  nghi p ph i có trách nhi m v i môi trệ ả ệ ớ ường. Th ng m i đi n t  ra đ i vàươ ạ ệ ử ờ  phát tri n nhanh càng khi n cho t  l  hàng hóa thu h i tăng lên do khách hàngể ế ỷ ệ ồ  không được ti p c n hàng hóa tr c ti p nh  trong th ng m i truy n th ng.ế ậ ự ế ư ươ ạ ề ố  

V i nh ng lý do nêu trên, logistics ng c nh m thu h i, tái ch  s n ph m đãớ ữ ượ ằ ồ ế ả ẩ  qua s  d ng và th i b  m t cách hi u qu  nh n đ c s  quan tâm ngày càngử ụ ả ỏ ộ ệ ả ậ ượ ự  

l n trong nghiên c u lý thuy t cũng nh  trong th c ti n kinh doanh t i nhi uớ ứ ế ư ự ễ ạ ề  

qu c gia trên th  gi i.ố ế ớ

V  m t lý lu n, lý thuy t v  logistics ng c đã có n n móng v ngề ặ ậ ế ề ượ ề ữ  

ch c   các qu c gia phát tri n nh  M , châu Âu t  nh ng năm 1990 nh ngắ ở ố ể ư ỹ ừ ữ ư  

t i Vi t Nam đây v n là m t khái ni m r t m i m  Các nghiên c u có liênạ ệ ẫ ộ ệ ấ ớ ẻ ứ  quan đ n logistics ng c t i Vi t Nam ch  y u d ng l i   góc đ  qu n lýế ượ ạ ệ ủ ế ừ ạ ở ộ ả  

ch t th i r n c a nhà nấ ả ắ ủ ước trên các khía c nh lu t pháp, quy ho ch và côngạ ậ ạ  ngh  tái ch  S  lệ ế ố ượng các nghiên c u tr c ti p v  logistics ng c khôngứ ự ế ề ượ  nhi u và m i ch  t p trung vào các s n ph m đi n t , thi t b  gia d ng, pin đãề ớ ỉ ậ ả ẩ ệ ử ế ị ụ  qua s  d ng. Do đó, xét v  khía c nh khoa h c hàn lâm, vi c nghiên c u vàử ụ ề ạ ọ ệ ứ  phát tri n các lý thuy t logistics ngể ế ượ ạc t i Vi t Nam có ý nghĩa vô cùng quanệ  

tr ng.ọ

V  m t th c ti n, t i Vi t Nam đã t n t i m t h  th ng qu n lý và thuề ặ ự ễ ạ ệ ồ ạ ộ ệ ố ả  

h i ch t th i r n chính th c do nhà n c đi u hành t  r t lâu. Tuy nhiên,ồ ấ ả ắ ứ ướ ề ừ ấ  trong khi kh i l ng ch t th i r n phát sinh trên c  n c ố ượ ấ ả ắ ả ướ ước kho ng 28ả  tri u t n/năm v i t c đ  tăng 10%/năm, t  l  thu gom đ t kho ng 83 ­ 85% ệ ấ ớ ố ộ ỷ ệ ạ ả ở khu v c đô th  và 40 ­ 50%   khu v c nông thôn thì t  l  tái ch , tái s  d ngự ị ở ự ỷ ệ ế ử ụ  

ch  đ t kho ng 10 ­ 12%. Nguyên nhân c a th c tr ng này m t ph n là do cácỉ ạ ả ủ ự ạ ộ ầ  doanh nghi p Vi t Nam ch a nh n th c sâu s c v  vai trò c a logisticsệ ệ ư ậ ứ ắ ề ủ  

ng c trong vi c t o ra l i th  c nh tranh và phát tri n b n v ng c a doanhượ ệ ạ ợ ế ạ ể ề ữ ủ  nghi p. Không nh ng th , s  h n ch  v  trình đ  qu n lý, s  y u kém v  hệ ữ ế ự ạ ế ề ộ ả ự ế ề ệ 

th ng h  t ng và công ngh  đã khi n cho các doanh nghi p Vi t Nam ch aố ạ ầ ệ ế ệ ệ ư  

t  ch c, tri n khai và ki m soát đổ ứ ể ể ược ho t đ ng logistics ngạ ộ ược m t cách bàiộ  

b n, chuyên nghi p. T  th c t  trên cho th y, phát tri n logistics ngả ệ ừ ự ế ấ ể ượ ạ  c t i

Vi t Nam là h t s c c n thi t đ i v i các doanh nghi p, các ngành cũng nhệ ế ứ ầ ế ố ớ ệ ư trên bình di n qu c gia. Riêng đ i v i ngành nh a Vi t Nam, phát tri nệ ố ố ớ ự ệ ể  

logistics ng c là m t trong nh ng gi i pháp quan tr ng và c p thi t b iượ ộ ữ ả ọ ấ ế ở  

nh ng lý do c  b n sau:ữ ơ ả

h i, tái ch  và tái s  d ng r t cao. Nghiên c u c a Graczyk và Witkowskiồ ế ử ụ ấ ứ ủ  (2011) đã ch  ra r ng t  l  thu h i s n ph m nh a trung bình   các qu c giaỉ ằ ỷ ệ ồ ả ẩ ự ở ố  châu Âu đ t kho ng 54%; đ c bi t t i m t s  qu c gia có t  l  thu h i vàạ ả ặ ệ ạ ộ ố ố ỷ ệ ồ  

x  lý s n ph m nh a r t cao nh  Th y Sĩ (99,7%), Đ c (96,7%), Đanử ả ẩ ự ấ ư ụ ứ  

M ch (96,6%). Bên c nh đó, nguyên li u nh a hi n đang đạ ạ ệ ự ệ ược s  d ngử ụ  thay th  cho nhi u lo i nguyên li u truy n th ng   h u h t lĩnh v c kinhế ề ạ ệ ề ố ở ầ ế ự  

t  Do đó, vi c thu h i và tái ch , tái s  d ng s n ph m nh a không chế ệ ồ ế ử ụ ả ẩ ự ỉ giúp ngành nh a có đi u ki n gi m chi phí s n xu t và phát tri n b n v ngự ề ệ ả ả ấ ể ề ữ  

mà còn có ý nghĩa v i các ngành, lĩnh v c ớ ự kinh doanh khác có s  d ng s nử ụ ả  

ph m nh a. ẩ ự

Th  hai ứ , m c tiêu th  nh a bình quân đ u ng i t i th  trứ ụ ự ầ ườ ạ ị ường n i đ aộ ị  tăng   m nh  trong   nh ng   năm   g n   đây,   t   30kg/ng i   vào   năm   2010   lênạ ữ ầ ừ ườ  35kg/người năm 2015 và d  báo s  tăng lên 45kg/ng i vào năm 2020. Khôngự ẽ ườ  

nh ng th , s n ph m nh a VN đã xu t kh u t i 159 th  trữ ế ả ẩ ự ấ ẩ ớ ị ường v i kimớ  

ng ch xu t kh u năm 2017 đ t trên 2,5 t  USD và d  báo đ n nămạ ấ ẩ ạ ỷ ự ế  2020 là 4,3 

t  USD. Tiêu dùng trong nỷ ước tăng m nh s  d n đ n tăng ph  th i và v n đạ ẽ ẫ ế ế ả ấ ề 

ô nhi m môi trễ ường. Kim ng ch xu t kh u ngày càng cao s  khi n tình tr ngạ ấ ẩ ẽ ế ạ  thi u nguyên li u càng tr  nên nghiêm tr ng. Do đó, phát tri n logistics ngế ệ ở ọ ể ượ  c

đ  thu h i, x  lý và tái ch  là gi i pháp c p bách giúp ngành nh a VN phátể ồ ử ế ả ấ ự  tri n b n v ng.ể ề ữ

Nam hi n nay là ph c thu c t i 70% ­ 80% ngu n nguyên li u nh a nh pệ ụ ộ ớ ồ ệ ự ậ  

kh u. Đ  gi i quy t bài toán thi u nguyên li u đ u vào, ngành nh a c n ph iẩ ể ả ế ế ệ ầ ự ầ ả  

có bi n pháp t n d ng và x  lý t t s n ph m nh a ph  li u thông qua vi cệ ậ ụ ử ố ả ẩ ự ế ệ ệ  phát tri n các trung tâm tái ch  nh a ph  li u t p trung cho toàn ngành v i môể ế ự ế ệ ậ ớ  hình khép kín; tránh tình tr ng nh p kh u ph  li u nh a tràn lan gây  nhạ ậ ẩ ế ệ ự ả  

hưởng đ n môi trế ường nh  hi n nay. Tuy nhiên, đi u ki n đ  tri n khaiư ệ ề ệ ể ể  thành công mô hình này đòi h i s  tham gia c a t t c  các thành viên tham giaỏ ự ủ ấ ả  vào chu i cung  ng s n ph m nh a t i Vi t Nam trong vi c qu n lý dòng thuỗ ứ ả ẩ ự ạ ệ ệ ả  

h i s n ph m nh a. ồ ả ẩ ự

T t c  nh ng phân tích trên cho th y, lý thuy t v  logistics ngấ ả ữ ấ ế ề ượ  c

hi n ch a đệ ư ượ ức  ng d ng ph  bi n t i Vi t Nam; đ ng th i yêu c u phátụ ổ ế ạ ệ ồ ờ ầ  tri n logistics ngể ược cho s n ph m nh a ­ m t lo i s n ph m có l i ích l nả ẩ ự ộ ạ ả ẩ ợ ớ  

t  ho t đ ng thu h i, tái ch , tái s  d ng ­ là r t c n thi t trong giai đo nừ ạ ộ ồ ế ử ụ ấ ầ ế ạ  

trước m t. Chính vì v y, vi c ti n hành nghiên c u đ  tài lu n án “ắ ậ ệ ế ứ ề ậ Phát 

đáp  ng đứ ược yêu c u v  m t lý lu n và th c ti n trong b i c nh c a Vi tầ ề ặ ậ ự ễ ố ả ủ ệ  Nam hi n nay.ệ

Vào nh ng năm 90 c a th  k  trữ ủ ế ỷ ước, logistics ngược là m t khái ni mộ ệ  

tương đ i m i m  trong lĩnh v c logistics và qu n tr  chu i cung  ng. Choố ớ ẻ ự ả ị ỗ ứ  

đ n nay, các nghiên c u v  logistics ngế ứ ề ược có th  để ược chia thành 2 nhóm: 

­  Nh ng nghiên c u v  lý thuy t logistics ng ữ ứ ề ế ượ : trình bày các quan  c

đi m, đ nh nghĩa khác nhau v  logistics ngể ị ề ược; s  khác bi t gi a logisticsự ệ ữ  

ngược và logistics xuôi; l i ích và ch c năng c a logistics ngợ ứ ủ ược; các ho tạ  

đ ng   ch c   năng   trong   dòng   logistics   ngộ ứ ược   nh   qu n   lý   thu   mua,   v nư ả ậ  chuy n, kho bãi, bao bì và chi phí logistics ngể ược; các y u t  thúc đ y và ràoế ố ẩ  

c n khi tri n khai logistics ngả ể ược… Tuy nhiên, h u h t các nghiên c u trênầ ế ứ  

th  gi i ch a đ  c p đ n logistics ngế ớ ư ề ậ ế ược nh  là m t đ i tư ộ ố ượng đ c l pộ ậ  trong các chu i cung  ng s n ph m, đ c bi t là vai trò, ch c năng và m iỗ ứ ả ẩ ặ ệ ứ ố  quan h  gi a các thành viên tham gia vào chu i cung  ng trong vi c qu n lýệ ữ ỗ ứ ệ ả  dòng logistics ngược

­ Nh ng nghiên c u  ng d ng và tri n khai logistics ng c ữ ứ ứ ụ ể ượ : phác th oả  

nh ng n  l c logistics ng c t i nhi u công ty thu c các lĩnh v c nh  ô tô,ữ ỗ ự ượ ạ ề ộ ự ư  thép, đi n, đi n t , máy tính cá nhân và s n xu t máy bay thệ ệ ử ả ấ ương m i…ạ  Trong đó, có hai nghiên c u v  logistics ng c trong ngành nh a, bao g m:ứ ề ượ ự ồ  nghiên c u ứ "Reverse logistics in plastic recycling" c a ủ Pohlen và Farris (1992) 

t p trung vào ậ các n i dung nh  kênh logistics ng c, y u t   nh hộ ư ượ ế ố ả ưởng và 

đ nh hị ướng tương lai cho dòng logistics ngược; và nghiên c u “ứ Reverse 

t p trung vào vi c t i  u hóa khía c nh kinh t  và môi trậ ệ ố ư ạ ế ường c a quá trìnhủ  logistics ngượ ạc t i các doanh nghi p s n xu t ngành nh aệ ả ấ ự

T i Vi t Nam, nghiên c u mô hình lý thuy t v  logistics ngạ ệ ứ ế ề ược g nầ  

nh  ch a đư ư ược th c hi n và m i ch  có ba nghiên c u  ng d ng logisticsự ệ ớ ỉ ứ ứ ụ  

ngược được ti n hành trong b i c nh c a Vi t Nam nh ng l i đế ố ả ủ ệ ư ạ ược công 

b  t i nố ạ ước ngoài; đó là: MORNE (2008) v i nghiên c u “ớ ứ Study on building 

trong lĩnh v c đi n, đi n t ự ệ ệ ử

Nh  v y, có th  kh ng đ nh r ng cho đ n nay ch a có nghiên c u nàoư ậ ể ẳ ị ằ ế ư ứ  

đi sâu vào tìm hi u v  logistics ng c trong các chu i cung  ng s n ph mể ề ượ ỗ ứ ả ẩ  

nh a Vi t Nam. Đây chính là kho ng tr ng nghiên c u c  v  m t lý lu n vàự ệ ả ố ứ ả ề ặ ậ  

th c ti n. ự ễ

1.3 M C TIÊU, NHI M V  VÀ CÂU H I NGHIÊN C UỤ Ệ Ụ Ỏ Ứ

M c tiêu chung c a lu n án là nghiên c u nh ng v n đ  lý lu n vụ ủ ậ ứ ữ ấ ề ậ ề logistics ngược trong chu i cung  ng s n ph m và đ  xu t nh ng gi iỗ ứ ả ẩ ề ấ ữ ả  pháp, ki n ngh  nh m phát tri n logistics ngế ị ằ ể ược trong chu i cung  ng s nỗ ứ ả  

ph m nh a Vi t Nam đ n năm 2020, t m nhìn đ n năm 2025. Đ  đ t đẩ ự ệ ế ầ ế ể ạ ượ  c

m c tiêu nghiên c u, lu n án ph i th c hi n ba nhi m v  thông qua vi cụ ứ ậ ả ự ệ ệ ụ ệ  

tr  l i b y câu h i nghiên c u. Các nhi m v  bao g m: (1) Thi t l p hả ờ ả ỏ ứ ệ ụ ồ ế ậ ệ 

th ng c  s  lý lu n v  phát tri n logistics ngố ơ ở ậ ề ể ược trong chu i cung  ng s nỗ ứ ả  

ph m; (2) Kh o sát, đo lẩ ả ường và đánh giá được tình hình phát tri n logisticsể  

ngược trong chu i cung  ng s n ph m nh a Vi t Nam; (3) Đ  xu t  ỗ ứ ả ẩ ự ệ ề ấ các 

gi i pháp có tính kh  thi cao cho t t c  các thành viên tham gia vào chu iả ả ấ ả ỗ  cung  ng s n ph m nh a Vi t Nam đ i v i ho t đ ng logistics ngứ ả ẩ ự ệ ố ớ ạ ộ ược. 

­ Đ i tố ượng nghiên c uứ : là ho t đ ng logistics ng c trong chu i cungạ ộ ượ ỗ  

ng s n ph m nh a. C  th  lu n án nghiên c u c

ứ ả ẩ ự ụ ể ậ ứ ác đ i tố ượng, quy trình và dòng logistics ngược trong chu i cung  ng s n ph m; các thành viên thamỗ ứ ả ẩ  gia vào dòng logistics ngược; các y u t   nh hế ố ả ưởng đ n s  phát tri nế ự ể  logistics ngược trong chu i cung  ng s n và các mô hình đ  qu n lý dòngỗ ứ ả ể ả  logistics ngược trong chu i cung  ng s n ph m nh aỗ ứ ả ẩ ự

­ Ph m vi nghiên c u: ạ ứ V  không gian nghiên c u ề ứ , d  li u th c t  sữ ệ ự ế ử 

d ng ụ trong lu n án đậ ược kh o sát t i 5 t nh, thành ph  là Hà N i, H ng Yên,ả ạ ỉ ố ộ ư  

Đà N ng, Bình Dẵ ương và Thành ph  H  Chí Minh ­ đ a bàn chi m t i h nố ồ ị ế ớ ơ  80% s  lố ượng doanh nghi p ngành nh a Vi t Nam nên có th  s  d ng làmệ ự ệ ể ử ụ  

đ i di n cho toàn b  ngành nh a Vi t Nam. ạ ệ ộ ự ệ V  th i gian nghiên c u ề ờ ứ , lu nậ  

án ti n hành kh o sát th c tr ng logistics ngế ả ự ạ ượ ạc t i các doanh nghi p trongệ  chu i cung  ng s n ph m nh a Vi t Nam giai đo n t  năm 2013 đ n nămỗ ứ ả ẩ ự ệ ạ ừ ế  2018; gi i pháp phát tri n logistics ngả ể ược trong chu i cung  ng s n ph mỗ ứ ả ẩ  

nh a Vi t Nam đự ệ ược đ  xu t cho đ n năm 2020, đ nh hề ấ ế ị ướng đ n năm 2025ế  trên c  s  quy ho ch phát tri n ngành nh a Vi t Nam đã đơ ở ạ ể ự ệ ược Chính phủ phê duy t. ệ V  đ i t ề ố ượ ng trong dòng logistics ng ượ , lu n án ch  t p trung c ậ ỉ ậ  nghiên c u logistics ngứ ược cho đ i tố ượng   th  r n, đ i tở ể ắ ố ượng   th  l ngở ể ỏ  

và th  khí không thu c ph m vi nghiên c u c a lu n án. Ngoài ra, lu n ánể ộ ạ ứ ủ ậ ậ  

ch  t p trung nghiên c u logistics ngỉ ậ ứ ược trong chu i cung  ng s n ph mỗ ứ ả ẩ  

nh a trên th  trự ị ường n i đ a.ộ ị

Đ  đ m b o tính toàn di n, khách quan và chính xác, lu n án đã sể ả ả ệ ậ ử 

d ng ph i h p c  hai nhóm phụ ố ợ ả ương pháp thu th p d  li u th  c p và sậ ữ ệ ứ ấ ơ 

c p  ấ D  li u th  c p ữ ệ ứ ấ   được thu th p t  các ngu n d  li u in  n và tr cậ ừ ồ ữ ệ ấ ự  tuy n c a B  Công Thế ủ ộ ương, B  Tài nguyên Môi trộ ường, T ng c c Th ngổ ụ ố  

kê, Hi p h i Nh a Vi t Nam.ệ ộ ự ệ   D  li u s  c p   ữ ệ ơ ấ được thu th p b ng haiậ ằ  

phương pháp: (1) Ph ng v n chuyên sâu v i T ng th  ký Hi p h i Nh aỏ ấ ớ ổ ư ệ ộ ự  

Vi t Nam và lãnh đ o c a doanh nghi p s n xu t và doanh nghi p tái chệ ạ ủ ệ ả ấ ệ ế 

nh a; (2) Đi u tra b ng phi u kh o sát v i quy mô m u là 156 doanhự ề ằ ế ả ớ ẫ  nghi p s n xu t kinh doanh s n ph m nh a và 62 doanh nghi p tái chệ ả ấ ả ẩ ự ệ ế 

nh a. V i các d  li u thu đự ớ ữ ệ ược, lu n án s  d ng c  2 phậ ử ụ ả ương pháp phân tích đ nh tính và đ nh lị ị ượng đ  đ a ra các nh n đánh, đánh giá v  th cể ư ậ ề ự  

tr ng phát tri n logistics ngạ ể ược trong chu i cung  ng s n ph m nh a Vi tỗ ứ ả ẩ ự ệ  Nam

(1) V  phề ương pháp nghiên c u, lu n án đã k t h p c  hai phứ ậ ế ợ ả ươ  ngpháp thu th p d  li u th  c p và s  c p, hai phậ ữ ệ ứ ấ ơ ấ ương pháp nghiên c u đ nhứ ị  tính và đ nh lị ượng. Trong đó, đóng góp m i c a lu n án th  hi n trong môớ ủ ậ ể ệ  hình nghiên c u đ nh lứ ị ượng các y u t   nh hế ố ả ưởng đ n k t qu  logisticsế ế ả  

ngượ ạc t i doanh nghi p trong chu i cung  ng s n ph m nh a Vi t Nam,ệ ỗ ứ ả ẩ ự ệ  

đó là: bên c nh vi c k  th a 23 bi n k  quan sát t  các nghiên c u trạ ệ ế ừ ế ế ừ ứ ướ  c,

lu n án đã đ a ra 3 bi n quan sát m i đ m b o đ  tin c y vào mô hình đ nhậ ư ế ớ ả ả ộ ậ ị  

lượng. (2) V  lý lu n, lu n án b  sung và hoàn thi n khung lý lu n về ậ ậ ổ ệ ậ ề logistics ngược thông qua m t hộ ướng nghiên c u ít đứ ược th c hi n trự ệ ướ  cđây, đó là nghiên c u mô hình lý thuy t v  logistics ngứ ế ề ược trong chu i cungỗ  

ng s n ph m. Bên c nh đó, lu n án góp ph n gi i thi u và ph  bi n lý

thuy t v  logistics ngế ề ược – m t lý thuy t còn r t m i m  t i Vi t namộ ế ấ ớ ẻ ạ ệ  

hi n nay. (3) V  th c ti n, lu n án đã phân tích, đánh giá m t cách kháchệ ề ự ễ ậ ộ  quan và tin c y v  th c tr ng ho t đ ng logistics ngậ ề ự ạ ạ ộ ược trong chu i cungỗ  

ng s n ph m nh a Vi t Nam trên các n i dung nh : mô hình t  ch c

logistics ngược trong chu i và t i các doanh nghi p thành viên; các dòngỗ ạ ệ  logistics ngược trong chu i; các ho t đ ng logistics ngỗ ạ ộ ượ ạc t i doanh nghi pệ  thành viên. Đây là b c tranh toàn di n v  th c tr ng logistics ngứ ệ ề ự ạ ược trong chu i cung  ng s n ph m nh a Vi t Nam mà ch a m t nghiên c u nàoỗ ứ ả ẩ ự ệ ư ộ ứ  

trước đây th c hi n. (4) V  tính  ng d ng, lu n án đã đ  xu t 3 nhóm gi iự ệ ề ứ ụ ậ ề ấ ả  pháp có tính kh  thi cao đ i v i các thành viên trong chu i cung  ng s nả ố ớ ỗ ứ ả  

ph m nh a Vi t Nam và 1 nhóm gi i pháp đ i v i các ch  th  khác ngoàiẩ ự ệ ả ố ớ ủ ể  chu i cung  ng nh m t o đi u ki n thu n l i cho vi c phát tri n logisticsỗ ứ ằ ạ ề ệ ậ ợ ệ ể  

ngược trong chu i cung  ng s n ph m nh a Vi t Nam trong giai đo n đ nỗ ứ ả ẩ ự ệ ạ ế  năm 2025, t m nhìn đ n năm 2030.ầ ế

Ngoài các ph n nh  L i cam đoan, M c l c, Danh m c t  vi t t t,ầ ư ờ ụ ụ ụ ừ ế ắ  Danh m c B ng bi u và hình v  (8 trang); K t lu n chung (2 trang); Danhụ ả ể ẽ ế ậ  

m c tài li u tham kh o (6 trang) và Ph  l c (33 trang), lu n án dài 155 trangụ ệ ả ụ ụ ậ  

và đ c k t c u thành 4 chượ ế ấ ương nh  sauư : Ch ươ ng 1: T ng quan nghiên c uổ ứ  

lu n án; ậ Ch ươ ng 2: Ti n đ  lý lu n c  b n v  phát tri n logistics ngề ề ậ ơ ả ề ể ượ  c

trong chu i cung  ng s n ph m nh a Vi t Nam; ỗ ứ ả ẩ ự ệ Ch ươ ng 3: Đánh giá th cự  

tr ng logistics ngạ ược trong chu i cung  ng s n ph m nh a Vi t Nam;ỗ ứ ả ẩ ự ệ  

Ch ươ ng 4: Gi i pháp phát tri n logistics ngả ể ược trong chu i cung  ng s nỗ ứ ả  

ph m nh a Vi t Nam.ẩ ự ệ

CHƯƠNG 2

TI N Đ  LÝ LU N C  B N V  PHÁT TRI N Ề Ề Ậ Ơ Ả Ề Ể

LOGISTICS NGƯỢC TRONG CHU I CUNG  NG S N PH MỖ Ứ Ả Ẩ

2.1.1 Khái quát v  logistics ngề ược

2.1.1.1  Khái ni m logistics ng ệ ượ c

K  t  khi có nh ng t  tể ừ ữ ư ưởng đ u tiên v  logistics ngầ ề ược đ n nay, đãế  

có r t nhi u khái ni m khác nhau v  logistics ngấ ề ệ ề ược được đ a ra. ư Trên cơ 

s  phân tích nh ng khái ni m đó, tác gi  đ  xu t khái ni m logistics ngở ữ ệ ả ề ấ ệ ượ  c

nh  sau: “Logistics ngư ược là quá trình t i  u hoá dòng v n đ ng c a các đ iố ư ậ ộ ủ ố  

tượng v t ch t theo hậ ấ ướng ngượ ạ ớc l i v i quá trình logistics thông thường, 

t c là t  các đi m tiêu dùng quay tr  v  các đi m xu t phát nh m thu h iứ ừ ể ở ề ể ấ ằ ồ  giá tr  còn l i ho c th i h i m t cách thích h p.”ị ạ ặ ả ồ ộ ợ

2.1.1.2 Phân đ nh m t s  khái ni m có liên quan v i logistics ng ị ộ ố ệ ớ ượ c

 “Logistics ngược” thường hay b  đ ng nh t v i “Logistics xanh” b iị ồ ấ ớ ở  

c  hai khái ni m này có nhi u đi m tả ệ ề ể ương đ ng, th m chí có m t ph nồ ậ ộ ầ  

ch ng l n lên nhau. Đó là, logistics ngồ ấ ược và logistics xanh cùng đ  c pề ậ  

đ n các các v n đ  v  tái s  d ng, tái ch  và x  lý ch t th i; đ u là m tế ấ ề ề ử ụ ế ử ấ ả ề ộ  

ph n c a chu i cung  ng xanh. Tuy nhiên, logistics xanh ch  t p trung đ nầ ủ ỗ ứ ỉ ậ ế  các khía c nh môi trạ ường đ i v i các ho t đ ng logistics xuôi và n  l c đố ớ ạ ộ ỗ ự ể 

gi m thi u các tác đ ng vào môi trả ể ộ ường sinh thái c a ho t đ ng logisticsủ ạ ộ  

ch  không ph i là n  l c thu h i giá tr  c a hàng hoá nh  trong logisticsứ ả ỗ ự ồ ị ủ ư  

ngược. 

Logistics ng c và qu n lý ch t th i t ng đ i gi ng nhau   các giaiượ ả ấ ả ươ ố ố ở  

đo n nh  thu gom, phân lo i v n chuy n và các gi i pháp liên quan đ n táiạ ư ạ ậ ể ả ế  

ch , tái s  d ng. Tuy nhiên, gi a chúng có nh ng đi m khác bi t v  m c tiêu,ế ử ụ ữ ữ ể ệ ề ụ  

ch  th  ch u trách nhi m th c hi n, đ i t ng v t ch t c n x  lý, th i đi mủ ể ị ệ ự ệ ố ượ ậ ấ ầ ử ờ ể  phát sinh

2.1.2 Khái quát v  chu i cung  ng s n ph mề ỗ ứ ả ẩ

2.1.2.1 Khái ni m chu i cung  ng s n ph m ệ ỗ ứ ả ẩ

Cho đên nay, nhiêu khái ni m “chuôi cung  ng” đã đ c trình bày và́ ̀ ệ ̃ ứ ượ  phân tích theo các hư ng tiêp c n khac nhau. Trong lu n án này tác gi  tán thànhớ ́ ậ ́ ậ ả  

và s  d ng khái ni m chu i cung  ng s n ph m c a Mentzer va c ng sử ụ ệ ỗ ứ ả ẩ ủ ̀ ộ ự 

(2001, trang 4): “Chuôi cung  ng s n ph m la t p h p cua các th c th  (co thễ ứ ả ẩ ̀ậ ợ ̉ ự ể ́ ̉  

la phap nhân ho c thê nhân) liên quan tr c tiêp đên dong chay xuôi và ng c̀ ́ ặ ̉ ự ́ ́ ̀ ̉ ượ   cua san phâm, dich vu, tai chinh va thông tin t  đ u ngu n đên khach hang ̉ ̉ ̉ ̣ ̣ ̀ ́ ̀ ư ầ̀ ồ ́ ́ ̀ ”. Sở 

dĩ khái ni m này đ c l a ch n làm n n t ng lý lu n cho v n đ  nghiên c uệ ượ ự ọ ề ả ậ ấ ề ứ  

c a lu n án b i trong khái ni m này Mentzer và c ng s  đã đ  c p m t cáchủ ậ ở ệ ộ ự ề ậ ộ  

r t c  th  đ n c  dòng v n đ ng ng c chi u c a s n ph m, d ch v , thôngấ ụ ể ế ả ậ ộ ượ ề ủ ả ẩ ị ụ  tin và tài chính trong chu i cung  ng. Hay nói cách khác, khái ni m c a Mentzerỗ ứ ệ ủ  

và c ng s  đã th  hi n đ c dòng logistics ng c trong quá trình v n hành c aộ ự ể ệ ượ ượ ậ ủ  chu i.ỗ

2.1.2.2 L i th  c a chu i cung  ng s n ph m ợ ế ủ ỗ ứ ả ẩ

Các doanh nghi p ngày càng nh n ra ệ ậ đư c giá tr , vai trò và l i ích thenợ ị ợ  

ch t c a chu i cung  ng s n ph m, đó là: ố ủ ỗ ứ ả ẩ t c  ố đ , tính chính xác, tính linh ộ  

chu i d a trên h p tác gi a các t  ch c ỗ ự ợ ữ ổ ứ đang là xu hư ng t t y u trong kinhớ ấ ế  doanh hi n ệ đ iạ  Đi u đó cho th y, n u đ t logistics ng c trong chu i cungề ấ ế ặ ượ ỗ  

ng s n ph m s  không nh ng giúp các chu i cung  ng này tho  mãn t t h n

yêu c u c a khách hàng, nâng cao năng l c c nh tranh và phát tri n b n v ngầ ủ ự ạ ể ề ữ  

mà b n thân quá trình v n hành dòng logistics ng c cũng tr  nên hi u quả ậ ượ ở ệ ả 

h n thông qua vi c t n d ng đ c các l i th  vơ ệ ậ ụ ượ ợ ế ượ ộ ủt tr i c a chu i cung  ng. ỗ ứ2.1.2.3  Mô hình c u trúc chu i cung  ng s n ph m ấ ỗ ứ ả ẩ

Theo Christopher (2005), chu i cung  ng s n ph m dù đ n gi n hayỗ ứ ả ẩ ơ ả  

ph c t p, phát tri n   trình đ  cao hay th p đ u bao g m 3 dong chay co banứ ạ ể ở ộ ấ ề ồ ̀ ̉ ̛ ̉  xuyên suôt toàn b  chu i, đó là: ́ ộ ỗ dong v t ch t, dong thông tin va dong tiêǹ ậ ấ ̀ ̀ ̀ ̀. Các dòng này chính là các ho t ạ đ ng kinh doanh cộ ơ b n ả đư c th c hi n liênợ ự ệ  

t c gi a các thành viên ụ ữ đ  h  tr  cho các giao d ch mua bán trong chu i cungể ỗ ợ ị ỗ  

ng, t o ra s  k t n i v n hành thông su t trong ho t 

chu i. ỗ

B n ch t chu i cung  ng ả ấ ỗ ứ đư c t o ra t  s  liên k t, c ng tác gi a cácợ ạ ừ ự ế ộ ữ  

t  ch c thành viên t  nhà cung c p đ n nhà bán l ;ổ ứ ừ ấ ế ẻ  nh m c ng h ng s cằ ộ ưở ứ  

m nh, năng l c chuyên môn hoá cao c a các thành viên ạ ự ủ đ  t o ra l i th  c nhể ạ ợ ế ạ  tranh cho chu iỗ  cung  ng. Trong chu i cung  ng s n ph m, m i thành viên cóứ ỗ ứ ả ẩ ỗ  vai trò và trách nhi m khác nhau đ i v i các giai đo n c a quá trình logisticsệ ố ớ ạ ủ  

ng c. M c đ  trách nhi m c a các thành viên này đ c chia thành 3 d ng:ượ ứ ộ ệ ủ ượ ạ  

trong chu i cung  ng ng c, có s  tham gia c a nhi u thành viên không cóỗ ứ ượ ự ủ ề  trong dòng logistics xuôi

2.1.3 Logistics ngược trong chu i cung  ng s n ph mỗ ứ ả ẩ

2.1.3.1  Khái ni m logistics ng ệ ượ c trong chu i cung  ng s n ph m ỗ ứ ả ẩ

Trên c  s  các khái ni m v  logistics ngơ ở ệ ề ược và v  trí c a logisticsị ủ  

ngược trong các chu i cung  ng s n ph m, tác gi  đ  xu t khái ni m n nỗ ứ ả ẩ ả ề ấ ệ ề  

t ng trong nghiên c u c a lu n án nh  sau:ả ứ ủ ậ ư  “Logistics ng ượ c trong chu i ỗ  

giá tr  s n ph m và gi m l ị ả ẩ ả ượ ng ch t th i ph i x  lý ấ ả ả ử ”

Khái ni m logistics ng c trong chu i cung  ng s n ph m do lu n ánệ ượ ỗ ứ ả ẩ ậ  

đ  xu t nh n m nh vào m t s  n i dung nh  sau: (1) ề ấ ấ ạ ộ ố ộ ư Đ i t ố ượ ng v t ch t ậ ấ  c aủ  dòng logistics ng c khá đa d ng (g i chung là “s n ph m thu h i”), baoượ ạ ọ ả ẩ ồ  

g m: nguyên, nhiên, v t li u; chi ti t, b  ph n ho c s n ph m không đáp  ngồ ậ ệ ế ộ ậ ặ ả ẩ ứ  yêu c u, c n kh c ph c, s a ch a ho c không còn giá tr  ph i th i b ; bao bìầ ầ ắ ụ ử ữ ặ ị ả ả ỏ  

hàng hoá…. (2) Ph m vi c a dòng logistics ng c  ạ ủ ượ trong chu i cung  ng s nỗ ứ ả  

ph m ch  b t đ u t  nhà bán l  quay tr  v  nhà phân ph i, nhà s n xu t ho cẩ ỉ ắ ầ ừ ẻ ở ề ố ả ấ ặ  nhà cung c p do ngấ ười tiêu dùng cu i cùng không đố ược xem là thành viên c aủ  chu i cung  ng. (3) ỗ ứ M c tiêu c a logistics ng ụ ủ ượ  trong chu i cung  ng s n c ỗ ứ ả  

ph m là khôi ph c l i nhi u nh t có th  các giá tr  kinh t  ­ môi trẩ ụ ạ ề ấ ể ị ế ường c aủ  

s n ph m và gi m xu ng m c th p nh t l ng ch t th i ph i x  lý; t  đóả ẩ ả ố ứ ấ ấ ượ ấ ả ả ử ừ  giúp các thành viên trong chu i cung  ng đ t đ c m c tiêu gi m chi phí, đápỗ ứ ạ ượ ụ ả  

ng t t h n yêu c u c a khách hàng cũng nh  th c hi n t t trách nhi m xã

h i c a doanh nghi p.ộ ủ ệ

2.1.3.2 Vai trò c a logistics ng ủ ượ c trong chu i cung  ng s n ph m ỗ ứ ả ẩ

Khi logistics ngược ra đ i, các chu i cung  ng truy n th ng v n chờ ỗ ứ ề ố ố ỉ bao g m dòng xuôi đã phát tri n thành các chu i cung  ng vòng kín (Closed­ồ ể ỗ ứloop Supply Chain ­ CLSC). Chu i cung  ng vòng kín đ a ra các n  l c ph iỗ ứ ư ỗ ự ố  

h p ho t đ ng theo chi u xuôi và chi u ngợ ạ ộ ề ề ượ ủ ảc c a s n ph m, nh  đó đ mẩ ờ ả  

b o m c tiêu phát tri n b n v ng đ ng th i v i m c tiêu hi u qu  và hi uả ụ ể ề ữ ồ ờ ớ ụ ệ ả ệ  

su t trong các chu i cung  ng. Nói cách khác, s  ra đ i và phát tri n c aấ ỗ ứ ự ờ ể ủ  logistics ngược đã thúc đ y s  phát tri n c a chu i cung  ng ngẩ ự ể ủ ỗ ứ ược; t  đóừ  

k t h p v i chu i cung  ng truy n th ng đ  t o ra chu i cung  ng vòng kínế ợ ớ ỗ ứ ề ố ể ạ ỗ ứ  

v i nhi u  u th  vớ ề ư ế ượ ột tr i

Logistics ng c mang l i cho các chu i cung  ng thêm nhi u l i ích vàượ ạ ỗ ứ ề ợ  

u th  v t tr i. Do đó, v i t  cách là các thành viên trong chu i cung  ng,

logistics ng c đượ ược xem là m t trong nh ng gi i pháp quan tr ng giúp doanhộ ữ ả ọ  nghi p có th : (1) T o s  thông su t cho quá trình logistics xuôi; (2) Thoệ ể ạ ự ố ả mãn t t h n yêu c u c a khách hàng; (3) Giúp ti t ki m chi phí; (4) T o d ngố ơ ầ ủ ế ệ ạ ự  

hình  nh “xanh” cho doanh nghi p. Đi u này đòi h i các doanh nghi p c nả ệ ề ỏ ệ ầ  

ph i có nh ng đ u t  thích đáng cho ho t đ ng này.ả ữ ầ ư ạ ộ

2.1.3.3 Nh ng đ c đi m c  b n c a logistics ng ữ ặ ể ơ ả ủ ượ c trong CC  s n Ư ả  

Trong tương quan so sánh v i logistics xuôi, logistics ngớ ược có b yả  

đ c tr ng c  b n nh  sau: (1) Ho t đ ng theo c  ch  đ y; (2) Dòng diặ ư ơ ả ư ạ ộ ơ ế ẩ  chuy n h i t ; (3) Không quá  u tiên v  t c đ ; (4) Khó khăn trong d  báo;ể ộ ụ ư ề ố ộ ự  (5) Ch t lấ ượng và giá tr  c a s n ph m thu h i không đ ng nh t; (6) Quáị ủ ả ẩ ồ ồ ấ  trình logistics ngược ph c t p & có s  tham gia nhi u thành viên không xu tứ ạ ự ề ấ  

hi n trong dòng logistics xuôi; (7) Chi phí logistics ngệ ược khó d  báo vàự  

thường cao h n.ơ

2.2.1 Khái ni m phát tri n logistics ngệ ể ược trong CC  s n ph mƯ ả ẩ

Lu n án đ a ra nh  sau: ậ ư ư “Phát tri n logistics ng ể ượ c trong chu i cung ỗ  

Trong đi u ki n hi n nay c a Vi t Nam, n i hàm “Phát tri n logisticsề ệ ệ ủ ệ ộ ể  

ng c trong chu i cung  ng s n ph m” bao g m ba v n đ  c  b n nh  sau:ượ ỗ ứ ả ẩ ồ ấ ề ơ ả ư  

(1) Phát tri n t  ch c logistics ng c ể ổ ứ ượ : t i t ng doanh nghi p thành viên trongạ ừ ệ  chu i cũng nh  t  ch c logistics ng c trong toàn chu i trên c  s  tăngỗ ư ổ ứ ượ ỗ ơ ở  

c ng s  c ng tác gi a các thành viên đ i v i logistics ngườ ự ộ ữ ố ớ ược. (2) Phát tri n ể  

t ng v t ch t khác nhau; chuy n t  vi c tri n khai b  đ ng dòng logisticsượ ậ ấ ể ừ ệ ể ị ộ  

ng c đ  thu h i s n ph m không đáp  ng yêu c u khách hàng lên ch  đ ngượ ể ồ ả ẩ ứ ầ ủ ộ  tri n khai các dòng logistics ngể ược cho c  ph  ph m, ph  ph m c a quá trìnhả ụ ẩ ế ẩ ủ  

s n xu t; s n ph m k t thúc s  d ng, bao bì s n ph m… (3) ả ấ ả ẩ ế ử ụ ả ẩ Phát tri n các ể  

có kh  năng ph c h i giá tr  s n ph m   m c cao nh t; c  th  là h n ch  cácả ụ ồ ị ả ẩ ở ứ ấ ụ ể ạ ế  

ho t đ ng chôn l p, thiêu hu  mà tăng c ng tái s  d ng, tái ch ạ ộ ấ ỷ ườ ử ụ ế

2.2.2 N i dung phát tri n logistics ngộ ể ược trong chu i cung  ng s nỗ ứ ả  

ph mẩ

2.2.2.1   Phát tri n t  ch c logistics ng ể ổ ứ ượ c trong chu i cung  ng s n ỗ ứ ả  

Lu n án đ  xu t khái ni m t  ch c logistics ngậ ề ấ ệ ổ ứ ược nh  sau: “Tư ổ 

ch c logistics ngứ ược trong chu i cung  ng s n ph m là quá trình thi t kỗ ứ ả ẩ ế ế 

b  máy, s p x p b  trí và s  d ng các ngu n l c c a chu i cung  ngộ ắ ế ố ử ụ ồ ự ủ ỗ ứ  

nh m đ t đằ ạ ược m c tiêu chi n lụ ế ược logistics ngược c a các doanh nghi pủ ệ  thành viên cũng nh  c a toàn chu i cung  ng trong t ng th i k ”ư ủ ỗ ứ ừ ờ ỳ

ng c t i các doanh nghi p trong chu i cung  ng s n ph m có th  đ c th cượ ạ ệ ỗ ứ ả ẩ ể ượ ự  

hi n theo 2 phệ ương án, đó là: (1) T  t  ch c logistics ng c là vi c s  d ngự ổ ứ ượ ệ ử ụ  các ngu n l c c a doanh nghi p đ  t  tri n khai ho t đ ng logistics ng c;ồ ự ủ ệ ể ự ể ạ ộ ượ  (2) Thuê ngoài logistics ng c là vi c s  d ng các ngu n l c bên ngoài doanhượ ệ ử ụ ồ ự  nghi p đ  t  ch c th c hi n m t ph n ho c toàn b  quá trình logisticsệ ể ổ ứ ự ệ ộ ầ ặ ộ  

ng c. Xu hượ ướng hi n nay là s  gia tăng và đa d ng hóa trong thuê ngoài ho tệ ự ạ ạ  

đ ng logistics ngộ ược

­ Căn   c   l a   ch n   ph ứ ự ọ ươ ng   án   t   ch c   logistics   ng ổ ứ ượ c   t i   doanh ạ  

r i ro nh t đ nh. V n đ  quan tr ng đ i v i các doanh nghi p là ph i cânủ ấ ị ấ ề ọ ố ớ ệ ả  

nh c k  lắ ỹ ưỡng các y u t  tác đ ng đ n vi c l a ch n phế ố ộ ế ệ ự ọ ương án t  ch cổ ứ  logistics ngược, bao g m: (1) ồ Đ c đi m s n ph m thu h i; (2) Kh i lặ ể ả ẩ ồ ố ượ  ng

và tính liên t c c a thu h i; (3) ụ ủ ồ Năng l c c nh tranh c t lõi; (3) ự ạ ố Chính sách 

và ngu n l c c a doanh nghi p; (4) S  ph c t p và tính không ch c ch nồ ự ủ ệ ự ứ ạ ắ ắ  

c a dòng logistics (5) Xu hủ ướng h p tác gi a các thành viên trong chu iợ ữ ỗ  cung  ng.ứ

h t các quan đi m hi n nay cho r ng, nhà s n xu t là ngế ể ệ ằ ả ấ ười có trách nhi mệ  chính và có đ  năng l c đ  tri n khai các ho t đ ng logistics ngủ ự ể ể ạ ộ ược. Do đó, quy t đ nh quan tr ng đ u tiên khi t  ch c logistics ngế ị ọ ầ ổ ứ ược trong chu i cungỗ  

ng s n ph m là l a ch n mô hình t  ch c kênh thu h i đ  hoàn tr  s n

ph m cho nhà s n xu t. Có 3 mô hình t  ch c kênh thu h i đi n hình nhẩ ả ấ ổ ứ ồ ể ư sau: (1) Nhà s n xu t thu h i tr c ti p t  ngả ấ ồ ự ế ừ ười tiêu dùng; (2) Thu h i thôngồ  qua nhà bán l ; (3) Thu h i thông qua bên th  ba. ẻ ồ ứ

m ng lạ ưới logistics ngược thành hai mô hình: (1) Mô hình t  ch c logisticsổ ứ  

ng c t p trung: hình thành m t trung tâm thu h i và x  lý t p trung c a cượ ậ ộ ồ ử ậ ủ ả 

m ng l i nh m đ t đ c l i th  kinh t  nh  quy mô t  đó gi m chi phíạ ướ ằ ạ ượ ợ ế ế ờ ừ ả  logistics ngược; (2) Mô hình t  ch c logistics ngổ ứ ược phân c p: các c  s  thuấ ơ ở  gom đ u tiên s  ti n hành ngay vi c ki m tra, đánh giá, phân lo i s n ph mầ ẽ ế ệ ể ạ ả ẩ  thu h i thay vì đ a v  trung tâm x  lý t p trung duy nh t và sau đó chuy nồ ư ề ử ậ ấ ể  

s n ph m thu h i đ n các đi m x  lý phù h p nh m đ t đ c l i th  v  th iả ẩ ồ ế ể ử ợ ằ ạ ượ ợ ế ề ờ  gian

2.2.2.2  Phát tri n các dòng và các ho t đ ng logistics ng ể ạ ộ ượ c trong CC Ư   SP

M i dòng logistics ngỗ ược được g n v i m t đ i tắ ớ ộ ố ượng v t ch t nh tậ ấ ấ  

đ nh. Trong chu i cung  ng s n ph m có 5 dòng logistics ngị ỗ ứ ả ẩ ược ph  bi nổ ế  sau: (1) Dòng logistics ngược cho s n ph m k t thúc s  d ng; (2) Dòngả ẩ ế ử ụ  logistics ngược thương m i ạ là dòng thu h i gi a b t k  hai thành viên nàoồ ữ ấ ỳ  trong chu i cung  ng có giao d ch kinh doanh tr c ti p; (3)  ỗ ứ ị ự ế Dòng logistics 

ngược cho s n ph m b o hànhả ẩ ả  thường đ  c p đ n dòng thu h i s n ph mề ậ ế ồ ả ẩ  

l i phát sinh trong quá trình s  d ng c a khách hàng; (4)  ỗ ử ụ ủ Dòng logistics 

ngược   cho   ph   ph m   và   ph   ph m  ế ẩ ụ ẩ c a  quá  trình  s n  xu t;  (5)  ủ ả ấ Dòng logistics ngược cho bao bì. 

Ho t đ ng logistics ngạ ộ ược di n ra trong các dòng logistics ngễ ược. Do 

đó, vi c tri n khai các ho t đ ng logistics ngệ ể ạ ộ ượ ẽc s  tác đ ng r t l n đ nộ ấ ớ ế  

s  v n hành c a các dòng logistics ngự ậ ủ ược. Các nghiên c u trứ ước đây đã chỉ 

ra r ng có b n ho t đ ng logistics ngằ ố ạ ộ ược chính nh  sau: (1) T p h p; (2)ư ậ ợ  

Ki m tra, phân lo i; (3) X  lý và (4) Phân ph i l iể ạ ử ố ạ

2.2.2.3  Đánh giá s  phát tri n logistics ng ự ể ượ c trong CC  s n ph m Ư ả ẩ

Nghiên   c u  này  s   d ng   “Mô  hình  trứ ử ụ ưởng  thành   logistics   ngượ  c”(Reverse Logistics Maturity Model – RLMM) do Đ i h c Craneld và T pạ ọ ậ  đoàn Deutsche Post DHL h p tác v i các công ty thành viên CE100 xây d ng.ợ ớ ự  

Mô hình RLMM ch  ra 5 c p đ  phát tri n c a logistics ngỉ ấ ộ ể ủ ược, đó là: (1) Logistics   ngược   phi   chính  th c;   (2)  D   án  logistics   ngứ ự ược;   (3)  logistics 

ngược tiêu chu n hoá; (4) Logistics ngẩ ược đượ ược l ng hoá và (4) logistics 

ch c logistics ngứ ược trong toàn chu i cung  ng đỗ ứ ược đánh giá trên hai khía 

c nh: (1) t  ch c qu n lý (chính th c và phi chính th c) và (2) t  ch cạ ổ ứ ả ứ ứ ổ ứ  

m ng lạ ưới (c u trúc m ng lấ ạ ưới, m c đ  c ng tác gi a các thành viên). Tứ ộ ộ ữ ổ 

ch c logistics ngứ ượ ạc t i doanh nghi p thành viên đệ ược đánh giá dưới hai hình th c: (1) T  t  ch c và (2) Thuê ngoài. ứ ự ổ ứ

(2) kh i lố ượng và t  l  s n ph m ph i thu h i và x  lý; (3) t  tr ng cácỷ ệ ả ẩ ả ồ ử ỷ ọ  

bi n pháp x  lý đ i v i s n ph m thu h i.ệ ử ố ớ ả ẩ ồ

2.2.3 Y u t   nh hế ố ả ưởng đ n phát tri n logistics ngế ể ược trong CC  SPƯ

Trên c  s  t ng quan các công trình nghiên c u trơ ở ổ ứ ước đây, lu n án đãậ  

t ng h p đổ ợ ược 3 nhóm y u t  có tác đ ng đ n phát tri n logistics ngế ố ộ ế ể ượ  ctrong chu i cung  ng s n ph m, bao g m: (1)  ỗ ứ ả ẩ ồ Nhóm y u t  môi tr ế ố ườ   ng

(Lu t liên quan đ n môi trậ ế ường, chính sách tài chính, ch ng nh n quan lýứ ậ  môi trường, quy đ nh trách nhi m m  r ng c a nhà s n xu t;  Toàn c uị ệ ở ộ ủ ả ấ ầ  hoá và v n đ  ô nhi m môi trấ ề ễ ường; Công ngh  thông tin). (2) ệ Nhóm y u t ế ố 

tranh); (3) Nhóm y u t  thu c v  chu i cung  ng ế ố ộ ề ỗ ứ  (M c đ  c ng tác gi aứ ộ ộ ữ  các thành viên; S   ng h  c a qu n lý c p cao, chính sách c a doanhự ủ ộ ủ ả ấ ủ  nghi p, s  tích h p chéo gi a các b  ph n ch c năng, ngu n l c hi n t iệ ự ợ ữ ộ ậ ứ ồ ự ệ ạ  cho logistics ngượ  c)

2.3.1Kinh nghi m phát tri n logistics ngệ ể ược trong CC  s n ph mƯ ả ẩ

Trên c  s  d  li u th  c p thu th p đ c, lu n án t p trung phân tíchơ ở ữ ệ ứ ấ ậ ượ ậ ậ  kinh nghi m phát tri n logistics ng c cho trong chu i cung  ng s n ph mệ ể ượ ỗ ứ ả ẩ  

nh a (thu c đ i tự ộ ố ượng nghiên c u c a lu n án) và s n ph m đi n t  (là s nứ ủ ậ ả ẩ ệ ử ả  

ph m đ c c u t o t  nhi u chi ti t nh a). Đ ng th i, b i c nh nghiên c uẩ ượ ấ ạ ừ ề ế ự ồ ờ ố ả ứ  

đ c l a ch n   3 nhóm qu c gia, bao g m: (1) ượ ự ọ ở ố ồ Nhóm các n ướ c phát tri n  ể đi 

đ u trong  ng d ng logistics ng c t i Châu Âu; (2) ầ ứ ụ ượ ạ Nhóm các n ướ c phát  

nh ng có s  đi u ch nh cho phù h p v i đi u ki n th c t , bao g m: Nh tư ự ề ỉ ợ ớ ề ệ ự ế ồ ậ  

B n, Hàn Qu c, Đài Loan. (3) ả ố Nhóm các qu c gia đang phát tri n ố ể  có nhi uề  

đi m t ng đ ng v i Vi t Nam nh  Trung Qu c, Thái Lan.ể ươ ồ ớ ệ ư ố

2.3.2 Bài h c đ i v i phát tri n logistics ngọ ố ớ ể ược trong CC  SP nh aƯ ự  VN

Vi t Nam,  ệ bao g m: (1) ồ Ba bài h c v  t  ch c logistics ng ọ ề ổ ứ ượ : g m M  r ng c ồ ở ộ  

m ng l i logistics ng c; Hình thành liên minh gi a các nhà s n xu t đạ ướ ượ ữ ả ấ ể phát tri n m ng l i logistics ng ; Thúc đ y các thành viên khác trong chu iể ạ ướ ượ ẩ ỗ  cung  ng không ph i nhà s n xu t tham gia tích c c h n vào h  th ngứ ả ả ấ ự ơ ệ ố  logistics ng c. (2)  ượ Hai bài h c v  phát tri n các dòng và các ho t đ ng ọ ề ể ạ ộ  

logistics ng ượ : Tăng c ng s  tích h p gi a dòng logistics ng c và xuôi; c ườ ự ợ ữ ượ  

u tiên phát tri n các ho t đ ng x  lý s n ph m và ch t th i nh a có th  thu

h i đồ ược giá tr  l n nh t. Bên c nh đó, ph n này cũng ch  ra các ị ớ ấ ạ ầ ỉ đi u ki n đ ề ệ ể 

Vi t Nam, bao g m: (1) Phát tri n logistics ngệ ồ ể ược d a trên nguyên t c tráchự ắ  nhi m m  r ng c a nhà s n xu t; (2) Xây d ng và ban hành khung pháp lý đệ ở ộ ủ ả ấ ự ể 

qu n lý ch t ch  t ng dòng s n ph m lo i b ; (3) Thúc đ y ho t đ ng tuyênả ặ ẽ ừ ả ẩ ạ ỏ ẩ ạ ộ  try n, giáo d c đ  nâng cao nh n th c c a c ng đ ng dân c  v  t m quanề ụ ể ậ ứ ủ ộ ồ ư ề ầ  

tr ng c a logistics ng c. ọ ủ ượ

(2) Các bi n pháp khuy n khích tài chính không phù h p; (3) S  ch ng chéoệ ế ợ ự ồ  trong qu n lý, s  c nh tranh gi a các t  ch c t  nhân, s  y u kém c a cả ự ạ ữ ổ ứ ư ự ế ủ ơ 

s  h  t ng và phở ạ ầ ương ti n, không quan tâm đ n nhu c u c a th  trệ ế ầ ủ ị ường thứ 

c p và th  trấ ị ường c a nhà thu gom, tái ch  phi chính th c.ủ ế ứ

CHƯƠNG 3ĐÁNH GIÁ TH C TR NG LOGISTICS NGỰ Ạ ƯỢC TRONG CHU I CUNG  NG S N PH M NH A VI T NAMỖ Ứ Ả Ẩ Ự Ệ

THỐNG THU GOM XỬ LÝ CHẤT THẢI RẮN TẠI VIỆT NAM

3.1.1T ng quan v  ngành nh a Vi t Namổ ề ự ệ

3.1.1.1  S  l ơ ượ c quá trình phát tri n c a ngành nh a Vi t Nam ể ủ ự ệ

Vào nh ng năm 1960, san phâm nh a vân còn khá xa la đ i v i ngữ ̉ ̉ ự ̃ ̣ ố ớ ườ  idân Vi t Nam. Năm 1975, kh i lệ ố ượng ch t d o tiêu thu bình quân đâu nguấ ẻ ̣ ̀ ̛ ìơ  chi là 1kg/ngủ ̛ i/năm và không tăng trong nhi u năm sau đó. Đâu nh ng nămờ ề ̀ ữ  

80, thi trụ ̛ ng nh a Vi t Nam vân tràn ng p các san phâm nh p ngoai. Tuyờ ự ệ ̃ ậ ̉ ̉ ậ ̣  nhiên, cu i th p k  80, ngành công nghi p nh a băt đâu phát tri n v i m cố ậ ỷ ệ ự ́ ̀ ể ớ ứ  tăng trưởng 20 ­ 25% môi năm, c  c u và chung loai s n ph m đa d ng̃ ơ ấ ̉ ̣ ả ẩ ạ  

h n, chât luơ ́ ̛ ng s n ph m đợ ả ẩ ược c i thi n. Đên nh ng năm 2000, san luả ệ ́ ữ ̉ ̛ ngợ  

nh a san xuât trong nuự ̉ ́ ̛ c bình quân đâu nguớ ̀ ̛ i đat 11kg/nguờ ̣ ̛ i/năm. Ngànhờ  

nh a th c s  phát triên manh me t  năm 2003 khi đuự ự ự ̉ ̣ ̃ ̀ư ̛ c quy hoach là m tợ ̣ ộ  trong nh ng ngành công nghi p mui nhon. Tôc đ  phát triên c a ngành giaiữ ệ ̃ ̣ ́ ộ ̉ ủ  đoan 2006 ­ 2010 bình quân đ t 23%/năm, đ c bi t lên t i gân 40% trong̣ ạ ặ ệ ớ ̀  năm 2009. Nh ng đ n giai đoan t  2011 ­ 2014 tăng truư ế ̣ ừ ̛ ng c a ngành nh aở ủ ự  chi đat bình quân 7,6%/năm, trong đó thâp nhât vào năm 2014 chi 3,4%. Giaỉ ̣ ́ ́ ̉  đoan 2015­2016, các doanh nghi p nh a Vi t Nam đã đây manh san xuât.̣́ ệ ự ệ ̉ ̣ ̉  Cho đ n nay, ngành nh a là m t trong 10 ngành công nghi p trong điêmế ự ộ ệ ̣ ̉  đư c chính phu t p trung đâu t  và là m t trong b n m t hàng có t c đợ ̉ ậ ̀ ư ộ ố ặ ố ộ tăng trưởng xu t kh u nhanh nh t c  nấ ẩ ấ ả ước. 

3.1.1.2  C  c u ngành nh a Vi t Nam ơ ấ ự ệ

Toàn ngành nh a có kho ng 2.200 doanh nghi p thu c m i thành ph nự ả ệ ộ ọ ầ  kinh t  N u xét theoế ế  lo i hình doanh nghi p ạ ệ , các công ty trong nư c chiêmớ ́  85%, công ty nư c ngoài tuy chi chiêm 15% vê sô luớ ̉ ́ ̀ ́ ̛ ng nhuợ ̛ng chi m 40% vềế  vôn đâu tú ̀ ̛. N u xét theoế  khu v c đ a lý ự ị , 84% s  doanh nghi p nh a t i TP.ố ệ ự ạ  HCM và các t nh phía Nam; 14% các DN nh a đ t t i các t nh phía B c và cácỉ ự ặ ạ ỉ ắ  

t nh mi n Trung chi m 2%. N u xét theoỉ ề ế ế  c  c u s n ph m ơ ấ ả ẩ , ngành nh a bao bìự  chi m 37%; nh a gia d ng chi m 29%; nh a xây d ng chi m 18%; nh a kế ự ụ ế ự ự ế ự ỹ thu t chi m 15%. ậ ế

3.1.1.3 Tình hình s n xu t và tiêu th  s n ph m nh a Vi t Nam ả ấ ụ ả ẩ ự ệ

Ngành nh a Vi t Nam đuự ệ ̛ c đánh giá là ngành công nghi p non tre nh ngợ ệ ̉ ư  năng đ ng và có m c tăng tr ng cao trong nh ng năm g n đây. HI n ngànhộ ứ ưở ữ ầ ệ  

nh a chiêm 4,8 ­ 5,0 % tông giá tri san xuât công nghi p quôc gia và khoang 3%ự ́ ̉ ̣ ̉ ́ ệ ́ ̉  GDP Vi t Nam. Tiêu th  s n ph m nh a t i Vi t Nam hi n nay đang có xuệ ụ ả ẩ ự ạ ệ ệ  

h ng gia tăng, đ c bi t là các loai bao bì nh a. Theo s  li u th ng kê, chi sốướ ặ ệ ̣ ự ố ệ ố ̉  tiêu thu s n ph m nh a bình quân đâu ngụ ả ẩ ự ̀ ̛ i năm 1990 c a Vi t Nam chi đatờ ủ ệ ̉ ̣  3,8kg/ng i/năm thì đ n năm 2016 đat 53 ­ 54kg/nguườ ế ̣ ̛ i/năm. Chi sô này kháờ ̉ ́  tương đông so v i các quôc gia trong khu v c nhù ớ ́ ự ̛ Thái Lan, Trung Quôc nh nǵ ư  

v n th p h n nhi u so v i m c trung bình c a thê gi i. ẫ ấ ơ ề ớ ứ ủ ́ ớ

3.1.2 Khái quát v  chu i cung  ng s n ph m nh a Vi t Nam ề ỗ ứ ả ẩ ự ệ

Chu i cung  ng s n ph m nh a Vi t Nam có s  tham gia c a các thànhỗ ứ ả ẩ ự ệ ự ủ  viên bao g m: nhà cung c p nguyên li u (trong và ngoài n c), nhà s n xu tồ ấ ệ ướ ả ấ  (nh a gia d ng, nh a bao bì, nh a v t li u xây d ng và nh a k  thu t), cácự ụ ự ự ậ ệ ự ự ỹ ậ  nhà phân ph i và bán l  s n ph m, khách hàng cá nhân (ng i tiêu dùng) vàố ẻ ả ẩ ườ  khách hàng t  ch c (doanh nghi p thu c các lĩnh v c nh  đi n t , ô tô, xeổ ứ ệ ộ ự ư ệ ử  máy…)

Nhà sản xuất sản phẩm nhựa

Nhà SX nhựa bao bì

Nhà SX nhựa VLXD

Nhà SX nhựa

kỹ thuật

Nhà Phân phối

Nhà Phân Phối

Nhà Bán lẻ

KH cá nhân

• Người tiêu dùng

KH tổ chức

• DN SX-KD thuộc các ngành điện, điện tử, ô tô, xe máy, viễn thông…