Tóm tắt luận án Tiến sĩ Kinh tế: Tổ chức hệ thống thông tin kế toán quản trị nhằm tăng cường quản trị chi phí xây lắp trong các doanh nghiệp thuộc tổng công ty Sông Đà

Mục đích tổng quát và xuyên suốt của luận án là tìm ra giải pháp phù hợp để hoàn thiện tổ chức hệ thống thông tin kế toán quản trị nhằm tăng cường quản trị chi phí xây lắp trong các doanh nghiệp thuộc Tổng công ty Sông Đà đáp ứng yêu cầu quản lý của các doanh nghiệp.

B  GIÁO D C VÀ ĐÀO T O      B  TÀI CHÍNH Ộ Ụ Ạ Ộ

H C VI N TÀI CHÍNH Ọ Ệ

­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­

HOÀNG TH  HUY N Ị Ề

T  CH C H  TH NG THÔNG TIN K  TOÁN QU N TR   Ổ Ứ Ệ Ố Ế Ả Ị

NH M TĂNG C Ằ ƯỜ NG QU N TR  CHI PHÍ XÂY L P TRONG  Ả Ị Ắ

CÁC DOANH NGHI P THU C T NG CÔNG TY SÔNG ĐÀ Ệ Ộ Ổ

Chuyên ngành: K  toán ế

Mã s : 9.34.03.01 ố

TÓM T T LU N ÁN TI N SĨ KINH T Ắ Ậ Ế Ế

HA NOI – 2018 CÔNG TRÌNH Đ ƯỢ C HOÀN THÀNH T I Ạ

Lu n án s  đ ậ ẽ ượ c b o v  t i H i đ ng ch m lu n án c p h c vi n, ả ệ ạ ộ ồ ấ ậ ấ ọ ệ

h p t i H c vi n Tài chính ọ ạ ọ ệ

Vào h i       gi       ngày      tháng     năm ồ ờ

Có th  tìm hi u lu n án t i Th  vi n Qu c gia  ể ể ậ ạ ư ệ ố

và Th  vi n H c vi n Tài chính ư ệ ọ ệ

M  Đ U Ở Ầ

1. Tính c p thi t c a đ  tài lu n án  ấ ế ủ ề ậ

Ho t đ ng kinh doanh c a các doanh nghi p (DN) ngày càng m  r ng và ạ ộ ủ ệ ở ộ  

c nh tranh càng tr  nên gay g t. Khi đó, thông tin tr  thành m t ngu n l c quan tr ng ạ ở ắ ở ộ ồ ự ọ  

đ i v i các DN nói riêng và đ i v i n n kinh t  xã h i nói chung. Đ  t n t i và phát ố ớ ố ớ ề ế ộ ể ồ ạ   tri n, nhà lãnh đ o DN c n đ ể ạ ầ ượ c cung c p các thông tin ph c v  cho vi c l p k ấ ụ ụ ệ ậ ế 

ho ch, đi u hành và ra quy t đ nh trong n i b  DN. Các thông tin này đ ạ ề ế ị ộ ộ ượ c cung c p ấ  

b i h  thông thông tin k  toán qu n tr  V  m t lý lu n, h  th ng thông tin k  toán ở ệ ế ả ị ề ặ ậ ệ ố ế  

qu n tr  đ ả ị ượ c nghiên c u theo nhi u quan đi m khác nhau. D ứ ề ể ướ i góc đ  t  ch c, các ộ ổ ứ  

n i dung c n đ ộ ầ ượ c nghiên c u xem xét bao g m: ch  th  th c hi n, ph ứ ồ ủ ể ự ệ ươ ng ti n s ệ ử 

d ng, ph ụ ươ ng pháp th c hi n, các n i dung t  ch c, quy trình c  th … Các n i dung ự ệ ộ ổ ứ ụ ể ộ   này c n đ ầ ượ c xác đ nh rõ ràng và có m i liên h  l n nhau nh m m c đích cu i cùng ị ố ệ ẫ ằ ụ ố  

là cung c p thông tin cho nhà qu n tr    t t c  các c p qu n lý c a DN. Thông tin ấ ả ị ở ấ ả ấ ả ủ   cung c p không ch  là thông tin th c hi n và còn là các thông tin d  đoán, d  báo ấ ỉ ự ệ ự ự  

t ươ ng lai ph c v  qu n tr  DN ụ ụ ả ị

T ng công ty (TCT) Sông Đà là m t doanh nghi p nhà n ổ ộ ệ ướ c đ ượ c thành l p ậ  

t  năm 1961. Công ty t p trung vào các lĩnh v c kinh doanh chính là xây d ng các nhà ừ ậ ự ự   máy đi n, c  s  h  t ng, giao thông, nhà máy công nghi p, công trình dân d ng; ch ệ ơ ở ạ ầ ệ ụ ế 

t o và cung c p nguyên v t li u, thi t b  xây d ng; cung c p d ch v  nhân l c, công ạ ấ ậ ệ ế ị ự ấ ị ụ ự   ngh  xây d ng, kinh doanh b t đ ng s n.  ệ ự ấ ộ ả V  m t th c ti n,TCT Sông Đà nói riêng ề ặ ự ễ  

và ngành xây d ng nói chung trong nh ng năm qua đã g p nhi u khó khăn trong ho t ự ữ ặ ề ạ  

đ ng s n xu t kinh doanh. Nghiên c u th c tr ng t  ch c h  th ng thông tin k  toán ộ ả ấ ứ ự ạ ổ ứ ệ ố ế  

qu n tr  trong các DN thu c TCT Sông Đà, NCS nh n th y các DN đã có nh ng k t ả ị ộ ậ ấ ữ ế  

qu  nh t đ nh trong vi c t  ch c thu th p, x  lý và cung c p thông tin ph c v  qu n ả ấ ị ệ ổ ứ ậ ử ấ ụ ụ ả  

tr  chi phí xây l p. Tuy nhiên, bên c nh k t qu  đ t đ ị ắ ạ ế ả ạ ượ c, t  ch c h  th ng thông tin ổ ứ ệ ố  

k  toán qu n tr  t i các DN còn m t s  h n ch  nh t đ nh v  vi c thu th p các thông ế ả ị ạ ộ ố ạ ế ấ ị ề ệ ậ   tin t ươ ng lai, ph ươ ng pháp s  d ng đ  thu th p thông tin, công tác phân lo i chi phí ử ụ ể ậ ạ  

h ướ ng t i nhu c u thông tin c a nhà qu n tr , vi c v n d ng ph ớ ầ ủ ả ị ệ ậ ụ ươ ng pháp xác đ nh ị   chi phí và ph ng pháp x  lý thông tin, các ph ươ ử ươ ng pháp và n i dung phân tích thông ộ   tin chi phí, công tác cung c p thông tin ph c v  ki m soát chi phí, công tác ki m soát ấ ụ ụ ể ể  

và b o m t thông tin ả ậ

Nh n th c đ ậ ứ ượ c nh ng v n đ  trên, cùng v i s  đ nh h ữ ấ ề ớ ự ị ướ ng c a các nhà khoa ủ  

h c h ọ ướ ng d n, nghiên c u sinh (NCS) đã l a ch n đ  tài nghiên c u:  ẫ ứ ự ọ ề ứ “T  ch c h ổ ứ ệ 

th ng thông tin k  toán qu n tr  nh m tăng c ố ế ả ị ằ ườ ng qu n tr  chi phí xây l p trong các ả ị ắ   doanh nghi p thu c T ng công ty Sông Đà ệ ộ ổ ”.

2 T ng quan các công trình nghiên c u liên quan  ổ ứ

2.1 T ng quan tình hình nghiên c u ổ ứ

Nghiên c u t ng quan các công trình có liên quan đ n đ  tài lu n án nh m làm ứ ổ ế ề ậ ằ  

rõ k t qu  đ t đ ế ả ạ ượ c và nh ng kho ng tr ng nghiên c u. NCS chia theo 3 nhóm ữ ả ố ứ  g m ồ   có: (1) Các công trình nghiên c u v  h  th ng thông tin k  toán ứ ề ệ ố ế ; (2) Các công trình  nghiên c u v  HTTT KTQT và (3) Các công trình nghiên c u v  KTQT chi phí ứ ề ứ ề

2.1.1. Các công trình nghiên c u v  h  th ng thông tin k  toán ứ ề ệ ố ế  

Sau khi nghiên c u các công trình đã công b  liên quan đ n HTTT k  toán và ứ ố ế ế  

t  ch c HTTT k  toán, NCS nh n th y, có r t nhi u công trình nghiên c u v  HTTT ổ ứ ế ậ ấ ấ ề ứ ề  

k  toán nói chung theo các khía c nh khác nhau. Ba tác gi  Julie Smith David, Cheryl ế ạ ả  

L. Dunn và William E. McCarthy, Robin S. Poston (1999) đã h  th ng v  khuôn kh ệ ố ề ổ  cho nghiên c u v  HTTT k  toán, nh  m t công c  đ  mô t  các nghiên c u HTTT ứ ề ế ư ộ ụ ể ả ứ  

k  toán hi n có. Các công trình nghiên c u v  HTTT k  toán xoay quanh các v n đ ế ệ ứ ề ế ấ ề 

c  b n sau: ơ ả

Th  nh t:  ứ ấ V  khái ni m và đ c đi m c a HTTT k  toán ề ệ ặ ể ủ ế

Khái ni m và đ c đi m c a HTTT k  toán đ ệ ặ ể ủ ế ượ c nhi u tác gi  đ  c p đ n ề ả ề ậ ế  

nh : nghiên c u c a ba tác gi  Nancy A.Bagranoff, Mark G.Simkin, và Carolyn ư ứ ủ ả   S.Norman (2005); nghiên c u c a tác gi  Thái Phúc Huy và các c ng s  (2012)  Các ứ ủ ả ộ ự   công trình nghiên c u đ u th ng nh t khái ni m v  HTTT k  toán: “Là h  th ng thu ứ ề ố ấ ệ ề ế ệ ố  

th p, l u tr , x  lý và cung c p thông tin k  toán trong doanh nghi p”.  ậ ư ữ ử ấ ế ệ

Th  hai:  ứ V  vai trò và hi u qu  c a HTTT k  toán ề ệ ả ủ ế

Vai trò c a HHTT k  toán đ ủ ế ượ c nhi u tác gi  nghiên c u nh : Nghiên c u ề ả ứ ư ứ  

c a nhóm ủ   tác gi   ả H. Sajady, Ph.D, M. Dastgir, Ph.D và H. Hashem Nejad (2008);  nghiên c u c a các tác gi  Nancy A.Bagranoff, Mark G.Simkin, và Carolyn S.Norman ứ ủ ả   (2005); nghiên c u c a hai tác gi  Abed El­ Rahman kh. Al­ Dalabeeh và Hussein Ali ứ ủ ả   Al­   Zeaud   (2012);   nghiên   c u   c a   các   tác   gi   Thaer   Ahmad   Abu   Taber,   Laith ứ ủ ả   Abdullah  Alaryan  và  Ayman  Ahmad  Abu  Haija  (2014);  nghiên  c u  c a ứ ủ   tác   giả  Bubaker Shareia (2006), nghiên c u c a tác gi ứ ủ ả Ammar Mohammed Hussein (2011);  nghiên c u c a tác gi  Ainon Ramli (2013) ứ ủ ả ; nghiên c u c a tác gi  Zsuzsanna (2012) ứ ủ ả   Các công trình nghiên c u trong n ứ ướ c nh  nghiên c u c a Thái Phúc Huy và c ng s ư ứ ủ ộ ự  (2012), nghiên c u c a Vũ Bá Anh (2015) đã th ng nh t, xác đ nh vai trò tr ng tâm ứ ủ ố ấ ị ọ  

c a HTTT k  toán trong quá trình thu th p, l u tr , x  lý và cung c p thông tin ủ ế ậ ư ữ ử ấ

Th  ba:  ứ V  các thành ph n c a HTTT k  toán ề ầ ủ ế

Nghiên c u v  các thành ph n c a HTTT k  toán đ ứ ề ầ ủ ế ượ c nhi u công trình đ ề ề 

c p đ n nh : nghiên c u c a tác gi  Marshall Romney và Paul Steibart (2006); ậ ế ư ứ ủ ả   nghiên c u c a tác gi  Robert L. Hurt (2010); nghiên c u c a tác gi  David Kroenke ứ ủ ả ứ ủ ả   (1994); nghiên c u c a tác gi  Nancy A. Bagranoff, Mark G. Simkin, Carolyn Strand ứ ủ ả   Norman (2005). Các nghiên c u th ng nh t v  các thành ph n c a HTTT k  toán,bao ứ ố ấ ề ầ ủ ế  

g m: Con ng ồ ườ i, th  t c, d  li u, ph n c ng và ph n m m. Nhi u nghiên c u v ủ ụ ữ ệ ầ ứ ầ ề ề ứ ề  các y u t  c u thành c a HTTT k  toán nh  nghiên c u c a nhóm tác gi  Hall, J.A., ế ố ấ ủ ế ư ứ ủ ả  

& Bennett, P.E. (2011); nghiên c u c a  các tác gi  Gelinas, U., Dull, R., & Wheeler, ứ ủ ả  

P. (2011); nghiên c u c a nhóm tác gi  Nguy n M nh Toàn, Hu nh Th  H ng H nh ứ ủ ả ễ ạ ỳ ị ồ ạ  

và Thi u Th  Tâm; nghiên c u c a Thái Phúc Huy và c ng s  (2012); nghiên c u c a ề ị ứ ủ ộ ự ứ ủ   Nguy n H u Đ ng (2012), nghiên c u c a Vũ Bá Anh (2015), nghiên c u c a ễ ữ ồ ứ ủ ứ ủ  

Hu nh Th  H ng H nh (2015), nghiên c u c a Lê Th  H ng (2016).  ỳ ị ồ ạ ứ ủ ị ồ

Th  t :  ứ ư V   ng d ng công ngh  thông tin trong HTTT k  toán ề ứ ụ ệ ế

Các nghiên c u trong n ứ ướ c và trên th  gi i đ u th ng nh t v  vai trò quan ế ớ ề ố ấ ề  

tr ng c a CNTT đ i v i HTTT k  toán. C  th , HTTT k  toán nói riêng và HTTT ọ ủ ố ớ ế ụ ể ế   nói chung không th  phát tri n hi u qu  n u không áp d ng các ph ể ể ệ ả ế ụ ươ ng ti n k ệ ỹ  thu t, nhi u nghiên c u đ  c p đ n ph n m m ho ch đ nh ngu n nhân l c – ERP ậ ề ứ ề ậ ế ầ ề ạ ị ồ ự   trong doanh nghi p. M t s  nghiên c u trên th  gi i nh : Nghiên c u c a tác gi ệ ộ ố ứ ế ớ ư ứ ủ ả  Ivana Mamic’ Sac’cer và Ana Oluic’; nghiên c u c a   ứ ủ hai tác gi     ả Hazar Daoud và  Mohamed Triki (2013); nghiên c u c a tác gi   ứ ủ ả Mohd Shaari Abd Rahman (2008),  nghiên c u c a ứ ủ  tác gi  Zsuzsanna (2012).   Vi t Nam, có nhi u nghiên c u v   ng ả Ở ệ ề ứ ề ứ  

d ng công ngh  thông tin nh  nghiên c u c a Thái Phúc Huy và c ng s  (2012); ụ ệ ư ứ ủ ộ ự   nghiên c u c a tác gi  Vũ Bá Anh (2015); nghiên c u c a tác gi  Nguy n H u Đ ng ứ ủ ả ứ ủ ả ễ ữ ồ   (2012); nghiên c u c a tác gi  Hu nh Th  H ng H nh (2015).  ứ ủ ả ỳ ị ồ ạ

Th  năm:  ứ V  các n i dung c a t  ch c HTTT k  toán ề ộ ủ ổ ứ ế

N i dung nghiên c u v  t  ch c HTTT k  toán đ ộ ứ ề ổ ứ ế ượ c ti p c n theo các ế ậ  

h ướ ng sau: (1)  Ti p c n t  ch c HTTT k  toán theo các n i dung c a t  ch c công ế ậ ổ ứ ế ộ ủ ổ ứ   tác k  toán:  ế nghiên c u c a tác gi  Nguy n Thanh Quý (2004;) nghiên c u c a tác ứ ủ ả ễ ứ ủ  

gi  Nguy n H u Đ ng (2012). (2)  ả ễ ữ ồ Ti p c n t  ch c HTTT k  toán theo quá trình x ế ậ ổ ứ ế ử 

lý thông tin c a h  th ng k  toán:  ủ ệ ố ế nghiên c u c a tác gi  Hoàng Văn Ninh (2010), ứ ủ ả   nghiên c u c a tác gi  Thái Phúc Huy và c ng s  (2012). (3)  ứ ủ ả ộ ự Ti p c n t  ch c HTTT ế ậ ổ ứ  

k  toán d ế ướ i góc đ  h  th ng:  ộ ệ ố nghiên c u c a tác gi  Vũ Bá Anh (2015) ứ ủ ả

Th  sáu ứ : V  ph ề ươ ng pháp nghiên c u ứ

Các công trình nghiên c u trên th  gi i và công trình nghiên c u trong n ứ ế ớ ứ ướ   c

s  d ng đa d ng các ph ử ụ ạ ươ ng pháp nghiên c u nh : ph ng v n, đi u tra, kh o sát, ứ ư ỏ ấ ề ả   nghiên c u th c nghi m nghiên c u đ nh l ứ ự ệ ứ ị ượ ng, ph ươ ng pháp ti p c n tam giác ế ậ  

ph ươ ng pháp bình ph ng t i thi u riêng ph n… ươ ố ể ầ

2.1.2 Các công trình nghiên c u v  h  th ng thông tin k  toán qu n tr ứ ề ệ ố ế ả ị

HTTT KTQT đ ượ c nhi u tác gi  trong và ngoài n ề ả ướ c nghiên c u nh : ứ ư   nghiên c u c a hai tác gi  Avi Rushinek và Sarah F.Rushiimek; nghiên c u c a tác ứ ủ ả ứ ủ  

gi  Đàm Bích Hà và c ng s  (2018); nghiên c u c a Thái Phúc Huy và c ng s ả ộ ự ứ ủ ộ ự  (2012); nghiên c u c a Nguy n Hoàng Thiên Kim (2012); nghiên c u c a Tr ứ ủ ễ ứ ủ ươ   ng Thùy Vân (2011); nghiên c u c a H  M  H nh (2013); nghiên c u c a Tr n Th ứ ủ ồ ỹ ạ ứ ủ ầ ị  Nhung (2016); nghiên c u c a Lê Th  H ng (2016)]… M t s  n i dung liên quan đ n ứ ủ ị ồ ộ ố ộ ế   HTTT KTQT đ ượ c các nghiên c u xoay quanh nh : ứ ư

V  c u trúc h  th ng thông tin k  toán qu n tr ề ấ ệ ố ế ả ị: Tác gi  Tr n Th  Nhung ả ầ ị   (2016) đã xem xét c u trúc HTTT KTQT d ấ ướ i nhi u góc đ  khác nhau v  n i dung ề ộ ề ộ   kinh t , ch c năng c a KTQT, ph ế ứ ủ ươ ng th c cung c p thông tin, ti n trình cung c p ứ ấ ế ấ   thông tin. N u xét theo góc đ  n i dung kinh t , ch c năng c a KTQT, ph ế ộ ộ ế ứ ủ ươ ng th c ứ   cung c p thông tin, ti n trình cung c p thông tin c a h  th ng. Ngoài ra còn nghiên ấ ế ấ ủ ệ ố  

c u c a tác gi  H  M  H nh (2013), nghiên c u c a tác gi  Lê Th  H ng (2016).  ứ ủ ả ồ ỹ ạ ứ ủ ả ị ồ

V  n i dung t  ch c HTTT KTQT ề ộ ổ ứ : Các nghiên c u trong n ứ ướ c và trên th ế 

gi i v  HTTT KTQT ch  y u t p trung vào vi c xác đ nh c u trúc c a HTTT KTQT ớ ề ủ ế ậ ệ ị ấ ủ  

mà ít quan tâm d ướ i góc đ  t  ch c HTTT KTQT. M t s  công trình nghiên c u ộ ổ ứ ộ ố ứ  

d ướ i góc đ  t  ch c, nh ng n i dung bao quát h n là t  ch c HTTT k  toán ho c, có ộ ổ ứ ư ộ ơ ổ ứ ế ặ   nghiên c u d ứ ướ i góc đ  t  ch c nh ng c  th  vào t  ch c HTTT KTQT chi phí  ộ ổ ứ ư ụ ể ổ ứ

Các nghiên v  v  thành ph n, c u trúc c a HTTT KTQT nh  trên có th ề ề ầ ấ ủ ư ể 

đ ượ c phân chia thành hai lo i: Nghiên c u HTTT KTQT theo b  ph n c u thành h ạ ứ ộ ậ ấ ệ 

th ng và nghiên c u HTTT KTQT theo các chu trình các lo i nghi p v  Các nghiên ố ứ ạ ệ ụ  

c u HTTT KTQT theo b  ph n c u thành h  th ng có tính  ng d ng r ng và phù ứ ộ ậ ấ ệ ố ứ ụ ộ  

h p v i t t c  các lo i hình DN; các nghiên c u HTTT KTQT theo chu trình nghi p ợ ớ ấ ả ạ ứ ệ  

v  phù h p cho t ng lo i hình DN c  th ụ ợ ừ ạ ụ ể

2.1.3 Các công trình nghiên c u v  k  toán qu n tr  chi phí ứ ề ế ả ị

Các nghiên c u trong và ngoài n ứ ướ c v  KTQT chi phí ch  y u đ ề ủ ế ượ c nghiên  

c u theo ch c năng thông tin k  toán ho c theo chu trình thông tin k  toán. Các ứ ứ ế ặ ế   nghiên c u t p trung phân tích, đánh giá th c tr ng đ  đ  xu t các gi i pháp v  các ứ ậ ự ạ ể ề ấ ả ề  

n i dung ch  y u sau: Nh n di n chi phí, l p d  toán chi phí, ph ộ ủ ế ậ ệ ậ ự ươ ng pháp xác đ nh ị   chi phí; k  toán trách nhi m chi phí, phân tích thông tin chi phí đ  ki m soát chi phí ế ệ ể ể  

và ra quy t đ nh, báo cáo k  toán qu n tr  chi phí phù h p v i đ c đi m s n xu t ế ị ế ả ị ợ ớ ặ ể ả ấ   kinh doanh c a t ng ngành ngh , lĩnh v c nghiên c u ủ ừ ề ự ứ

Nh n di n chi phí ậ ệ : Các công trình nghiên c u đã đ  c p đ n các cách nh n ứ ề ậ ế ậ  

di n chi phí khác nhau theo ch c năng, theo n i dung kinh t , theo m i quan h  v i ệ ứ ộ ế ố ệ ớ  

m c đ  ho t đ ng,theo kh  năng quy n p c a chi phí. C  th  nh  nghiên c u c a ứ ộ ạ ộ ả ạ ủ ụ ể ư ứ ủ   tác gi  Tr n Th  D  (2013); nghiên c u c a t ả ầ ị ự ứ ủ ác gi  Nguy n La Soa (2016)  ả ễ

L p d  toán ậ ự : Lu n án đã h  th ng các nghiên c u v  l p d  toán theo quan ậ ệ ố ứ ề ậ ự  

đi m c a  tác gi  D.Richard Smith (1962; tác gi  Nguy n Ho n (2012); nghiên c u ể ủ ả ả ễ ả ứ  

c a tác gi  Tr n Th  Thu H ủ ả ầ ị ườ ng (2014) ; nghiên c u c a tác gi  Nguy n La Soa ứ ủ ả ễ   (2016…

Ph ươ ng pháp xác đ nh chi phí ị : Các công trình nghiên c u n ứ ướ c ngoài ch ủ 

y u nghiên c u các ph ế ứ ươ ng pháp và mô hình k  toán qu n tr  chi phí hi n đ i nh : ế ả ị ệ ạ ư   Nghiên c u c a nhóm tác gi  Thomas W.Lin, Kenneth A Merchant, Yi ‘Ou Yang, ứ ủ ả   Zengbiao Yu (2005); nghiên c u c a các tác gi  Michèle Pomberg, Hamid Pourjabali, ứ ủ ả   Shirley Daniel và Marinilka Barros; nghiên c u c a tác gi  MaelahR,Ibrhim D.N, ứ ủ ả   (2007); nghiên c u c a Hoàng Văn T ứ ủ ưở ng (2010), nghiên c u c a Đinh Th  Kim ứ ủ ị   Xuy n (2014) ế

K  toán trách nhi m chi phí ế ệ : Lu n án đã h  th ng các công trình nghiên nh ậ ệ ố ư  nghiên c u c a tác gi  Z.Jun Lin và Zengbiao Yu (2002; nghiên c u c a Hoàng Văn ứ ủ ả ứ ủ  

T ưở ng(2010); nghiên c u c a Đinh Th  Kim Xuy n (2014),… ứ ủ ị ế

Phân tích thông tin chi phí đ  ki m soát chi phí và ra quy t đ nh ể ể ế ị : Lu n án đã ậ  

h  th ng các công trình nghiên c u bao g m: Nghiên c u c a Nguy n Ho n (2012; ệ ố ứ ồ ứ ủ ễ ả   nghiên c u c a tác gi  Đào Thúy Hà (2015); nghiên c u c a tác gi  Nguy n La Soa ứ ủ ả ứ ủ ả ễ   (2016) 

Báo cáo k  toán qu n tr  chi phí ế ả ị : Các công trình nghiên c u v  báo cáo k ứ ề ế  toán qu n tr  r t đa d ng, có th  k  đ n nh : Nghiên c u c a Hoàng Văn T ả ị ấ ạ ể ể ế ư ứ ủ ưở   ng (2010), nghiên c u c a Tr n Th  D  (2013); nghiên c u c a Đinh Th  Kim Xuy n ứ ủ ầ ị ự ứ ủ ị ế  

(2014); nghiên c u c a Nguy n Ng c Quang (2009); nghiên c u c a Tr n Văn Dung ứ ủ ễ ọ ứ ủ ầ   (2010).

Ngoài các công trình nghiên c u v  HTTT k  toán, HTTT KTQT, KTQT và ứ ề ế   KTQT chi phí, liên quan đ n đ  tài lu n án c a NCS còn m t s  công trình nghiên ế ề ậ ủ ộ ố  

c u v  lĩnh v c xây l p nói chung và TCT Sông Đà nói riêng.  ứ ề ự ắ Các nghiên c u v  TCT ứ ề   Sông Đà và các DN thu c TCT Sông Đà t p trung vào gi i pháp tái c u trúc DN, tái ộ ậ ả ấ  

c u trúc tài chính tài chính, hoàn thi n công tác th m đ nh tài chính, gi i pháp tài ấ ệ ẩ ị ả   chính nâng cao hi u qu  kinh doanh, nh : nghiên c u c a Nguy n Minh Quang ệ ả ư ứ ủ ễ   (2011); nghiên c u c a Tr n Th  H u (2009); nghiên c u c a ứ ủ ầ ị ậ ứ ủ  Lý Quang Thái (2017);  nghiên c u c a ứ ủ  Nguy n Văn Phúc (2016); nghiên c u c a Vũ Khánh Lâm (2013)… ễ ứ ủ 2.2 K t lu n rút ra t  các công trình đã nghiên c u và kho ng tr ng nghiên c u ế ậ ừ ứ ả ố ứ  

c a lu n án ủ ậ

* K t lu n rút ra t  các công trình đã nghiên c u ế ậ ừ ứ

Trên c  s  nghiên c u các công trình nghiên c u trong và ngoài n ơ ở ứ ứ ướ c v  các ề  

v n đ  liên quan đ n lu n án, NCS nh n th y các công trình này còn m t s  v n đ ấ ề ế ậ ậ ấ ộ ố ấ ề 

c  b n nh  sau: ơ ả ư

V  n i dung nghiên c u ề ộ ứ : Các công trình nghiên c u ch  y u nghiên c u ứ ủ ế ứ   chung v  HTTT k  toán, theo nhi u n i dung và khía c nh khác nhau. Các công trình ề ế ề ộ ạ   nghiên c u v  HTTT KTQT không nhi u. Công trình nghiên c u c a tác gi  Tr n ứ ề ề ứ ủ ả ầ  

Th  Nhung nghiên c u HTTT KTQT d ị ứ ướ i góc đ  chung v  m t hoàn thi n h  th ng ộ ề ặ ệ ệ ố   thông tin KTQT theo ti n trình cung c p thông tin. Tác gi  H  M  H nh nghiên c u ế ấ ả ồ ỹ ạ ứ  

d ướ i góc đ  t  ch c HTTT KTQT chi phí. Tác gi  Lê Th  H ng nghiên c u HTTT ộ ổ ứ ả ị ồ ứ   KTQT chi phí d ướ i góc đ  các thành ph n c u thành nên h  th ng ộ ầ ấ ệ ố

V  lĩnh v c nghiên c u: ề ự ứ  Các lĩnh v c nghiên c u v  KTQT chi phí, h  th ng ự ứ ề ệ ố   thông tin nói chung và HTTT KTQT nói riêng th ườ ng đ ượ c th c hi n trên m t lĩnh ự ệ ộ  

v c nghiên c u c  th  nh  ngành may, ngành thép, b nh vi n công, ngành thai thác ự ứ ụ ể ư ệ ệ  

ch  bi n đáp  p lát… Bên c nh đó, các công trình nghiên c u t i TCT Sông Đà t p ế ế ố ạ ứ ạ ậ   trung vào m t s  v n đ  nh : tái c u trúc doanh nghi p, tái c u trúc tài chính, công ộ ố ấ ề ư ấ ệ ấ   tác th m đ nh tài chính, hi u qu  kinh doanh, các gi i pháp tài chính… mà ch a có ẩ ị ệ ả ả ư   nghiên c u vào v  t  ch c HTTT KTQT t i các DN thu c TCT Sông Đà.  ứ ề ổ ứ ạ ộ

* Kho ng tr ng nghiên c u c a lu n án ả ố ứ ủ ậ

Sau quá trình tìm hi u các công trình nghiên c u có liên quan đ n lu n án và ể ứ ế ậ   xác đ nh n i dung nghiên c u c a lu n án theo quá trình x  lý thông tin tác gi  cho ị ộ ứ ủ ậ ử ả  

r ng v n còn kho ng tr ng đ  tác gi  nghiên c u t  ch c HTTT KTQT nh m tăng ằ ẫ ả ố ể ả ứ ổ ứ ằ  

c ườ ng qu n tr  chi phí xây l p trong các DN thu c TCT Sông Đà, c  th : ả ị ắ ộ ụ ể

­ Đ i t ố ượ ng nghiên c u c a lu n án là  ứ ủ ậ t  ch c h  th ng thông tin k  toán ổ ứ ệ ố ế  

qu n tr ả ị, m c dù đã có m t s  công trình nghiên c u trong n ặ ộ ố ứ ướ c và n ướ c ngoài đ ề 

c p đ n. Nh ng m t s  nghiên c u ti p c n theo các n i dung c a t  ch c công tác ậ ế ư ộ ố ứ ế ậ ộ ủ ổ ứ  

k  toán hi n nay đã không còn phù h p. Lu n án k  th a nghiên c u HTTT k  toán ế ệ ợ ậ ế ừ ứ ế   theo quá trình thu th p, x  lý và cung c p thông tin. Đ ng th i, lu n án xác đ nh ậ ử ấ ồ ờ ậ ị   nghiên c u v  t  ch c HTTT KTQT c  th  v i m c tiêu là qu n tr  chi phí.  ứ ề ổ ứ ụ ể ớ ụ ả ị

­ B i c nh nghiên c u c a lu n án t p trung t i các DN thu c TCT sông Đà ố ả ứ ủ ậ ậ ạ ộ  

M t s  công trình nghiên c u t i TCT Sông Đà v  các v n đ  c u trúc doanh nghi p, ộ ố ứ ạ ề ấ ề ấ ệ  

th m đ nh tài chính…, tuy nhiên, ch a có công trình nghiên c u c  th  và chi ti t v ẩ ị ư ứ ụ ể ế ề 

t  ch c HTTT KTQT t i các DN thu c TCT Sông Đà ổ ứ ạ ộ

Theo quan đi m c a NCS thì n i dung nghiên c u và lĩnh v c nghiên c u ể ủ ộ ứ ự ứ  

c a lu n án hoàn toàn phù h p trong đi u ki n HTTT KTQT   các DN thu c TCT ủ ậ ợ ề ệ ở ộ   Sông Đà hi u qu  cung c p thông tin đáp  ng yêu c u nhà qu n tr  ch a cao. Trong ệ ả ấ ứ ầ ả ị ư   khi hi u qu  kinh doanh c a các DN thu c TCT Sông Đà   m c t ệ ả ủ ộ ở ứ ươ ng đ i th p so ố ấ  

v i các DN cùng ngành, danh m c đ u t  dàn tr i, các gi i pháp v  m t tái c u trúc ớ ụ ầ ư ả ả ề ặ ấ   tài chính và tái c u trúc DN còn mang tính hình th c. T  đó, nhu c u thông tin k  toán ấ ứ ư ầ ế  

ph c v  cho m c đích qu n tr  chi phí trong các DN ngày càng cao ụ ụ ụ ả ị

* Đ nh h ị ướ ng nghiên c u c a lu n án ứ ủ ậ

Lu n án nghiên c u t  ch c HTTT KTQT nh m tăng c ậ ứ ổ ứ ằ ườ ng qu n tr  chi phí ả ị   theo quá trình x  lý thông tin. Các n i dung đ ử ộ ượ c làm rõ bao g m:  ồ

T  ch c h  th ng thu nh n thông tin KTQT ổ ứ ệ ố ậ : Lu n án nghiên c u h  th ng ậ ứ ệ ố   thu nh n thông tin d ậ ướ i góc đ  t  ch c: N i dung thông tin c n thu th p, ngu n thu ộ ổ ứ ộ ầ ậ ồ  

nh n thông tin, ch  th  thu nh n thông tin, ph ậ ủ ể ậ ươ ng ti n thu th p thông tin, ph ệ ậ ươ   ng pháp thu th p thông tin, quy trình thu th p thông tin ậ ậ

T  ch c h  th ng x  lý thông tin KTQT:  ổ ứ ệ ố ử D ướ i góc đ  t  ch c, các n i dung ộ ổ ứ ộ  

c a t  ch c h  th ng x  lý thông tin đ ủ ổ ứ ệ ố ử ượ ề ậ c đ  c p đ n g m: ch  th  x  lý thông tin, ế ồ ủ ể ử  

ph ươ ng ti n x  lý thông tin và ph ệ ử ươ ng pháp x  lý thông tin  ử

T  ch c h  th ng phân tích thông tin KTQT ổ ứ ệ ố : Ch  th  phân tích thông tin, các ủ ể  

ph ươ ng pháp phân tích và n i dung, quy trình phân tích thông tin ộ

T  ch c h  th ng cung c p thông tin KTQT ổ ứ ệ ố ấ : Ch  th  cung c p thông tin, ủ ể ấ  

ph ươ ng ti n cung c p thông tin, n i dung thông tin cung c p ệ ấ ộ ấ

T  ch c h  th ng ki m soát, l u tr  và b o m t thông tin KTQT ổ ứ ệ ố ể ư ữ ả ậ : Phân quy n ề  

và quy trình ki m soát thông tin; quy trình l u tr , b o m t thông tin đ i v i HTTT ể ư ữ ả ậ ố ớ   KTQT 

­ Nghiên c u, kh o sát th c tr ng, t  đó phân tích, đánh giá m t  u đi m, ứ ả ự ạ ừ ặ ư ể  

h n ch  còn t n t i c a t  ch c HTTT KTQT nh m tăng c ạ ế ồ ạ ủ ổ ứ ằ ườ ng qu n tr  chi phí xây ả ị  

l p trong các DN thu c TCT Sông Đà ắ ộ

­ Đ  xu t các gi i pháp đ  hoàn thi n t  ch c HTTT KTQT nh m tăng ề ấ ả ể ệ ổ ứ ằ  

c ườ ng qu n tr  chi phí xây l p trong các DN thu c TCT Sông Đà ả ị ắ ộ

4. Đ i t ố ượ ng và  ph m vi nghiên c u ạ ứ

4.1 Đ i t ố ượ ng nghiên c u ứ

Đ i t ố ượ ng nghiên c u c a lu n án là: t  ch c h  th ng thông tin k  toán ứ ủ ậ ổ ứ ệ ố ế  

qu n tr  nh m tăng c ả ị ằ ườ ng qu n tr  chi phí xây l p trong các DN nói chung và các DN ả ị ắ   thu c TCT Sông Đà nói riêng.  ộ

4.2 Ph m vi nghiên c u ạ ứ

­ V  không gian:  ề Lu n án t p trung nghiên c u t i các DN xây l p ch  ch t ậ ậ ứ ạ ắ ủ ố   thu c TCT Sông Đà theo Quy t đ nh s  50/2013/QĐ­BXD ngày 15/01/2013 c a B ộ ế ị ố ủ ộ 

tr ưở ng B  Xây d ng ộ ự

­ V  th i gian:  ề ờ S  li u kh o sát th c t  trong các đ n v  nghiên c u các năm ố ệ ả ự ế ơ ị ứ  

t  2013 đ n 2017, và t m nhìn cho gi i pháp hoàn thi n t i năm 2030 ừ ế ầ ả ệ ớ

­ V  n i dung ề ộ : Lu n án nghiên c u các n i dung liên quan đ n t  ch c ậ ứ ộ ế ổ ứ   HTTT KTQT nh m tăng c ằ ườ ng qu n tr  chi phí theo quá trình cung c p thông tin ả ị ấ

5. Ph ươ ng pháp nghiên c u ứ

5.1 Ph ươ ng pháp lu n ậ : Lu n án s  d ng ph ậ ử ụ ươ ng pháp nghiên c u duy v t bi n ứ ậ ệ  

ch ng k t h p v i duy v t l ch s  Lu n án ti n hành phân tích các v n đ  trên c  s ứ ế ợ ớ ậ ị ử ậ ế ấ ề ơ ở 

m i quan h  s  v t, hi n t ố ệ ự ậ ệ ượ ng và tính l ch s  c a chúng ị ử ủ

5.2. Ph ươ ng pháp k  thu t ỹ ậ

a. Ph ươ ng pháp thu th p d  li u ậ ữ ệ

­ Tr c ti p nghiên c u h  s  tài li u: ự ế ứ ồ ơ ệ  t  n i b  các DN thu c TCT Sông Đà, ừ ộ ộ ộ   các công trình nghiên c u trong và ngoài n ứ ướ c, sách, báo, t p chí,… ạ

­ Ph ươ ng pháp ph ng v n ỏ ấ : Đ i t ng ph ng v n NCS chia thành nh ng ố ượ ỏ ấ ữ   nhóm chính: nhóm qu n lý và nhóm th c hi n công tác k  toán chuyên môn t i các ả ự ệ ế ạ  

DN. B ng ph ằ ươ ng pháp ph ng v n tr c ti p k t h p v i g i đi n tho i, quan sát ỏ ấ ự ế ế ợ ớ ọ ệ ạ  

tr c ti p h  th ng ch ng t , s , c  s  v t ch t,… công tác thu th p d  li u thông ự ế ệ ố ứ ừ ổ ơ ở ậ ấ ậ ữ ệ   qua ph ng v n tr c ti p giúp NCS có nh n đ nh rõ h n v  các v n đ  t n t i trong ỏ ấ ự ế ậ ị ơ ề ấ ề ồ ạ  

DN. 

­ G i phi u đi u tra ử ế ề : NCS thi t k  các b ng h i và s  d ng các câu h i theo ế ế ả ỏ ử ụ ỏ   thang đo Likert 5 b c đ  xin ý ki n các cán b  k  toán, các cán b  b  ph n công ậ ể ế ộ ế ộ ộ ậ   ngh  thông tin và các lãnh đ o doanh nghi p v  t  ch c HTTT KTQT nh m qu n tr ệ ạ ệ ề ổ ứ ằ ả ị  chi phí trong các doanh nghi p.  ệ

b.  Ph ươ ng pháp x  lý s  li u:  ử ố ệ

+ Ph ươ ng pháp th ng kê mô t ố ả: K t qu  đi u tra đ ế ả ề ượ c tính toán th  hi n ể ệ   thông qua các ch  tiêu t ỉ ươ ng đ i và tuy t đ i, sau đó đ ố ệ ố ượ c th  hi n trên các đ  th ể ệ ồ ị 

nh m làm rõ th c tr ng các v n đ  đ ằ ự ạ ấ ề ượ c nghiên c u ứ

+ Ph ng pháp phân tích, so sánh ươ : Đ i chi u các ch  tiêu, các hi n t ng kinh ố ế ỉ ệ ượ  

t  đã đ c l ng hóa cùng n i dung và tính ch t t ng t  nh  nhau thông qua tính ế ượ ượ ộ ấ ươ ự ư   toán các t  s , so sánh các thông tin t  các ngu n khác nhau, so sánh theo th i gian, ỷ ố ừ ồ ờ   không gian…

6. Nh ng đóng góp c a lu n án ữ ủ ậ

­ V  lý lu n: Lu n án đã h  th ng hóa và làm rõ nh ng v n đ  lý lu n ề ậ ậ ệ ố ữ ấ ề ậ   chung v  t  ch c HTTT KTQT nh m qu n tr  chi phí trong doanh nghi p ề ổ ứ ằ ả ị ệ

­ V  th c ti n: ề ự ễ

+ Lu n án phân tích rõ đ c đi m c a các DN thu c TCT Sông Đà  nh ậ ặ ể ủ ộ ả  

h ưở ng đ n t  ch c HTTT KTQT, bao g m các đ c đi m chung c a DN xây l p và ế ổ ứ ồ ặ ể ủ ắ  

đ c đi m riêng v  trình đ   ng d ng công ngh  thông tin, trình đ  và năng l c c a ặ ể ề ộ ứ ụ ệ ộ ự ủ  

ng ườ i làm k  toán, nhu c u thông tin c a nhà qu n tr ế ầ ủ ả ị

+ Lu n án đánh giá th c tr ng t  ch c HTTT KTQT nh m tăng c ậ ự ạ ổ ứ ằ ườ ng qu n ả  

tr  chi phí xây l p trong các DN thu c TCT Sông Đà  ị ắ ộ

+ Lu n án đi sâu nghiên c u, đ  xu t các gi i pháp c  th  nh m hoàn thi n ậ ứ ề ấ ả ụ ể ằ ệ  

t  ch c HTTT KTQT nh m tăng c ổ ứ ằ ườ ng qu n tr  chi phí xây l p trong các DN thu c ả ị ắ ộ   TCT Sông Đà theo h ướ ng đáp  ng nh ng yêu c u và nguyên t c hoàn thi n phù h p ứ ữ ầ ắ ệ ợ  

v i đi u ki n và đ c đi m các DN thu c TCT Sông Đà ớ ề ệ ặ ể ộ

7. B  c c c a lu n án ố ụ ủ ậ

Ngoài ph n m  đ u và k t lu n, lu n án đ ầ ở ầ ế ậ ậ ượ ế ấ c k t c u thành ba ch ươ ng:

Ch ươ ng 1. Nh ng v n đ  lý lu n chung v  t  ch c h  th ng thông tin k ữ ấ ề ậ ề ổ ứ ệ ố ế  toán qu n tr  nh m tăng c ả ị ằ ườ ng qu n tr  chi phí trong DN ả ị

Ch ươ ng 2. Th c tr ng t  ch c h  th ng thông tin k  toán qu n tr  nh m ự ạ ổ ứ ệ ố ế ả ị ằ  

qu n tr  chi phí xây l p trong các DN thu c TCT Sông Đà ả ị ắ ộ

Ch ươ ng 3. Gi i pháp hoàn thi n t  ch c h  th ng thông tin k  toán qu n tr ả ệ ổ ứ ệ ố ế ả ị 

nh m tăng c ằ ườ ng qu n tr  chi phí xây l p trong các DN thu c TCT Sông Đà ả ị ắ ộ

1.1.1 Ch c năng qu n tr  chi phí c a doanh nghi p ứ ả ị ủ ệ

Lu n án đã trình bày các khái ni m v  chi phí theo T  đi n kinh t , theo ậ ệ ề ừ ể ế   Hanson& Mowen (1997), theo quan đi m k  toán tài chính, theo quan đi m k  toán ể ế ể ế  

qu n tr  Đ ng th i,  ả ị ồ ờ Lu n án đã trình bày các quan đi m c a qu n tr  theo James , ậ ể ủ ả ị   Stoner và Wankei,  Henry Fayol. Trên c  s  phân tích m t s  quan đi m khác nhau v ơ ở ộ ố ể ề 

qu n tr , lu n án đã khái quát khái ni m v  qu n tr  nh  sau:  ả ị ậ ệ ề ả ị ư “Qu n tr  là quá trình ả ị   nhà qu n tr  th c hi n các ch c năng l p k  ho ch, t  ch c, ki m soát và ra quy t ả ị ự ệ ứ ậ ế ạ ổ ứ ể ế  

đ nh v  các ho t đ ng c a t  ch c nh m đ t đ ị ề ạ ộ ủ ổ ứ ằ ạ ượ c m c tiêu đã đ  ra”.  ụ ề Đ  làm rõ v ể ề 

“qu n tr ” lu n án đã h  th ng các n i dung v  nhà qu n tr  và ch c năng qu n tr ả ị ậ ệ ố ộ ề ả ị ứ ả ị   Theo Ngô Kim Thanh (2011), Henry Fayol và L.Gulick 

Qu n tr  chi phí:  ả ị Lu n án đã làm rõ khái ni m v  qu n tr  chi phí theo t ậ ệ ề ả ị ừ 

đi n bách khoa toàn th  Techopedia, theo Hansen & Mowen , theo t  đi n kinh t  và ể ư ừ ể ế   theo Haberstockk . T  đó Lu n án đã khái quát: “ ừ ậ Qu n tr  chi phí là quá trình l p k ả ị ậ ế  

ho ch, t  ch c, ki m soát các chi phí trong doanh nghi p có hi u qu , t  đó đ a ra ạ ổ ứ ể ệ ệ ả ừ ư   các quy t đ nh v  các ho t đ ng c a t  ch c nh m đ t đ ế ị ề ạ ộ ủ ổ ứ ằ ạ ượ c m c tiêu và k  ho ch ụ ế ạ   chi phí đã đ  ra” ề

1.1.2 Nhu c u thông tin cho th c hi n ch c năng qu n tr  chi phí ầ ự ệ ứ ả ị

Lu n án đã h  th ng nhu c u thông tin cho th c hi n ch c năng qu n tr  chi ậ ệ ố ầ ự ệ ứ ả ị   phí theo  hai góc đ : qu n tr  tác nghi p và qu n tr  chi n l ộ ả ị ệ ả ị ế ượ c

1.1.2.1 Nhu c u thông tin k  toán chi phí ph c v  qu n tr  tác nghi p ầ ế ụ ụ ả ị ệ

Lu n án đã ch  ra các thông tin chi phí c n thi t ph c v  qu n tr  tác nghi p ậ ỉ ầ ế ụ ụ ả ị ệ   xét theo các ch c năng c a qu n tr , bao g m: ch c năng l p k  ho ch, ch c năng t ứ ủ ả ị ồ ứ ậ ế ạ ứ ổ 

ch c th c hi n ứ ự ệ , ch c năng ki m soát ứ ể , ch c năng ra quy t đ nh ứ ế ị

1.1.2.2 Nhu c u thông tin k  toán chi phí ph c v  qu n tr  chi n l ầ ế ụ ụ ả ị ế ượ c

Lu n án đã trình bày nhu c u thông tin k  toán ph c v  qu n tr  chi n l ậ ầ ế ụ ụ ả ị ế ượ   c, bao g m: Ho ch đ nh chi n l ồ ạ ị ế ượ c, Th c thi chi n l ự ế ượ c và Đánh giá chi n l ế ượ c 1.1.3 H  th ng thông tin k  toán qu n tr ệ ố ế ả ị

Lu n án đã trình bày khái ni m v  h  th ng theo Hosein Alikhani, Noushin ậ ệ ề ệ ố   Ahmadi, Mahdi Mehravar và theo Nguy n Th  H ng. Đ ng th i, trích d n các quan ễ ế ư ồ ờ ẫ  

đi m v  HTTT k  toán theo Gelinas, Sutton & Oram, theo nhóm tác gi  MB.Rommy, ể ề ế ả   PJ.Steinbart &BE.Cushing. Trên c  s  đó, lu n án đã khái quát:  ơ ở ậ “HTTT k  toán là h ế ệ 

th ng g m nh ng ng ố ồ ữ ườ i làm k  toán cùng v i các chính sách, th  t c, quy đ nh… v ế ớ ủ ụ ị ề  

tài chính, k  toán th c hi n ch c năng thu nh p, x  lý và cung c p thông tin cho các ế ự ệ ứ ậ ử ấ  

đ i t ố ượ ng s  d ng” ử ụ  

H  th ng thông tin KTQT: Lu n án đã trình bày các quan đi m v  HTTT  ệ ố ậ ể ề KTQT theo Lê M nh Hùng (2007), theo Thái Phúc Huy và c ng s  (2012), theo H   ạ ộ ự ồ

M  H nh (2014) và Tr n Th  Nhung . Trên c  s  phân tích các nhìn nh n khác nhau,  ỹ ạ ầ ị ơ ở ậ

Lu n án đã khái quát:  ậ HTTT KTQT là h  th ng g m nh ng ng ệ ố ồ ữ ườ i làm k  toán cùng  ế

v i các chính sách, th  t c, quy đ nh… v  tài chính, k  toán th c hi n vi c thu nh n,  ớ ủ ụ ị ề ế ự ệ ệ ậ

x  lý và cung c p thông tin cho các đ i t ử ấ ố ượ ng s  d ng bên trong DN nh m m c đích  ử ụ ằ ụ

qu n tr  n i b  DN ả ị ộ ộ ”

1.1.4 Khái quát t  ch c h  th ng thông tin k  toán qu n tr ổ ứ ệ ố ế ả ị

Khái ni m “t  ch c” có th  đ ệ ổ ứ ể ượ c xem xét d ướ i nhi u góc đ  Lu n án đã ề ộ ậ   trình bày khái ni m t  ch c theo tác gi  Duncan (1981, theo PGS, TS Bùi Anh Tu n, ệ ổ ứ ả ấ   PGS, TS Ph m Thúy H ạ ươ ng (2013), đ ng th i k t h p v i khái ni m HTTT KTQT ồ ờ ế ợ ớ ệ  

đã phân tích   trên, Lu n án khái quát: “ ở ậ t  ch c HTTT KTQT là quá trình s p x p, b ổ ứ ắ ế ố   trí các ngu n l c đ  ti n hành thu th p, x  lý thông tin theo m t trình t  nh t đ nh ồ ự ể ế ậ ử ộ ự ấ ị  

nh m phân tích và cung c p thông tin cho các đ i t ằ ấ ố ượ ng s  d ng bên trong DN nh m ử ụ ằ  

m c đích qu n tr  n i b  DN ụ ả ị ộ ộ ”. 

* Vai trò c a t  ch c HTTT KTQT trong doanh nghi p là cung c p thông tin ủ ổ ứ ệ ấ  

ph c v  công tác qu n lý và ra quy t đ nh kinh doanh c a nhà qu n tr  DN ụ ụ ả ế ị ủ ả ị  Thông tin 

k  toán cung c p cho vi c ra quy t đ nh theo các ch c năng qu n tr  DN bao g m: ế ấ ệ ế ị ứ ả ị ồ  

L p k  ho ch, t  ch c và th c hi n, lãnh đ o và ki m soát ậ ế ạ ổ ứ ự ệ ạ ể

* Yêu c u t  ch c HTTT KTQT chi phí trong doanh nghi p ầ ổ ứ ệ : thông tin cung 

c p ph i tin c y và k p th i; và đáp  ng đ ấ ả ậ ị ờ ứ ượ c nhu c u thông tin c a DN ầ ủ

1.2 T  CH C H  TH NG THÔNG TIN K  TOÁN QU N TR  NH M QU N Ổ Ứ Ệ Ố Ế Ả Ị Ằ Ả  

TR  CHI PHÍ TRONG DOANH NGHI P Ị Ệ

1.2.1 M i quan h  gi a t  ch c HTTT KTQT và qu n tr  chi phí ố ệ ữ ổ ứ ả ị

M i quan h  gi a t  ch c HTTT KTQT và qu n tr  chi phí là m i quan h ố ệ ữ ổ ứ ả ị ố ệ  chi ph i l n nhau. M i quan h  gi a t  ch c HTTT KTQT và qu n tr  chi phí đ ố ẫ ố ệ ữ ổ ứ ả ị ượ   c

lu n án phân tích theo t ng n i dung c a t  ch c HTTT KTQT theo quá trình cung ậ ừ ộ ủ ổ ứ  

c p thông tin bao g m: T  ch c h  th ng thu nh n thông tin KTQT; t  ch c h ấ ồ ổ ứ ệ ố ậ ổ ứ ệ 

th ng x  lý thông tin KTQT; T  ch c h  th ng phân tích thông tin KTQT; T  ch c ố ử ổ ứ ệ ố ổ ứ  

h  th ng cung c p thông tin KTQT; T  ch c h  th ng ki m soát, l u tr  và b o m t ệ ố ấ ổ ứ ệ ố ể ư ữ ả ậ   thông tin KTQT.

1.2.2 N i dung t  ch c HTTT KTQT nh m qu n tr  chi phí trong DN ộ ổ ứ ằ ả ị

1.2.2.1. T  ch c h  th ng thu nh n thông tin k  toán qu n tr ổ ứ ệ ố ậ ế ả ị

* N i dung thông tin c n thu th p:  ộ ầ ậ Thông tin c n thu th p đ i v i HTTT  ầ ậ ố ớ KTQT bao g m thông tin th c hi n và thông tin t ồ ự ệ ươ ng lai. 

* Ngu n thu nh n thông tin:  ồ ậ H  th ng k  toán trong DN thu nh n thông tin ệ ố ế ậ  

t  hai ngu n: Các thông tin k  toán do môi tr ừ ồ ế ườ ng cung c p và các thông tin do h ấ ệ 

th ng k  toán t  thu th p và ghi chép ố ế ự ậ

* Ch  th  thu nh n thông tin:  ủ ể ậ Ch  th  thu nh n thông tin là ng ủ ể ậ ườ i th c hi n ự ệ   công vi c thu th p các thông tin c n thi t cho quá trình x  lý c a h  th ng k  toán, ệ ậ ầ ế ử ủ ệ ố ế   bao g m các cán b  k  toán và cán b  nghi p v  các b  ph n trong doanh nghi p ồ ộ ế ộ ệ ụ ộ ậ ệ  

nh  cán b  th  tr ư ộ ị ườ ng, phòng v t t , phòng t  ch c… và nh ng ch  th  khác th c ậ ư ổ ứ ữ ủ ể ự  

hi n thu th p thông tin đ t xu t phát sinh theo yêu c u c a nhà qu n lý ệ ậ ộ ấ ầ ủ ả

* Ph ươ ng pháp và ph ươ ng ti n thu nh n thông tin: ệ ậ Ph ươ ng pháp ch ng t ứ ừ 

k  toán và ph ế ươ ng pháp nghiên c u tài li u. Ph ứ ệ ươ ng ti n thu th p thông tin bao g m ệ ậ ồ  

ch ng t  đi n t  và ch ng t  thông th ứ ừ ệ ử ứ ừ ườ ng

* Quy trình thu nh n thông tin  ậ  là trình t  các b ự ướ c công vi c c n ti n hành ệ ầ ế  

đ  thu th p thông tin.  ể ậ Quy trình thu th p thông tin có th  đ ậ ể ượ c mô t  trong quy ch ả ế  tài chính, trong các b n mô t  công vi c ho c đ ả ả ệ ặ ượ c mô t  thông qua các s  đ  dòng ả ơ ồ  

d  li u ho c l u đ  ch ng t ữ ệ ặ ư ồ ứ ừ

1.2.2.2 T  ch c h  th ng x  lý thông tin k  toán qu n tr ổ ứ ệ ố ử ế ả ị

* Ch  th  x  lý thông tin:  ủ ể ử Ch  th  x  lý thông tin là ng ủ ể ử ườ ự i tr c ti p x  lý ế ử  

h  th ng d  li u đ  cung c p h  th ng báo cáo k  toán và các báo cáo phân tích ệ ố ữ ệ ể ấ ệ ố ế   trong doanh nghi p. B  máy k  toán trong m i DN là nh ng ch  th  chính th c hi n ệ ộ ế ỗ ữ ủ ể ự ệ  

x  lý d  li u ử ữ ệ  Căn c  vào đi u ki n c  th  c a mình mà m i DN có th  t  ch c b ứ ề ệ ụ ể ủ ỗ ể ổ ứ ộ  máy k  toán qu n tr  chi phí theo m t trong các mô hình sau: Mô hình k t h p, mô ế ả ị ộ ế ợ   hình tách bi t, mô hình h n h p ệ ỗ ợ

* Ph ươ ng ti n x  lý thông tin:  ệ ử mã hóa các đ i t ố ượ ng qu n lý, h  th ng tài  ả ệ ố kho n k  toán và các ph ng ti n k  thu t trong quá trình x  lý ả ế ươ ệ ỹ ậ ử

* Ph ươ ng pháp x  lý thông tin nh m qu n tr  chi phí:  ử ằ ả ị

+ Phân lo i chi phí:  ạ Tùy thu c vào tiêu th c phân lo i chi phí mà chi phí có ộ ứ ạ  

th  đ ể ượ c nh n di n theo nhi u cách khác nhau. Phân lo i chi phí theo cách  ng x ậ ệ ề ạ ứ ử  chi phí, chi phí bao g m: Bi n phí, Đ nh phí, chi phí h n h p. Phân lo i chi phí s ồ ế ị ỗ ợ ạ ử 

d ng trong ki m tra và ra quy t đ nh thì có các nhóm chi phí: Chi phí tr c ti p và Chi ụ ể ế ị ự ế   phí gián ti p; Chi phí chênh l ch; Chi phí ki m soát đ ế ệ ể ượ c và chi phí không ki m soát ể  

đ ượ c; Chi phí c  h i; Chi phí chìm ơ ộ

+ Xác đ nh chi phí:  ị N i dung v  k  toán xác đ nh chi phí đ ộ ề ế ị ượ c lu n nghiên ậ  

c u theo hai nhóm: Nhóm (1) Các ph ứ ươ ng pháp k  toán truy n th ng đ  xác đ nh chi ế ề ố ể ị   phí s n xu t (CPSX) s n ph m, bao g m: Ph ả ấ ả ẩ ồ ươ ng pháp xác đ nh CPSX s n ph m ị ả ẩ   theo công vi c và Ph ệ ươ ng pháp xác đ nh CPSX theo quá trình s n xu t. Nhóm (2) Các ị ả ấ  

ph ươ ng pháp k  toán hi n đ i đ  xác đ nh CPSX s n ph m bao g m: Ph ế ệ ạ ể ị ả ẩ ồ ươ ng pháp   xác đ nh CPSX s n ph m theo mô hình chi phí m c tiêu và Ph ị ả ẩ ụ ươ ng pháp xác đ nh ị   CPSX s n ph m d a trên ho t đ ng (ABC) ả ẩ ự ạ ộ

+ X  lý thông tin ph c v  vi c l p d  toán chi phí:  ử ụ ụ ệ ậ ự D  toán đ ự ượ ử ụ c s  d ng cho   hai m c đích: L p k  ho ch và ki m soát. DN có th  l a ch n ph ụ ậ ế ạ ể ể ự ọ ươ ng pháp l p d ậ ự  toán theo hai cách: d  toán tĩnh ho c d  toán linh ho t.  ự ặ ự ạ

+ X  lý d  li u cung c p thông tin chi phí th c hi n:   ử ữ ệ ấ ự ệ Thông tin th c hi n ự ệ   chính là thông tin quá kh  đ ứ ượ c thu th p b ng các ph ậ ằ ươ ng pháp k  toán. Công tác x ế ử 

lý d  li u nh m cung c p thông tin th c hi n đ c thông qua: ph ng pháp ch ng ữ ệ ằ ấ ự ệ ượ ươ ứ  

t , ph ng pháp tài kho n k  toán, ph ừ ươ ả ế ươ ng pháp ghi s  k  toán,  ổ ế

+ X  lý thông tin nh m ki m soát chi phí:  ử ằ ể Ch c năng ki m soát chi phí có th ứ ể ể 

đ ượ c th c hi n thông qua các ph ự ệ ươ ng pháp so sánh, th ng kê, ki m soát thông qua ố ể   các trung tâm qu n lý chi phí.  ả

1.2.3.3 T  ch c h  th ng phân tích thông tin k  toán qu n tr ổ ứ ệ ố ế ả ị

* Ch  th  phân tích thông tin ủ ể : B  ph n k  toán DN là ng ộ ậ ế ườ i có nhi m v ệ ụ 

th c hi n phân tích thông tin ự ệ ; yêu c u ng ầ ườ i phân tích ph i có trình đ  chuyên môn ả ộ  

và các k  năng c  b n v  phân tích ỹ ơ ả ề

* Ph ươ ng pháp phân tích thông tin : ph ươ ng pháp so sánh, ph ươ ng pháp lo i ạ  

tr , ph ng pháp liên h  cân đ i, ph ừ ươ ệ ố ươ ng pháp chi ti t ch  tiêu phân tích ế ỉ

* N i dung và quy trình phân tích thông tin ộ : N i dung phân tích chi phí bao ộ  

g m phân tích thông tin nh m ki m soát chi phí và phân tích thông tin chi phí thích ồ ắ ể  

h p.  ợ

1.2.3.4 T  ch c h  th ng cung c p thông tin k  toán qu n tr ổ ứ ệ ố ấ ế ả ị

* Ch  th  cung c p thông tin:  ủ ể ấ Xét v  quá trình x  lý thông tin c a h  th ng, ề ử ủ ệ ố  

m i ch  th  tham gia vào quá trình đ u v a đ ng th i là ch  th  thu nh n thông tin, ỗ ủ ể ề ừ ồ ờ ủ ể ậ  

ch  th  x  lý thông tin và cung c p thông tin. Xét d ủ ể ử ấ ướ i góc đ  ph c v  qu n tr  chi ộ ụ ụ ả ị   phí thì ch  th  cung c p thông tin có th  bao g m: Nhân viên t i các b  ph n nghi p ủ ể ấ ể ồ ạ ộ ậ ệ  

v ; nhà qu n tr  c p c  s ; K  toán chi phí, K  toán t ng h p, k  toán tr ụ ả ị ấ ơ ở ế ế ổ ợ ế ưở ng t i các ạ  

b  ph n (n u có) nhà qu n tr  c p trung gian; K  toán chi phí, K  toán t ng h p, k ộ ậ ế ả ị ấ ế ế ổ ợ ế  toán tr ưở ng t i văn phòng công ty ạ

* Ph ươ ng ti n cung c p thông tin:  ệ ấ Đ  cung c p thông tin cho nhà qu n tr , ể ấ ả ị   thông tin đ ượ c th  hi n trong h  th ng báo cáo k  toán qu n tr  chi phí. N i dung ể ệ ệ ố ế ả ị ộ   thông tin c n báo cáo và k t c u m u bi u báo cáo KTQT r t đa d ng, g m nhi u ầ ế ấ ẫ ể ấ ạ ồ ề  

lo i phù h p v i yêu c u qu n lý n i b  t ng b  ph n trong DN.  ạ ợ ớ ầ ả ộ ộ ừ ộ ậ

* N i dung thông tin cung c p trong báo cáo ộ ấ

­ Cung c p thông tin v  d  toán chi phí: Thông tin v  d  toán chi phí đ ấ ề ự ề ự ượ   c cung c p d ấ ướ ạ i d ng các b ng bi u, báo cáo v  tình hình d  toán các kho n m c chi ả ể ề ự ả ụ   phí ho c k  ho ch chi phí. M c đ  chi ti t và h p lý c a thông tin trong báo cáo s ặ ế ạ ứ ộ ế ợ ủ ẽ  quy t đ nh ch t l ế ị ấ ượ ng c a khâu l p d  toán t i đ n v ủ ậ ự ạ ơ ị

­ Cung c p thông tin v  chi phí th c hi n: Sau quá trình x  lý, h  th ng hóa, ấ ề ự ệ ử ệ ố   thông tin đ ượ c cung c p cho nhà qu n tr  DN. Đây là thông tin có giá tr  pháp lý cao, ấ ả ị ị  

ph n ánh các s  ki n đã x y ra. Thông tin này đ ả ự ệ ả ượ c th  hi n trên phi u tính giá ể ệ ế   thành công vi c (đ i v i  ệ ố ớ DN áp d ng h  th ng k  toán chi phí s n xu t và giá thành ụ ệ ố ế ả ấ   theo công vi c ệ ) ho c báo cáo s n xu t (đ i v i  ặ ả ấ ố ớ DN áp d ng h  th ng k  toán chi phí ụ ệ ố ế  

s n xu t và giá thành theo quá trình ả ấ ).

­ Cung c p thông tin ph c v  ki m soát chi phí: Đ  ki m soát chi phí, nhà ấ ụ ụ ể ể ể  

qu n tr  c n n m đ ả ị ầ ắ ượ c các thông tin v  chênh l ch chi phí gi a th c t  và k  ho ch ề ệ ữ ự ế ế ạ , 

ho c chênh l ch gi a các k  th c t  ho t đ ng, ho c k t h p c  hai lo i báo cáo ặ ệ ữ ỳ ự ế ạ ộ ặ ế ợ ả ạ   trên. Thông tin này đ ượ c th  hi n trong Báo cáo phân tích chi phí chênh l ch ể ệ ệ

­ Cung c p thông tin ph c v  ra quy t đ nh: Trong ho t đ ng s n xu t kinh ấ ụ ụ ế ị ạ ộ ả ấ   doanh, nhà qu n tr  luôn ph i ra quy t đ nh. Do v y, nhà qu n tr  c n các thông tin ả ị ả ế ị ậ ả ị ầ   liên quan h  tr  cho vi c ra quy t đ nh c a mình ỗ ợ ệ ế ị ủ

1.2.3.5. T  ch c h  th ng ki m soát, l u tr  và b o m t thông tin k  toán qu n tr ổ ứ ệ ố ể ư ữ ả ậ ế ả ị

* T  ch c ki m soát thông tin k  toán qu n tr :  ổ ứ ể ế ả ị Trong đi u ki n  ng d ng ề ệ ứ ụ   công ngh  thông tin, HTTT KTQT c n th c hi n phân quy n cho nh ng ng ệ ầ ự ệ ề ữ ườ ử  i s

d ng. Các quy n c  b n bao g m quy n c p nh t d  li u, quy n ti p c n d  li u, ụ ề ơ ả ồ ề ậ ậ ữ ệ ề ế ậ ữ ệ   quy n ch nh s  d  li u và quy n khai thác d  li u ề ỉ ử ữ ệ ề ữ ệ

 Đ  có th  th c hi n t t các vai trò c a mình, HTTT KTQT c n xây d ng ể ể ự ệ ố ủ ầ ự   các th  t c ki m soát h p lý đ  đ m b o cho ch t l ủ ụ ể ợ ể ả ả ấ ượ ng thông tin cung c p và đ m ấ ả  

b o tính b o m t thông tin. Thông th ả ả ậ ườ ng có hai lo i ki m soát đó là ki m soát ạ ể ể   phòng ng a và ki m soát hi u ch nh. Quy trình t  ch c ki m soát trong DN bao g m ừ ể ệ ỉ ổ ứ ể ồ   các công vi c sau: (i) Xây d ng quy ch  v n hành c a h  th ng; (ii) Th c hi n các ệ ự ế ậ ủ ệ ố ự ệ  

th  t c ki m tra, đ i chi u ủ ụ ể ố ế  

* T  ch c l u tr  và b o m t thông tin k  toán qu n tr :  ổ ứ ư ữ ả ậ ế ả ị Ph ươ ng ti n l u ệ ư  

tr  thông tin đ i v i h  th ng k  toán th  công là l u tr  trên gi y, còn đ i v i h ữ ố ớ ệ ố ế ủ ư ữ ấ ố ớ ệ 

th ng k  toán có s  d ng máy tính là l u tr  trên gi y và trong b  nh  (ngoài) c a ố ế ử ụ ư ữ ấ ộ ớ ủ   máy tính. Đ  t  ch c l u tr  thông tin, tài li u k  toán c n th c hi n các công vi c ể ổ ứ ư ữ ệ ế ầ ự ệ ệ   sau đây: T  ch c s p x p l u tr , T  ch c kho l u tr , T  ch c ghi chép theo dõi tài ổ ứ ắ ế ư ữ ổ ứ ư ữ ổ ứ  

li u l u tr , T  ch c phân công ng ệ ư ữ ổ ứ ườ i trông coi, b o qu n kho ả ả

1.3 CÁC NHÂN T   NH H Ố Ả ƯỞ NG Đ N T  CH C H  TH NG THÔNG TIN Ế Ổ Ứ Ệ Ố  

K  TOÁN QU N TR  TRONG DOANH NGHI P Ế Ả Ị Ệ

1.3.1 Nhu c u thông tin c a nhà qu n tr ầ ủ ả ị

Thông tin v i vai trò là m t ph ớ ộ ươ ng ti n qu n lý s  tr  giúp nhà qu n tr  trong ệ ả ẽ ợ ả ị  

vi c ra quy t đ nh. Đ  t  ch c HTTT KTQT đ t hi u qu , c n xác đ nh nhu c u ệ ế ị ể ổ ứ ạ ệ ả ầ ị ầ   thông tin c a nhà qu n tr  doanh nghi p ủ ả ị ệ

1.3.2 Trình đ  trang b  ph ộ ị ươ ng ti n k  thu t  và trình đ  c a đ i ngũ cán b ệ ỹ ậ ộ ủ ộ ộ  

k  toán ế

Ph ươ ng ti n k  thu t bao g m h  th ng máy vi tính và các ph n m m x  lý ệ ỹ ậ ồ ệ ố ầ ề ử   thông tin là vô cùng c n thi t trong quá trình t  ch c KTQT chi phí. Trình đ  ki n ầ ế ổ ứ ộ ế  

th c, k  năng và đ o đ c ngh  nghi p c a nhân viên k  toán có  nh h ng không ứ ỹ ạ ứ ề ệ ủ ế ả ưở  

nh  đ n ch t l ỏ ế ấ ượ ng thông tin do h  th ng k  toán cung c p.  ệ ố ế ấ

1.3.3 Đ c đi m ho t đ ng xây l p  nh h ặ ể ạ ộ ắ ả ưở ng đ n t  ch c HTTT KTQT chi ế ổ ứ   phí trong doanh nghi p ệ

Lu n án đã h  th ng các đ c đi m c a ho t đ ng xây l p. Đ ng th i phân ậ ệ ố ặ ể ủ ạ ộ ắ ồ ờ   tích  nh h ả ưở ng c a đ c đi m này đ n ncác n i dung c a t  ch c HTTT KTQT ph c ủ ặ ể ế ộ ủ ổ ứ ụ  

v  qu n tr  chi phí xây l p, bao g m: (i)  nh h ụ ả ị ắ ồ Ả ưở ng đ n mô hình t  ch c HTTT k ế ổ ứ ế  toán,  (ii)  nh h Ả ưở ng đ n t  ch c h  th ng thu nh n thông tin,  (iii)  nh h ế ổ ứ ệ ố ậ Ả ưở ng đ n ế