Hợp đồng liên doanh theo pháp luật nước ngoài và pháp luật việt nam

Việc nghiên cứu để làm rõ cơ sở lý luận về Hợp đồng liên doanh và nghiên cứu các quy định của pháp luật nước ngoài về Hợp đồng liên doanh là một nhu cầu cấp thiết để rút ra những bài học

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

Công trình được hoàn thành tại:

KHOA LUẬT - ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Bá Diến

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ họp tại Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội

Vào hồi: ………… giờ ……… ngày ……… tháng……… năm……

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

Trung tâm tư liệu Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội

Trung tâm Thông tin Thư viện – Đại học Quốc gia Hà Nội

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ 5

HỢP ĐỒNG LIÊN DOANH QUỐC TẾ 5

1 Khái niệm Hợp đồng liên doanh 5

1.1 Định nghĩa Hợp đồng liên doanh 5

1.2 Lịch sử hình thành và phát triển của Hợp đồng liên doanh và Doanh nghiệp liên doanh 6

2 Vai trò của Hợp đồng liên doanh 7

3 Các điều khoản cơ bản của Hợp đồng liên doanh 7

3.1 Cơ sở pháp lý của Hợp đồng liên doanh 7

3.2 Nội dung các điều khoản cơ bản của Hợp đồng liên doanh 8

CHƯƠNG 2: HỢP ĐỒNG LIÊN DOANH THEO 8

PHÁP LUẬT NƯỚC NGOÀI 8

1 Hợp đồng liên doanh theo pháp luật Hợp chủng quốc Hoa Kỳ 9

1.1 Cơ sở pháp lý của Hợp đồng liên doanh 9

1.2 Các điều khoản cơ bản của Hợp đồng liên doanh 10

1.3 Kết luận 11

2 Hợp đồng liên doanh theo pháp luật Trung Quốc 11

2.1 Cơ sở pháp lý của Hợp đồng liên doanh 11

2.2 Các điều khoản cơ bản của Hợp đồng liên doanh 12

2.3 Kết luận 14

3 Hợp đồng liên doanh theo pháp luật Singapore 15

3.1 Cơ sở pháp lý của Hợp đồng liên doanh 15

3.2 Các điều khoản cơ bản của Hợp đồng liên doanh 16

3.3 Kết luận 17

4 Hợp đồng liên doanh theo pháp luật Malaysia 18

4.1 Cơ sở pháp lý của Hợp đồng liên doanh 18

4.2 Các điều khoản cơ bản của Hợp đồng liên doanh 18

4.3 Kết luận 19

CHƯƠNG 3: HỢP ĐỒNG LIÊN DOANH QUỐC TẾ THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM VÀ GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT GÓP PHẦN HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ HỢP ĐỒNG LIÊN DOANH QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM 19

1 Cơ sở pháp lý của Hợp đồng liên doanh 19

2 Các điều khoản cơ bản của Hợp đồng liên doanh 20

3 Bài học kinh nghiệm và Giải pháp đề xuất hoàn thiện quy định về Hợp đồng liên doanh của Việt Nam 22

KẾT LUẬN 24

Hiện nay, Việt nam đang trong giai đoạn đổi mới nền kinh tế, hội nhập với các nước trong khu vực và trên thế giới nên hoạt động kinh tế đối ngoại ngày càng diễn ra sôi động Kim ngạch xuất khẩu không ngừng tăng cao, hợp tác và đầu tư nước ngoài luôn được khuyến khích mở rộng Qua hơn 15 năm thực hiện chính sách mở cửa đầu tư, đầu tư trực tiếp nước ngoài nói chung và doanh nghiệp liên doanh nói riêng đã thể hiện và phát huy vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế, công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước

Thế nhưng hoạt động liên doanh với nước ngoài vẫn còn tồn tại không ít những vấn đề phát sinh mà bắt nguồn từ những thỏa thuận trong Hợp đồng liên doanh, mặc dù Chính phủ Việt nam đã ban hành nhiều biện pháp nhằm cải thiện môi trường đầu tư, tháo gỡ vướng mắc, giảm bớt những khó khăn cho các doanh nghiệp liên doanh Việc nghiên cứu để làm rõ cơ sở lý luận về Hợp đồng liên doanh và nghiên cứu các quy định của pháp luật nước ngoài về Hợp đồng liên doanh là một nhu cầu cấp thiết để rút ra những bài học kinh nghiệm và đề xuất góp phần hoàn thiện pháp luật Việt Nam về Hợp đồng liên doanh nhằm cải thiện môi trường và pháp luật đầu tư Chính vì vậy mà tác giả đã chọn đề tài nghiên cứu cho

Luận văn cao học: “Hợp đồng liên doanh theo pháp luật nước ngoài và pháp luật

Việt Nam”

2 Ý nghĩa của đề tài:

Nghiên cứu “Hợp đồng liên doanh theo pháp luật nước ngoài và pháp luật Việt

Nam” có ý nghĩa trong việc:

- Phân tích cơ sở lý luận về Hợp đồng liên doanh;

- Nghiên cứu và tìm hiểu các quy định của pháp luật nước ngoài về Hợp đồng liên doanh;

- Tìm hiểu các quy định pháp luật về Hợp đồng liên doanh theo pháp luật Việt Nam;

- Đưa ra những phân tích, bình luận về quy định luật thực định của Việt Nam về Hợp đồng liên doanh và đề xuất những quan điểm, phương hướng và kiến nghị cụ thể để góp phần hoàn thiện quy định pháp luật về Hợp đồng liên doanh ở Việt Nam, nhằm cải thiện môi trường và pháp luật đầu tư của Việt Nam

3 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận văn là nghiên cứu hệ thống hóa lý luận về Hợp đồng liên doanh, tìm hiểu quy định pháp luật nước ngoài về Hợp đồng liên doanh, tìm hiểu những quy định pháp luật của Việt Nam về Hợp đồng liên doanh, tìm hiểu thực tiễn soạn thảo Hợp đồng liên doanh ở một số nước trên thế giới và ở Việt Nam Bằng những luận điểm, cơ sở khoa hoạc rút ra những kết luận làm căn

cứ đề xuất hoàn thiện các quy định pháp luật về Hợp đồng liên doanh của Việt Nam

4 Nhiệm vụ của Luận văn:

- Làm sáng tỏ cơ sở lý luận về Hợp đồng liên doanh;

- Liên hệ và phân tích các quy định về Hợp đồng liên doanh theo pháp luật nước ngoài; phân tích các điều khoản cơ bản của Hợp đồng liên doanh, luật áp dụng trong Hợp đồng liên doanh ;

- Tổng hợp, phân tích các quy định pháp luật thực định của Việt Nam về Hợp đồng liên doanh, các điều khoản cơ bản của Hợp đồng liên doanh, phân tích quyền

và nghĩa vụ của các bên trong Hợp đồng liên doanh, pháp luật áp dụng trong Hợp đồng liên doanh;

- Rút ra những bài học kinh nghiệm và đề xuất những quan điểm, phương hướng

và kiến nghị cụ thể để hoàn thiện quy định pháp luật về Hợp đồng liên doanh ở Việt Nam

5 Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn vận dụng phương pháp luận, các quy luật và phạm trù của triết học Mác - Lênin trong quá trình nghiên cứu mà hạt nhân là phép duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Cụ thể việc nghiên cứu đề tài luận văn dựa trên cơ sở các quy phạm pháp luật về Hợp đồng liên doanh theo pháp luật nước ngoài và pháp luật Việt Nam

Trên cơ sở phương pháp luận, các phương pháp tổng hợp, so sánh, đối chiếu, phân tích luật thực định, phương pháp giải thích pháp lý cũng được vận dụng kết hợp giải quyết những vấn đề mà đề tài tiếp cận nghiên cứu

6 Những đóng góp của luận văn

Luận văn được triển khai trên cơ sở nghiên cứu lý luận về Hợp đồng liên doanh và các quy định pháp luật cũng như thực tiễn áp dụng pháp luật trong việc soạn thảo Hợp đồng liên doanh tại một số quốc gia điển hình trên thế giới và tại Việt Nam Vì vậy, trong luận văn sẽ thể hiện những ý tưởng trong quá trình soạn thảo Hợp đồng liên doanh; những vấn đề đặt ra từ thực tiễn liên doanh trên thế giới

và tại Việt Nam và những kiến nghị hoàn thiện pháp luật về Hợp đồng liên doanh

ở Việt Nam Tác giả hy vọng rằng, những ý tưởng của mình sẽ được xem xét và ứng dụng trong thực tế

7 Cấu trúc của Luận văn:

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, luận văn bao gồm ba chương với kết cấu như sau:

Chương 1: Tổng quan vấn đề lý luận về Hợp đồng liên doanh

Chương 2: Hợp đồng liên doanh theo pháp luật nước ngoài

Chương 3: Hợp đồng liên doanh theo pháp luật Việt Nam và giải pháp đề xuất góp

phần hoàn thiện quy định pháp luật về Hợp đồng liên doanh của Việt Nam

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ

HỢP ĐỒNG LIÊN DOANH QUỐC TẾ

1 Khái niệm Hợp đồng liên doanh

1.1 Định nghĩa Hợp đồng liên doanh

Quy định pháp luật các nước thường không đưa ra định nghĩa cụ thể về Hợp đồng liên doanh, tuy nhiên Hợp đồng liên doanh thường được hiểu theo cách hiểu chung và cơ bản trước tiên là một loại hợp đồng theo các quy định pháp luật về hợp đồng ở mỗi quốc gia Theo đó, Hợp đồng liên doanh có cách hiểu chung là thỏa thuận giữa các bên liên doanh về việc hợp tác kinh doanh theo hình thức liên doanh trong đó quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ của các bên liên doanh

Hình thức Liên doanh được phân chia thành hai loại: Liên doanh gắn liền với việc hình thành doanh nghiệp liên doanh và Liên doanh không gắn với thành lập doanh nghiệp liên doanh

Hình thức Liên doanh không gắn với thành lập doanh nghiệp liên doanh là một hình thức đầu tư mà lợi nhuận và các nghĩa vụ được phân chia cho các bên liên doanh theo một hợp đồng mà không thành lập doanh nghiệp Mỗi bên là một thực thể pháp lý riêng biệt và chịu trách nhiệm riêng rẽ

Hình thức Liên doanh gắn liền với việc hình thành doanh nghiệp liên doanh

là một hình thức đầu tư mà lợi nhuận và các nghĩa vụ được phân chia cho các bên trên cơ sở gắn với thành lập doanh nghiệp Theo đó, Hợp đồng liên doanh đóng một vai trò quan trọng trong mối quan hệ liên doanh giữa các bên trong việc quy định công ty liên doanh sẽ được hình thành như thế nào, chỉ ra việc vận hành và quản lý công ty ra sao cũng như các vấn đề về trách nhiệm của các bên đối với liên doanh từ khi công ty liên doanh được thành lập tới khi chấm dứt hoạt động

Thực tiễn hoạt động liên doanh diễn ra trên thế giới chỉ ra hình thức liên doanh gắn liền với thành lập doanh nghiệp liên doanh đạt được những hiệu quả nhất định trong quan hệ đầu tư giữa các quốc gia trên thế giới Do vậy, để làm rõ những cơ sở lý luận về các quy định về Hợp đồng liên doanh theo pháp luật các nước cũng như tại Việt Nam, trong phần tiếp theo của luận văn xin phép được tập

trung vào phân tích về Hợp đồng liên doanh đối với trường hợp gắn với thành lập doanh nghiệp liên doanh

1.2 Lịch sử hình thành và phát triển của Hợp đồng liên doanh và Doanh

nghiệp liên doanh

Theo Từ điển bách khoa toàn thư mở, kể từ cuối thế kỷ 19, với sự xuất hiện của hoạt động xuất nhập khẩu tư bản giữa các cường quốc tư bản, các thực thể kinh doanh dựa trên cơ sở sự pha trộn của các tác nhân kinh tế về vốn, lao động, máy móc, thị trường của các công ty mang quốc tịch khác nhau xuất hiện, những thực thể kinh doanh hợp nhất này là mầm mống vật chất đầu tiên của các doanh nghiệp liên doanh

Sau đại chiến thế giới thứ hai, với sự gia tăng nhanh chóng của buôn bán thương mại và đầu tư , các doanh nghiệp liên doanh được thành lập không chỉ nhằm thu lợi ích ngoại vi mà đã trở thành sự lựa chọn có tính chất sống còn về mặt chiến lược của các công ty thông qua hoạt động hợp tác

2 Vai trò của Hợp đồng liên doanh

Hợp đồng liên doanh đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc điều chỉnh quan hệ liên doanh giữa các bên liên doanh từ giai đoạn hình thành doanh nghiệp liên doanh đến khi vận hành doanh nghiệp liên doanh cũng như khi chấm dứt hoạt động doanh nghiệp liên doanh

3 Các điều khoản cơ bản của Hợp đồng liên doanh

3.1 Cơ sở pháp lý của Hợp đồng liên doanh

Một số văn bản điều chỉnh hoạt động đầu tư trong đó có hình thức liên doanh như sau:

 Hiệp định về các biện pháp đầu tư liên quan đến thương mại - Trims của WTO - Tổ chức thương mại thế giới;

 Các hiệp định đa phương và song phương về đầu tư trong khuôn khổ WTO -

Tổ chức thương mại thế giới;

 Hiệp định về giải quyết tranh chấp (DSU) trong khuôn khổ WTO - Tổ chức thương mại thế giới;

 Các hiệp định song phương về thương mại và đầu tư giữa các quốc gia;

 Công ước về giải quyết tranh chấp đầu tư giữa nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài (ICSID);

 Công ước Newyork 1958 về công nhận và thi hành các quyết định của trọng tài thương mại;

 Luật mẫu về trọng tài UNCITRAL;

 Hệ thống pháp luật quốc gia liên quan tới đầu tư, thương mại, hợp đồng và giải quyết tranh chấp;

3.2 Nội dung các điều khoản cơ bản của Hợp đồng liên doanh

Tùy thuộc vào quan điểm xây dựng pháp luật của mỗi quốc gia khác nhau về quy định Hợp đồng liên doanh mà các nội dung của Hợp đồng liên doanh được quyết định nêu rõ trong văn bản pháp luật hay để cho các bên liên doanh được tự

do thỏa thuận

Những điều khoản cơ bản trong Hợp đồng liên doanh thường bao gồm như sau: 3.2.1 Phần Tuyên bố về mục tiêu của liên doanh

3.2.2 Điều khoản về Các định nghĩa

3.2.3 Điều khoản về tiền tệ quy định trong Hợp đồng liên doanh

3.2.4 Điều khoản về các vấn đề quản lý trong liên doanh

3.2.5 Điều khoản về vốn của doanh nghiệp liên doanh

3.2.6 Điều khoản lựa chọn luật áp dụng cho Hợp đồng liên doanh

3.2.7 Điều khoản về giải quyết tranh chấp

3.2.8 Điều khoản lựa chọn tòa án

3.2.9 Điều khoản về sự kiện bất khả kháng

3.2.10 Điều khoản về sự tồn tại của Hợp đồng liên doanh

3.2.11 Điều khoản về vấn đề cạnh tranh giữa các bên liên doanh

3.2.12 Điều khoản về vấn đề đàm phán lại Hợp đồng liên doanh của các bên liên doanh

CHƯƠNG 2: HỢP ĐỒNG LIÊN DOANH THEO

PHÁP LUẬT NƯỚC NGOÀI

Trong Chương này, luận văn xin được đề cập tới nội dung của Hợp đồng liên doanh theo pháp luật của một số nước đại diện cho các nền pháp lý khác nhau Qua đó thấy rõ được những nét tương đồng trong các quy định pháp luật cũng như trong thực tiễn soạn thảo hợp đồng tại các quốc gia khác nhau

1 Hợp đồng liên doanh theo pháp luật Hợp chủng quốc Hoa Kỳ

1.1 Cơ sở pháp lý của Hợp đồng liên doanh

Một nguyên tắc tổng quát trong pháp luật của Hoa Kỳ, tất cả các thực thể kinh doanh tại Hoa Kỳ được điều chỉnh ở cấp độ bang Ngoại trừ một vài ngân hàng liên bang và những tổ chức tài chính, nói chung là không có các thực thể kinh doanh được thành lập theo cấp độ liên bang hay quốc gia Theo đó, mỗi thực thể kinh doanh là các công ty, công ty trách nhiệm hữu hạn, hợp danh đều phải thành lập theo luật cụ thể của từng bang Để đạt được sự rõ ràng và thống nhất xuyên suốt trong quốc gia, các thực thể kinh doanh thường tới Delaware

Theo pháp luật bang Delaware, Hợp đồng liên doanh được ký kết để thành lập doanh nghiệp liên doanh được điều chỉnh bởi Luật hợp đồng [Contracts] năm

1852 và sửa đổi năm 1915, 1935, 1953 - Mục 6, Chương 27 của Bộ luật Delaware [Delaware Code] ban hành bởi Delaware General Assembly; Bộ luật thương mại thống nhất Delaware - Delaware Uniform Commercial Code năm 1952 và sửa đổi năm 1997, 2003; và Luật Công ty chung Delaware [Delaware General Corporation Law] năm 1953, sửa đổi năm 2009- Mục 8, Chương 1 của Bộ luật Delaware [Delaware Code] ban hành bởi Delaware General Assembly

Tại bang Delaware cũng như tại Hoa Kỳ, Hợp đồng liên doanh sẽ được ký kết theo

ba loại hình liên doanh điển hình và phổ biến sau:

(i) Hợp đồng liên doanh nhằm mục đích thành lập Liên doanh phân phối

hàng hoá (ii) Hợp đồng liên doanh nhằm mục đích thành lập Liên doanh sản xuất (iii) Hợp đồng liên doanh nhằm mục đích thành lập Liên doanh nghiên

cứu và phát triển

1.2 Các điều khoản cơ bản của Hợp đồng liên doanh

Pháp luật về hợp đồng của bang Delaware để cho các bên liên doanh tự do thỏa thuận các điều khoản cơ bản trong hợp đồng tuy nhiên phải đáp ứng những quy định chung về hợp đồng như năng lực ký kết hợp đồng của cá nhân, pháp nhân, vô hiệu hợp đồng, lựa chọn luật áp dụng cho hợp đồng

1.2.1 Điều khoản về Phần giới thiệu chung về các bên tham gia Hợp đồng liên doanh và doanh nghiệp liên doanh được thành lập

1.2.2 Điều khoản về các định nghĩa trong Hợp đồng liên doanh

1.2.3 Điều khoản về mục tiêu của Hợp đồng liên doanh được ký kết và doanh nghiệp liên doanh được thành lập

1.2.4 Điều khoản về các giao dịch vốn

1.2.5 Điều khoản về đại diện của các bên trong Hợp đồng liên doanh

1.2.6 Điều khoản về các thỏa thuận chính của các bên trong Hợp đồng liên doanh 1.2.7 Điều khoản về một số thỏa thuận khác của các bên trong Hợp đồng liên doanh

1.2.8 Điều khoản về người lao động và lợi ích của người lao động làm việc trong công ty liên doanh được thành lập bởi các bên trong Hợp đồng liên doanh

1.2.9 Điều khoản về bất động sản và các vấn đề liên quan tới bất động sản thuộc sở hữu của công ty liên doanh

1.2.10 Điều khoản về chấm dứt công ty liên doanh cũng như chấm dứt Hợp đồng liên doanh

1.2.11 Điều khoản về sự tồn tại của Hợp đồng liên doanh và các vấn đề về bồi thường

1.2.12 Điều khoản chung trong Hợp đồng liên doanh

1.3 Kết luận

Từ nghiên cứu về pháp luật cũng như thực tiễn ký kết Hợp đồng liên doanh của Hoa Kỳ rút ra một số đặc điểm và kinh nghiệm đáng học tập cho Việt Nam như sau:

 Bên liên doanh Hoa Kỳ thường sẽ đưa ra dự thảo đầu tiên của Hợp đồng liên

Hoa Kỳ, nhưng hợp đồng này đã được sửa đổi cho phù hợp trong phạm vi cần thiết để thích hợp với các quy định bắt buộc của luật pháp nước của bên liên doanh còn lại;

 Bên liên doanh Hoa Kỳ luôn tìm cách giành được vị thế soạn thảo bản dự thảo Hợp đồng liên doanh trong đó dự liệu tất cả các trường hợp phát sinh liên quan tới quá trình hoạt động kinh doanh của công ty liên doanh, theo đó những điều khoản trong hợp đồng thường được thiết kế và quy định để đảm bảo lợi ích tối đa cho bên liên doanh Hoa Kỳ;

 Từ quy định pháp luật và thực tiễn ký kết Hợp đồng liên doanh của Hoa Kỳ như vậy, Việt Nam cũng có thể học hỏi được tư duy pháp luật của các nhà làm luật Hoa Kỳ đó là để các bên tự do thỏa thuận các quy định trong Hợp đồng liên doanh tuy nhiên vẫn phải tuân thủ các nguyên tắc bao trùm hợp đồng như năng lực ký kết hợp đồng, nguyên tắc lựa chọn luật áp dụng, lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp…

2 Hợp đồng liên doanh theo pháp luật Trung Quốc

2.1 Cơ sở pháp lý của Hợp đồng liên doanh

 Luật Liên doanh với nước ngoài của Nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa ngày 1 tháng 7 năm 1979, sửa đổi ngày 4 tháng 4 năm 1990 và sửa đổi ngày

15 tháng 3 năm 2001 do Quốc hội ban hành;

 Quy định hướng dẫn thi hành Luật Liên doanh với nước ngoài của Nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa ngày 20 tháng 9 năm 1983, sửa đổi ngày 15 tháng 1 năm 1986và sửa đổi ngày 21 tháng 12 năm 1987 do Ủy ban nhà nước ban hành

2.2 Các điều khoản cơ bản của Hợp đồng liên doanh

Căn cứ vào Điều 11 của Quy định hướng dẫn thi hành Luật Liên doanh với nước ngoài của Nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa, Hợp đồng liên doanh bao gồm những điều khoản chính sau:

 Tên, quốc gia đăng ký, địa chỉ pháp lý của các bên trong liên doanh và tên, quốc gia của đại điện pháp luật;