Bài tập nhóm giới thiệu về tác giả và tác phẩm, hoàn cảnh ra đời tác phẩm, nội dung chính và bố cục của tác phẩm, công việc quản lý ở vị trí hàng đầu, những đặc trưng của công việc quản lý, một mô hình quản lý, muôn mặt của quản lý, những vấn đề hóc búa không thể né tránh của công việc quản lý, quản lý hiệu quả.
Trang 1Tr ườ ng Đ i h c Khoa h c Xã h i và Nhân văn ạ ọ ọ ộ
Môn: L ch s t t ị ử ư ưở ng qu n lý ả
m t h c gi Canada, độ ọ ả ược đ c gi thộ ả ế
gi i và Vi t Nam bi t t i nh là tác giớ ệ ế ớ ư ả
c a hàng lo t nghiên c u v qu n lý tủ ạ ứ ề ả ừ
nh ng năm 1970 t i nay.ữ ớ
- Ông có s c nh hứ ả ưởng to l n t i s đ nhớ ớ ự ị
hướng phát tri n c a các lý thuy tể ủ ế
qu n lý và th c ti n phát tri n năng l c c a nhà qu n lý.ả ự ễ ể ự ủ ả
- T năm 1991 đ n năm 1999, ông là giáo s th nh gi ng t i INSEAD.ừ ế ư ỉ ả ạ
Trang 2- Năm 1997, ông được b nhi m vào ch c v Cán b H i Dòng Canada.ổ ệ ứ ụ ộ ộ Năm 1998, ông được b nhi m vào v trí Cán b Qu c gia c a Quebec.ổ ệ ị ộ ố ủ Ông hi n là thành viên c a Hi p h i Qu n lý Chi n lệ ủ ệ ộ ả ế ược.
r t nhi u lĩnh v c ngành ngh khác nhau. V i vi c quan sát, ph ngấ ề ự ề ớ ệ ỏ
v n và xem l i nh t ký c a t ng đ i tấ ạ ậ ủ ừ ố ượng nghiên c u, Mintzberg chiaứ
s nh ng đi u ông khám phá.ẽ ữ ề "Đ đ t hi u qu trong b t k v tríể ạ ệ ả ấ ỳ ị
qu n lý nào cũng c n ph i có m t cái đ u bi t suy nghĩ chín ch n,ả ầ ả ộ ầ ế ắ không ph i giáo đi u hay hám danh hám l i, cũng không ph i k x oả ề ợ ả ỹ ả
th i thờ ượng, các chi n lế ược a dua hay nh ng khoác lác điên r v nghữ ồ ề ệ thu t lãnh đ o, mà ch đ n gi n là c n m t đ u óc suy xét sâu s c "ậ ạ ỉ ơ ả ầ ộ ầ ắ
Trang 3- Trong cu n sách này Mintzberg gi quan đi m nhìn nh n v phongố ữ ể ậ ề cách và năng l c qu n lý qua hành vi c a nhà qu n lý. Vì v y quanự ả ủ ả ậ
đi m “năng l c qu n lý th hi n qua hành vi” c a Mintzberg là m tể ự ả ể ệ ủ ộ trong nh ng kim ch nam cho các phữ ỉ ương pháp nâng cao năng l c qu nự ả
lý cho doanh nghi p.ệ
III. Hoàn c nh ra đ i tác ph mả ờ ẩ
Ngày nay chúng ta ch tìm th y r t ít nghiên c u v qu n lý. R t nhi uỉ ấ ấ ứ ề ả ấ ề
cu n sách đóng mác “thu t qu n lý,” song ch ng có m y n i dung nói vố ậ ả ẳ ấ ộ ề
qu n lý. Và h qu t t y u là nh ng th u hi u c a chúng ta v qu nả ệ ả ấ ế ữ ấ ể ủ ề ả
lý không h đề ược nâng cao. Do đó, trong cu n sách này, tác gi s xemố ả ẽ xét l i b n ch t c a công vi c qu n lý.ạ ả ấ ủ ệ ả
IV. N i dung chính và b c c c a tác ph mộ ố ụ ủ ẩ
- Ch ương 1 : Công vi c qu n lý v trí hàng đ uệ ả ở ị ầ
Chương m đ u xem xét ba đi u hoang đở ầ ề ường thường c n tr vi c nh nả ở ệ ậ
th c v công vi c qu n lý:ứ ề ệ ả
1. Nó có ph n nào đó tách bi t v i ho t đ ng lãnh đ o; ầ ệ ớ ạ ộ ạ
2. Nó là m t môn khoa h c, hay chí ít là m t ngh nghi p; ộ ọ ộ ề ệ
3. Các nhà qu n lý, cũng gi ng nh t t th y m i ngả ố ư ấ ả ọ ười khác, s ngố trong nh ng giai đo n bi n đ ng ghê g m.ữ ạ ế ộ ớ
- Ch ương 2 : Nh ng đ ng l c c a công vi c qu n lý.ữ ộ ự ủ ệ ả
Các đ c tr ng c a công vi c qu n lý: nhà qu n lý làm vi c ra sao, v i ai,ặ ư ủ ệ ả ả ệ ớ
dưới áp l c nh th nào, v.v… – đó chính là b n ch t năng đ ng c aự ư ế ả ấ ộ ủ ngh qu n lý. Nhà qu n lý ph i c g ng xoay x gi a m t bên là nh ngề ả ả ả ố ắ ở ữ ộ ữ
Trang 4o t ng v ho ch đ nh, t ch c, v.v… và m t bên là th c t ho t đ ng.
ả ưở ề ạ ị ổ ứ ộ ự ế ạ ộ Chúng ta c n ph i dung hòa hi n th c ng m n v i hình nh bầ ả ệ ự ầ ẩ ớ ả ề ngoài
- Ch ương 3 : M t mô hình qu n lý.ộ ả
Mô t qu n lý trên ba m c đ : thông tin, con ngả ả ứ ộ ười và hành đ ngộ
- Ch ương 4 : Muôn m t công vi c qu n lý.ặ ệ ả
Nh ng “đi u b ” mà các nhà qu n lý th hi n , cũng nh r t nhi u “đi uữ ệ ộ ả ể ệ ư ấ ề ệ
b ” qu n lý mà không c n ph i là nhà qu n lý.ộ ả ầ ả ả
- Ch ương 5 : Nh ng v n đ hóc búa không th né tránh c a côngữ ấ ề ể ủ
vi c qu n lý.ệ ả
Là nh ng khó khăn mà m i nhà qu n lý ph i đữ ỗ ả ả ương đ u. Tác gi cũng đầ ả ề
xu t phấ ương pháp đ i m t v i nh ng khó khăn này. ố ặ ớ ữ
- Ch ương 6 : Qu n lý hi u qu ả ệ ả
Chương này suy ng m h t s c nghiêm túc v câu h i t i sao t t cẫ ế ứ ề ỏ ạ ấ ả các nhà qu n lý, cũng gi ng nh ngả ố ư ườ ầi tr n m t th t, đ u m c sai l m vàắ ị ề ắ ầ
có tì v t, nh ng r t nhi u ngế ư ấ ề ườ ẫi v n thành công. K t lu n đế ậ ược rút ra :
đ tr thành m t nhà qu n lý hi u qu , th m chí m t nhà lãnh đ o vĩ đ i,ể ở ộ ả ệ ả ậ ộ ạ ạ
có l không c n ph i quá tuy t v i hay nh y bén nh ngẽ ầ ả ệ ờ ạ ư ười ta v n l mẫ ầ
tưởng
B. N i dung tác ph m “ Ngh Qu n lý” Henry Mintrberg ộ ẩ ề ả
I. CÔNG VI C QU N LÝ V TRÍ HÀNG Đ UỆ Ả Ở Ị Ầ
1. Qu n lý v trí hàng đ uả ở ị ầ
Trang 5Nhìn nh n qu n lý trong m i ràng bu c khăng khít t nhiên v iậ ả ố ộ ự ớ quy n lãnh đ o trong m t t ng th chung có th g i là tính c ng đ ng.ề ạ ộ ổ ể ể ọ ộ ồCác nhà lãnh đ o không th ch đ n thu n giao phó vi c qu n lý; thayạ ể ỉ ơ ầ ệ ả
vì phân tách r ch ròi gi a nhà qu n lý v i nhà lãnh đ o, chúng ta nên coiạ ữ ả ớ ạ nhà qu n lý chính là nhà lãnh đ o, đ ng th i ph i th c hành cho đ n n iả ạ ồ ờ ả ự ế ơ
đ n ch n vi c lãnh đ o cũng nh qu n lý.ế ố ệ ạ ư ả
m i th đọ ứ ược gi i quy t trong các t ch c. Nhà qu n lý h c h i chả ế ổ ứ ả ọ ỏ ủ
y u t kinh nghi m và d a vào b i c nh c th Qu n lý là m t côngế ừ ệ ự ố ả ụ ể ả ộ
vi c đòi h i th c hành là trên h t.ệ ỏ ự ế
- Qu n lý không ph i là ngh vì nó không th đào t o d p khuôn máyả ả ề ể ạ ậ móc r i áp d ng v i các t ch c và các ngành ngh khác nhau. Mà kồ ụ ớ ổ ứ ề ỹ năng qu n lý ph i đả ả ược h c h i d n d n ngay trong th c t công vi c,ọ ỏ ầ ầ ự ế ệ thông qua vi c h c h i, qua m i quan h v i nh ng b c ti n b i vàệ ọ ỏ ố ệ ớ ữ ậ ề ố kinh nghi m tr c ti p. H n th n a, h u h t nh ng lo i ki n th c yệ ự ế ơ ế ữ ầ ế ữ ạ ế ứ ấ
đ u phát tri n d n ph thu c vào b i c nh – tình hu ng trong th cề ể ầ ụ ộ ố ả ố ự
ti n; nghĩa là vi c h c h i không th d dàng mà áp d ng t v tríễ ệ ọ ỏ ể ễ ụ ừ ị
qu n lý này sang v trí qu n lý khác, hay t b ph n này sang b ph nả ị ả ừ ộ ậ ộ ậ kia trong cùng m t t ch c.ộ ổ ứ
Trang 6Qu n lý có th n m trong m t tam giác bao g m ngh thu t, k x o vàả ể ằ ộ ồ ệ ậ ỹ ả
ng d ng khoa h c. Ngh thu t cung c p các ý t ng và s tích h p; k
x o t o ra các m i liên h và hình thành nên nh ng kinh nghi m th c t ;ả ạ ố ệ ữ ệ ự ế còn khoa h c mang l i tr t t thông qua nh ng ki n th c h th ng. Qu nọ ạ ậ ự ữ ế ứ ệ ố ả
lý là t ng hòa c a k x o, ngh thu t và khoa h c. ổ ủ ỹ ả ệ ậ ọ
3. Qu n lý trong th i kì ít bi n đ ng h n b n tả ờ ế ộ ơ ạ ưởng
Các nhà qu n lý đ i m t v i nhi u v n đ khác nhau khi th i gian c vùnả ố ặ ớ ề ấ ề ờ ứ
v t trôi qua, nh ng không h s d ng nh ng cách th c qu n lý khácụ ư ề ử ụ ữ ứ ả
bi t. Công vi c y không thay đ i.ệ ệ ấ ổ
Trong su t các nghiên c u đ u tiên c a mình (xu t b n năm 1973),ố ứ ầ ủ ấ ả
nh ng hành vi mà tác gi quan sát đữ ả ược h u nh không có gì khác so v iầ ư ớ
nh ng hành vi c a các nhà qu n lý tữ ủ ả ương t vào các giai đo n trự ạ ước đó. VD:
- H u h t thông tin h c n đ u khác nhau, nh ng thầ ế ọ ầ ề ư ường tìm ki m b ngế ằ
nh ng cách th c tữ ứ ương t – dùng l i truy n mi ng.ự ờ ề ệ
- Quy t đ nh c a h có th tùy thu c nhi u vào nh ng ti n bế ị ủ ọ ể ộ ề ữ ế ộ công ngh m i nh t, nh ng các quy trình đ a ra quy t đ nh l i khôngệ ớ ấ ư ư ế ị ạ
m y liên quan t i công ngh Th m chí nh ng thành t u công nghấ ớ ệ ậ ữ ự ệ thông tin m i m , đ c bi t là th đi n t (email) – m t th có v nhớ ẻ ặ ệ ư ệ ử ộ ứ ẻ ư
đã t o ra s thay đ i đáng k – th c t l i c ng c cho nh ng đ c tínhạ ự ổ ể ự ế ạ ủ ố ữ ặ
t n t i t lâu đ i c a công vi c qu n lý (Chồ ạ ừ ờ ủ ệ ả ương 2 s nói rõ h n đi uẽ ơ ề này)
II. NH NG Đ C TR NG C A CÔNG VI C QU N LÝỮ Ặ Ư Ủ Ệ Ả
Trang 7Nh đ đ c p trong chư ề ề ậ ương trước, các quy trình qu n lý c b n khôngả ơ ả thay đ i nhi u theo th i gian, nh ng đ c tính này có l là ít bi n đ iổ ề ờ ữ ặ ẽ ể ổ
nh t:ấ
1. Nh p đ liên t c c a qu n lýị ộ ụ ủ ả
Qu n lý là m t công vi c v i m i âu lo liên miên không ng t: nhà qu nả ộ ệ ớ ố ớ ả
lý không bao gi có th th nh th i mà quên đi công vi c, không bao gi cóờ ể ả ơ ệ ờ
được th c m giác hài lòng khi bi t đứ ả ế ược, dù ch là ch c lát, r ng khôngỉ ố ằ còn gì sót l i c n gi i quy t n a. ạ ầ ả ế ữ
VD: Nh p đ công vi c c a các giám đ c c p cao mà tác gi t ng quanị ộ ệ ủ ố ấ ả ừ sát thường liên t c: m t dòng ch y đ u đ n các cu c g i và th t ,ụ ộ ả ề ặ ộ ọ ư ừ
nh ng bu i u ng càphê và ăn tr a cũng luôn dính dáng đ n công vi c,ữ ổ ố ư ế ệ còn t ch c thì s n sàng “tổ ứ ẵ ước đo t” m i giây phút r nh r i c a h ạ ọ ả ỗ ủ ọ
Qu th c, công vi c qu n lý là “th c a n này ti p n i th c a nả ự ệ ả ứ ủ ợ ế ố ứ ủ ợ khác.”
2. S r i r c và gián đo n c a công vi cự ờ ạ ạ ủ ệ
- Nh ng ho t đ ng quan tr ng dữ ạ ộ ọ ường nh đư ược đ t r i rác xen kặ ả ẽ cùng nh ng ho t đ ng thữ ạ ộ ường ngày mà không h có m t khuôn m uề ộ ẫ
c th nào; v y nên nhà qu n lý bu c ph i chu n b đ có th thay đ iụ ể ậ ả ộ ả ẩ ị ể ể ổ tâm tr ng nhanh chóng và thạ ường xuyên
VD: NQL ph i x lý nh ng vi c nh : Ai đó g i đi n thông báo m t vả ử ữ ệ ư ọ ệ ộ ụ
h a ho n t i nhà máy, ki m tra vài email, tr lý t i thông báo v m t khóỏ ạ ạ ể ợ ớ ề ộ khăn n y sinh t m t nhóm khách hàng, r i cu c g p m t nhân s đã nghả ừ ộ ồ ộ ặ ộ ự ỉ
h u, và r t nhi u email n a, r i ch ng m y ch c l i ph i t i tham dư ấ ề ữ ồ ẳ ấ ố ạ ả ớ ự
cu c h p đ u th u cho m t h p đ ng l n. R i m i vi c c th ti p di n.ộ ọ ấ ầ ộ ợ ồ ớ ồ ọ ệ ứ ế ế ễ
Trang 8- Đôi khi nhà qu n lý l i thích s gián đo n và khả ạ ự ạ ướ ừc t nh ng kho ngữ ả
th i gian r nh r i. m t m c đ nào đó, các nhà qu n lý ch p nh nờ ả ỗ Ở ộ ứ ộ ả ấ ậ
nh ng gián đo n b i h không h mong mu n ngăn tr dòng thông tinữ ạ ở ọ ề ố ở
t c th i. H n n a, h có th d n tr nên quen v i đ lo i công vi cứ ờ ơ ữ ọ ể ầ ở ớ ủ ạ ệ
c a mình, vì th s bu n t có th d dàng gia tăng. Tuy nhiên, chínhủ ế ự ồ ẻ ể ễ xác h n, các nhà qu n lý nh n th c sâu s c v hàng núi b n ph n g nơ ả ậ ứ ắ ề ổ ậ ắ
ch t v i công vi c c a b n thân.ặ ớ ệ ủ ả
3. Đ nh hị ướng cho hành đ ngộ
Các nhà qu n lý a thích hành đ ng – các ho t đ ng di chuy n, thayả ư ộ ạ ộ ể
đ i, đ n t i t p và h u hình, t c th i, không theo thổ ế ớ ấ ữ ứ ờ ường l ệ
4. Hi n tệ ượng a dùng các hình th c giao ti p không chính th c vàư ứ ế ứ truy n mi ngề ệ
Nhà qu n lý có xu hả ướng a dùng các hình th c truy n thông không chínhư ứ ề
th c, đ c bi t là đi n tho i, h p hành và email.ứ ặ ệ ệ ạ ọ
Giao ti p mi ng. Nghiên c u đ u tiên và nh ng nghiên c u v sau c a tácế ệ ứ ầ ữ ứ ề ủ
gi đã phát hi n ra r ng ho t đ ng qu n lý có 6090% là thông qua truy nả ệ ằ ạ ộ ả ề
mi ng ho c email– không có tài li u đính kèm vì hình th c giap ti p nàyệ ặ ệ ứ ế nhanh h n th t bình thơ ư ừ ường. Jeanne Liedtka thu c Trộ ường Darden t ngừ nói: “Trò chuy n chính là công ngh c a vi c lãnh đ o.”ệ ệ ủ ệ ạ
5. Tính ch t dàn ngang c a công vi c (v i các đ ng nghi p và c ngấ ủ ệ ớ ồ ệ ộ
s )ự
Thông tin m m. Các nhà qu n lý mà tác gi nghiên c u dề ả ả ứ ường nh đ uư ề trân tr ng các thông tin m m. Chuy n “ng i lê đôi mách,” tin đ n vàọ ề ệ ồ ồ
Trang 9nh ng suy đóan đc tr thành m t ph n quan tr ng trong th c đ n thôngữ ở ộ ầ ọ ự ơ tin hàng ngày c a m t nhà qu n lý. Có l nguyên nhân là do tính h p th iủ ộ ả ẽ ợ ờ
c a chúng; tin đ n ngay hôm nay có th l i là th c t ngày mai.ủ ồ ể ạ ự ế
6. Ki m soát công vi c t ng ng m n h n là công khai b m tể ệ ở ầ ầ ẩ ơ ề ặ
Các lo i thông tin mà nhà qu n lý a dùng có xu hạ ả ư ướng đượ ưc l u giữ trong b não ngộ ười. Đi u này làm n y sinh m i lo ng i khi ph i phânề ả ố ạ ả công nhi m v N u giao m t t p h s cho ai đó, h bu c ph i dành th iệ ụ ế ộ ậ ồ ơ ọ ộ ả ờ gian đ “truy xu t b nh ” – đ thông báo v i ngể ấ ộ ớ ể ớ ười đó nh ng gì h bi tữ ọ ế
v v n đ Và vì th nhà qu n lý b chính h th ng thông tin c aề ấ ề ế ả ị ệ ố ủ mình đ y vào “tình th ti n thoái lẩ ế ế ưỡng nan khi giao nhi m v ” – tệ ụ ự mình đ m trách quá nhi u vi c, ho c n u y thác cho ngả ề ệ ặ ế ủ ười khác thì không có nh ng mô t đ y đ v công vi c (đi u này s đữ ả ầ ủ ề ệ ề ẽ ược nói rõ h nơ
ch ng 5)
ở ươ
Nh ng o tữ ả ưởng và th c t c a qu n lý:ự ế ủ ả
- Ả ưởo t ng: Qu n lý ch y u là quan h th b c gi a m t “thả ủ ế ệ ứ ậ ữ ộ ượ ng
c p” và nhi u “thu c c p.” Th c t : Qu n lý bao hàm nhi u quan hấ ề ộ ấ ự ế ả ề ệ hàng ngang gi a các đ ng nghi p và c ng s , h t nh v i các quan hữ ồ ệ ộ ự ệ ư ớ ệ
th b c v y.V y nên chúng ta có th mô t đ c tr ng c a v trí qu nứ ậ ậ ậ ể ả ặ ư ủ ị ả
lý nh ch th t l i c a chi c đ ng h cát, g n k đ ng th i v i m ngư ỗ ắ ạ ủ ế ồ ồ ầ ề ồ ờ ớ ạ
lưới các m i liên h ngo i vi và chính n i b đ n v đố ệ ạ ộ ộ ơ ị ược qu n lý.ả Nhà qu n lý đón nh n m i lo i thông tin và yêu c u t nh ng ngả ậ ọ ạ ầ ừ ữ ườ itrong l n ngoài đ n v , ph i ki m tra, ti p thu và chuy n ti p t iẫ ơ ị ả ể ế ể ế ớ
nh ng ngữ ười khác, c trong l n ngoài đ n v ả ẫ ơ ị
Trang 10- Ả ưởo t ng: Các nhà qu n lý duy trì s ki m soát ch t ch – đ i v i th iả ự ể ặ ẽ ố ớ ờ gian, các ho t đ ng và đ n v c a h Th c t : Nhà qu n lý khôngạ ộ ơ ị ủ ọ ự ế ả
ph i là nh c trả ạ ưởng hay con r i: ki m soát m t m c đ nào đó cóố ể ở ộ ứ ộ
th có xu hể ướng ng m n h n là công khai. B ng cách đ a ra m t sầ ẩ ơ ằ ư ộ ố
m nh l nh bu c nhà qu n lý ph i tuân theo và nhà qu n lý s ph iệ ệ ộ ả ả ả ẽ ả
đi u ch nh sao cho thu n l i đ i v i mình.ề ỉ ậ ợ ố ớ
7. Internet tác đ ng t i ho t đ ng qu n lý ra sao?ộ ớ ạ ộ ả
Internet có r t nhi u khía c nh khác nhau; tác gi s ch t p trungấ ề ạ ả ẽ ỉ ậ
ch y u vào email, b i dủ ế ở ường nh nó có tác đ ng tr c ti p nh t t i vi cư ộ ự ế ấ ớ ệ
th c hành qu n lý. Chúng không làm công vi c qu n lý thay đ i nhi u, màự ả ệ ả ổ ề
ch c ng c thêm nh ng đ c tính đã duy trì trong th i gian dài, thỉ ủ ố ữ ặ ờ ường đ yẩ
nh ng đ c tính đó t i m c c c h n.ữ ặ ớ ứ ự ạ
T c đ và áp l c. Th c t là email làm gia tăng nh p đ và áp l c c aố ộ ự ự ế ị ộ ự ủ
ho t đ ng qu n lý, và thạ ộ ả ường đi kèm nh ng gián đo n.ữ ạ
Email, xét v m t k thu t, v n tách bi t v i hành đ ng (hãy th phácề ặ ỹ ậ ố ệ ớ ộ ử
h a hình nh nhà qu n lý g n ch t v i màn hình máy tính), l i tăngọ ả ả ắ ặ ớ ạ
cường đ nh hị ướng hành đ ng trong ho t đ ng qu n lý.ộ ạ ộ ả
Tính ch t truy n mi ng c a ho t đ ng qu n lý. H n nhiên vi c tiêu phíấ ề ệ ủ ạ ộ ả ẳ ệ nhi u th i gian vào Internet h n đ ng nghĩa v i vi c có ít th i gian choề ờ ơ ồ ớ ệ ờ
nh ng th khác, trong đó bao g m c giao ti p mi ng.ữ ứ ồ ả ế ệ
B n ch t dàn ngang c a công vi c. S lả ấ ủ ệ ố ượng người báo cáo công vi c v iệ ớ
m t nhà qu n lý thộ ả ường ít i và c đ nh, còn m ng lỏ ố ị ạ ưới nh ng ngữ ườ ở i bên ngoài đ n v l i r ng l n. V y phơ ị ạ ộ ớ ậ ương ti n thông tin m i này giúpệ ớ nhà qu n lý d dàng thi t l p các m i liên h m i và duy trì s “k tả ễ ế ậ ố ệ ớ ự ế
Trang 11n i” v i các m i liên h đã đố ớ ố ệ ược thi t l p t trế ậ ừ ước, đ ng th i thúc đ yồ ờ ẩ
vi c m r ng các m ng lệ ở ộ ạ ưới ngo i vi, song l i không có l i cho nh ngạ ạ ợ ữ giao ti p n i b ế ộ ộ
Ki m soát công vi c, Internet có th để ệ ể ược s d ng theo hử ụ ướng tích c cự hay tiêu c c là ph thu c vào ngự ụ ộ ườ ủ ụi s d ng nó. B n có th b Internetạ ể ị làm cho mê mu i, đ r i b nó chi ph i. Ho c b n có th hi u rõ quy nộ ể ồ ị ố ặ ạ ể ể ề năng cũng nh m i nguy hi m t Internet, và r i làm ch nó.ư ố ể ừ ồ ủ
Vượ ầt t m ki m soát? Internet có th đ y vi c th c hành qu n lý vể ể ẩ ệ ự ả ượ tquá t m ki m soát, khi n nó tr nên h n lo n t i m c r i lo nầ ể ế ở ỗ ạ ớ ứ ố ạ
ch c năng và tr nên quá h i h t, quá tách bi t và quá r p khuôn. T i nứ ở ờ ợ ệ ậ ạ Ấ
Đ , tác gi đã ch ng ki n c nh các nhà qu n lý m t công ty công nghộ ả ứ ế ả ả ộ ệ cao ph trách m t chụ ộ ương trình qu c t cáu ti t khi email c a h b tr cố ế ế ủ ọ ị ụ
tr c trong vài ngày.ặ
Trong chương này, chúng ta đã nhìn th y nh ng đ c tr ng c a ho tấ ữ ặ ư ủ ạ
đ ng qu n lý: nh p đ , s ng n g n, s đa d ng, tính r i r c; nh ngộ ả ị ộ ự ắ ọ ự ạ ờ ạ ữ gián đo n; đ nh hạ ị ướng hành đ ng; khía c nh “truy n mi ng” c a thôngộ ạ ề ệ ủ tin; tính ch t hàng ngang c a h u h t các m i liên l c; và v n đ r c r iấ ủ ầ ế ố ạ ấ ề ắ ố
c a vi c th c thi quy n ki m soát mà không th t s n m trong tayủ ệ ự ề ể ậ ự ắ quy n ki m soát. Nh ng nh ng đ c tr ng này ch n đ nh trong gi iề ể ư ữ ặ ư ỉ ổ ị ớ
h n nh t đ nh. Vạ ấ ị ượt kh i ranh gi i cho phép, vi c th c hành qu nỏ ớ ệ ự ả
lý có th b r i lo n ch c năng. Internet có th gây ra tình tr ng này,ể ị ố ạ ứ ể ạ
nh ng chính nh ng đ c tr ng c a ho t đ ng qu n lý cũng là nguy c ư ữ ặ ư ủ ạ ộ ả ơ Chúng ta đ u bi t có nh ng nhà qu n lý h t s c cu ng tín. Ngàyề ế ữ ả ế ứ ồ hôm nay có v bình thẻ ường song ngày hôm sau có th tr nên c c kể ở ự ỳ điên lo n.ạ
Trang 12III. M T MÔ HÌNH QU N LÝỘ Ả
Tác gi mô t qu n lý trên 3 m c đ : thông tin, con ngả ả ả ứ ộ ười và hàng
đ ng. Trên m i phộ ỗ ương di n, nhà qu n lý th c hi n hai vai trò. Trênệ ả ự ệ
phương di n thông tin, nhà qu n lý giao ti p (v i t t c m i ngệ ả ế ớ ấ ả ọ ườ ixung quanh) và ki m soát (bên trong). Trên phể ương di n con ngệ ườ i,
h lãnh đ o (bên trong) và liên k t (v i bên ngoài). Còn trênọ ạ ế ớ
phương di n hành đ ng, h th c hi n (bên trong) và tho thu n (bênệ ộ ọ ự ệ ả ậ ngoài)
1. Qu n lý b ng thông tinả ằ
Qu n lý b ng thông tin có nghĩa là lùi l i hai bả ằ ạ ước đ tách mình kh iể ỏ
m c tiêu cu i cùng c a công vi c qu n lý: nhà qu n lý x lý thông tinụ ố ủ ệ ả ả ử
nh m thúc đ y ngằ ẩ ười khác th c hi n nh ng hành đ ng c n thi t. Hai vaiự ệ ữ ộ ầ ế trò chính mô t công vi c qu n lý trên phả ệ ả ương di n thông tin là giao ti p –ệ ế
đ đ y m nh s luân chuy n lu ng thông tin xung quanh nhà qu nể ẩ ạ ự ể ồ ả
lý, và ki m soát – đ s d ng thông tin đ nh hể ể ử ụ ị ướng ph n l n hành vi bênầ ớ trong đ n v đơ ị ược qu n lý.ả
Giao ti p toàn di n: Nhà qu n lý thu h p thông tin thông qua cácế ệ ả ẹ
ho t đ ng giám sát, nh đó h tr thành trung tâm đ u não trong đ n v vàạ ộ ờ ọ ở ầ ơ ị truy n đ t thông tin – ph bi n bên trong đ n v và đóng vai trò phát ngônề ạ ổ ế ơ ị viên đ i v i bên ngoài đ n v ố ớ ơ ị
Ki m soát bên trong đ n v : Ki m soát thông qua vi c ra quy t đ nh. Nhìnể ơ ị ể ệ ế ị chung, ra quy t đ nh đế ị ược xem là quá trình t duy ngay trong đ u c aư ầ ủ
người quy t đ nh – trong m t t ch c, ho t đ ng này thế ị ộ ổ ứ ạ ộ ường do nhà qu nả
lý đ m trách. Đi u này có th đúng đ i v i nhi u l a ch n th c t , tuyả ề ể ố ớ ề ự ọ ự ế
Trang 13nhiên vi c ra quy t đ nh còn liên quan đ n nhi u th h n th Trên th cệ ế ị ế ề ứ ơ ế ự
t , vi c ra quy t đ nh có th đế ệ ế ị ể ược xem là s t ng hòa nhi u khía c nhự ổ ề ạ khác nhau c a ho t đ ng ki m soát.ủ ạ ộ ể
2. Qu n lý b ng con ngả ằ ười
Lãnh đ o nhân viên trong đ n vạ ơ ị
Trong cu n sách này tác gi mu n mô t quy n lãnh đ o nh là thànhố ả ố ả ề ạ ư
ph n thi t y u c a công vi c qu n lý – c th là nh m thúc đ y nhânầ ế ế ủ ệ ả ụ ể ằ ẩ viên trong đ n v ho t đ ng hi u qu h n. vai trò lãnh đ o, nhà qu n lýơ ị ạ ộ ệ ả ơ Ở ạ ả giúp kh i d y năng l c ti m n bên trong m i ngơ ậ ự ề ẩ ỗ ườ Ở ấi. c p đ cá nhân,ộ nhà qu n lý hu n luy n, đào t o, c v n, gi ng d y, t v n, quan tâm:ả ấ ệ ạ ố ấ ả ạ ư ấ nói chung, h giúp phát tri n các cá nhân trong đ n v mình. c p đọ ể ơ ị Ở ấ ộ nhóm, các nhà qu n lý xây d ng và duy trì các nhóm bên trong đ n v c aả ự ơ ị ủ mình
Liên k t v i bên ngoài đ n v : V n trên phế ớ ơ ị ẫ ương di n con ngệ ười, nhà lãnh
đ o liên k t theo cách t p trung vào m ng lạ ế ậ ạ ưới các m i quan h mà nhàố ệ
qu n lý duy trì v i nhi u cá nhân và nhóm bên ngoài đ n v , dù đó là cácả ớ ề ơ ị
đ n v khác c a cùng t ch c hay hoàn toàn n m ngoài t ch c đó.ơ ị ủ ổ ứ ằ ổ ứ
M ng lạ ưới: h u h t m i nhà qu n lý đ u dành m t kho ng th iầ ế ọ ả ề ộ ả ờ gian đáng k đ xây d ng m ng lể ể ự ạ ưới các m i quan h bên ngoài và thi tố ệ ế
l p liên minh v i nh ng ngậ ớ ữ ườ ủi ng h bên ngoài.ộ
Đ i di n: Đ i v i bên ngoài, nhà qu n lý đóng vai trò là ngạ ệ ố ớ ả ườ ứ i đ ng
đ u, đ i di n chính th c cho đ n v c a h v i th gi i bên ngoài, dù đóầ ạ ệ ứ ơ ị ủ ọ ớ ế ớ
là v giám đ c đi u hành ch trì m t b a t i chính th c, ch nhi mị ố ề ủ ộ ữ ố ứ ủ ệ
Trang 14khoa trường đ i h c ký b ng t t nghi p cho sinh viên, hay viên qu nạ ọ ằ ố ệ ả
đ c xí nghi p đón ti p khách hàng đ n thăm.ố ệ ế ế
Truy n t i: Liên k t là con đề ả ế ường hai chi u: nhà qu n lý gây nhề ả ả
hưởng ra bên ngoài, cũng chính là cái “bia” ch u s c nh hị ứ ả ưởng t phíaừ
ngượ ạc l i, và m t lộ ượng l n trong s đó ph i đớ ố ả ược truy n t i đ n nh ngề ả ế ữ
người khác trong đ n v ơ ị
Trung gian: Nhà qu n lý không ch là các kênh chuy n t i thông tin vàả ỉ ể ả
s c nh hứ ả ưởng; h còn là chi c van trong các kênh đó, ki m soát nh ngọ ế ể ữ
gì đi qua và đi qua nh th nào. Chúng ta có th s d ng hai hình nh phư ế ể ử ụ ả ổ
bi n khác, r ng nhà qu n lý là ngế ằ ả ười gác c ng và ngổ ười trung gian trong
- S tham gia c a nhà qu n lý không h th đ ng. Đây không ph i làự ủ ả ề ụ ộ ả
vi c ng i trong văn phòng và ra l nh, ho c đánh giá v nh ng hànhệ ồ ệ ặ ề ữ
đ ng này. Đánh giá không ph i là th c hi n, cũng không ph i là thi tộ ả ự ệ ả ế
k các chi n lế ế ược, c u trúc và h th ng đ d n d t ngấ ệ ố ể ẫ ắ ười khác. T tấ
c nh ng vi c đó ch là ki m soát. Trong vai trò th c hi n, b n thânả ữ ệ ỉ ể ự ệ ả nhà qu n lý tham gia vào hành đ ng, nhà qu n lý “x n tay vào làm”.ả ộ ả ắ
Th a thu n bên ngoài:ỏ ậ ở
Trang 15Nhà qu n lý tăng thêm uy tín cho các cu c đàm phán; h có th mangả ộ ọ ể
đ n ngu n thông tin toàn di n, h có th cam k t các ngu n l c c n thi t.ế ồ ệ ọ ể ế ồ ự ầ ế
Do đó, đi u c t lõi đ th u hi u côg vi c qu n lý là không ch đánh giáề ố ể ấ ể ệ ả ỉ
nh ng gì nhà qu n lý làm, mà còn ph i lý do t i sao h làm đi u đó. Xungữ ả ả ạ ọ ề quanh nhà qu n lý, th gi i hành đ ng ph i đả ế ớ ộ ả ược n i k t v i th gi i conố ế ớ ế ớ
người và th gi i thông tin.ế ớ
Qu n lý toàn di nả ệ
Nhà qu n lý ph i th c hành công vi c toàn di n. Đôi khi các vai trò cóả ả ự ệ ệ
th thay th l n nhau – ch ng h n b ng cách lôi kéo các nhân viên thôngể ế ẫ ẳ ạ ằ qua lãnh đ o, thay vì thúc đ y h thông qua ki m soát. Các vai trò ph iạ ẩ ọ ể ả
g n k t v i nhau: vi c th c hi n bên trong không th tách r i vi c th aắ ế ớ ệ ự ệ ở ể ờ ệ ỏ thu n v i bên ngoài, hay thu th p thông tin nh quá trình làm vi c v iậ ớ ậ ờ ệ ớ
m i ngọ ười và th c thi hành đ ng.ự ộ
M i nhà qu n lý có nh ng yêu c u c th mà h ph i đáp ng, do đóỗ ả ữ ầ ụ ể ọ ả ứ
m t s “đ c đi m” đ c bi t c a công vi c qu n lý s tr nên n i tr iộ ố ặ ể ặ ệ ủ ệ ả ẽ ở ổ ộ
h n. H n n a, m i nhà qu n lý đ u có khuynh hơ ơ ữ ọ ả ề ướng thiên l ch c a riêngệ ủ
h : m i khuynh họ ỗ ướng th hi n phong cách riêng c a h Nhà qu n lýể ệ ủ ọ ả
hi u qu không th hi n s cân b ng hoàn h o gi a các vai trò; hệ ả ể ệ ự ằ ả ữ ọ nghiêng v m t vai trò nh t đ nh, nh ng không b bê các vai trò khác.ề ộ ấ ị ư ỏ
Trang 16Tr ng thái cân b ng đ ngạ ằ ộ
S cân b ng đ ng ch ng t các khóa gi ng d y v qu n lý th t phùự ằ ộ ứ ỏ ả ạ ề ả ậ phi m, đ c bi t là v m t vai trò hay kh năng t i m t th i đi m. Th mế ặ ệ ề ộ ả ạ ộ ờ ể ậ chí tinh thông t t c các kh năng cũng ch a h n t o nên đấ ả ả ư ẳ ạ ược m t nhàộ
qu n lý có trình đ , b i đi m m u ch t c a công vi c này là ph i hòaả ộ ở ể ấ ố ủ ệ ả
tr n t t c các khía c nh c a nó vào s cân b ng đ ng này.ộ ấ ả ạ ủ ự ằ ộ
IV. MUÔN M T C A QU N LÝẶ Ủ Ả
“ Không ph i m t m bòng bong c a xung đ t. Nh ng cũng không nhả ộ ớ ủ ộ ư ư
th gi i hài hòa mà l n x n. N i tr t t có m t trong s đa d ng ta nhìn.ế ớ ộ ộ ơ ậ ự ặ ự ạ
Và n i s khác bi t đơ ự ệ ược đ ng tình” Alexander Pope, Windsor Forestồ (R ng Windsor)ừ
1. Công vi c qu n lý, m i lúc m t y u tệ ả ỗ ộ ế ố
Chúng ta có nh ng xu hữ ướng gi i quy t t ng y u t m t. Gi i hàn lâmả ế ừ ế ố ộ ớ
g i là “thuy t Tùy”( thuy t ng phó v i các tình hu ng b t ng )Có nh ngọ ế ế ứ ớ ố ấ ờ ữ
y u t kh bi n , có nh ng y u t b cô l p( quy mô t ch c hay c p b cế ố ả ế ữ ế ố ị ậ ổ ứ ấ ậ quy n h n ).ề ạ
Các phương di n nh hệ ả ưởng đ n y u t kh bi n:ế ế ố ả ế
Ph ươ ng di n ngo i biên ệ ạ : văn hóa dân t c, lĩnh v c (kinh doanh, nhà nộ ự ướ c,v.v…)và ngành ngh ,ề
Ph ươ ng di n t ch c ệ ổ ứ : d ng t ch c (doanh nghi p, chuyên nghi p, v.v…)ạ ổ ứ ệ ệ cùng thâm niên, quy mô, và giai đo n phát tri n c a t ch c,ạ ể ủ ổ ứ
Trang 17Ph ươ ng di n công vi c ệ ệ : h th ng c p b c trong qu n lý và công vi cệ ố ấ ậ ả ệ (ho c ch c năng),ặ ứ
Ph ươ ng di n t m th i ệ ạ ờ : các s c ép nh t th i,ứ ấ ờ
Ph ươ ng di n cá nhân: ệ kinh nghi m c a ngệ ủ ười gi ch c v , thâm niênữ ứ ụ (trong công vi c, t ch c, ngành) và phong cách cá nhân.ệ ổ ứ
T các y u t bên trên rút ra hai k t lu n :ừ ế ố ế ậ
- Không th b qua b t c y u t nào > M i y u t nh hể ỏ ấ ứ ế ố ỗ ế ố ả ưởng đ nế
m t s b i c nh qu n lý.ộ ố ố ả ả
- Các y u t c n đế ố ầ ược cân nh c cùng lúc.ắ
2. Ảnh hưởng c a m t s y u t đ n 29 ngày qu n lýủ ộ ố ế ố ế ả
1. Phương di n ngo i biênệ ạ
Văn hóa dân t cộ
Trong nghiên c u c a tác gi , 29 nhà qu n lý đứ ủ ả ả ược đ t vào môi trặ ườ ngvăn hóa riêng c a h Có 2 trủ ọ ường h p tiêu bi u:ợ ể
Abbas Gullet và Stephen Omollo tham gia tr i t n n c a H i Ch th p đạ ị ạ ủ ộ ữ ậ ỏ
t i N’gara,Tanzania, v i nh ng s ki n k ch tính thạ ớ ữ ự ệ ị ường x y ra ngay bênả kia biên gi i . H c k nh y c m đ i v i v n đ an ninh vì v y vai tròớ ọ ự ỳ ạ ả ố ớ ấ ề ậ
ki m soát để ược nh n m nh > nh hấ ạ Ả ưởng đ n phong cách qu n lý.ế ả
Ngượ ạc l i, hai nhà qu n lý ngả ười Australia t i tr s chính c a t ch cạ ụ ở ủ ổ ứ Hòa bình Xanh t i Amsterdam l i có th b t c n i nào, vì môi trạ ạ ể ở ấ ứ ơ ườ ngvăn hóa c a Hòa bình Xanh là toàn th gi i.ủ ế ớ
Trang 18 Có ph n nh hầ ả ưởng ít nhi u nh ng đ i v i quan đi m cá nhân c a Henryề ư ố ớ ể ủ cho r ng: H u h t chúng ta đã phóng đ i s khác bi t. N u văn hóa cóằ ầ ế ạ ự ệ ế
Tác đ ng m nh nh t là qu n lý c p th p: 4 ngộ ạ ấ ả ấ ấ ười trong 6 nhà qu n lýả
được ông quan sát; tác đ ng tộ ương đ i v i hai nhà qu n lý còn l i.ố ớ ả ạ
Tác đ ng ít h n là qu n lý c p trung.ộ ơ ả ấ
Tác đ ng ít nh t là qu n lý c p cao h n.ộ ấ ả ấ ơ
Ngành ngh nh hề ả ưởng l n nh t t i công vi c qu n lý khi nó g n v iớ ấ ớ ệ ả ầ ớ
ho t đ ng s n xu t và phân ph i d ch v ạ ộ ả ấ ố ị ụ
2. Phương di n t ch cệ ổ ứ
D ng t ch c: ạ ổ ứ Có nh ng d ng t ch c sau đây:ữ ạ ổ ứ
T ch c doanh nghi p: xoay quanh m t nhà lãnh đ o duy nh t, ngổ ứ ệ ộ ạ ấ ườ itham gia vào ph n l n quá trình ho t đ ng và thầ ớ ạ ộ ương lượng cũng như thi t l p t m nhìn chi n lế ậ ầ ế ược
T ch c máy móc: đổ ứ ượ ấc c u thành chính th c v i các ho t đ ng s n xu tứ ớ ạ ộ ả ấ
đ n gi n và l p đi l p l iơ ả ặ ặ ạ
Trang 19 T ch c chuyên nghi p: bao g m các nhân viên ph n l n làm vi c cá th ,ổ ứ ệ ồ ầ ớ ệ ể trong khi các nhà qu n lý c a h t p trung vào ho t đ ng k t n i và giaoả ủ ọ ậ ạ ộ ế ố
d ch bên ngoài, nh m h tr và b o v nhân viên.ị ằ ỗ ợ ả ệ
T ch c d án (phi th th c): xây d ng xung quanh các đ i d án g m cácổ ứ ự ể ứ ự ộ ự ồchuyên gia không ng ng sáng t o, trong khi nhà qu n lý c p cao tham giaừ ạ ả ấ và
vi c k t n i và th o lu n đ giành đệ ế ố ả ậ ể ược các d án, còn nhà qu n lý d ánự ả ự
Chúng ta thường cho r ng vi c qu n lý các t ch c có quy mô nh và tu iằ ệ ả ổ ứ ỏ ổ
đ i non s phúc t p và thi u tính chính th c h n , tuy nhiên trong 29 ngàyờ ẽ ạ ế ứ ơ