Lê Văn Cảm Năm bảo vệ : 2013 Abstract : Những vấn đề lý luận về Biện pháp bắt buộc chữa bệnh BPBBCB theo luật hình sự Việt Nam: làm rõ khái niệm BPBBCB, nội dung của các quy định có l
Trang 11
Biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh trong luật hình sự Việt Nam (trên cơ sở số liệu địa
bàn Thành phố Hồ Chí Minh)
Ngô Thanh Sơn
Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội Luận văn Thạc sĩ ngành : Luật ; Mã số : 60 38 01 04 Người hướng dẫn : GS.TSKH Lê Văn Cảm
Năm bảo vệ : 2013
Abstract : Những vấn đề lý luận về Biện pháp bắt buộc chữa bệnh (BPBBCB)
theo luật hình sự Việt Nam: làm rõ khái niệm BPBBCB, nội dung của các quy định
có liên quan đến BPBBCB trong pháp luật hình sự Việt Nam, cơ sở lý luận về vấn
đề này của Bộ luật hình sự Việt Nam Trình bày thực tiễn áp dụng BPBBCB trong
Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999: nghiên cứu hoạt động áp dụng BPBBCB trong việc đấu tranh phòng và chống tội phạm trong giai đoạn hiện nay và thực tiễn
áp dụng trên địa bàn Tp Hồ Chí Minh; cụ thể là kỹ năng cá biệt hoá quy định về
“Biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh trong Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999”, khả năng áp dụng biện pháp này của các cơ quan tư pháp hình sự và tác dụng của việc áp dụng biện pháp này đến hiệu quả của hoạt động đấu tranh phòng
và chống tội phạm Đưa ra những giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng BPBBCB trong Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999, cụ thể nghiên cứu các giải pháp nhằm hoàn thiện quy định về BPBBCB trong Bộ luật hình sự Việt Nam năm
1999, góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp này trong việc đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm trong giai đoạn hiện nay
Keywords: Bắt buộc chữa bệnh; Biện pháp tư pháp; Luật hình sự; Pháp luật Việt
Nam
Content
Trang 2MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
MỞ ĐẦU 1 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BIỆN PHÁP BẮT BUỘC
CHỮA BỆNH THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 7 1.1 Vài nét về vấn đề năng lực trách nhiệm hình sự của chủ thể của
tội phạm trong pháp luật hình sự 8
1.1.1 Tình trạng không có năng lực trách nhiệm hình sự 10 1.1.2 Năng lực trách nhiệm hình sự hạn chế 16 1.1.3 Năng lực trách nhiệm hình sự trong tình trạng say do dùng rượu hay
dùng chất kích thích mạnh khác 18
1.2 Khái niệm, các đặc điểm cơ bản của biện pháp bắt buộc chữa
bệnh trong luật hình sự 19
1.2.1 Khái niệm biện pháp bắt buộc chữa bệnh trong luật hình sự 19 1.2.2 Các đặc điểm cơ bản của biện pháp bắt buộc chữa bệnh trong luật hình sự 21
1.3 Sơ lược các quy định về biện pháp bắt buộc chữa bệnh trong lịch
sử lập pháp hình sự Việt Nam từ sau Cách mạng tháng 8/1945 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999 của nước ta 27
1.3.1 Giai đoạn từ sau Cách mạng tháng 8/1945 đến trước khi ban hành Bộ
luật hình sự năm 1985 27 1.3.2 Giai đoạn từ sau khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 đến trước khi
ban hành Bộ luật hình sự năm 1999 của nước ta 28
1.4 Các quy định có liên quan về biện pháp bắt buộc chữa bệnh trong
pháp luật hình sự của một số nước trên thế giới 29
Trang 3Chương 2: CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
HIỆN HÀNH VỀ BIỆN PHÁP BẮT BUỘC CHỮA BỆNH PHÂN BIỆT BIỆN PHÁP BẮT BUỘC CHỮA BỆNH VỚI CÁC CHẾ TÀI PHÁP LÝ HÌNH SỰ VÀ PHI HÌNH SỰ KHÁC 32 2.1 Khái quát quy định của pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành về
năng lực trách nhiệm hình sự 32 2.2 Quy định của pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành về biện pháp
bắt buộc chữa bệnh 41 2.3 Phân biệt biện pháp bắt buộc chữa bệnh trong pháp luật hình sự
với các chế tài pháp pháp lý hình sự và phi hình sự khác 53
2.3.1 Với hình phạt 54 2.3.2 Với chế tài hành chính 58
Chương 3: THỰC TIẾN ÁP DỤNG BIỆN PHÁP BẮT BUỘC CHỮA BỆNH
TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
VỀ BIỆN PHÁP BẮT BUỘC CHỮA BỆNH 61 3.1 Thực tiễn áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh trong Bộ luật
hình sự Việt Nam hiện hành của các cơ quan tiến hành tố tụng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2007 đến năm 2012 61 3.2 Hoàn thiện một số quy định của pháp luật hình sự về biện pháp
bắt buộc chữa bệnh 77
3.2.1 Về lập pháp 77 3.2.2 Về thực tiễn 80
3.3 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định
về biện pháp bắt buộc chữa bệnh 82 KẾT LUẬN 86 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 89
Trang 4DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Nguyễn Ngọc Anh (chủ biên) (2012), Bình luận Luật thi hành án hình sự năm
2010, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
2 Bộ luật hình sự năm 1985
3 Bộ luật hình sự năm 1999, sửa đổi bổ sung năm 2009
4 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003
5 Bộ luật hình sự năm 1985
6 Bộ luật hình sự năm 1999, sửa đổi bổ sung năm 2009
7 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003
8 Bộ luật hình sự Tây Ban Nha, Bộ tư pháp dịch
9 Bộ luật hình sự Cộng hòa nhân dân Trung Hoa
10 Bộ luật hình sự Thụy Điển, Bộ tư pháp dịch
11 Bộ luật hình sự nước Cộng hòa Pháp năm 1994
12 Bộ luật hình sự Đức, Bộ tư pháp dịch
13 Bộ luật hình sự, ngày 20/12/1972 của chính phủ Việt Nam Cộng hòa
14 Bộ tư pháp (Viện khoa học pháp lý) (2005), Bình luận khoa học Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003, Nxb Tư pháp, Hà Nội
15 Lê Văn Cảm (2005), Sách chuyên khảo sau đại học - Những vấn đề cơ bản trong khoa học Luật hình sự (phần chung), Nxb Đại học quốc gia Hà Nội
16 Lê Văn Cảm (2010), “Những vấn đề chung về bảo bệ các quyền con người
bằng pháp luật trong lĩnh vực tư pháp hình sự”, Sách chuyên khảo Bảo đảm quyền con người trong tư pháp hình sự Việt Nam (TS Võ Thị Kim Oanh chủ biên), Nxb Đại học quốc gia Tp Hồ Chí Minh
Trang 590
17 Lê Văn Cảm (Lê Cảm) (2012), Sách chuyên khảo Một số vấn đề cấp bách của khoa học pháp lý Việt Nam trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền,
Nxb Đại học quốc gia Hà Nội
18 Đỗ Văn Chỉnh (1999), “Về bắt buộc chữa bệnh và những thiếu xót cần khắc
phục”, Tạp chí TAND, (03), tr.2
19 Nguyễn Đăng Đức (2001), Tâm thần học tư pháp, Trung tâm sức khỏe tâm
thần, Tp Hồ Chí Minh
20 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 1992
21 Học viện quân y (2007), Giáo trình Tâm thần học và Tâm lý học y học, Nxb
Quân đội nhân dân, Hà Nội
22 Phạm Hồng Hải (2000), “Các biện pháp tư pháp trong BLHS năm 1999 và vấn
đề hoàn thiện LTTHS về trình tự thủ tục áp dụng các biện pháp đó”, Tạp chí luật học, (05), tr.19
23 Nguyễn Ngọc Hòa, Lê Thị Sơn (2006), Từ điển pháp luật hình sự, Nxb Tư
pháp, Hà Nội
24 Nguyễn Thị Ánh Hồng (2012), “Biện pháp tư pháp trong Luật hình sự Việt
Nam và vấn đề bảo vệ quyền con người”, Tạp chí khoa học pháp lý, (3), tr.29
25 Trần Minh Hưởng (2007), Sách tìm hiểu hình phạt và các biện pháp tư pháp trong luật hình sự Việt Nam, NXB Lao Động, Hà Nội
26 Trần Minh Hưởng (2009), Sách hệ thống pháp luật hình sự - tập 1: Bình luận khoa học BLHS (đã được sửa đổi bổ sung năm 2009), thực hiện từ 01/01/2010,
Nxb Lao động, Hà Nội
27 Luật giám định tư pháp năm 2012
28 Luật thi hành án hình sự năm 2010
29 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012
30 Nguyễn Đức Mai, Đỗ Thị Ngọc Tuyết (2012), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự năm 1999 sửa đổi bổ sung năm 2009 phần chung, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
31 Nghị quyết 49-NQ/TW ngày 02/06/2005 và chiến lược cải cách tư pháp đến
2020 của Bộ chính trị
Trang 632 Nghị định số 64/NĐ-CP ngày 28 tháng 07 năm 2011 của Chính Phủ quy định việc thi hành Biện pháp bắt buộc chữa bệnh
33 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002 sửa đổi bổ sung năm 2007, 2008
34 Đinh Văn Quế (2000), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự năm 1999 phần chung, Nxb Tp Hồ Chí Minh
35 Đinh Văn Quế (2009), Bình luận khoa học về các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, Nxb Tổng hợp Tp Hồ Chí Minh
36 Đinh Văn Quế (2009), Bình luận khoa học về loại trừ trách nhiệm hình sự (bình luận chuyên sâu có viện dẫn các vụ án đã xét xử), Nxb Tổng hợp Tp Hồ
Chí Minh
37 Đinh Văn Quế (2010), Tìm hiểu Tội phạm và hình phạt trong Luật hình sự Việt Nam, Nxb Phương đông
38 Thông tư liên tịch số 03/TTLT ngày 24/09/1997 của Bộ nội vụ - Bộ y tế - Bộ quốc phòng - Bộ tài chính - Viện kiểm sát nhân dân tối cao- Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn về biện pháp bắt buộc chữa bệnh
39 Trịnh Quốc Toản (2003), “Trách nhiệm hình sự của pháp nhân theo Luật hình
sự Hà Lan”, Tạp chí kiểm sát, (5), tr 48-52
40 Nguyễn Minh Tuấn (2004), Các rối loạn tâm thần chuẩn đoán và điều trị, Nxb
Y học, Hà Nội
41 Phan Hồng Thủy (2002), “Bàn về áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh”, Tạp chí Kiểm sát, (04), tr.34
42 Lương Hữu Thông (2005), Sức khỏe tâm thần và các rối loạn tâm thần thường gặp, Nxb Lao động, Hà Nội
43 Nguyễn Duy Thuân (1999), Các biện pháp ngăn chặn trong Tố tụng hình sự - Những vấn đề lý luận và thực tiễn, NXB Công an nhân dân, Hà Nội
44 Trường Đại học Luật Hà Nội (1997), Báo cáo của Chính phủ trước Quốc hội
về phần chung của Bộ Luật hình sự luật hình sự Việt Nam những vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
45 Trường Đại học luật Hà Nội (2001), Giáo trình luật hình sự Việt Nam tập 1,
Trang 792
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
46 Trường Đại học luật Hà Nội (2005), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam, Nxb
Công an nhân dân, Hà Nội
47 Trường Đại học Luật Hà Nội (2000), Từ điển giải thích thuật ngữ Luật học (Luật hình sự và Luật tố tụng hình sự), Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
48 Trường Đại học Luật Hà Nội (1997), Luật hình sự Việt Nam - Những vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Công An nhân dân, Hà Nội
49 Trường Đại học Luật Tp Hồ Chí Minh (2008) Khoa luật Dân sự, Tập bài giảng "Những vấn đề chung về Luật dân sự"
50 Trường Đại học Luật Tp Hồ Chí Minh (2008) Khoa luật hình sự, Tập bài giảng "Những vấn đề chung về Luật hình sự và tội phạm"
51 Trần Quang Tiệp (2011), Về tự do cá nhân và biện pháp cưỡng chế tố tụng hình sự, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
52 Trương Quang Vinh (2010), “Thực trạng qui định của pháp luật hình sự về các
biện pháp tư pháp Thực tiễn áp dụng và một số đề xuất”, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, (02),tr.67
53 Võ Khánh Vinh, Nguyễn Mạnh Kháng (chủ biên) (2006), Sách chuyên khảo Pháp luật thi hành án hình sự Việt Nam – Những vấn đề lý luận và thực tiễn,
Nxb Tư pháp, Hà Nội
54 Võ Khánh Vinh (chủ biên) (2006), Bình luận khoa học Bộ luật tố tụng hình sự,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
55 http://tintuc.timnhanh.com.vn/phap_luat/phap_dinh/20080618/35A7B896/
56 http://vnexpress.net/gl/phap-luat/2009/02/3ba0b747/
57 http://www.nguoiduatin.vn/nhieu-vu-an-dang-so-boi-nguoi-tam-than-gay-ra-a29863.html