Mục tiêu của đề tài Nâng cao năng lực tự học cho học sinh lớp 3 trong Mô hình dạy học VNEN nhằm đánh giá thực trạng về năng lực tự học của học sinh ở lớp cũng như ở nhà. Thông qua đó đề ra một số biện pháp nhằm nâng cao năng lực tự học cho học sinh một cách có hiệu quả.
Trang 1M C L CỤ Ụ
PH N I: M Đ UẦ Ở Ầ
Trang 2I. M Đ UỞ Ầ
1. Lí do ch n đ tàiọ ề
B i dồ ưỡng năng l c t h c cho h c sinh là m t nhi m v quan tr ng, khôngự ự ọ ọ ộ ệ ụ ọ
th thi u để ế ược c a ngủ ười giáo viên. N u không th c hi n t t nhi m v này,ế ự ệ ố ệ ụ
có th nói ngể ười giáo viên ch a hoàn thành đư ượ ứ ệc s m nh cao c c a mình làả ủ
bi n quá trình đào t o thành quá trình t đào t o đ i v i HS.ế ạ ự ạ ố ớ
Trước đây, trong th c ti n c a giáo d c và d y h c các nhà trự ễ ủ ụ ạ ọ ở ường nói chung và c p ti u h c nói riêng. H c sinh ch u áp l c r t l n c a nhi u y uấ ể ọ ọ ị ự ấ ớ ủ ề ế
t Đó là áp l c c a b nh thành tích, c a vi c thi c , c a s h c dố ự ủ ệ ủ ệ ử ủ ự ọ ưới nhi uề hình th c… khi n cho các em khó có th phát tri n đứ ế ể ể ược h ng thú trong h cứ ọ
t p. Ch khi nào ngậ ỉ ườ ọi h c không ch u áp l c, đị ự ược tho i mái, vui v , có nhuả ẻ
c u cao trong tìm tòi, khám phá thì khi đó h ng thú h c t p m i th c s đ ocầ ứ ọ ậ ớ ự ự ự phát tri n. Trách nhi m c a giáo viên ch nhi m, giáo viên b môn và c a giaể ệ ủ ủ ệ ộ ủ đình là t o cho h c sinh có th t nhi u c h i đạ ọ ậ ề ơ ộ ược h c t p, tr i nghi m m tọ ậ ả ệ ộ cách t nhiên, tho i mái, không b gò bó v i nhi u hình th c, bi n pháp h cự ả ị ớ ề ứ ệ ọ
t p đa d ng phát huy tính tích c c nh n th c trong h c t p c a các em. ậ ạ ự ậ ứ ọ ậ ủ
Trên c s giúp h c sinh n m v ng n i dung ki n th c c b n c a bàiơ ở ọ ắ ữ ộ ế ứ ơ ả ủ
h c, môn h c, giáo viên s t o cho các em có đi u ki n, kh năng t h cọ ọ ẽ ạ ề ệ ả ự ọ
m t cách c th V i quan đi m c a lý lu n d y h c hi n đ i, d y h c làộ ụ ể ớ ể ủ ậ ạ ọ ệ ạ ạ ọ
kh i g i, th p sáng HS nh ng tri th c, ni m tin, s sáng t o thì trong quáơ ợ ắ ở ữ ứ ề ự ạ trình d y h c, giáo viên ph i lo i b ki u d y áp đ t, nh i nhét ki n th c,ạ ọ ả ạ ỏ ể ạ ặ ồ ế ứ thuy t gi ng m t chi u. H c sinh n m v ng, hi u rõ n i dung ki n th c cế ả ộ ề ọ ắ ữ ể ộ ế ứ ơ
b n, c t lõi c a bài h c, môn h c là n n t ng đ các em ti p t c đi sâu, tìmả ố ủ ọ ọ ề ả ể ế ụ
hi u, nghiên c u, khám phá s sâu s c, sinh đ ng c a bài h c; đ c bi t là sể ứ ự ắ ộ ủ ọ ặ ệ ự
v n d ng các ki n th c c a bài h c, môn h c trong th c ti n. ậ ụ ế ứ ủ ọ ọ ự ễ
Trong d y h c hi n đ i, vai trò c a giáo viên là c c k quan tr ng,ạ ọ ệ ạ ủ ự ỳ ọ quy t đ nh đ n ch t lế ị ế ấ ượng d y h c nh ng nh th không có nghĩa là giáoạ ọ ư ư ế viên làm thay h c sinh. Theo đó, giáo viên ch là ngọ ỉ ười thi t k , t ch c, đi uế ế ổ ứ ề khi n, hể ướng d n quá trình h c t p c a h c sinh. Trong quá trình h c t p c aẫ ọ ậ ủ ọ ọ ậ ủ
h c sinh , đ c bi t là khi h c nhà, vi c giáo viên họ ặ ệ ọ ở ệ ướng d n h c sinh tẫ ọ ự
h c, bi t cách h c là quan tr ng nh t. H c thu c lòng theo ki u h c v t, thiênọ ế ọ ọ ấ ọ ộ ể ọ ẹ
v ghi nh không còn phù h p. H c l p cũng nh h c nhà, h c sinh ph iề ớ ợ ọ ở ớ ư ọ ở ọ ả
bi t cách h c đ n m và hi u đế ọ ể ắ ể ược n i dung c b n c a bài h c, môn h c.ộ ơ ả ủ ọ ọ
Do đó, là m t giáo viên đ ng l p và cũng là m t giáo viên ch nhi m, tôiộ ứ ớ ộ ủ ệ luôn trăn tr và t nh mình nên làm gì đây đ h c sinh có kh năng t h c,ở ự ủ ể ọ ả ự ọ
t có ý th c tìm tòi, khám phá, t chi m lĩnh đự ứ ự ế ược ki n th c m t cách h ngế ứ ộ ứ thú là m t nhi m v vô cùng quan tr ng c a ngộ ệ ụ ọ ủ ười giáo viên. Đ đi u nàyể ề
ti n hành m t cách chu đáo, có k ho ch, phế ộ ế ạ ương pháp thích h p và mang l iợ ạ
Trang 3hi u qu cao nh t. Nh m xây d ng cho m i cá nhân h c sinh kh năng tệ ả ấ ằ ự ỗ ọ ả ự
h c và mang tính ch t giáo d c toàn di n, phát huy kh năng t qu n, t giác,ọ ấ ụ ệ ả ự ả ự tích c c, sáng t o c a h c sinh dự ạ ủ ọ ướ ựi s ch đ o th ng nh t v chỉ ạ ố ấ ề ương trình
h c. ọ
V y trậ ước tình hình đ i m i không ng ng, liên t c c a đ t nổ ớ ừ ụ ủ ấ ước và c a thủ ế
gi i v giáo d c v i vi c đào t o ra nh ng con ngớ ề ụ ớ ệ ạ ữ ười lao đ ng sáng t o, làmộ ạ
ch b n thân, làm ch đ t nủ ả ủ ấ ước – có c đ c l n tài. Vì v n đ phát huy tínhả ứ ẫ ấ ề tích c c, t giác, t h c cho h c sinh là m t trong các phự ự ự ọ ọ ộ ương hướng góp
h c sinh m t cách có hi u qu ọ ộ ệ ả
b. Nhi m v c a c a đ tàiệ ụ ủ ủ ề
Tìm hi u th c tr ng v năng l c t h c c a h c sinh l p cũng nh ể ự ạ ề ự ự ọ ủ ọ ở ớ ư ở nhà. Phân tích nguyên nhân, tìm ra nh ng v n đ liên quan đ n v năng l c tữ ấ ề ế ề ự ự
h c c a h c sinh. T đó đ ra m t s bi n pháp nh m nâng cao năng l c tọ ủ ọ ừ ề ộ ố ệ ằ ự ự
h c cho h c sinh l p 3. ọ ọ ớ
3. Đ i tố ượng nghiên c uứ
B i dồ ưỡng và phát huy năng l c t h c cho h c sinh kh i l p 3 ự ự ọ ọ ố ớ
4. Gi i h n ph m vi nghiên c uớ ạ ạ ứ
H c sinh l p 3A năm h c 2015 – 2016; l p 3A năm h c 2016 – 2017; l pọ ớ ọ ớ ọ ớ 3B năm h c 2017 2018 t i trọ ạ ường TH Lý T Tr ng.ự ọ
1. C s lí lu n đ th c hi n đ tàiơ ở ậ ể ự ệ ề
Nh ng năm g n đây n n kinh t c a nữ ầ ề ế ủ ước ta có nhi u s thay đ i nh ngề ự ổ ư
Đ ng và nhà nả ước v n đ c bi t quan tâm đ n s nghi p giáo d c, đ đ mẫ ặ ệ ế ự ệ ụ ể ả
Trang 4b o ch t lả ấ ượng d y và h c. M t trong nh ng t tạ ọ ộ ữ ư ưởng đ i m i GD& ĐTổ ớ
hi n nay là tăng cệ ường rèn luy n các kĩ năng cho h c sinh trong đó có kĩ năngệ ọ
t h c. Trong ngh quy t c a Đ ng, Lu t giáo d c và các văn b n c a Bự ọ ị ế ủ ả ậ ụ ả ủ ộ Giáo d c và Đào t o. Lu t giáo d cụ ạ ậ ụ đã xác đ nh: “M c tiêu c a giáo d c phị ụ ủ ụ ổ thông là giúp cho h c sinh phát tri n toàn di n v đ o đ c, trí tu , th ch t,ọ ể ệ ề ạ ứ ệ ể ấ
th m m và các k năng c b n nh m hình thành nhân cách con ngẩ ỹ ỹ ơ ả ằ ười Vi tệ Nam Xã h i Ch nghĩa, xây d ng t cách và trách nhi m công dân…( Đi uộ ủ ự ư ệ ề 23Lu t giáo d c).ậ ụ
T h c hi u theo đúng b n ch t là t mình đ ng não, suy nghĩ, s ự ọ ể ả ấ ự ộ ử d ngụ các năng l c trí tu (quan sát, so sánh, phân tích, t ng h p…) và có khi c cự ệ ổ ợ ả ơ
b p (s ắ ử d ng các phụ ương ti n) cùng các ph m ch t, c đ ng c , tình c m,ệ ẩ ấ ả ộ ơ ả
c nhân sinh quan, th gi i quan, không ng i khó, ng i kh , kiên trì, nh n n i,ả ế ớ ạ ạ ổ ẫ ạ lòng say mê… đ ể chi m lĩnh m t lĩnh v c ki n th c nào đó, bi n lĩnh v c đóế ộ ự ế ứ ế ự thành s h u c a mình.ở ữ ủ
T h c là m t xu th t t y u, b i vì quá trình giáo d c th c ch t là quáự ọ ộ ế ấ ế ở ụ ự ấ trình bi n ngế ườ ọ ừi h c t khách th giáo d c thành ch th giáo d c (t giáoể ụ ủ ể ụ ự
d c). T h c giúp nâng cao k t qu h c t p c a h c sinh và ch t lụ ự ọ ế ả ọ ậ ủ ọ ấ ượng giáo
d c c a nhà trụ ủ ường, là bi u hi n c th c a vi c đ i m i phể ệ ụ ể ủ ệ ổ ớ ương pháp d yạ
h c các trọ ở ường ti u h c.ể ọ
Dù trong b t k hoàn c nh, s ki n nào c a đ i s ng hàng ngày, luôn cóấ ỳ ả ự ệ ủ ờ ố
nh ng đi u m i m b sung vào v n ki n th c đã có. Chính vì v y, t h c làữ ề ớ ẻ ổ ố ế ứ ậ ự ọ
vi c đi li n v i quá trình phát tri n và đ t t i s thành công c a m i conệ ề ớ ể ạ ớ ự ủ ỗ
người. Theo tôi “D y h c không ch đ n thu n là đ a ra ki n th c cho h cạ ọ ỉ ơ ầ ư ế ứ ọ sinh mà đi u th c s quan tr ng là cung c p cho h c sinh phề ự ự ọ ấ ọ ương pháp tự
h c, đ h c sinh không ch đ t k t qu t t t i m t th i đi m mà luôn có tâmọ ể ọ ỉ ạ ế ả ố ạ ộ ờ ể
th cho vi c trau d i và tìm hi u ki n th c ph c v cho đ i s ng hi n t i vàế ệ ồ ể ế ứ ụ ụ ờ ố ệ ạ công vi c sau này”. Xu t phát t suy nghĩ trên, tôi c g ng đ a vào bài h cệ ấ ừ ố ắ ư ọ nhi u hình th c h c t p khác nhau đ khuy n khích và phát huy kh năng tề ứ ọ ậ ể ế ả ự
h c c a h c sinh. Trong ba năm g n đây, m t hình th c h c t p m i tôi đã cọ ủ ọ ầ ộ ứ ọ ậ ớ ố
g ng đ a vào trong các môn Toán; Ti ng Vi t, T nhiên và xã h i cho h cắ ư ế ệ ự ộ ọ sinh l p 3, đó là đ h c sinh phát huy t i đa k năng t h c c a m i cá nhân,ớ ể ọ ố ỹ ự ọ ủ ỗ
m i nhóm, th c hi n nh ng d án nh phù h p v i t ng ch đ môn h c,ỗ ự ệ ữ ự ỏ ợ ớ ừ ủ ề ọ giúp h c sinh v n d ngọ ậ ụ kĩ năng t h cự ọ và các kĩ năng m m khác. M i d ánề ỗ ự
nh kéo dài trong m t tu n, trong đó, các nhóm s chu n b n i dung, chia sỏ ộ ầ ẽ ẩ ị ộ ẻ
v i các b n trong l p v các ch đ các môn nh : Toán, Ti ng Vi t, Tớ ạ ớ ề ủ ề ở ư ế ệ ự nhiên và Xã h i. Các công vi c chi ti t đ u độ ệ ế ề ược th o lu n, l p k ho ch b iả ậ ậ ế ạ ở các thành viên trong nhóm; nhóm trưởng s đi u ph i dẽ ề ố ướ ự ỗ ợ ủi s h tr c a giáo viên. Không nh ng thu th p tài li u t nhi u ngu n khác nhau nh sách báo,ữ ậ ệ ừ ề ồ ư internet, các nhóm còn ti n hành ph ng v n th y cô b môn đ trình bày đế ỏ ấ ầ ộ ể ề tài phong phú h n. M t s h c sinh kh i l p 3 chia s “ơ ộ ố ọ ố ớ ẻ Con th y kh năng tấ ả ự
h c c a mình đọ ủ ược nâng cao, v a bi t đừ ế ược ki n th c r ng h n v a hi u sâuế ứ ộ ơ ừ ể
Trang 5h n sau khi nghe ph n trình bày c a các b n và ph n t ng k t c a cô”. Đơ ầ ủ ạ ầ ổ ế ủ ượ ckhuy n khích t do l a ch n nh ng ch đ , hình th c khác nhau, s n ph mế ự ự ọ ữ ủ ề ứ ả ẩ
d án đã th hi n rõ tínhự ể ệ sáng t oạ c a h c sinh. Các b n tin đ u sinh đ ng, díủ ọ ả ề ộ
d m mang l i nh ng đi u b t ng thú v cho cô giáo và các b n trong l p.ỏ ạ ữ ề ấ ờ ị ạ ớ
V i ho t đ ng này, h c sinh đớ ạ ộ ọ ược làm ch ki n th c, t th hi n nh ng ki nủ ế ứ ự ể ệ ữ ế
th c v các môn h c dứ ề ọ ưới ngôn ng và phữ ương pháp c a mình. Em Bíchủ
Ng c l p 3B chia s : “ Qua cách h c t p này con th y mình t khám pháọ ớ ẻ ọ ậ ấ ự
được nhi u ki n th c, kh năng ti p nh n thông tin và qu n lý nhóm c a conề ế ứ ả ế ậ ả ủ ngày càng hoàn thi n h n”. V i phệ ơ ớ ương châm ngườ ọi h c chính là ngườ ự i t
ch , ch đ ng trong vi c tích lũy ki n th c, tôi c g ng đ nh hủ ủ ộ ệ ế ứ ố ắ ị ướng và khuy n khích h c sinh rèn luy n tinh th nế ọ ệ ầ t h cự ọ , t trau d i. Làm đự ồ ược vi cệ này chính là chúng ta đã d n d n cung c p và hình thành cho HS nh ng giá trầ ầ ấ ữ ị
b n v ng, giúp các em thành công trong tề ữ ương lai
2. Th c tr ng ự ạ
Là giáo viên tr c ti p gi ng d y và làm công tác ch nhi m trong nhi uự ế ả ạ ủ ệ ề năm qua, b n thân tôi nh n th y r ng: S n ph m giáo d c mà chúng ta t o raả ậ ấ ằ ả ẩ ụ ạ không th y trấ ước m t nh bao s n ph m c a các ngành ngh khác. Đ c bi tắ ư ả ẩ ủ ề ặ ệ
là s hình thành năng l c t h c c a h c sinh không ph i m t ngày, m t bu iự ự ự ọ ủ ọ ả ộ ộ ổ
là có được mà ph i tr i qua m t th i gian dài rèn luy n, cho nên đ đ m nh nả ả ộ ờ ệ ể ả ậ công vi c này chúng ta ph i th t s kiên trì, nh n n i, ch u khó và ph i t nệ ả ậ ự ẫ ạ ị ả ố nhi u th i gian công s c đ tìm hi u. l ng nghe tâm t nguy n v ng c aề ờ ứ ể ể ắ ư ệ ọ ủ
t ng đ i từ ố ượng h c sinh trong l p. Bình tĩnh, nh n n i trọ ớ ẫ ạ ước nh ng tìnhữ
hu ng x y ra trong cũng nh ngoài l p h c. T đó đ ra k ho ch, phố ả ư ớ ọ ừ ề ế ạ ươ ngpháp giáo d c thích h p cho t ng trụ ợ ừ ường h p đ c bi t b ng c t m lòng yêuợ ặ ệ ằ ả ấ
thương, nhân ái, bao dung c a ngủ ười th y.ầ
Đ u năm 2015 2016, tôi đầ ược ban Lãnh đ o nhà trạ ường phân công chủ nhi m l p 3A, năm h c 2016 – 2017 ch nhi m l p 3C, năm h c 2017 – 2018ệ ớ ọ ủ ệ ớ ọ
ch nhi m l p 3B. Dù 3 l p khác nhau nh ng khi ti p nh n tôi đ u g pủ ệ ớ ớ ư ế ậ ề ặ
nh ng thu n l i và khó khăn chung nh sau:ữ ậ ợ ư
a. Thu n l iậ ợ
Trường đã và đang th c hi n d y và h c theo Mô hình m i VNEN. Đâyự ệ ạ ọ ớ
là m t thu n l i l n đ i v i b n thân tôi và k c h c sinh trong quá trình rènộ ậ ợ ớ ố ớ ả ể ả ọ luy n ý th c t giác, năng l c t h c cho HS.ệ ứ ự ự ự ọ
H u h t h c sinh có ý th c t t trong h c t p. Tích c c tham gia cácầ ế ọ ứ ố ọ ậ ự phong trào c a l p. H u h t các em có nh ng kĩ năng c b n trong h at đ ngủ ớ ầ ế ữ ơ ả ọ ộ nhóm nh : kĩ năng lãnh đ o nhóm, kĩ năng h p tác; gi i quy t tình hu ng, ư ạ ợ ả ế ố
Được s quan tâm c a chính quy n đ a phự ủ ề ị ương, ban lãnh đ o nhàạ
trường, đ i ngũ giáo viên b môn có chuyên môn v ng, nhi t tình trong gi ngộ ộ ữ ệ ả
d y.ạ
Trang 6 Đượ ực s nhi t tình ph i h p ch t ch gi a các cha m h c sinh cũngệ ố ợ ặ ẽ ữ ẹ ọ
nh các đoàn th c ng đ ng trong và ngoài nhà trư ể ộ ồ ường v i giáo viên chớ ủ nhi m l p.ệ ớ
Luôn có ý th c t trau d i, luôn c g ng phát huy vai trò là ngứ ự ồ ố ắ ườ ố i c
v n cho h c sinh trong m i th i đi m dù cho đó là l p hay nhà. C g ngấ ọ ọ ờ ể ở ớ ở ố ắ
là t m gấ ương sáng cho h c sinh noi theo. Vì v n các em thích h c theo ngọ ố ọ ườ i
l n đ c bi t đó là th y cô giáo c a các em, thích b t chớ ặ ệ ầ ủ ắ ước nên trong t duyư các em cũng có nh ng suy lu n nh t đ nh. Các em s phân vân, nghi ng khiữ ậ ấ ị ẽ ờ
người th y nói lý thuy t suông mà không th c hành. Nên chính vì th b nầ ế ự ế ả thân giáo viên cũng ph i cho HS th y m c dù đã là giáo viên, đã là cô giáoả ấ ặ
nh ng cô cũng v n đang tích c c rèn luy n, tích c c t h c và khám pháư ẫ ự ệ ự ự ọ
nh ng đi u m i m xung quanh. Làm đ oc nh th v a là t m gữ ề ớ ẻ ự ư ế ừ ấ ương cho
HS noi theo cũng là đ tích lũy thêm v n hi u bi t cho b n thân nh m ph cể ố ể ế ả ằ ụ
M c dù các em đã đặ ược h c t p, tr i nghi m, làm quen Mô hình trọ ậ ả ệ ườ ng
h c m i nh ng m t s em v n còn r t r t rè, thi u ch đ ng, t tin , ch a cóọ ớ ư ộ ố ẫ ấ ụ ế ủ ộ ự ư năng l c t gi i quy t các tình hu ng có v n đ , ch a có kh năng t h c,ự ự ả ế ố ấ ề ư ả ự ọ
ch a phát huy h t vai trò c a t t c thành viên trong các nhóm h c t p theoư ế ủ ấ ả ọ ậ
Mô hình trường h c m i VNen. ọ ớ
M t s h c sinh có bi u hi n l i, ý th c t giác ch a cao vì các emộ ố ọ ể ệ ỷ ạ ứ ự ư
ch a đư ược hình thói quen t h c ngay t bé. M c khác do nhi u y u t tácự ọ ừ ặ ề ế ố
đ ng khác nhau nh : nhà b m không t o đi u ki n cho con t h c mà hayộ ư ở ố ẹ ạ ề ệ ự ọ cho xem phim ho t hình, cha m dành ph n l n th i gian đ ki m ti n nênạ ẹ ầ ớ ờ ể ế ề không có th i gian quan tâm chăm sóc con cái, gia đình có kinh t không nờ ế ổ
đ nh, s quan tâm đ n vi c h c c a con còn h n ch , nhi u ph huynh dànhị ự ế ệ ọ ủ ạ ế ề ụ
s quan tâm đ n con cái ch a phù h p, không ph i ph huynh nào cũng s nự ế ư ợ ả ụ ẵ sàng h p tác v i giáo viên nên giáo viên khó th a thu n, khó liên h v i giaợ ớ ỏ ậ ệ ớ đình đ ph i h p giáo d c. D n đ n k t qu h c t p – năng l c t h c l pể ố ợ ụ ẫ ế ế ả ọ ậ ự ự ọ ở ớ cũng nh nhà c a m t s em v n còn h n ch ư ở ủ ộ ố ẫ ạ ế
H n n a, trong xu th ph c p h c sinh trong l a tu i này đơ ữ ế ổ ậ ọ ứ ổ ược xã h iộ
u ái nên các em th ng có nhi u yêu sách v i giáo viên khi không hoàn thành
nhi m v h c t p. Còn nhi u em ki n th c c b n ch a hoàn thành, nói gìệ ụ ọ ậ ề ế ứ ơ ả ư
Trang 7đ n nh ng ki n th c xung quanh c n khám phá đ ph c v cho đ i s ngế ữ ế ứ ầ ể ụ ụ ờ ố
hi n t i, cho tệ ạ ương l i.ạ
S phát tri n c a khoa h c k thu t đã nâng cao ch t lự ể ủ ọ ỹ ậ ấ ượng cu c s ng,ộ ố
nh ng các em hay b cu n hút theo nh ng trò ch i không có l i, làm lãng phíư ị ố ữ ơ ợ
th i gian khi nhà mà không bi t cách tìm tòi, khám phá nh ng ki n th c r tờ ở ế ữ ế ứ ấ
b ích qua phổ ương ti n hi n đ i đ tích lũy cho b n thânệ ệ ạ ể ả
N u giáo viên t ch i l ng nghe h c sinh bày t cho dù đó là môi tru ngế ừ ố ắ ọ ỏ ờ trong l p h c hay ngoài l p h c thì ch c ch n trong l p v n còn nh ng h cớ ọ ớ ọ ắ ắ ớ ẫ ữ ọ sinh có bi u hi n thi u h ng thú, thi u tích c c tìm tòi khám phá trong quáể ệ ế ứ ế ự trình t h c.ự ọ
Hình thành ý th c t h c cho h c sinh là m t công tác khó khăn, đòi h iứ ự ọ ọ ộ ỏ giáo viên ph i đ u t nhi u th i gian, công s c cho công tác này, nh ng th cả ầ ư ề ờ ứ ư ự
t giáo viên ch a có nhi u th i gian đ u t ế ư ề ờ ầ ư
M t s giáo viên b môn không cùng quan đi m nên g p khó khăn trong x líộ ố ộ ể ặ ử
m t s tình hu ng giáo d c h c sinh. l p m t s th y cô có thói quen làmộ ố ố ụ ọ Ở ớ ộ ố ầ thay cho h c sinh.ọ
c. K t qu kh o sát ế ả ả
Theo k t qu kh o sát c a HS l p 3B, trế ả ả ủ ớ ường TH Lý T Tr ng nămự ọ
h c 2017 – 2018 nêu lên th c tr ng v ho t đ ng t h c c a h c sinh có 81,8ọ ự ạ ề ạ ộ ự ọ ủ ọ
% HS ch n hình th c h c m t mình, 33,3 % HS ch n nhóm b n đ cùng h cọ ứ ọ ộ ọ ạ ể ọ
t p và ch có 6.1 % HS ch n hình th c h c v i ngậ ỉ ọ ứ ọ ớ ười thân. K t qu kh o sátế ả ả cũng cho th y, v k năng t h c, có kho ng 27, 2 % 54,5 % HS còn lúngấ ề ỹ ự ọ ả túng khi s d ng các k năng t h c. M c đ s d ng thành th o các k năngử ụ ỹ ự ọ ứ ộ ử ụ ạ ỹ
ý ki n c a các GV v v n đ này khi có ế ủ ề ấ ề 24,2% 45,1% cho r ng các em chằ ỉ
t h c t 1 gi đ n 2 gi trong m t ngày và có 9,1 % 15, 2 % HS cho bi t đãự ọ ừ ờ ế ờ ộ ế
t h c 3 gi và trên 3 gi m i ngày.ự ọ ờ ờ ỗ
Qua k t qu kh o sát, có th th y r ng th c tr ng v ho t đ ng t h cế ả ả ể ấ ằ ự ạ ề ạ ộ ự ọ
c a HS v n ch a đ t hi u qu cao. Theo k t qu trên, t l HS t h c t 1ủ ẫ ư ạ ệ ả ế ả ỉ ệ ự ọ ừ
đ n 2 gi chi m khá cao. Bên c nh đó, nhi u HS v n còn lúng túng khi sế ờ ế ạ ề ẫ ử
d ng các k năng t h c. Nguyên nhân m t ph n là do các em ch a có ý th cụ ỹ ự ọ ộ ầ ư ứ
t giác trong quá trình h c t p, m t ph n khác là do các em ch a đự ọ ậ ộ ầ ư ược đ nhị
hướng m t cách c th trong ho t đ ng t h c c a b n thân. Do v y, vai tròộ ụ ể ạ ộ ự ọ ủ ả ậ
c a ngủ ười GV trong vi c phát tri n k năng t h c c a HS nh m góp ph nệ ể ỹ ự ọ ủ ằ ầ nâng cao ch t lấ ượng d y và h c là h t s c quan tr ng.ạ ọ ế ứ ọ
Trang 83. Gi i pháp, bi n pháp ả ệ
a. M c tiêu c a gi i pháp, bi n phápụ ủ ả ệ
Nh ng gi i pháp đữ ả ược nêu trong đ tài đã giúp tôi có nhi u kinh nghi m,ề ề ệ
phương pháp, bi n pháp đ nâng cao năng l c t h c cho HS. Khi v n d ngệ ể ự ự ọ ậ ụ
bi n pháp này, tôi th y kĩ năng, năng l c t h c c a h c sinh đệ ấ ự ự ọ ủ ọ ược nâng lên
rõ r t.ệ
b. N i dung và cách th c th c hi n gi i pháp và bi n phápộ ứ ự ệ ả ệ
b.1. T o đ ng l c và h ng thú đ phát tri n k năng t h c cho HSạ ộ ự ứ ể ể ỹ ự ọ
Mu n h c sinh có ý th c t h c thì trố ọ ứ ự ọ ước h t các em ph i yêu thích mônế ả
h c đó. Vì v y c n t o cho HS ni m say mê môn h c. Tôi đã dùng ti t d yọ ậ ầ ạ ề ọ ế ạ
đ gi i thi u v môn h c, v nh ng giá tr c a môn h c trong th c ti n b ngể ớ ệ ề ọ ề ữ ị ủ ọ ự ễ ằ
nh ng ví d minh h a c th nh m kích thích đ ng c h c t p các em.ữ ụ ọ ụ ể ằ ộ ơ ọ ậ ở Trong quá trình d y h c, tôi đã l ng ghép m t s ki n th c các môn h c m tạ ọ ồ ộ ố ế ứ ọ ộ cách t nhiên ho t đ ng kh i đ ng ho c ho t đ ng k t thúc ti t h c. Víự ở ạ ộ ở ộ ặ ạ ộ ế ế ọ
d : môn T nhiên & Xã h i, có th làm đụ Ở ự ộ ể ược đi u này thông qua cách đ tề ặ
v n đ b ng nh ng câu chuy n hay đ n gi n ch là nh ng câu h i thú v nh :ấ ề ằ ữ ệ ơ ả ỉ ữ ỏ ị ư
T i sao nạ ước làm t t l a ?; T i sao đ ng h ch y t trái sang ph i? Câu h iắ ử ạ ồ ồ ạ ừ ả ỏ
v a đ t ra từ ặ ưởng ch ng r t đ n gi n nh ng đ tr l i đừ ấ ơ ả ư ể ả ờ ược câu h i này đòiỏ
h i HS ỏ c n ph i có nh ng hi u bi t nh t đ nh. Hay nh câu h i: “Băngầ ả ữ ể ế ấ ị ư ỏ
ph ng và băng m p mô, th nào tr n h n? ”. Trên th c t , đa s HS khi đẳ ấ ứ ơ ơ ự ế ố ượ c
h i thỏ ường tr l i là băng ph ng tr n h n, nh ng s th t l i không ph i nhả ờ ẳ ơ ơ ư ự ậ ạ ả ư
v y. Đó chính là đi m h p d n, thú v khi giáo viên đ a ra câu tr l i và gi iậ ể ấ ẫ ị ư ả ờ ả thích
Hướng d n cho HS cách xây d ng k ho ch h c t p t ban đ u. Ngayẫ ự ế ạ ọ ậ ừ ầ
t ti t h c đ u tiên c a môn h c, tôi không d y ngay mà gi i thi u s lừ ế ọ ầ ủ ọ ạ ớ ệ ơ ượ c
v chề ương trình, n i dung và phộ ương pháp h c m t cách khái quát nh t đọ ộ ấ ể
kh i g i h ng thú h c t p cho h c sinh và t đó, t xây d ng cho mình kơ ợ ứ ọ ậ ọ ừ ự ự ế
ho ch h c t p phù h p. GV ph i làm cho HS hi u rõ: m i k ho ch ph iạ ọ ậ ợ ả ể ọ ế ạ ả
được xây d ng d a trên m c tiêu chung và m c tiêu c th và HS hoàn toànự ự ụ ụ ụ ể
có th ph n đ u th c hi n để ấ ấ ự ệ ượ ừc t ng m c tiêu n u có k ho ch th i gianụ ế ế ạ ờ
được xây d ng chi ti t. Ch ng h n, trong quá trình gi ng d y m i ch đ , tôiự ế ẳ ạ ả ạ ỗ ủ ề
đã cung c p cho HS n i dung và th i gian h c và ki m tra đ HS n m rõ.ấ ộ ờ ọ ể ể ắ
Đ ng th i, có th cho HS đánh d u vào trong sách bài nào h c ngày nào, đ nồ ờ ể ấ ọ ế
ti t nào s ki m tra. Mu n HS t xây d ng k ho ch h c t p thì GV ph i làế ẽ ể ố ự ự ế ạ ọ ậ ả
người cung c p đ y đ k hoach d y và h c c a các môn h c.ấ ầ ủ ế ạ ọ ủ ọ
Hướng d n cho HS cách tìm và đ c sách ho c tài li u liên quan đ n mônẫ ọ ặ ệ ế
h c. GV c n nh n m nh cho HS th y r ng, ki n th c môn h c không ch góiọ ầ ấ ạ ấ ằ ế ứ ọ ỉ
g n trong n i dung Sách HD, trong bài gi ng c a cô mà đ n t nhi u ngu nọ ộ ả ủ ế ừ ề ồ khác nhau. Do đó, tôi đã tìm hi u và gi i thi u cho HS nh ng cu n sách hay,ể ớ ệ ữ ố
Trang 9nh ng tài li u b ích liên quan đ n môn h c nh : Hàng v n câu h i vì sao ?ữ ệ ổ ế ọ ư ạ ỏ Cây i b n đ n t đâu ? Nh ng bài toán vui; Ngơ ạ ế ừ ữ ười dân t c Kh mú s ngộ ơ ố
nh th nào ? và khuy n khích các em t tìm ki m, t phân tích và t ngư ế ế ự ế ự ổ
h p ki n th c. GV cũng có th gi i thi u đ a ch m t s trang web, ho c cácợ ế ứ ể ớ ệ ị ỉ ộ ố ặ trang di n đàn trao đ i kinh nghi m h c t p đ HS tham kh o thêm. Ví d :ễ ổ ệ ọ ậ ể ả ụ
Đ để ược t v n tr c ti p vư ấ ự ế ề các phương pháp t h cự ọ hãy truy c p vàoậ website: hanoiacademy.com.vn ho c g i vào hotline: 0986.94.0909 đ đặ ọ ể ượ cgiúp đ ho c tìm ki m nh ng thông tin h u ích khác qua m ng Inrnet c aỡ ặ ế ữ ữ ạ ủ
trường ho c t i gia đình.ặ ạ
D y cho HS cách ghi chép và nghe gi ng vì đây là nh ng k năng h c t pạ ả ữ ỹ ọ ậ
vô cùng quan tr ng, nh họ ả ưởng tr c ti p đ n quá trình h c t p c a HS. Dùự ế ế ọ ậ ủ
được h c b t kì chọ ở ấ ương trình nào, c p h c nào đi n a thì khi các em đã cóấ ọ ữ
đ kh năng ghi chép thì hãy rèn luy n cho các em ghi chép l i m t vài đi uủ ả ệ ạ ộ ề
c m th y b ích, thích thú đ i v i b n thân qua các gi h c. Đi u này ph iả ấ ổ ố ớ ả ờ ọ ề ả
được th c hi n m t cách t nguy n nh vào quá trình rèn luy n c a GV.ự ệ ộ ự ệ ờ ệ ủ Trình đ nghe và ghi chép c a h c sinh m i môn h c khác nhau là khácộ ủ ọ ở ỗ ọ nhau, tùy thu c vào đ c thù c a t ng môn h c và phộ ặ ủ ừ ọ ương pháp gi ng d y c aả ạ ủ
t ng giáo viên. Vì th tôi đã ph i h p v i các giáo viên b môn đ rèn cho HSừ ế ố ợ ớ ộ ể
kĩ năng này. Khi h c t p HS thọ ậ ường mang l i h c th đ ng, quen tách vi cố ọ ụ ộ ệ nghe và ghi chép ra kh i nhau, th m chí nhi u HS ch ch GV đ c m i có thỏ ậ ề ỉ ờ ọ ớ ể ghi chép được n i dung bài h c, n u ngộ ọ ế ượ ạc l i thì b tr ng v Đi u nàyỏ ố ở ề khi n HS có tâm lí c ch , nh hế ứ ế ả ưởng đ n quá trình ti p nh n ki n th c. Đế ế ậ ế ứ ể
kh c ph c v n đ này, tôi xây d ng cho HS thói quen ghi chép, bên c nh n iắ ụ ấ ề ự ạ ộ dung c a bài h c có ch a kho ng tr ng cho HS ghi chép ho c ghi vào s tayủ ọ ừ ả ắ ặ ổ
nh ng v n đ mà GV m r ng ho c nh ng đi u các em th y thích thú trongữ ấ ề ở ộ ặ ữ ề ấ
gi h c. Đ i v i các v n đ mà HS còn ch a rõ, có th đánh d u đ h i l iờ ọ ố ớ ấ ề ư ể ấ ể ỏ ạ
GV ho c tìm hi u thêm. Rèn luy n cho HS cách ghi chép nhanh b ng các hìnhặ ể ệ ằ
th c g ch chân, b ng s đ hình v đ n gi n nh ng ý chính. Đ i v i các v nứ ạ ằ ơ ồ ẽ ơ ả ữ ố ớ ấ
đ quan tr ng, tôi nh n m nh, l p l i nhi u l n đ HS ti p thu đ dàng h n.ề ọ ấ ạ ặ ạ ề ầ ể ế ễ ơ
Hướng d n cho HS cách h c bài. GV nên gi i thi u và hẫ ọ ớ ệ ướng d n choẫ
HS t h c theo nhi u hình th c khác nhau. Hu ng d n HS cách phân tích,ự ọ ề ứ ớ ẫ
t ng h p, v n d ng tri th c vào t ng tình hu ng th c ti n, h c cách nh n xét,ổ ợ ậ ụ ứ ừ ố ự ễ ọ ậ đánh giá, so sánh đ i chi u các ki n th c khác… Cách t h c này s giúp choố ế ế ứ ự ọ ẽ
HS có th h c để ọ ược cách rèn luy n đệ ược năng l c t duy logic, t duy tr uự ư ư ừ
tượng và phát tri n t duy sáng t o trong vi c tìm ra nh ng hể ư ạ ệ ữ ướng ti p c nế ậ
m i đ i v i các v n đ trong h c t p, trong cu c s ng ớ ố ớ ấ ề ọ ậ ộ ố
cu i m i ti t hoc, tôi thỞ ố ỗ ế ường giao nhi m v c th cho HS ti t h cệ ụ ụ ể ở ế ọ
ti p theo. Đ phát huy t i đa năng l c t h c và thúc đ y HS t n d ng h tế ể ố ự ự ọ ẩ ậ ụ ế
th i gian t h c, GV c n giao nhi m v c th cho HS. ờ ự ọ ầ ệ ụ ụ ể
Trang 10Ví d : Khi h c bài: Gam (PPCT ti t 65). Giao nhi m v c th cho cácụ ọ ế ệ ụ ụ ể nhóm nh : M i nhóm s có cân đ ng h , cân đĩa, m t s lo i th c ph m như ỗ ẽ ồ ồ ộ ố ạ ự ẩ ư
đường, mu i, rau;…đ th c hành cân. Môn Ti ng Vi t: H c ch đ v quêố ể ự ế ệ ọ ủ ề ề
hương, cu i ti t yêu c u HS s u t m trố ế ầ ư ầ ước m t s bài hát v quê hộ ố ề ương.
Vi c t h c s di n ra r t t nhiên. Các nhóm s phân công nhi m cho nhauệ ự ọ ẽ ễ ấ ự ẽ ệ
đ tìm ki m bài hát t nhi u ngu n thông tin khác nhau. Sau khi đã ti p nh nể ế ừ ề ồ ế ậ
được ki n th c cũ, các em có th tìm hi u ki n th c m i. Có nh th , các emế ứ ể ể ế ứ ớ ư ế
m i đ nh hớ ị ướng đượ ụ ểc c th các nhi m v mình c n làm ti p theo. Khi có sệ ụ ầ ế ự chu n b trẩ ị ướ ởc nhà, vi c h c trên l p s tr nên có hi u qu h n r t nhi u.ệ ọ ớ ẽ ở ệ ả ơ ấ ề
V n đ t h c HS là m t v n đ không h đ n gi n. Mu n ho t đ ngấ ề ự ọ ở ộ ấ ề ề ơ ả ố ạ ộ
h c t p đ t k t qu cao, đòi h i HS ph i t giác, không ng ng tìm tòi h cọ ậ ạ ế ả ỏ ả ự ừ ọ
h i. Ngoài ra, s đ nh hỏ ự ị ướng c a ngủ ười th y đóng vai trò quy t đ nh thúc đ yầ ế ị ẩ
s thành công trong vi c chi m lĩnh tri th c c a h c sinh. Vì đây là m t lo iự ệ ế ứ ủ ọ ộ ạ
ho t đ ng, m t lo i lao đ ng đ c bi t đòi h i HS ph i có h ng thú trong h cạ ộ ộ ạ ộ ặ ệ ỏ ả ứ ọ
t p, t h c. Có h ng thú h c t p, t h c s giúp HS kh c ph c đậ ự ọ ứ ọ ậ ự ọ ẽ ắ ụ ược nh ngữ
áp l c, s m t m i, đ i phó trong quá trình h c t p. Cũng có th khi m i b tự ự ệ ỏ ố ọ ậ ể ớ ắ tay vào t h c, h c sinh ch a có h ng thú, ho c ít h ng thú, nh ng chínhự ọ ọ ư ứ ặ ứ ư trong quá trình t h c, v i nh ng khám phá m i, cách ti p c n m i, h c sinhự ọ ớ ữ ớ ế ậ ớ ọ
t ch ít h ng thú đ n nhi u h ng thú, t ch vi c h c ch là m t lo i ho từ ỗ ứ ế ề ứ ừ ỗ ệ ọ ỉ ộ ạ ạ
đ ng bình thộ ường (là nghĩa v ) d n d n tr thành m t s đam mê, t giác, cóụ ầ ầ ở ộ ự ự
s thôi thúc t bên trong nh m t nhu c u t thân c a h c sinh v y.ự ừ ư ộ ầ ự ủ ọ ậ
Ngoài ra, tôi tìm hi u và n m ch c m t s văn b n qui đ nh, thông tể ắ ắ ộ ố ả ị ư đánh giá x p lo i h c sinh đ t đó đ a ra các qui t c thế ạ ọ ể ừ ư ắ ưởng ph t theo tinhạ
th n t ch đầ ự ủ ược g i là “k lu t tích c c”. Đi u này t o đ ng l c thúc đ yọ ỉ ậ ự ề ạ ộ ự ẩ
r t tích c c cho vi c hình thành năng l c t h c m i h c sinh.ấ ự ệ ự ự ọ ở ỗ ọ
b.2. Nhóm kĩ năng h c sinh c n có khi t h cọ ầ ự ọ
K năng t h c c a HS đỹ ự ọ ủ ược hi u đó là nh ng vi c làm, hành đ ng,ể ữ ệ ộ thao tác c th c a các em trong quá trình chi m lĩnh tri th c. Con đụ ể ủ ế ứ ường tích lũy, thu th p cũng ph i tuân theo nh ng quy đ nh phù h p, tránh tùy ti n.ậ ả ữ ị ợ ệ
Mu n đố ược nh v y, HS ph i đư ậ ả ược rèn luy n m t s k năng t h c quanệ ộ ố ỹ ự ọ
tr ng. Đó là k năng đ nh họ ỹ ị ướng, tìm ki m thông tin, xác đ nh tài li u, tìm tàiế ị ệ
li u, l a ch n tài li u, đ c tài li u, ghi chép tài li u, phân tích tài li u, sệ ự ọ ệ ọ ệ ệ ệ ử
d ng tài li u. Đ ng trụ ệ ứ ước các ngu n t li u, thông tin phong phú, đa d ngồ ư ệ ạ
HS ph i bi t l a ch n nh ng t li u, thông tin phù h p, c t lõi nh t, g n v iả ế ự ọ ữ ư ệ ợ ố ấ ắ ớ yêu c u h c t p c a mình, giúp cho vi c h c t p có k t qu h u hi u. V iầ ọ ậ ủ ệ ọ ậ ế ả ữ ệ ớ thông tin trên m ng, HS cũng c n đạ ầ ược trang b tri th c nh t đ nh (v đị ứ ấ ị ề ườ ng
l i, quan đi m c a Đ ng, Nhà nố ể ủ ả ước; v pháp lu t, đ o đ c, th m m …) đề ậ ạ ứ ẩ ỹ ể không b nh ng thông tin x u không đúng v i b n ch t c a s v t, hi nị ữ ấ ớ ả ấ ủ ự ậ ệ
tượng làm r i nhi u, sai l c cách ti p nh n c a mình. Đi u này là vô cùngố ễ ạ ế ậ ủ ề quan tr ng. Ngoài ra, trong s các k năng HS c n đọ ố ỹ ầ ược rèn luy n, k năng sệ ỹ ử