Mục đích nghiên cứu là đánh giá thực trạng, qua đó tìm kiếm và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN tỉnh Kon Tum phù hợp với định hướng phát triển của Tỉnh trong thời gian tới. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.
Trang 1ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
NGUYỄN HÀ PHƯƠNG THẢO
QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH KON TUM
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
Mã số: 60.34.04.10
Đà Nẵng - 2019
Trang 2Công trình được hoàn thành tại
Có thể tìm hiểu luận văn tại:
- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng
- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Thời gian qua, công tác quản lý chi ngân sách nhà nước (NSNN) trên địa bàn Kon Tum đã có những cải thiện rõ rệt: chặt chẽ
và hiệu quả hơn trước Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế làm giảm tác động tích cực của chi NSNN ở tỉnh Kon Tum như: dự toán chi NSNN chưa sát với yêu cầu dẫn đến hệ lụy là phải điều chỉnh trong quá trình thực hiện; một số khoản chi chưa đáp ứng tiêu chí ưu tiên, thậm chí còn lãng phí do đầu tư vào các công trình không phát huy tác dụng thực tế; một số định mức phân bổ NS cho CTX chưa bám sát tình hình; điều hành chi NSNN còn chưa tạo phạm vi chủ động cần thiết cho đơn vị thụ hưởng NS; hiệu lực, hiệu quả kiểm tra, giám sát sử dụng NSNN chưa cao Muốn khắc phục những hạn chế nêu trên, cần nghiên cứu một cách toàn diện, hệ thống lý luận và thực tiễn nhằm làm rõ những nguyên nhân cũng như và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN của tỉnh Kon
Tum Do đó tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu “Quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Kon Tum” làm đối tượng nghiên cứu
trong luận án của mình
2 Mục tiêu nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu là đánh giá thực trạng, qua đó tìm kiếm
và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN tỉnh Kon Tum phù hợp với định hướng phát triển của Tỉnh trong thời gian tới
3 Câu hỏi nghiên cứu
- Cơ sở lý luận và căn cứ pháp lý của quản lý NSNN ở cấp tỉnh đặt trong khung khổ thể chế quản lý NS quốc gia thống nhất ở Việt Nam?
Trang 4- Tính đặc thù của quản lý chi NSNN của chính quyền tỉnh Kon Tum?
- Những thuận lợi và khó khăn tác động đến quản lý chi NSNN ở tỉnh Kon Tum?
- Thành công, hạn chế trong quản lý chi NSNN ở tỉnh Kon Tum trong giai đoạn 2015-2018?
- Giải pháp nào để đảm bảo quản lý chi NSNN một cách hiệu quả trên địa bàn tỉnh Kon Tum?
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: là hoạt động quản lý chi NSNN của chính quyền tỉnh Kon Tum
- Phạm vi nghiên cứu: Nội dung quản lý chi NSNN được tiếp cận vừa theo chu trình quản lý NSNN vừa theo cơ cấu khoản chi Bộ máy quản lý chi NSNN tỉnh Kon Tum được giới hạn ở chính quyền cấp tỉnh cùng với bộ máy quản lý NSNN của các đơn vị sử dụng NSNN trực thuộc tỉnh trong giai đoạn 2015-2018
5 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
- Phương pháp nghiên cứu thực tế
6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
* Ý nghĩa khoa học
Đóng góp một số vấn đề lý luận về công tác QLNN trong chi NSNN, qua đó có thể giúp cho các nhà hoạch định chính sách, những người làm công tác nghiên cứu có thêm một phần thông tin lý luận
về vai trò của công tác quản lý chi NSNN, từ đó đóng góp vào việc xây dựng, tổ chức thực hiện và hoàn thiện pháp luật Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể làm tài liệu tham khảo cho việc lãnh đạo, điều hành việc quản lý chi NSNN góp phần thiết thực cho phát triển
ổn định KT-XH trên địa bàn tỉnh Kon Tum
Trang 5* Ý nghĩa thực tiễn
Luận văn vận dụng lý luận về quản lý NSNN để phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý chi NSNN của tỉnh Kon Tum trong thời gian qua Từ đó đề ra quan điểm, phương hướng và giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN của tỉnh Kon Tum trong thời gian tới
7 Bố cục luận văn
Ngoài các phần: Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn bao gồm các nội dung chủ yếu thể hiện ở
ba chương sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý chi NSNN
Chương 2: Thực trạng hoạt động quản lý chi NSNN của tỉnh Kon Tum
Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý chi NSNN của tỉnh Kon Tum
8 Tổng quan tài liệu
Trang 6CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ
NƯỚC CẤP TỈNH 1.1 KHÁI NIỆM QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH
1.1.1 Ngân sách nhà nước
Theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2002: “NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”
Luật NSNN năm 2015 có sửa đổi một chút định nghĩa NSNN, theo đó “NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”
1.1.2 Các khoản mục chi ngân sách nhà nước cấp tỉnh
* Chi thường xuyên
Là nhiệm vụ chi của NSNN nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thuộc cấp tỉnh, hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện các nhiệm
vụ thường xuyên của chính quyền cấp tỉnh về phát triển KT-XH, bảo đảm quốc phòng, an ninh trên địa bàn
* Chi đầu tư phát triển
Là chi NSNN có liên quan đến sự tăng trưởng quy mô vốn đầu
tư của nhà nước và chính quyền cấp tỉnh Mục tiêu của đầu tư phát triển là đầu tư vào khu vực sản xuất và cơ sở kinh tế hạ tầng, làm thay đổi cơ cấu KT-XH của tỉnh Kết quả của các khoản chi đầu tư phát triển là tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật của nền kinh tế, làm tăng
cơ sở hạ tầng KT-XH, tạo ra của cải vật chất và thúc đẩy tăng trưởng
Trang 7kinh tế Chi đầu tư phát triển được thực hiện chủ yếu từ NSTW và một phần NSĐP
* Chi trả lãi, phí và chi phí phát sinh khác từ các khoản tiền
do chính quyền cấp tỉnh vay
* Chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính địa phương
* Chi chuyển nguồn sang năm sau của ngân sách địa phương
* Chi bổ sung cân đối ngân sách, bổ sung có mục tiêu cho ngân sách cấp dưới
1.1.3 Khái niệm quản lý chi ngân sách nhà nước cấp tỉnh
Quản lý chi NSNN cấp tỉnh là hoạt động của chính quyền cấp tỉnh sử dụng các phương pháp và công cụ chuyên ngành để xây dựng
dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán và kiểm soát quá trình chi NSNN sao cho phù hợp với khả năng thu và đảm bảo nguồn lực tài chính để nhà nước thực hiện tốt các chức năng, nhiệm vụ của mình Theo khoản mục chi NSNN, quản lý chi NSNN gồm: quản lý CTX; quản lý chi ĐTPT; quản lý chi trả nợ; quản lý chi dự trữ; quản lý các khoản chi khác Trong luận văn này chỉ tập trung nghiên cứu quản lý chi hai khoản mục lớn là CTX và chi ĐTPT
1.1.4 Đặc điểm quản lý chi ngân sách nhà nước cấp tỉnh ở miền núi
Quản lý chi NSNN cấp tỉnh vừa mang tính chất của quản lý chi NSNN nói chung, vừa mang tính chất của quản lý chi NSNN ở cấp cao nhất trong các cấp quản lý NSĐP Đồng thời, còn có thêm đặc điểm kinh tế phát triển khó khăn, nhu cầu chi cho kết cấu hạ tầng, y tế, giáo dục lớn nhưng nguồn thu trên địa bàn rất hạn chế, chủ yếu phụ thuộc vào cân đối NS từ Trung ương
a Đặc điểm của quản lý chi ngân sách nhà nước
- Quản lý chi NSNN cấp tỉnh chịu sự chế định của Luật NSNN
Trang 8và chỉ đạo của các cơ quan thuộc Chính phủ
- Quản lý chi NSNN cấp tỉnh phù hợp với yêu cầu hoạt động của bộ máy nhà nước cấp tỉnh
- Quản lý chi NSNN cấp tỉnh phục vụ lợi ích của người dân địa phương
b Đặc điểm của quản lý chi ngân sách địa phương ở cấp tỉnh
- Quản lý chi NSNN cấp tỉnh bao hàm cả quản lý ngân sách của đơn vị thụ hưởng NS do tỉnh quản lý, vừa quản lý NS cấp huyện theo chế độ phân cấp Đặc điểm này cho thấy, quản lý chi NSNN cấp tỉnh rất phức tạp, vừa theo ngành, vừa theo lãnh thổ, vừa là quản lý của đơn vị cấp trên đối với đơn vị dự toán cấp dưới (theo chiều dọc
- Quản lý chi NSNN cấp tỉnh ở Việt Nam ít nhiều mang tính bị động do cơ quan thu NSNN không thuộc chính quyền cấp tỉnh
c Đặc điểm của quản lý chi ngân sách địa phương ở các tỉnh miền núi, phải nhận cân đối từ Trung ương
- Các tỉnh miền núi đa phần là tỉnh nghèo, kinh tế chậm phát triển, không thể tự cân đối thu - chi trên địa bàn
- Các tỉnh miền núi có nhiều khoản chi đặc thù đòi hỏi các chế
độ quản lý đặc biệt
- Các tỉnh miền núi nhận NS bổ sung từ TW nên mức độ bị động cao hơn các tỉnh khác
Trang 91.1.5 Nguyên tắc quản lý chi ngân sách nhà nước cấp tỉnh
Thứ nhất, nguyên tắc thống nhất, tập trung dân chủ
Thứ hai, nguyên tắc quản lý theo dự toán và đảm bảo mục tiêu
ưu tiên
Thứ ba, nguyên tắc tiết kiệm và hiệu quả
Thứ tư, nguyên tắc hợp pháp, công khai, minh bạch
Thứ năm, nguyên tắc bảo đảm cân đối tích cực NS cấp tỉnh Thứ sáu, nguyên tắc về đảm bảo trách nhiệm
1.1.6 Mục tiêu quản lý chi ngân sách nhà nước cấp tỉnh
Mục tiêu tổng quát của quản lý chi NSNN cấp tỉnh là cung cấp tài chính kịp thời, đầy đủ để chính quyền cấp tỉnh thực hiện tốt chức năng của mình trong khung khổ pháp luật cho phép, đồng thời khuyến khích cơ quan thụ hưởng NSNN nâng cao hiệu quả sử dụng NSNN
1.1.7 Tổ chức bộ máy quản lý chi ngân sách nhà nước cấp tỉnh
Sơ đồ 1.1 Mối quan hệ giữa bộ máy quản lý ngân sách nhà nước cấp tỉnh với bộ máy quản lý ngân sách nhà nước ở Trung ương
Trang 101.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH
1.2.1 Xây dựng, bổ sung, điều chỉnh hệ thống định mức chi ngân sách nhà nước cấp tỉnh
Trên cơ sở các chính sách khung và hệ thống định mức chung
do TW ban hành, Sở Tài chính tham mưu cho UBND tỉnh xây dựng, điều chỉnh, bổ sung hệ thống định mức đã có để có hệ thống định mức mới phù hợp với điều kiện cụ thể trong năm tài chính và kế hoạch tài chính trung hạn của tỉnh, sau đó trình HĐND tỉnh xem xét,
ra Nghị quyết phê chuẩn
1.2.2 Lập dự toán chi ngân sách nhà nước cấp tỉnh
a Khái niệm lập dự toán chi NSNN cấp tỉnh
Lập dự toán chi NSNN cấp tỉnh là việc phân tích, đánh giá khả năng về nguồn lực phục vụ cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm
vụ của chính quyền cấp tỉnh, từ đó xác lập các nhiệm vụ chi NSNN dựa trên các căn cứ khoa học và phù hợp với điều kiện thực tiễn của tỉnh, đảm bảo tuân thủ các quy định về chế độ, chính sách và định mức chi do TW quy định
b Căn cứ lập dự toán chi NS cấp tỉnh
Một là, căn cứ vào nhiệm vụ phát triển KT-XH, bảo đảm quốc
phòng an ninh và an sinh xã hội của tỉnh
Hai là, căn cứ vào quy định về phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ
chi; chế độ chính sách; định mức phân bổ; định mức chi tiêu hiện hành…
Ba là, căn cứ vào kết quả phân tích, đánh giá tình hình thực
hiện dự toán chi NSNN các năm trước, đặc biệt là năm báo cáo, lấy
đó làm cơ sở xây dựng dự toán NS năm sau sao cho phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương
c Quy trình lập dự toán chi NS cấp tỉnh
Trang 11- Căn cứ số kiểm tra TW giao và Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính, UBND tỉnh ban hành chỉ thị về việc lập dự toán chi NS, tiếp đó giao số kiểm tra NS cho các đơn vị dự toán trực thuộc tỉnh
- Căn cứ văn bản hướng dẫn xây dựng dự toán và số kiểm tra được giao, UBND các huyện, thành phố và các đơn vị dự toán trực thuộc tỉnh lập dự toán chi NS gửi Sở Tài chính và Sở KH&ĐT
- Sở Tài chính phối hợp với Sở KH&ĐT xem xét dự toán của các đơn vị trực thuộc tỉnh
- Sở Tài chính, Sở KH&ĐT tổng hợp, lập dự toán chi NSNN cấp tỉnh theo lĩnh vực, nhiệm vụ chi được phân cấp để báo cáo UBND tỉnh, trình HĐND tỉnh xem xét, cho ý kiến
- Sau khi có ý kiến của HĐND tỉnh, UBND tỉnh gửi báo cáo xây dựng dự toán chi NSNN cho Bộ Tài chính, Bộ KH & ĐT và các
cơ quan TW liên quan theo quy định của Luật NSNN Cuối cùng, dự toán NS phải được thảo luận và phê chuẩn ở HĐND tỉnh mới có giá trị thực thi
d Nội dung lập và phân bổ dự toán NSNN cấp tỉnh
Một là lập dự toán CTX
Hai là lập dự toán chi đầu tư phát triển
1.2.3 Quản lý việc chấp hành dự toán chi ngân sách nhà nước cấp tỉnh
a Khái niệm quản lý việc chấp hành dự toán chi NS cấp tỉnh
Quản lý việc chấp hành dự toán chi NS cấp tỉnh là quản lý quá trình sử dụng kinh phí theo dự toán được giao Quá trình quản lý việc chấp hành dự toán cũng có nhiệm vụ kịp thời phát hiện những vướng mắc, khó khăn trong quá trình thực hiện chi NSNN nhằm kịp thời điều chỉnh, bổ sung, hoặc quyết định có hay không tiếp tục thực hiện chế độ, chính sách đó
b Yêu cầu của quản lý việc chấp hành dự toán chi NS cấp
Trang 12tỉnh
Đảm bảo theo đúng quy định hiện hành về chế độ, chính sách, tiêu chuẩn, định mức chi; kiểm soát tính hiệu quả của các chế độ chính sách, các định mức chi nhằm xóa bỏ, sửa đổi những chế độ chính sách và định mức chi không còn phù hợp; đảm bảo hệ thống định mức chi và các chế độ chính sách phù hợp thực tế
c Nội dung quản lý việc chấp hành dự toán chi NSNN cấp tỉnh
Một là phân bổ, giao dự toán chi NSNN
Hai là quản lý chấp hành dự toán CTX NSNN cấp tỉnh
Ba là quản lý chấp hành dự toán chi ĐTPT NSNN cấp tỉnh
d Quyết toán chi ngân sách cấp tỉnh
Các tổ chức, đơn vị sử dụng vốn, kinh phí NSNN và quản lý các khoản thu chi tài chính bao gồm đơn vị sử dụng NS, KBNN tỉnh,
Sở Tài chính phải tổ chức hạch toán, lập báo cáo kế toán và quyết toán các khoản chi của NSNN cấp tỉnh theo quy định của Luật NSNN và các văn bản hướng dẫn liên quan
e Kiểm soát, thanh tra, kiểm tra chi ngân sách nhà nước cấp tỉnh
* Kiểm soát nội bộ chi NS cấp tỉnh
* Kiểm soát của kiểm toán
* Kiểm soát của KBNN
* Kiểm tra của thanh tra tài chính
* Công khai chi NSNN cấp tỉnh và giám sát của cộng đồng
1.3 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH
1.3.1 Các yếu tố khách quan
a Điều kiện tự nhiên của tỉnh
b Trình độ phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh
Trang 13c Cơ chế chính sách và các quy định của TW về quản lý chi NSNN
d Tiềm lực tài chính công
e Sự ổn định kinh tế vĩ mô
1.3.2 Các yếu tố chủ quan
a Năng lực quản lý của người lãnh đạo và trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ trong bộ máy quản lý chi NSNN của tỉnh
b Tổ chức bộ máy quản lý chi NSNN
c Công nghệ thông tin trong quản lý chi NSNN trên địa bàn tỉnh
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH
NHÀ NƯỚC TỈNH KON TUM 2.1 TỔNG QUAN VỀ TỈNH KON TUM
2.1.1 Đặc điểm tự nhiên
a Vị trí địa lý
b Địa hình
c Khí hậu
d Tài nguyên thiên nhiên
2.1.2 Về đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội
2.2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA TỈNH KON TUM
2.2.1 Thực trạng chi ngân sách nhà nước tỉnh Kon Tum giai đoạn 2015-2018
Trang 14Bảng 2.1 Kết quả chi NSNN tỉnh Kon Tum giai đoạn 2015-2018
(ĐVT: triệu đồng)
Năm Tổng số
Chi đầu tư phát triển
Chi thường xuyên Chi khác
(Nguồn Sở Tài chính tỉnh Kon Tum)
Trong giai đoạn 2015-2018 quy mô chi NSNN tỉnh Kon Tum tăng dần qua các năm Nếu như năm 2015, quy mô chi NSĐP mới đạt 5.096.910 triệu đồng thì đến năm 2018 quy mô chi NSĐP đã tăng lên đến 6.463.000 triệu đồng, tăng 126,8% Cơ cấu chi NS cho thấy, chi NSNN ở tỉnh Kon Tum chủ yếu phục vụ bộ máy nhà nước và các
cơ quan đoàn thể, sự nghiệp với tỷ trọng CTX khá cao, bình quân đạt 72,6% cơ cấu chi NSNN trên địa bàn Hơn nữa, tốc độ tăng CTX nhanh hơn tốc độ tăng chi ĐTPT khiến tỷ trọng chi ĐTPT trong cơ cấu chi giảm từ 26,9% năm 2016 xuống còn 24% vào năm 2017, trong khi tỷ trọng CTX tăng tương ứng từ 72,7% lên 75,7%
2.2.2 Thực trạng xây dựng định mức chi thường xuyên ngân sách nhà nước
Để xây dựng định mức CTX trong thời kỳ ổn định 2017-2020,
1 Số liệu ước thực hiện hết năm 2018 theo báo cáo của Sở Tài chính trình kỳ họp thứ 7 HĐND tỉnh Kon Tum khóa XIII, nhiệm kỳ 2016-2021