Tóm tắt luận văn Thạc sĩ Quản trị kinh doanh: Quản trị rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo tại chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Kon Tum

Tác giả mong muốn làm rõ các lý thuyết nền tảng về quản trị rủi ro tín dụng trong tổ chức ngân hàng để từ đó phân tích thực trạng hoạt động quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay hộ cận nghèo tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum; đưa ra các giải pháp hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay hộ cận nghèo tại chi nhánh.

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYỄN VŨ KHOA

QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG CHO VAY HỘ CẬN NGHÈO TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH

XÃ HỘI TỈNH KON TUM

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

Mã số: 60.34.01.02

Đà Nẵng - 2019

Công trình được hoàn thành tại

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn KH: PGS.TS Nguyễn Thị Như Liêm

Phản biện 1: PGS.TS Phạm Thị Lan Hương

Phản biện 2: GS.TSKH Lê Du Phong

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 16 tháng 3 năm 2019

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Được thành lập vào năm 2003, đến nay sau gần 16 năm hoạt động Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum đã có những bước phát triển không ngừng, triển khai tốt các chính sách tín dụng ưu đãi, giúp nhiều hộ gia đình có thêm vốn phát triển sản xuất, kinh doanh, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống Hiện nay, Chi nhánh NHCSCH tỉnh Kon Tum thực hiện cho vay 19 chương trình tín dụng hỗ trợ vay vốn cho các đối tượng là Hộ nghèo, Hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách khác, trong đó có chương trình cho vay Hộ cận nghèo được bắt đầu triển khai từ năm 2013

Từ khi triển khai, chương trình cho vay Hộ cận nghèo đã phát huy nhiều điểm tích cực trong hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, nâng cao thu nhập, góp phần thoát nghèo bền vững tại địa phương Tuy nhiên

do chương trình cho vay Hộ cận nghèo là chương trình mới được triển khai, thêm vào đó là tình hình kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn và những đặc thù của hình thức cho vay của NHCSXH nên qua hơn 5 năm triển khai, chương trình cho vay Hộ cận nghèo trên địa bàn tỉnh Kon Tum còn tồn tại nhiều bất cập, tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro tín dụng Các nguyên nhân rủi ro trong cho vay Hộ cận nghèo

có thể do thiên tai lũ lụt, hỏa hoạn, dịch bệnh; hộ vay chết không có người thừa kế, không còn tài sản xử lý; hoạt động kinh doanh thua

lỗ, quản lý lỏng lẻo kém hiệu quả; hộ vay sử dụng vốn không đúng mục đích xin vay làm tổn thất vốn Hậu quả rủi ro không chỉ làm hoạt động của NHCSXH suy yếu, đời sống của cán bộ ngân hàng bị giảm sút, ngân sách Nhà nước bị thiệt hại mà còn là gánh nặng cho chính người vay Khi một hộ gia đình không trả được nợ sẽ dẫn đến đối tượng chính sách khác không tiếp cận được với nguồn vốn ưu

đãi, điều đó cũng đồng nghĩa với hiệu quả cho vay của NHCSXH cũng bị giảm sút Nhận thức được thực trạng đó, NHCSXH đã triển khai nhiều hoạt động quản trị rủi ro trong cho vay nói chung và trong cho vay hộ cận nghèo nói riêng nhưng hiệu quả thu được còn hạn chế

Trong thời gian qua đã có một số công trình nghiên cứu liên quan đến Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum, nhưng các nghiên này cũng chỉ nghiên cứu về quản trị rủi ro trong cho vay hộ nghèo hoặc nghiên cứu các giải pháp hạn chế nợ xấu; các nghiên cứu này có thời gian nghiên cứu đã lâu, một số vấn đề và giải pháp nêu ra không còn phù hợp Như vậy đến thời điểm hiện tại, vẫn chưa có một công trình nghiên cứu nào hệ thống những vấn đề cơ bản về hoạt động quản trị rủi ro trong cho vay Hộ cận nghèo; phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp phù hợp với yêu cầu trong thời điểm hiện tại để hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro trong cho vay Hộ cận nghèo tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum

Bản thân là một cán bộ đang công tác tại Chi nhánh NHCSXH

tỉnh Kon Tum, trước thực tế trên tôi đã lựa chọn đề tài: “Quản trị rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo tại chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Kon Tum” để nghiên cứu, phục vụ trực tiếp

cho công việc của mình và có thể đóng góp một phần nào đó để hoàn thiện hơn hoạt động quản trị rủi ro trong cho vay Hộ cận nghèo tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum

2 Mục tiêu nghiên cứu

Tác giả mong muốn làm rõ các lý thuyết nền tảng về quản trị rủi ro tín dụng trong tổ chức ngân hàng để từ đó phân tích thực trạng hoạt động quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay hộ cận nghèo tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum; đưa ra các giải pháp hoàn thiện hoạt

động quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay hộ cận nghèo tại chi nhánh Với mục tiêu đó, luận văn cần đảm bảo các yêu cầu:

- Nghiên cứu, hệ thống hóa những vấn đề lý luận về quản trị rủi ro tín dụng trong tổ chức ngân hàng

- Nghiên cứu, phân tích thực trạng quản trị rủi ro trong cho vay Hộ cận nghèo tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum

- Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị về công tác quản trị rủi

ro trong cho vay Hộ nghèo tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu những vấn đề

lý luận và thực trạng rủi ro trong cho vay Hộ cận nghèo tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum

- Phạm vi nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu thực

trạng hoạt động quản trị rủi ro đối với cho vay Hộ cận nghèo tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum trong giai đoạn 2015 đến tháng 8/2018

4 Phương pháp nghiên cứu

Hướng tiếp cận của luận văn:

Luận văn sử dụng cách tiếp cận định tính trên cơ sở kế thừa những nghiên cứu trước đây kết hợp với văn bản, quy định mới nhất trong lĩnh vực ngân hàng nói chung cũng như những quy định mới của NHCSXH về quản trị rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo; liên hệ với thực trạng tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum để nhận diện

và giải quyết các yêu cầu của mục tiêu nghiên cứu

Phương pháp điều tra, thu thập dữ liệu:

- Phương pháp điều tra thu thập số liệu để phân tích hoạt động quản trị rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo, chủ yếu là sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo của Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum

như báo cáo về hoạt động cho vay, báo cáo về tình hình dư nợ, nợ xấu, báo cáo về các hoạt động quản trị rủi ro… qua các năm 2015-8/2018

- Thu thập tình hình thực tế và ý kiến của các chuyên gia: sự quan tâm, phối hợp và tạo điều kiện của Chính quyền địa phương

(tuyên truyền các chủ chương chính sách của Đảng và Nhà nước liên quan đến hoạt động tín dụng chính sách; phối hợp và giúp đỡ ngân hàng trong công tác xử lý nợ xấu, xử lý tài sản ;) Hoặc thu thập ý

kiến của các chuyên gia như kinh nghiệm của cán bộ tín dụng lâu năm, thôn trưởng, các tổ chức Hội đoàn thể nhận ủy thác và tổ

trưởng tổ TK&VV

- Để đảm bảo đánh giá khách quan nhất những mặt làm được, những điều cần cải thiện trong hoạt động quản trị rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum tác giả đã phát các bảng câu hỏi đánh giá về hoạt động này và gửi tới 2 nhóm đối tượng cụ thể nhóm 1 là các cán bộ tín dụng, nhóm 2 là các cán bộ

tổ chức Hội đoàn thể nhận uyt thác và các tổ trưởng tổ TK&VV

Phương pháp tổng hợp, xử lý dữ liệu:

- Phương pháp phân tích tổng hợp và so sánh: sẽ được áp dụng trong việc nghiên cứu các lý luận và thực tiễn về công tác quản

lý tín dụng, tra cứu Luật, Nghị định, Nghị quyết, Quyết định, Thông

tư hướng dẫn… của Nhà nước, của Ngân hàng Nhà nước và NHCSXH về tín dụng ngân hàng

- Phương pháp phân tích thống kê: sử dụng phương pháp này để mô tả đặc tính của các biến trong bảng khảo sát như giá trị trung bình, tỷ lệ phần trăm Các kết quả nghiên cứu sau khi được xử

lý sẽ được trình bày trong luận văn dưới dạng bảng số liệu

- Phương pháp mô hình hóa và phân tích kỹ thuật: tác giả

sử dụng kết hợp các phương pháp phân tích kỹ thuật và mô phỏng theo các bảng biểu để đánh giá kết quả đạt được trong công tác quản

lý tín dụng của chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum

- Phương pháp phân tích số liệu các dữ liệu thu được thông qua khảo sát bằng các công cụ trong SPSS 20 để đánh giá thực trạng hoạt động quản trị rui ro trong cho vay hộ cận nghèo dưới cái nhìn của các cán bộ tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum cũng như các cán bộ tại các tổ chức Hội đoàn thể nhận ủy thác và các tổ trưởng tổ TK&VV

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Các nghiên cứu về quản trị rủi ro tín dụng tại các NHTM: Các nghiên cứu trên các tạp chí khoa học:

Các luận văn thạc sĩ nghiên cứu về quản trị rủi ro tín dụng tại NHCSXH:

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG TỔ

CHỨC NGÂN HÀNG 1.1 NGÂN HÀNG VÀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG

1.1.1 Ngân hàng:

“Ngân hàng là tổ chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền gửi của khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện nghiệp vụ chiết khấu và làm phương tiện thanh toán.”

1.1.2 Tín dụng ngân hàng

a Khái niệm về tín dụng ngân hàng

“Tín dụng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa bên cho vay (ngân hàng và các định chế tài chính khác) và bên

đi vay (cá nhân, Doanh nghiệp và các chủ thể khác), trong đó bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời hạn nhất định theo thỏa thuận Bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả

vô điều kiện vốn gốc và lãi cho bên vay khi đến thời hạn thanh toán.”

b Phân loại tín dụng ngân hàng

1.2 RỦI RO TÍN DỤNG NGÂN HÀNG

1.2.1 Khái niệm:

“Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng” (sau đây gọi tắt là “rủi ro”) là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết”

1.2.2 Phân loại rủi ro tín dụng ngân hàng:

1.2.3 Nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng:

 Nhân tố từ phía các ngân hàng:

 Nhân tố từ phía khách hàng:

 Nhân tố từ môi trường bên ngoài:

1.2.4 Hậu quả của rủi ro tín dụng:

1.3 QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG NGÂN HÀNG

1.3.1 Khái niệm và mục đích của quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng:

a Khái niệm:

“Quản trị rủi ro tín dụng là một hệ thống các hoạt động hoàn chỉnh qua đó ngân hàng xác định, đánh giá và kiểm soát rủi ro khi cấp tín dụng cũng như lợi nhuận có thể thu được, từ đó đưa ra các quyết định nhằm đảm bảo lợi ích tối đa cho mình Hoạt động quản trị rủi ro tín dụng có thể được xem xét trên cơ sở một khoản tín dụng

và một danh mục tín dụng.”

b Mục đích của quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng:

1.3.2 Tiến trình quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng

a Nhận diện rủi ro

Khái niệm:Nhận diện rủi ro bao gồm các công việc theo dõi,

xem xét, nghiên cứu môi trường hoạt động và toàn bộ mọi hoạt động của tổ chức nhằm thống kê được tất cả các rủi ro, không chỉ những loại rủi ro đã và đang xảy ra, mà còn dự báo được những dạng rủi ro mới có thể xuất hiện đối với tổ chức, trên cơ sở đó đề xuất các giải

pháp kiểm soát và tài trợ rủi ro thích hợp

Phương pháp: Để nhận dạng rủi ro, cần lập được bảng liệt kê

tất cả các dạng rủi ro đã, đang và có thể xuất hiện đối với tổ chức, có thể sử dụng các phương pháp sau:

- Lập bảng câu hỏi nghiên cứu về rủi ro và tiến hành điều tra

- Phân tích các báo cáo tài chính

- Phương pháp lưu đồ

- Thanh tra hiện trường nghiên cứu tại chỗ

- Phân tích các hợp đồng

b Đo lường rủi ro

Khái niệm: Đo lường rủi ro tín dụng là việc xây dựng mô

hình thích hợp để lượng hóa mức độ rủi ro của khách hàng, từ đó xác định phần bù rủi ro và giới hạn tín dụng an toàn tối đa đối với một khách hàng cũng như để trích lập dự phòng rủi ro

c Kiểm soát rủi ro

Khái niệm: Kiểm soát rủi ro tín dụng là việc sử dụng các biện

pháp, các kỹ thuật, các công cụ, chiến lược và những quá trình nhằm biến đổi rủi ro của một tổ chức thông qua việc né tránh, ngăn ngừa, giảm thiểu bằng cách kiểm soát tần suất và mức độ của rủi ro, tổn thất hoặc lợi ích

Phương pháp: Căn cứ vào mức độ rủi ro đã được tính toán,

các hệ số an toàn tài chính và khả năng chấp nhận rủi ro mà có những biện pháp phòng chống khác nhau nhằm làm giảm mức độ thiệt hại Các biện pháp bao gồm: né tránh, ngăn ngừa rủi ro, giảm thiểu tổn thất, đa dạng hóa sản phẩm nhằm phân tán rủi ro

d Tài trợ rủi ro:

Khái niệm: Tài trợ rủi ro là những kỹ thuật, công cụ được sử

dụng để tài trợ cho chi phí của rủi ro và tổn thất từ hoạt động tín dụng

 Trích lập dự phòng:

Đôi khi tài sản đảm bảo nợ vay vẫn chưa thể giúp ngân hàng thu hồi được khoản vay Mặt khác, không phải lúc nào khách hàng cũng có đủ tài sản đảm bảo nợ vay trong khi áp lực cạnh tranh đòi hỏi ngân hàng đôi khi phải chấp nhận cho vay không có tài sản đảm

bảo Trong những tình huống như vậy, tất cả các ngân hàng đều lập quỹ dự phòng rủi ro tín dụng nhằm khắc phục rủi ro nếu có

 Xử lý rủi ro tín dụng:

 Thu hồi các khoản nợ đã xử lý rủi ro:

Mọi khoản tiền thu hồi được từ các khoản nợ đã được xử lý rủi

ro tín dụng bằng dự phòng rủi ro hạch toán theo quy định của pháp luật về chế độ tài chính đối với tổ chức tín dụng

1.3.3 Các nhân tổ ảnh hưởng đến công tác quản trị rủi ro tín dụng:

a Nhân tổ cơ chế, chính sách, mô hình tổ chức quản trị rủi

ro của ngân hàng:

Thiếu chính sách cho vay, thiếu các tiêu chuẩn rõ ràng, việc cấp tín dụng quá tập trung, thiếu sự kiểm soát chặt chẽ, khoa học thì công tác quản trị rủi ro tín dụng sẽ không được thực hiện hoặc việc thực hiện sẽ không khả thi

b Con người trong đó có cán bộ Ngân hàng và người đi vay

Trong mọi vấn đề, nhân tố con người bao giờ cũng là nhân tố quan trọng có tính chất quyết định Do vậy, công tác quản trị rủi ro tín dụng rất cần thiết phải đặt nhân tố con người bao gồm: cán bộ ngân hàng và người đi vay lên hàng đầu

c Nhân tố công nghệ

Công nghệ sẽ thể hiện rất rõ giúp ngân hàng trong lĩnh vực quản trị, trong việc mở rộng sản phẩm dịch vụ, thông qua đó, ngày càng đáp ứng được các nhu cầu khắt khe của hệ thống ngân hàng Ngoài ra công nghệ cũng cho phép ngân hàng quản trị rủi ro tốt hơn,

tò đó đưa ra các công cụ hỗ trợ để giúp ngân hàng đưa ra những quyết định đúng đắn

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG CHO VAY HỘ CẬN NGHÈO TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH

XÃ HỘI TỈNH KON TUM 2.1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH

XÃ HỘI TỈNH KON TUM

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển:

Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum thành lập theo Quyết định

số 59/QĐ – HĐQT ngày 14/01/2003 của Chủ tịch Hội đồng quản trị NHCSXH (HĐQT – NHCSXH) trên cơ sở tổ chức lại NHPVNg, được tách ra từ NHNo&PTNT tỉnh Kon Tum

2.1.2 Cơ cấu tổ chức và nhân sự của chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum:

2.2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG VÀ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CHI NHÁNH NHCSXH TỈNH KON TUM

2.2.1 Đặc điểm các Hộ cận nghèo vay vốn tại chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Kon Tum:

Chủ thể của khoản nợ xấu (con nợ): là các hộ cận nghèo vay vốn Các hộ cận nghèo vay vốn là các chủ thể tại thời điểm đi vay không có khả năng trả nợ khoản vay

Các khoản nợ gắn với việc cho vay ưu đãi (về lãi suất, về thời hạn, về mục đích sử dụng vốn) Các hộ cận nghèo vay vốn được NHCSXH áp dụng lãi suất tương đối thấp, bằng 120% lãi suất cho vay hộ nghèo trong từng thời kỳ, tương ứng là 6,6%/năm

Các khoản nợ xấu trong cho vay hộ cận nghèo tại Chi nhánh NHCSXH có đặc thù là gắn với khoản vay nhỏ nhưng chi phí quản

lý cao vì NHCSXH cho vay ủy thác thông qua các tổ chức Hội đoàn thể nhận ủy thác và tổ TK&VV, hơn nữa NHCSXH còn miễn phí thủ tục vay vốn…