Đề tài nghiên cứu nhằm hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến quản lý chi ngân sách nhà nước; phân tích thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai giai đoạn 2013 - 2017.... Mời các bạn cùng tham khảo.
Trang 1ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
ĐINH QUANG HUY
QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ AN KHÊ,
Trang 2Công trình được hoàn thành tại
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN
Người hướng dẫn KH: PGS.TS ĐỖ NGỌC MỸ
Phản biện 1: GS.TS Trương Bá Thanh
Phản biện 2: PGS.TS Trương Tấn Quân
Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Quản lý kinh tế họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 9 tháng 3 năm 2019
Có thể tìm hiểu luận văn tại:
- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng
- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Trong những năm qua, cùng với sự đổi mới chung của đất nước, công tác quản lý ngân sách nhà nước cũng đã có những bước cải cách, đổi mới và đạt được những thành tựu đáng kể Kể từ khi Luật Ngân sách nhà nước được Quốc hội nước ta thông qua năm 2002 và
có hiệu lực thi hành đã góp phần quy định rõ, đầy đủ về quyền hạn
và trách nhiệm của các cơ quan quản lý ngân sách nhà nước
Chi ngân sách nhà nước là một bộ phận quan trọng của cán cân ngân sách nhà nước Chi ngân sách nhà nước có vai trò vô cùng quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô
Thị xã An Khê là cửa ngõ phía Đông của tỉnh Gia Lai và khu vực Đông Bắc Tây Nguyên Trong thời gian qua, tình hình tăng trưởng kinh tế của thị xã tương đối ổn định, hoàn thành tốt các nhiệm
vụ trọng tâm của ngân sách Tuy nhiên, công tác quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã hiện vẫn còn nhiều hạn chế như tính dàn trải trong chi ngân sách nhà nước, tiến độ giải ngân chậm, hiệu quả trong đầu tư thấp Chính vì vậy, cần hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà nước, sử dụng hiệu quả các khoản chi, khắc phục và giảm thiểu các hậu quả do tình trạng thất thoát, lãng phí trong việc sử dụng các khoản chi ngân sách nhà nước là yêu cầu cấp thiết đối với các cơ quan chức năng trên địa bàn thị xã An Khê, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thị xã An Khê lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2015 – 2020 Với những lý do trên, tôi
chọn đề tài “Quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã
An Khê, tỉnh Gia Lai” làm đề tài luận văn thạc sỹ
Trang 42 Mục tiêu nghiên cứu
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến quản
3 Câu hỏi nghiên cứu
- Hiện trạng công tác quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã An Khê giai đoạn 2013 – 2017 như thế nào?
- Giải pháp như thế nào để hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã An Khê?
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: nghiên cứu những vấn đề lý luận và
thực tiễn công tác quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã
An Khê
- Phạm vi nghiên cứu: + Về nội dung: Nghiên cứu công tác quản
lý chi thường xuyên và chi đầu tư xây dựng cơ bản của ngân sách của thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai
+ Về không gian: nghiên cứu các nội dung trên địa bàn thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai
+ Về thời gian: Đánh giá thực trạng quản lý chi NSNN trên địa bàn thị xã An Khê từ năm 2013 đến 2017; đề xuất các giải pháp hoàn
thiện quản lý chi ngân sách nhà nước thị xã đến năm 2020
5 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp:
+ Tác giả sẽ xác định những dữ liệu thứ cấp cần thiết sử dụng trong nghiên cứu đề tài trước khi tiến hành thu thập dữ liệu Các dữ
Trang 5liệu thứ cấp sẽ được thu thập và xử lý theo yêu cầu của việc sử dụng
dữ liệu đó trong đề tài
+ Tiến hành thu thập những vấn đề lý luận đã được rút ra từ các giáo trình, sách chuyên ngành, qua các đề tài nghiên cứu, qua các phương tiện thông tin đại chúng để làm cơ sở lý luận sử dụng trong
đề tài hay đánh giá, đề xuất giải pháp Ngoài ra, số liệu thứ cấp được thu thập thông qua các báo cáo hàng năm trong công tác quản lý chi ngân sách từ các cơ quan chức năng của thị xã như Phòng Tài chính -
Kế hoạch, Chi cục thống kê, Kho bạc nhà nước An Khê
- Phương pháp phân tích số liệu: Sử dụng các phương pháp
phân tích để phân tích những số liệu thứ cấp đã thu thập được để làm
cơ sở cho việc đánh giá thực trạng quản lý chi thường xuyên và đề xuất những giải pháp thiết thực
+ Từ những số liệu thứ cấp đã thu thập, tác giả tiến hành phân tích chi tiết các nội dung liên quan đến việc quản lý chi ngân sách nhà nước, làm cơ sở để đánh giá tổng quát thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã An Khê
+ Sử dụng phương pháp so sánh để so sánh thực trạng với các định hướng, mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của thị xã nhằm đánh giá được những thành quả và hạn chế trong công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại địa phương
+ Từ những kết quả của các phương pháp phân tích, so sánh; trên cơ sở các lý luận, tác giả sẽ tiến hành đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã An Khê
6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
- Về khoa học: Hệ thống hóa các lý thuyết nghiên cứu về quản
lý chi ngân sách nhà nước
Trang 6- Về thực tiễn: Phân tích thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã An Khê, đánh giá được những điểm mạnh, điểm yếu, nguyên nhân; qua đó, đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước thị xã đến năm 2020
Đề tài có thể sẽ nguồn tài liệu tham khảo đối với các cơ quan chức năng trên địa bàn thị xã, góp phần hoàn thiện công tác quản lý ngân sách và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước
7 Sơ lược tài liệu nghiên cứu chính sử dụng trong nghiên cứu
Để luận văn được hoàn chỉnh và có nhiều đóng góp, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý chi NSNN trên địa bàn thị xã An Khê, tác giả phải dựa vào các cơ sở lý luận quan trọng từ các giáo trình về quản lý ngân sách và bài viết của các nhà kinh tế Từ đó, tác giả có nhận định chính xác hơn trong công trác nghiên cứu của bản thân Giáo trình đưa ra những lý luận về NSNN, đặc điểm NSNN, nguyên tắc quản lý NSNN, tổ chức hệ thống NSNN Bên cạnh đó, tác giả còn nêu lên những cách thức đo lường tình trạng NSNN Giới thiệu về những vấn đề chung, giá trị danh nghĩa và giá trị thực của NSNN, bội chi NSNN; khái niệm, phân loại, vai trò chi tiêu công và cách thức đánh giá chi tiêu công
8 Tổng quan tài liệu nghiên cứu
9 Kết cấu của luận văn
CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHI NGÂN SÁCH VÀ QUẢN
LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ AN KHÊ, TỈNH GIA LAI CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ AN KHÊ, TỈNH GIA LAI
Trang 7CHƯƠNG 1
LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ
QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
1.1 CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
1.1.1 Khái niệm và đặc điểm ngân sách nhà nước
a Khái niệm
b Đặc điểm ngân sách nhà nước
1.1.2 Khái niệm và đặc điểm của chi ngân sách Nhà nước 1.1.3 Nội dung của chi ngân sách Nhà nước
Chi ngân sách Nhà nước bao gồm các nội dung sau:
* Chi thường xuyên
* Chi đầu tư phát triển; bao gồm:
- Chi xây dựng các công trình thuộc kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội không có khả năng hoàn vốn
- Chi xây dựng mới và tu bổ công sở, đường xá, kiến thiết đô thị
- Đầu tư, hỗ trợ vốn cho các doanh nghiệp Nhà nước, góp vốn cổ phần, góp vốn liên doanh vào các doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực cần thiết có sự tham gia của Nhà nước
- Chi hỗ trợ các quỹ hỗ trợ phát triển
Chi khác: chi bổ sung quỹ dự trữ Nhà nước, chi bổ sung ngân sách cấp dưới, chi viện trợ, chi trả nợ gốc các khoản vay của Chính phủ
1.1.4 Chức năng của chi ngân sách Nhà nước
- Điều tiết thị trường kinh tế, thúc đẩy phát triển kinh tế:
- Giải quyết các vấn đề xã hội:
- Góp phần ổn định thị trường, chống lạm phát, bình ổn giá cả thị trường hàng hóa:
1.1.5 Khái niệm và đặc điểm của quản lý chi ngân sách Nhà nước
Trang 8a Khái niệm quản lý chi ngân sách Nhà nước
b Đặc điểm của quản lý chi ngân sách Nhà nước
1.1.6 Nguyên tắc của quản lý chi ngân sách Nhà nước 1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN (THỊ XÃ, THÀNH PHỐ THUỘC TỈNH)
1.2.1 Lập dự toán chi ngân sách thị xã
a Mục tiêu của việc quản lý lập dự toán chi ngân sách thị xã
b Trình tự lập dự toán chi ngân sách thị xã
* Trình tự lập dự toán chi đầu tư xây dựng cơ bản
* Trình tự lập dự toán chi thường xuyên NSNN
1.2.2 Phân bổ và giao dự toán chi ngân sách thị xã
* Đối với chi đầu tư xây dựng cơ bản
Sau khi phân bổ vốn đầu tư, UBND thị xã gửi kế hoạch vốn đầu
tư về Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính để báo cáo; giao kế hoạch vốn cho các chủ đầu tư để thực hiện; đồng thời gửi Phòng Tài chính – Kế hoạch, Kho bạc nhà nước để theo dõi, điều hành, kiểm soát và thanh toán vốn đầu tư
* Đối với chi thường xuyên NSNN
Căn cứ vào dự toán chi thường xuyên đã được HĐND thị xã phê chuẩn, UBND thị xã chính thức phân bổ và giao dự toán chi cho các đơn vị dự toán cấp I và cấp xã
1.2.3 Chấp hành dự toán chi ngân sách thị xã
a Khái niệm
b Mục tiêu của quản lý chấp hành dự toán chi ngân sách thị xã
Mục tiêu cơ bản của việc quản lý chấp hành dự toán chi NSNN
là đảm bảo phân phối, cấp phát và sử dụng NSNN một cách hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả
c Căn cứ tổ chức chấp hành dự toán chi ngân sách thị xã
Trang 9Dựa vào mức chi của từng chỉ tiêu đã được duyệt trong dự toán Dựa vào khả năng nguồn kinh phí có thể dành cho nhu cầu chi ngân sách thị xã trong mỗi kỳ báo cáo
Dựa vào các chính sách, chế độ chi NSNN hiện hành
1.2.4 Kiểm soát các khoản chi ngân sách thị xã
Các khoản chi ngân sách thị xã được kiểm soát trước, trong và sau quá trình cấp phát thanh toán Phòng Tài chính – Kế hoạch thị xã thực hiện kiểm soát đối với các khoản chi bằng lệnh chi tiền, Kho bạc Nhà nước thị xã thực hiện kiểm soát đối với các khoản chi bằng
dự toán
1.2.5 Quyết toán chi ngân sách thị xã
Là quá trình nhằm kiểm tra, rà soát, chỉnh lý lại các số liệu đã được phản ánh sau một kỳ chấp hành dự toán để phân tích, đánh giá kết quả chấp hành dự toán, rút ra những kinh nghiệm và bài học cần thiết cho kỳ chấp hành dự toán tiếp sau
1.2.6 Thanh tra, kiểm tra chi ngân sách thị xã
Tranh tra chi ngân sách thị xã là việc xem xét, đánh giá, xử lý của cơ quan nhà nước đối với việc thực thi chính sách, pháp luật của nhà nước về chi NSNN, nhằm đảm bảo hoạt động chi ngân sách thị
xã của các đơn vị có thẩm quyền thực hiện theo đúng quy định của pháp luật, đồng thời có những kiến nghị chấn chỉnh hoặc xử lý những sai phạm (nếu có)
Mục tiêu của thanh tra chi ngân sách nhằm phòng ngừa, phát hiện
và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trong quản lý chi ngân sách thị xã; phát hiện những sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền các biện pháp khắc phục; phát huy nhân tố tích cực; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hoạt động chi NSNN; phát hiện và kết luận được những sai phạm
Trang 10trong việc phân bổ, sử dụng các nguồn kinh phí của nhà nước; phân tích tìm rõ nguyên nhân, quy trách nhiệm và có những kiến nghị xử lý cụ thể đối với từng sai phạm
1.3 ĐẶC ĐIỂM VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
1.3.1 Đặc điểm chi ngân sách thị xã
1.3.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý chi
a Các nhân tố khách quan
* Điều kiện kinh tế - xã hội
* Cơ sở pháp lý của công tác quản lý chi ngân sách
b Các nhân tổ chủ quan
* Nhân tố về tổ chức bộ máy và cán bộ quản lý NSNN
* Hệ thống thông tin, phương tiện quản lý NSNN
1.3.3 Tiêu chí đánh giá quản lý chi ngân sách nhà nước
- Để đánh giá tính hiệu quả của chi ngân sách nhà nước thông qua một số chỉ tiêu: Số vụ vi phạm, mức độ vi phạm, số tiền thất thoát, lãng phí, số tiền bị từ chối thanh toán, số tiền bị truy thu
c Tính bền vững
Trang 11d Tính phù hợp
1.3.4 Kinh nghiệm của một số địa phương
a Kinh nghiệm của huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương
b Kinh nghiệm của tỉnh Quảng Ninh
1.3.5 Bài học kinh nghiệm cho quản lý chi NSNN thị xã An Khê
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ AN KHÊ, TỈNH GIA
LAI 2.1 KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI THỊ XÃ AN KHÊ
2.1.1 Điều kiện tự nhiên
2.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội thị xã An Khê giai đoạn
2013 – 2017
Trong giai đoạn 2013-2017, cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng, có ngành, lĩnh vực tiếp tục tăng Cơ cấu kinh tế ngành chuyển dịch theo hướng tích cực, tỷ trọng ngành nông – lâm nghiệp
– thủy sản giảm từ 18,99% (năm 2013) xuống còn 12,24% (năm 2017); tỷ trọng ngành công nghiệp – xây dựng tương đối ổn định ở mức 57%; tỷ trong ngành dịch vụ tăng từ 23,08% (năm 2013) lên 29,94% (năm 2017)
Thu nhập bình quân đầu người (theo giá hiện hành) đến 2017
đạt 35,9 triệu đồng/người/năm, tăng gấp 1,6 lần so với năm 2013
2.1.3 Những thuận lợi và khó khăn
2.1.4 Thực trạng chi ngân sách trên địa bàn thị xã An Khê
Trang 12Bảng 2.2 Tình hình tổng chi ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai giai đoạn 2013 - 2017
(Nguồn:Phòng Tài chính – Kế hoạch thị xã An Khê)
a Thực trạng chi đầu tư XDCB
Bảng 2.3 Tỷ lệ chi đầu tư XDCB trong tổng chi ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai giai đoạn 2013 – 2017
Năm Chi đầu tƣ
(Nguồn:Phòng Tài chính – Kế hoạch thị xã An Khê)
Trang 13Bảng 2.4 Tình hình chi đầu tư XDCB từ nguồn ngân sách thị xã An
Khê, giai đoạn 2013 – 2017
Đơn vị tính: triệu đồng
Năm Tổng số
dự án
Tổng số vốn thanh toán
Trong đó
Hạ tầng KTXH Giáo dục QLNN Khác
cộng 245 178.218 112.218 10.430 53.982 1.588
(Nguồn:Phòng Tài chính – Kế hoạch thị xã An Khê)
b Thực trạng chi thường xuyên
Trong giai đoạn 2013 – 2017 trên địa bàn thị xã An Khê, chi sự nghiệp giáo dục chiếm tỷ lệ cao nhất khoảng 47,1% trong tổng chi thường xuyên của thị xã, Đứng thứ 2 là chi quản lý hành chính chiếm
tỷ lệ 25,7% và tăng dần đều qua các năm với tốc độ tăng trưởng bình quân là 6,9%/năm
Các khoản chi xếp tiếp theo lần lượt là chi sự nghiệp kinh tế, chi đảm bảo xã hội và chi quốc phòng với tỷ lệ chiếm trong tổng chi thường xuyên tương ứng lần lượt là 13,2%, 4%, 2,6% Các khoản chi còn lại chiếm tỷ lệ tương đối nhỏ trong tỷ trọng chi thường xuyên của thị xã
Chi đảm bảo xã hội tăng dần đều qua các năm, từ mức 5.539 triệu đồng năm 2013 đến năm 2017 đạt ở mức 14.182 triệu đồng Các khoản chi này phục vụ cho việc chi chính sách cho người có công, người cao tuổi, các hộ gia đình chính sách, bảo trợ xã hội, lao động và việc làm
Trang 14Các khoản chi cho quốc phòng cũng nhận được sự quan tâm các
cơ quan chức năng trên địa bàn thị xã Với mức chi của năm 2017 là 8.141 triệu đồng, phục vụ cho đối tượng dân quân tự vệ tại địa phương, các hoạt động diễn tập hằng năm
Bảng 2.6 Tỷ lệ chi thường xuyên trong tổng chi ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai giai đoạn 2013
– 2017
Năm Chi thường
xuyên Tổng chi NSNN
Tỷ lệ % Chi thường xuyên/NS
(Nguồn:Phòng Tài chính – Kế hoạch thị xã An Khê)
2.1.5 Bộ máy quản lý chi NSNN tại thị xã An Khê
Bảng 2.7 Trình độ chuyên môn của cán bộ phụ trách tài chính tại các đơn vị dự toán trên địa bàn thị xã
(Người)
Tỷ lệ (%)
(Nguồn: Phòng Nội vụ thị xã An Khê)
Trong thời gia qua, UBND Thị xã đã tổ chức các lớp tập huấn về