Từ những lý luận được tiếp thu trong quá trình học tập, nghiên cứu để phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý chi Ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện Xebangphay, tỉnh Khammuone, CHDCND Lào, trên cơ sở đó đưa ra một số biện pháp Quản lý chi Ngân sách Nhà nước của huyện trong những năm tới.
Trang 1ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
PHOMMAXAY PASERDSIN
QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI HUYỆN XEBANGPHAY, TỈNH KHAMMUONE, NƯỚC CỘNG
HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
Mã Số: 60 34 04 10
Đà Nẵng – Năm 2019
Trang 2Công trình được hoàn thành tại TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Bùi Quang Bình
Phản biện 1: TS Lê Bảo
Phản biện 2: TS Hoàng Hồng Hiệp
Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt
nghiệp thạc sĩ Quản lý kinh tế họp tại Trường Đại học Kinh tế,
Đại học Đà Nẵng vào ngày 23 tháng 2 năm 2019
Có thể tìm hiểu luận văn tại:
Trung tâm Thông tin-Học liệu, Đại học Đà Nẵng
Thư viện trường Đại học Kinh tế, ĐHĐN
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Trong hệ thống tài chính của Quốc gia, ngân sách nhà nước (NSNN) là khâu chủ đạo, là điều kiện vật chất quan trọng để thực hiện các chức năng nhiệm vụ của Nhà nước Đồng thời NSNN là công cụ tài chính chủ yếu của Nhà nước để đảm bảo về mặt vật chất cho bộ máy nhà nước và thực hiện các chức năng nhiệm vụ mà Nhà nước đảm nhận
Ngân sách nhà nước nói chung, chi NSNN nói riêng là công cụ vật chất quan trọng để nhà nước thực hiện các chức năng của mình trong điều tiết, phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) Trong phạm vi địa phương, ngân sách địa phương (NSĐP) tồn tại như một tất yếu khách quan, là công cụ tài chính của các cấp chính quyền tương ứng
và phục vụ thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội của các cấp chính quyền đã được phân công quản lý
Những năm trở lại đây, việc bố trí nguồn vốn NSNN của huyện Xebangphay cho các lĩnh vực chi còn dàn trải, tính bao cấp chưa được xoá bỏ triệt để, hiệu quả đầu tư còn thấp; việc quản lý, sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản và chi tiêu ngân sách còn nhiều thất thoát, lãng phí; chi tiêu hành chính và chi ngân sách cho một số lĩnh vực như y
tế, giáo dục chưa đáp ứng được nhu cầu cần thiết Do đó việc, để đảm bảo đạt được hiệu quả trong việc khắc phục tình trạng chi ngoài dự toán, chi vượt dự toán và sai quy định của Luật Ngân sách Nhà Nước đang là vấn đề được cơ quan Nhà nước tỉnh Khammuone rất quan tâm nhằm mục tiêu đáp ứng được yêu cầu của sự phát triển của quốc gia trong thời
kỳ đổi mới, hội nhập kinh tế quốc tế
Yêu cầu chung đó cũng đòi hỏi mỗi địa phương cần phải tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý chi ngân sách ở địa phương nhằm khắc
Trang 4phục những hạn chế nêu trên để góp phần thúc đẩy sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện nói riêng và sự nghiệp đổi mới của đất nước nói chung Xuất phát từ những vấn đề thực tiễn trên để góp phần thúc đẩy sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của huyện Xebangphay nói riêng và sự nghiệp đổi mới của nước CHDCND Lào nói chung đòi hỏi sự cải thiện trong công tác quản lý chi ngân sách Nhà nước Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề nêu trên, Tôi
chọn đề tài: “Quản lý chi ngân sách Nhà nước tại huyện Xebangphay, tỉnh Khammuone, Nước Cộng Hòa Dân Chủ Nhân Dân Lào” để tiến
hành nghiên cứu làm luận văn thạc sỹ của mình
2 Mục tiêu nghiên cứu
2.1 Mục tiêu chung
Từ những lý luận được tiếp thu trong quá trình học tập, nghiên cứu để phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý chi Ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện Xebangphay, tỉnh Khammuone, CHDCND Lào, trên cơ sở đó đưa ra một số biện pháp Quản lý chi Ngân sách Nhà nước của huyện trong những năm tới
3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là các vấn đề liên quan đến Quản lý chi Ngân sách Nhà nước tại huyện Xebangphay, tỉnh Khammuone, CHDCND Lào
Trang 53.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về không gian: Chi NSNN tại huyện Xebangphay
- Về thời gian: Tình hình quản lý chi NSNN giai đoạn từ năm
2015 đến năm 2017 và định hướng phát triển đến năm 2020
4 Phương pháp nghiên cứu
4.1 Phương pháp thu thập dữ liệu
Dữ liệu thứ cấp tác giả chủ yếu sử dụng các phương pháp thu
thập dữ liệu thứ cấp để phục vụ cho quá trình nghiên cứu của mình; các dữ liệu thứ cấp được tác giả thu thập qua các nguồn sau: Các bài viết đăng trên báo hoặc các tạp chí khoa học, tài liệu giáo trình hoặc các xuất bản khoa học, Báo cáo Chi ngân sách Nhà nước huyện Xebangphay giai đoạn 2015 - 2017
4.2 Phương pháp xử lý, phân tích số liệu
Phương pháp đánh giá, phân tích số liệu
Phương pháp thống kê mô tả,
nước tại tại huyện Xebangphay, tỉnh Khammuone, CHDCND Lào
Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản
lý chi ngân sách Nhà Nước tại huyện Xebangphay, tỉnh Khammuone, CHDCND Lào
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
- Về lý luận: Xác định được khung lý thuyết nghiên cứu về quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện
Trang 6- Về thực tiễn: Phân tích thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước tại huyện Xebangphay, Đánh giá theo các tiêu chí, chỉ ra những mặt đạt được, điểm yếu và nguyên nhân, từ đó đề ra những giải pháp
và kiến nghị để hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tại huyện Xebangphay
7 Tổng quan tài liệu nghiên cứu
7.1 Các nghiên cứu ngoài nước
7.2 Các nghiên cứu trong nước
Trang 7CHƯƠNG 1
LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ
NƯỚC 1.1 KHÁI QUÁT VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
1.1.1 Các khái niệm
a Ngân sách nhà nước
Luật Ngân sách Nhà nước của Việt Nam đã được Quốc Hội
thông qua ngày 16/12/2002 định nghĩa: “Ngân sách Nhà nước là
toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước trong dự toán đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của nhà nước”
b Chi ngân sách nhà nước
Chi NSNN là các quan hệ tài chính tiền tệ được hình thành trong quá trình phân phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm đảm bảo trang trải cho các nhu cầu chi tiêu của bộ máy nhà nước và thực hiện các chức năng chính trị, kinh tế, xã hội của Nhà nước
Chi NSNN là sự phối hợp giữa hai quá trình phân phối và sử dụng quỹ NSNN Quá trình phân phối là quá trình cấp phát kinh phí
từ NSNN hình thành các loại quỹ trước khi đưa vào sử dụng Quá trình sử dụng là quá trình trực tiếp chi dùng khoản tiền cấp phát từ ngân sách không trải qua việc hình thành các loại quỹ trước khi đưa vào sử dụng
1.1.2 Khái niệm về quản lý chi ngân sách nhà nước
Quản lý chi NSNN là quá trình nhà nước vận dụng các chính sách của Đảng và luật pháp của nhà nước trong quản lý kinh tế, đồng thời sử dụng các công cụ và phương pháp quản lý nhằm tác động đến
Trang 8quá trình sử dụng nguồn vốn của NSNN để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ do nhà nước đảm nhiệm một cách có hiệu quả nhất
1.1.3 Đặc điểm của quản lý chi ngân sách nhà nước
Một là, chi ngân sách nhà nước chỉ được tiến hành trên cơ sở pháp luật và theo kế hoạch chi ngân sách do cơ quan quyền lực nhà nước quy định
Hai là, chi ngân sách nhà nước nhằm vào mục tiêu thỏa mãn nhu cầu về tài chính cho sự vận hành của bộ máy nhà nước, bảo đảm cho Nhà nước thực hiện chức năng, nhiệm của mình
Ba là, Chi NSNN liên quan đến rất nhiều chủ thể kinh tế, diễn
ra liên tục trên diện rộng toàn Quốc gia và chịu sự tác động của rất nhiều yếu tố
Bốn là, Các khoản chi ngân sách nhà nước mang tính chất không hoàn trả trực tiếp là chủ yếu
1.1.4 Vai trò của quản lý chi ngân sách nhà nước
+ Lĩnh vực kinh tế: NSNN được coi là một công cụ quan trọng
vì khả năng nguồn vốn của NSNN là rất lớn và phạm vi tác động của
nó rất rộng Thông qua chi NSNN sẽ góp phần điều chỉnh cơ cấu kinh tế phát triển theo định hướng nhà nước
+ Lĩnh vực xã hội: Cùng với việc thực hiện các chính sách phát triển kinh tế thì chi NSNN cũng góp phần tích cực thực hiện các chính sách xã hội, tạo điều kiện cho các hoạt động xã hội phát triển một cách động bộ
+ Trên góc độ tài chính: Quá trình chi NSNN có vai trò quan trọng đối với việc thực hiện chính sách ổn định giá cả thị trường, chống lạm phát
Trang 91.2 NỘI DUNG CỦA QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1.2.1 Công tác lập dự toán chi Ngân sách Nhà Nước cấp huyện
Lập dự toán chi NSNN là lập kế hoạch phân bổ nguồn lực cho các nhu cầu chi tiêu của Nhà nước để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình và đầu tư phát triển nền kinh tế
- Các căn cứ để lập dự toán chi NSNN:
Các khoản chi trong dự toán ngân sách phải được xác định trên
cơ sở mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh Đối với chi đầu tư phát triển, việc lập dự toán phải căn cứ vào quy hoạch, chương trình, dự án đầu tư đã có quyết định của cấp có thẩm quyền, ưu tiên bố trí đủ vốn phù hợp với tiến độ triển khai thực hiện các chương trình, dự án Đối với chi thường xuyên, việc lập dự toán phải căn cứ vào nguồn thu từ thuế, phí, lệ phí và tuân theo các chế độ, tiêu chuẩn, định mức do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định
- Các cơ quan tham gia trong công tác lập dự toán tại địa phương là HĐND, UBND, cơ quan Tài chính các cấp và các đơn vị
dự toán, cụ thể như sau:
+ Hội đồng nhân dân: Quyết định dự toán chi ngân sách địa phương và phân bổ dự toán ngân sách cấp mình; quyết định các chủ trương, biện pháp triển khai thực hiện ngân sách địa phương; điều chỉnh dự toán ngân sách địa phương trong trường hợp cần thiết; giám sát việc thực hiện ngân sách đã được HĐND quyết định
+ Ủy ban nhân dân: Lập dự toán chi ngân sách địa phương; lập phương án phân bổ dự toán ngân sách của cấp mình trình HĐND cùng cấp quyết định; lập dự toán điều chỉnh ngân sách địa phương trong trườ g hợp cần thiết
Trang 10+ Cơ quan Tài chính đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc xây dựng dự toán ngân sách và phương án phân bổ dự toán, thẩm định dự toán của các đơn vị dự toán của cấp mình và UBND cấp dưới, nhằm kiểm tra tính tuân thủ trong việc lập dự toán
+ Các đơn vị dự toán: Đây là các đơn vị sử dụng kinh phí NSNN để thực hiện các nhiệm vụ chính trị được Nhà nước giao
1.2.2 Chấp hành dự toán chi Ngân sách Nhà Nước cấp huyện
Chấp hành chi NSNN chính là thự hiện dự toán NSNN trên cơ
sở dự toán được phê chuẩn
- Các cơ quan tham gia vào quá trình quản lý k âu chấp hành chi ngân sách:
+ Cơ quan Tài chính: Tham mưu cho chính quyền nhà nước các cấp trong quản lý và điều hành NSNN Cơ quan Tài chính có trách nhiệm cân đối nguồn đáp ứng nhu cầu chi, kiểm tra và giám sát việc thực hiện chi tiêu và sử dụng ngân sách ở các cơ quan, đơn vị sử dụng ngân sách
+ Kho bạc Nhà nước: Thực hiện kiểm soát các khoản chi theo các chế độ, tiêu chuẩn điều kiện, thủ tục quy định Trường hợp không đủ điều kiện, có quyền từ chối cấp phát thanh toán các khoản chi đó
- Nguyên tắc và nội dung của chấp hành chi ngân sách như sau:
+ Nguyên tắc: Đáp ứng kịp thời các nhu cầu chi của các đơn vị
sử dụng NSNN theo tiến độ và dự toán được duyệt, các khoản chi NSNN phải được thanh toán trực tiếp cho người được hưởng; mọi khoản chi NSNN phải được kiểm soát trước, trong và sau khi thanh toán chi trả
Trang 11+ Nội dung chấp hành chi NSNN: Nội dung chính của quy trình chấp hành NSNN là việc bố trí kinh phí kịp thời đáp ứng nhu cầu chi của các đơn vị sử dụng ngân sách theo dự toán đã được duyệt sao cho tiết kiệm và đạt hiệu quả cao Các cơ quan được pháp luật quy định có trách nhiệm kiểm soát các khoản chi NSNN theo đúng
dự toán và đúng chế độ
1.2.3 Công tác quyết toán Ngân sách nhà nước cấp huyện
Trong quá trình quyết toán các khoản chi NSNN phải chủ ý đảm bảo các nguyên tắc sau:
+ Lập đầy đủ các loại báo cáo tài chính và gửi kịp thời các loại báo cáo cho các cơ quan có thẩm quyền xét duyệt theo đúng chế độ tài chính quy định
Số liệu trong báo cáo đảm bảo tính chính xác, trung thực, có chứng từ đầy đủ hợp lệ chứng minh nội dung các báo cáo tài chính phải theo đúng nội dung ghi trong dự toán được giao
+ Thủ trưởng các đơn vị sử dụng ngân sách phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực, đầy đủ; chịu trách nhiệm về những khoản chi không đúng tiêu chuẩn, định mức của chế độ tài chính hiện hành và việc hạch toán, quyết toán ngân sách sai chế độ
+ Báo cáo quyết toán năm của các đơn vị dự toán và của ngân sách các cấp chính quyền trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt phải có xác nhận của KBNN đồng cấp về tổng số và chi tiết phải được kiểm toán Nhà nước tiến hành kiểm toán
+ Báo cáo quyết toán của các đơn vị dự toán không được để xảy ra tình trạng quyết toán chi lớn hơn thu
Trang 12+ Cấp dưới không tổng ợp quyết toán các khoản kinh phí ủy quyền của ngân sách cấp trên vào báo cáo quyết t án ngân sách cấp mình
1.2.4 Kiểm toán và đánh giá hiệu quả chi Ngân sách cấp huyện
Kiểm tra việc quản lý (hay còn gọi là “kiểm soát nội bộ”) là các chính sách hay quy trình hợp lý do nhân viên quản lý của một đơn vị đưa ra nhằm đảm bảo đơn vị đó hoạt động đúng và hiệu quả
Cỏ nhiều hình thức kiểm soát quản lý Trước hết cần có một hệ thống kiểm soát hiệu quả và đánh giá cẩn thận các rủi ro mà đơn vị gặp phải Sau đó, lựa chọn các chính và thủ tục thích hợp để kiểm soát những rủi ro này một các hiệu quả với chi phí hợp lý
Quản lý nội bộ là trách nhiệm cơ bản của mọi nhà quản lý Để đảm bảo hiệu quả, hệ thống quản lý nội bộ cần nhận được sự hỗ trợ đắc lực từ phía lãnh đạo đơn vị Các chính sách và quy trình phải được tuân thủ nhất quán trong toàn bộ tổ chức Khi hệ thống quản lý phát hiện các vi phạm, cần có các biện pháp khắc phục hiệu quả và kịp thời Để đảm bảo hệ thống luôn hoạt động hiệu quả, cần thường xuyên kiểm tra các rủi ro mà tổ chức hoặc bản thân hệ thống có thể gặp phải
1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC HUYỆN
1.3.1 Điều kiện tự nhiên
Điều kiện tự nhiên là nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế của địa phương, từ đó quyết định đến mức chi NSNN Mộ địa phương có vị trí địa lý thuận lợi chẳng hạn như gần các trung tâm kinh tế lớn hay dễ dàng giao lưu KT-XH sẽ tác động không nhỏ đến sự phát triển kinh tế, tạo điều kiện tăng nguồn thu
Trang 13ngân sách Bên cạnh đó, những ảnh hưởng xấu từ điều kiện tự nhiên như thiên tai, lụt bão thường xuyên cũng là nguyên nhân làm tăng chi ngân sách nhà nước, nhất là các khoản chi đầu tư xây dựng, tu sửa
đê, kè, các công trình phòng tránh mưa bão và chi phí cho các biện pháp hữu hiệu để đảm bảo chất lượng công trình
1.3.2 Trình độ phát triển kinh tế - xã hội
Quản lý chi ngân sách chịu ảnh hưởng của trình độ phát triển KT-XH và mức thu nhập của người dân trên địa bàn Khi trình độ kinh tế phát triển xã hội và mức thu nhập bình quân của người dân tăng thì huy động ngân sách cũng tăng, do đó quản lý chi NSNN ít phải đối mặt với mâu thuẫn giữa nhu cầu chi cao mà nguồn thu thấp như ở các địa phương có trình độ phát triển kinh tế thấp
1.3.3 Cơ chế chính sách liên quan đến quản lý chi ngân sách
Đó là ảnh hưởng của những văn bản của Nhà nước có tính quy phạm pháp luật chi phối hoạt động của các cơ quan nhà nước trong quá trình quản lý chi ngân sách Các văn bản này có ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả quản lý chi ngân sách trên một địa bàn nhất định,
do vậy đòi hỏi Nhà nước và chính quyền địa phương phải ban hành những văn bản đúng đắn, phù hợp với điều kiện thực tế thì công tác quản lý chi NSNN mới đạt được hiệu quả
1.3.4 Năng lực quản lý của đội ngũ án bộ trong bộ máy quản lý ngân sách
Việc phân định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn giữa các cấp, các bộ phận trong tổ chức bộ máy và cán bộ quản lý thu chi ngân sách; việc quy định mối quan hệ phối hợp giữa các bộ phận và cán
bộ quản lý thu, chi, giữa bộ phận này với bộ phận khác, giữa cấp trên