Trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên phạm tội trong luật hình sự việt nam trên cơ sở các số liệu địa bàn thành phố hồ chí minh

1 Trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên phạm tội trong Luật hình sự Việt Nam trên cơ sở các số liệu địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh Dương Thị Ngọc Thương Khoa Luật.. Chu Thị T

Trang 1

1

Trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên phạm tội trong Luật hình sự Việt Nam trên cơ sở các số liệu địa bàn Thành phố Hồ

Chí Minh

Dương Thị Ngọc Thương

Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội Luận văn Thạc sĩ ngành : Luật ; Mã số : 60 38 01 04 Người hướng dẫn : TS Chu Thị Trang Vân

Năm bảo vệ : 2013

Abstract : Làm rõ một số vấn đề lý luận về trách nhiệm hình sự (TNHS) của

người chưa thành niên (NCTN) phạm tội trong Luật hình sự Việt Nam Tập trung nghiên cứu khái quát về TNHS, TNHS của NCTN, các quy định của pháp luật hình

sự Việt Nam về TNHS của NCTN và thực tiễn xét xử NCTN phạm tội tại địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.Thứ hai, nghiên cứu TNHS của NCTN phạm tội trong luật hình sự Việt Nam hiện hành Trong đó làm rõ các nguyên tắc xử lý, quy định hình phạt và các biện pháp tư pháp áp dụng với NCTN phạm tội Đề xuất một số kiến nghị, giải pháp hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam và các biện pháp nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định này

Keywords: Trách nhiệm hình sự; Người chưa thành niên; Phạm tội; Luật hình sự;

Pháp luật Việt Nam

Content

Trang 2

MỤC LỤC

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục ký hiệu viết tắt

Danh mục bảng

MỞ ĐẦU 1 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH

SỰ CỦA NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 8 1.1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ 8 1.1.1 Trách nhiệm pháp lý 8 1.1.2 Trách nhiệm hình sự và các đặc điểm cơ bản của trách nhiệm

hình sự 8 1.1.3 Cơ sở của trách nhiệm hình sự 10

1.2 NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI VÀ TRÁCH NHIỆM

HÌNH SỰ CỦA NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI 11 1.2.1 Khái niệm, đặc điểm của người chưa thành niên 11 1.2.2 Khái niệm trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên

phạm tội 15

1.3 SƠ LƯỢC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ CỦA NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI 18 1.3.1 Giai đoạn từ khi sau Cách mạng tháng 8 năm 1945 đến trước khi

ban hành Bộ luật hình sự đầu tiên năm 1985 18 1.3.2 Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 đến nay 20

Trang 3

1.4 TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ CỦA NGƯỜI CHƯA THÀNH

NIÊN TRONG PHÁP LUẬT QUỐC TẾ VÀ PHÁP LUẬT HÌNH SỰ CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI 23 1.4.1 Trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên trong pháp luật

Quốc tế 23 1.4.2 Quy định về trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên

phạm tội trong Bộ luật hình sự của một số nước trên thế giới 24

Chương 2: TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ CỦA NGƯỜI CHƯA

THÀNH NIÊN PHẠM TỘI THEO BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH VÀ THỰC TIỄN TRUY TỐ, XÉT XỬ NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH THỜI GIAN QUA 29 2.1 NGUYÊN TẮC XỬ LÝ ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH

NIÊN PHẠM TỘI TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM NĂM 1999 (SỬA ĐỔI, BỔ SUNG NĂM 2009) 29 2.1.1 Các nguyên tắc xử lý đối với người chưa thành niên phạm tội

quy định tại Điều 69 BLHS 29 2.1.2 Các quy định cụ thể về trách nhiệm hình sự đối với người chưa

thành niên phạm tội trong Bộ luật hình sự hiện hành 36

2.2 TÌNH HÌNH TỘI PHẠM DO NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN

THỰC HIỆN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH THỜI GIAN QUA VÀ THỰC TIỄN TRUY TỐ, XÉT XỬ 54 2.2.1 Phân tích tình hình tội phạm do người chưa thành niên thực hiện trên

địa bàn thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2007 - 2011 54 2.2.2 Thực tiễn truy tố, xét xử NCTN phạm tội trên địa bàn thành phố

Hồ Chí Minh giai đoạn 2007 - 2011 62

Trang 4

Chương 3: HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH

SỰ VIỆT NAM VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ CỦA

NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI 68

3.1 HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH VỀ HÌNH PHẠT ÁP DỤNG ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI 70

3.1.1 Hoàn thiện việc áp dụng các hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội 70

3.1.2 Hoàn thiện việc áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ đối với người chưa thành niên phạm tội 72

3.2 HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH VỀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI 74

3.2.1 Hoàn thiện việc áp dụng hình phạt tù có thời hạn đối với người chưa thành niên phạm tội 74

3.2.2 Hoàn thiện việc tổng hợp hình phạt trong trường hợp phạm nhiều tội của người chưa thành niên: 75

3.2.3 Hoàn thiện quy định pháp luật hình sự trong trường hợp người chưa thành niên phạm tội có nhiều bản án 80

3.2.4 Bổ sung điều luật quy định quyết định hình phạt trong trường hợp người chưa thành niên phạm tội nhiều lần, phạm tội liên tục 82

3.2.5 Hoàn thiện quy định liên quan đến quyết định hình phạt cho người chưa thành niên trong giai đoạn chuẩn bị phạm tội hoặc phạm tội chưa đạt 82

3.3 HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH VỀ THỜI HIỆU TRUY CỨU TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ VÀ THỜI HIỆU THI HÀNH BẢN ÁN ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI 84

3.4 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ KHÁC 84

KẾT LUẬN 87

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 89

Trang 5

89

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 BLHS của nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam năm 1999 có sửa đổi và bổ sung năm 2009

2 BLHS của nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam năm 1985

3 Bộ luật Tố tụng Hình sự của nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam (2003), NXB Chính trị Quốc gia, Sự Thật, Hà Nội

4 Bộ luật Dân sự (2013), NXB Chính trị Quốc gia, Sự Thật, Hà Nội

5 Bộ Luật lao động (2013), NXB Chính trị Quốc gia, Sự Thật, Hà Nội

6 Bộ Tư Pháp (Vụ Pháp Luật Hình sự - Hành Chính, UNICEF Việt Nam) (2012) Báo cáo đánh giá các quy định của BLHS liên quan đến người chưa thành niên và thực tiễn thi hành, NXB Tư Pháp

7 Bộ Tư Pháp (Vụ Pháp Luật Hình sự - Hành Chính, UNICEF Việt Nam) (2012) Báo cáo đánh giá luật pháp và thực tiễn thi hành pháp luật về xử

lý chuyển hướng, tư pháp phục hồi đối với người chưa thành niên vi phạm pháp luật, NXB Tư Pháp

8 Báo cáo tổng kết công tác các năm của PC44, PC45 Công an Thành phố

Hồ Chí Minh - http://www.pup.edu.vn/NghiencuuTD_ct.aspx?Manc=9

9 TSKH PGS Lê Cảm (2000), Các nghiên cứu chuyên khảo về Phần chung luật hình sự, tập III NXB Công an nhân dân, Hà Nội

10 TSKH PGS Lê Cảm Lê Cảm (Chủ biên) (2003) giáo trình luật Hình sự Việt Nam (Phần các tội phạm), NXB Đại Học Quốc gia Hà Nội

11 TSKH PGS Lê Cảm Lê Văn Cảm (2005), Những vấn đề cơ bản trong khoa học luật Hình sự (Phần chung), sách chuyên khảo sau đại học, NXB Đại học quốc gia Hà Nội

12 TSKH GS Lê Văn Cảm (2012), Một số vấn đề cấp bách của khoa học pháp lý Việt Nam trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền, Sách chuyên khảo, NXB Đại học quốc gia Hà Nội

Trang 6

90

13 TSHK PGS Lê Văn Cảm (2009), Hệ thống tư pháp Hình sự trong giai đoạn xây dựng Nhà nước Pháp Quyền, NXB Đại học quốc gia Hà Nội

14 TSKH PGS Lê Cảm Lê Cảm, Đỗ Thị Phượng (2004), “Tư pháp Hình sự đối với người chưa thành niên: những khía cạnh pháp lý hình sự, tố tụng hình sự, tội phạm học và so sánh luật học” Toà án nhân dân

15 TS Nguyễn Ngọc Chí, Bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong hoạt động xét xử vụ án Hình sự

16 Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em (1989), Do đại hôi đồng liên hợp quốc thông qua ngày 20/11/1989 theo Nghị quyết số 44/25, có hiệu lực 02/9/1990

17 Trần Văn Dũng (2003), Trách nhiệm Hình sự của người chưa thành niên phạm tội trong luật Hình sự Việt Nam, Luận văn thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội

18 Đảng cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, NXB Chính trị quốc gia – Sự thật, Hà Nội

19 Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội

20 Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/01 của Bộ Chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp thời gian tới, Hà Nội

21 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5 của Bộ Chính trị về chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020, Hà Nội

22 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, Hà Nội

23 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội

Trang 7

91

24 TS Đỗ Minh Đức (Chủ biên) (2011), Phòng, chống vi phạm pháp luật và tội phạm trong học đường, NXB Công an Nhân dân

25 Giáo trình lý luận Nhà nước và pháp luật (2003), NXB Công an nhân dân

26 Hướng dẫn của Liên hợp quốc về phòng ngừa tình trạng phạm tội của người chưa thành niên (Hướng dẫn Riyadh) (1990), (Được thông qua theo Nghị quyết của Đại hội đồng Liên hợp quốc ngày 14/12)

27 Hồ Chí Minh (1995), Toàn tập, tập 9, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội

28 Hiến pháp nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam Năm 1992 (có sửa, đổi bổ sung năm 2001)

29 Đinh Bích Hà (Dịch và giới thiệu) (2007), BLHS của Nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa, NXB Tư Pháp Hà Nội

30 TS Nguyễn Khắc Hải, Một số vấn đề cơ bản của tội phạm học hiện đại

31 Lê Thị Hạng (2010) “Đấu tranh phòng chống tội phạm do NCTN thực hiện trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa và Phú Yên”

32 PGS TS Nguyễn Ngọc Hoà (2004), cấu thành tội phạm lý luận và thực tiễn, NXB Tư pháp Hà Nội

33 Nguyễn Ngọc Hoà (1991), Tội phạm trong luật hình sự Việt Nam, NXB Công an Nhân dân

34 Nguyễn Ngọc Hoà (2005), Chính sách xử lí tội phạm trong luật hình sự Việt Nam, Tạp chí luật học

35 Lê Vũ Huy (2011) “Bảo đảm quyền con người chưa thành niên phạm tội bằng các quy định về hình phạt trong Luật Hình sự Việt Nam”

36 Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em (2005), NXB Chính trị quốc gia

37 Những vấn đề cơ bản về pháp luật hình sự của một số nước trên thế giới (2002), Bộ Tư pháp – Viện nghiên cứu khoa học pháp lý

38 Nghị Định số 10/2012/NĐ-CP ngày 17/02/2012, Nghị định quy định chi tiết thi hành biện pháp tư pháp giáo dục tại xã, Phường, thị trấn đối với NCTN phạm tội

Trang 8

92

39 Nghị Định số 52/2001/ NĐ-CP, ngày 23/8/2001, Hướng dẫn thi hành biện pháp tư pháp đưa vào trường giáo dưỡng

40 Nghị quyết số 01/2006/ NQ-HĐTP, ngày 12/5/2006, Hướng dẫn áp dụng một số quy định của BLHS

41 Đỗ Ngọc Quang (1995), "Chương VI, Phần thứ ba - Trách nhiệm Hình

sự đối với người chưa thành niên phạm tội", Trong sách: Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam (Phần chung), Học viện Cảnh sát nhân dân, Hà Nội

42 GS.TS.Đỗ Ngọc Quang (1997), Trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm về tham nhũng về luật hình sự Việt Nam, NXB Công An nhân dân, Hà Nội

43 Hồ Nguyễn Quân, Bàn về độ tuổi chịu TNHS của NCTN, đăng trên Website http://toaan.gov.vn

44 Đinh Văn Quế (2000), Bình luận khoa học BLHS - Tập 1, NXB Lao động

45 Quyết định số 1887/QĐ-BTP, ngày 07/8/2009, Ban hành quy chế quản lý

và thực hiện dự án hệ thống tư pháp thân thiện với NCTN

46 Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh, tài liệu tập huấn hình sự năm

2012 – Tố tụng hình sự đối với NCTN

47 Thông tư liên tịch số: 01/2011/TTLT- VKSTC – TANDTC – BCA- BTP – BLĐTBXH, ngày 12/7/2011, hướng dẫn thi hành một số quy định của BLTTHS đối với người tham gia tố tụng là NCTN

48 Thông tư liên tịch số: 02/2013/TTLT/ BLĐTBXH – BCA – VKSNDTC – TANDTC, ngày 4/2/2013, hướng dẫn việc thu nhập, quản lý, cung cấp

và sử dụng số liệu về NCTN vi phạm pháp luật

49 Tăng cường năng lực hệ thống tư pháp NCTN tại Việt Nam (2000), Bộ

Tư pháp – Viện nghiên cứu khoa học pháp lý

50 TS Trịnh Quốc Toản (2010), Những kiến nghị và giải pháp hoàn thiện hình phạt bổ sung trong BLHS năm 1999 và nâng cao hiệu quả của chế định này trong thực tiễn áp dụng

Trang 9

93

51 TS.Trịnh Quốc Toản, Bảo vệ quyền trẻ em bằng pháp luật Hình sự

52 TS.Trịnh Quốc Toản, Những kiến nghị và giải pháp hoàn thiện hình phạt

bổ sung trong BLHS năm 1999 và nâng cao hiệu quả của chế định này trong thực tiễn áp dụng, ngày 15/10/2010, Tạp chí khoa học ĐHQGHN, Luật học 26 (2010) 237 - 249

53 TS.Trịnh Quốc Toản, Vấn đề trách nhiệm Hình sự của người chưa thành niên phạm tội ở một số nước – ĐHQG Hà Nội

54 Trịnh Quốc Toản (2002), "Về hình phạt tiền trong luật Hình sự một số nước", Nhà nước và pháp luật

55 Trịnh Quốc Toản (chủ biên) (2007), Tội phạm do người chưa thành niên thực hiện trên địa bàn Hà Nội: Thực trạng và giải pháp, NXB Công an nhân dân, Hà Nội

56 Trịnh Quốc Toản (2007), "Chương XVIII - Những đặc thù về trách nhiệm Hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội", Trong sách: Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam (Phần chung), do GS.TSKH Lê Cảm chủ biên, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

57 Triết học Mác – Lênin (1999), giáo trình, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội

58 Đào Trí Úc (2000), Luật Hình sự Việt Nam, (Quyển I - Những vấn đề chung), NXB Khoa học xã hội, Hà Nội

59 Viện Kiểm Sát Nhân Dân thành phố Hồ Chí Minh, Thống kê khởi tố, xử

lý, xét xử sơ thẩm người chưa thành niên năm 2007

Trang 10

94

64 Nguyễn Tất Viễn (2000), "Tòa án người chưa thành niên", Vì trẻ thơ, (Số Chuyên đề)

65 TS.Trịnh Tiến Việt (2010), chế định miễn TNHS theo Luật Hình sự Việt Nam, Sách chuyên khảo, NXB chính trị Quốc gia Hà Nội

66 Trịnh Tiến Việt (2004), Những trường hợp miễn trách nhiệm Hình sự trong BLHS Việt Nam năm 1999, NXB Lao động, Hà Nội

67 Trịnh Tiến Việt (2007), "Những trường hợp miễn trách nhiệm Hình sự quy định trong Phần chung BLHS Việt Nam năm 1999", Tòa án nhân dân

68 Trịnh Tiến Việt (Chủ trì) (2008), Lý luận về phòng ngừa tội phạm, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Khoa trực thuộc (Trường thành viên), Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

69 Trịnh Tiến Việt (2009), "Những vấn đề cần lưu ý khi thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS ngày 18/6/2009 của Quốc hội", Tòa

án nhân dân

70 Trịnh Tiến Việt (2009), "Trách nhiệm Hình sự và miễn trách nhiệm hình sự: Những nội dung pháp lý - xã hội", Tòa án nhân dân

71 Trịnh Tiến Việt (2010), "Những khía cạnh pháp lý Hình sự về các hình phạt và biện pháp tư pháp áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội", tập chí TAND kỳ I tháng 07/2010 - Số 13

72 Trịnh Tiến Việt, Trần Thị Quỳnh (2007), "Về chế định miễn hình phạt trong luật Hình sự Việt Nam", Tòa án nhân dân

73 Việt Nam và các văn kiện quốc tế về quyền trẻ em (1997), NXB Chính trị Quốc gia Hà Nội

74 Võ Khánh Vinh (Chủ biên), Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam (Phần chung), NXB Giáo dục, Hà Nội

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	366,45 KB