Một số kinh nghiệm giảng dạy tiết thực hành môn nghề điện dân dụng

Với thời lượng 105 tiết có tới 51 tiết thực hành, trong đó có nhiều tiết thực hành các nhà trường khó có thể đáp ứng về thiết bị cho tiết thực hành bên cạnh đó đội ngũ giáo viên đa phần

Bài dự thi tri thức trẻ vì giáo dục:

Một số kinh nghiệm giảng dạy tiết thực hành môn nghề điện dân dụng

PHẦN I: MỞ ĐẦU

I Lý do chọn đề tài.

Phân luồng học sinh sau cấp THPT hiện nay và những năm sắp tới cho ta thấy đa số học sinh sẽ đi vào đời sống lao động, chỉ có một bộ phận có điều kiện học lên đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp hoặc vào các trường nghề

Số đông này cần này được chuẩn bị một số kĩ năng lao động kĩ thuật ngay từ khi còn học phổ thông

Quá trình giáo dục hướng nghiệp giúp học sinh tìm hiểu các lĩnh vực nghề nghiệp phổ biến trong xã hội để giúp học sinh định hướng nghề và tự tìm hiểu năng lực bản thân Giáo dục nghề phổ thông là nơi học sinh có thể thực hành nhiều nội dung lí thuyết Thông qua những ví dụ vận dụng các kiến thức, kĩ năng vào thực tiễn đời sống và sản xuất trong các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ, kinh tế…làm tăng tính vận dụng của môn học và gắn với thực tiễn hơn Giáo dục nghề điện dân dụng là một trong những môn học được Bộ giáo dục và đào tạo triển khai trong giáo dục nghề phổ thông với thời lượng 105 tiết, phân phối 3 tiết một tuần Qua môn học giúp học sinh làm quen sử dụng, bảo dưỡng các thiết bị điện có trong gia đình, từ đó tạo niềm say mê với nghề nghệp

Nhìn về lợi ích môn học ta thấy rõ, tuy nhiên khi thực hiện chương trình

ta thấy nhiều vấn đề Với thời lượng 105 tiết có tới 51 tiết thực hành, trong đó có nhiều tiết thực hành các nhà trường khó có thể đáp ứng về thiết bị cho tiết thực hành bên cạnh đó đội ngũ giáo viên đa phần còn nhiều lúng túng trong triển khai các bài thực hành, học sinh đa phần học vì chứng chỉ, bắt buộc hoàn thành chương trình nghề phổ thông nên khó để có hứng thú môn học

Sau nhiều năm giảng dạy nghề điện dân dụng tôi đã phần nào đúc rút được một số kinh nghiệm giảng dạy trong tiết thực hành giúp học sinh có hứng thú môn học và đạt chất lượng đối với giờ dạy thực hành Trước thực trạng của

thực tế và tính cấp thiết của môn học và đặc biệt là các giờ thực hành nói riêng

nên tôi chọn đề tại sáng kiến kinh nghiệm “ Một số kinh nghiệm giảng dạy giờ thực hành nghề điện dân dụng”

II Mục đích của đề tài.

Với một số kinh nghiệp giảng dạy bộ môn nghề điện phổ thông, đặc biệt

là tiết thực hành sau những năm giảng dạy đổi mới phương pháp, rút kinh nghiệm bổ xung nhận thấy có kết quả tốt, mong rằng các đồng nghiệp tham khảo, để có thêm kinh nghiệm giảng dạy tiết thực hành để góp phần tăng thêm hứng thú của học sinh, giáo viên trong mỗi giờ dạy, cùng nhau trao đổi kinh nghiệm để hoàn thiện phương pháp kĩ thuật dạy học để nâng cao chất lượng môn học

III Khách thể, đối tượng nghiên cứu.

Với đặc thù môn học đòi hỏi học sinh phải có kiến thức, kĩ năng thực hành Vấn đề tôi đưa ra là một số kinh nghiệm dạy tiết thực hành trong môn nghề điện dân dụng góp phần nâng cao chất lượng, tạo hứng thú học tập cho học sinh, và là tài liệu tham khảo cho giáo viên giảng dạy bộ môn nghề điện dân dụng

PHẦN II: NỘI DUNG

I Cơ sở lý luận của đề tài.

1 Giáo viên phải nắm vững lý thuyết chuyên môn về bài thực hành.

a Phân phối chương trình.

Môn học gồm 105 tiết gồm 6 chương và 32 bài Trong đó có 51 tiết thực hành trong 13 bài cụ thể như sau:

lượng

1 Chương I: Đo lường

Bài 4: Thực hành đo dòng điện và điện

áp xoay chiều

3 tiết

Bài 5: Thực hành đo công suất và điện năng

3 tiết Bài 6: Thực hành sử dụng vạn năng kế 3 tiết

2 Chương II: Máy biến

áp

Bài 9: Thực hành tính toán thiết kế máy biến áp một pha công suất nhỏ 3 tiết Bài 11: Thực hành chuẩn bị vật liệu và

Bài 13: Thực hành quấn máy biến áp

3 Chương III: Động cơ

điện

Bài 18: Thực hành sử dụng và bảo

Bài 20: Thực hành sử dụng và bảo

Bài 22: Thực hành sử dụng và bảo

4

Chương IV: Mạng

điện trong nhà

Bài 24: Thực hành tính toán chiếu sáng

Bài 26: Thực hành đọc sơ đồ mạch

Bài 28: Thực hành tính toán thiết kế mạng điện cho một phòng ở 3 tiết

cho một phòng ở

b Kinh nghiệm nắm vững phương pháp và kiến thức chuyên môn.

Giáo viên cần nắm vững nội dung, mức độ cần đạt về mặt kiến thức, kĩ năng, thái độ của học sinh đối với từng bài, từng chương

* Chương I: Do lường

- Kiến thức:

+ Biết được chức năng, cấu tạo của một số đồng hồ đo điện trong nghề điện dân dụng

+ Biết cách sử dụng một số đồng hồ đo điện thường đùng trong nghề điện dân dụng

+ Biết chức năng, cấu tạo và cách sử dụng một số dụng cụ kiểm tra điện thường dùng trong nghề điện dân dụng

- Kĩ năng

+ Sử dụng một số đồng hồ đo điện thường đùng trong nghề điện dân dụng

+ Sử dụng một số dụng cụ kiểm tra điện thường dùng trong nghề điện dân dụng

- Thái độ: Làm việc cẩn thận, tỉ mỉ, đảm bảo an toàn lao động

* Chương II: Máy biến áp

- Kiến thức:

+ Hiểu được phân loại máy biến áp, cấu tạo, nguyên lý làm việc của máy biến áp một pha

+ Hiểu được cách tính toán, thiết kế và quy trình quấn máy biến áp một pha công suất nhỏ

+ Biết cách sử dụng một số dụng cụ cần thiết cho quấn máy biến áp một pha

- Kĩ năng: Thiết kế và quấn được máy biến áp một pha công suất nhỏ

- Thái độ:

+ Hứng thú với việc thiết kế và quấn máy biến áp một pha

+ Làm việc nghiêm túc, khoa học, tuân thủ đúng quy trình và đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh môi trường

* Chương III: Động cơ điện

- Kiến thức:

+ Biết được một số kiến thức cơ bản về động cơ điện

+ Biết được cấu tạo, nguyên lý làm việc và một số ứng dụng của động cơ điện xoay chiều một pha

+ Biết được chức năng, cấu tạo và nguyên lý làm việc của một số mạch điêu khiển động cơ điện xoay chiều một pha

+ Biết cách bảo dưỡng, sửa chữa hư hỏng đơn giản của một số đồ dùng loại điện cơ trong gia đình

- Kĩ năng: Tháo lắp, bảo dưỡng, sửa chữa được một số hư hỏng đơn giản của động cơ điện trong đồ dùng điện gia đình

- Thái độ: Tuân thủ đúng quy trình và đảm bảo an toàn lao động

* Chương IV: Mạng điện trong nhà

- Kiến thức

+ Biết được một số kĩ thuật về chiếu sáng

+ Biết cách tính toán, thiết kế mạng điện đơn giản trong nhà

+ Hiểu được quy trình, yêu cầu kĩ thuật của lắp đặt mạng điện trong nhà

- Kĩ năng: Tính toán, thiết kế, lắp đặt được mạng điện đơn giản cho một phòng ở

- Thái độ: Yêu thích việc thiết kế và lắp đặt mạng điện mạng điện trong gia đình

2 Chuẩn bị thiết bị, vật liệu, dụng cụ cho giờ thực hành.

Đối với một tiết dạy thực hành điều cần thiết là phải chuẩn bị thiết bị, vật liệu, dụng cụ cần thiết cho tiết thực hành đó Một bất cập đó là trong chương

trình giáo dục nghề điện phổ thông có rất nhiều tiết thực hành khó thực hiện vì nhà trường thiếu thiết bị như bài 20, 22, 29 do đó giáo viên cần phải vận dụng linh hoạt trong khi thực hiện bài Có thể tận dụng bằng nhiều hình thức để chuẩn

bị cho tiết thực hành

- Tận dụng các vật liệu, thiết bị qua các lần tổ chức thi lấy chứng chỉ nghề

- Đối với những thiết bị lớn hơn như quạt điện có thể tận dụng trong nhà trường các quạt điện cũ, hỏng, các thiết bị khác như máy bơm, máy biến áp có thể mua lại những máy đã cũ hỏng Trước khi dạy tiết thực hành cần thông báo cho học sinh theo từng nhóm chuẩn bị trước tuần, tận dụng các thiết bị gia đình

có sẵn như kìm, tô vít, kéo, các vật liệu như bìa… tùy thuộc vào yêu cầu của từng bài để tránh tình trạng phải mua tốn kém

3 Những yêu cầu đối với người dạy.

a Nắm vững quy trình thực hành, có kĩ năng thực hành.

Đối với một giờ dạy thực hành yêu cầu đối với người dạy ngoài việc nắm vững lý thuyết chuyên môn và các vấn đề liên quan thì người dạy phải nắm vững quy trình thực hành, các kĩ năng thực hiện bài thực hành Để làm được điều đó người dạy cần

- Nắm vững kiến thức chuyên môn, các kiến thức liên quan

- Nắm vững quy trình thực hành, các kĩ năng khi thực hành, người dạy phải trực thực hiện thực hành bài học nhuần nhuyễn trước khi tổ chức dạy thực hành cho học sinh

- Nắm vững các công đoạn và đặt ra các tình huống, cách khắc phục có thể xảy ra khi tiến hành thực hành

b Người dạy phải tổ chức giờ thực hành khoa học

Dạy thực hành có những khác biệt so với dạy lí thuyết vì mục tiêu chủ yếu của bài thực hành là hình thành và rèn luyện một số kĩ năng lao động nghề nghiệp Ngoài ra học sinh còn được hình thành và rèn luyện tính kỉ luật trong lao động, thói quen thực hiện công việc theo đúng quy trình, hình thành tác phong công nghiệp, chuẩn bị cho các em tâm thế bước vào cuộc sống lao động

Để chất lượng giờ thực hành đạt kết quả tốt, gây được hứng thú đối với học sinh đòi hỏi người dạy phải chuẩn bị kĩ các thiết bị thực hành, người giáo làm thử thí nghiệm thực hành thành thạo theo yêu cầu, đặt các tình huống có thể

có thể xảy ra, lập kế hoạch, chuẩn bị giáo án cho giờ thực hành thật tốt, lập được các công việc, kế hoạch cụ thể

Một giờ thực hành giáo viên cần tiến hành theo các bước sau:

- Bước 1: Chuẩn bị

Công việc chuẩn bị của giáo viên quyết định đến thành công của giờ dạy thực hành, nên cần thực hiện những công việc sau:

+ Lập kế hoạch dạy học

+ Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị, nguyên, vật liệu sử dụng của học sinh trong tiết thực hành

+ Chuẩn bị môi trường thực hành, như phòng thực hành, các điều kiện về ánh sáng, điện…

+ Hướng dẫn học sinh chuẩn bị dụng cụ, vật liệu nếu cần, báo cáo thực hành, ôn lại lí thuyết cần thiết cho bài thực hành

- Bước 2: Dạy thực hành cần được tiến hành theo những bước sau

+ Giúp học sinh hiểu được mục tiêu bài học trước khi vào bài mới

+ Hướng dẫn học sinh ôn lại kiến thức, kiểm tra chuẩn bị cần thiết cho giờ thực hành

+ Hướng dẫn ban đầu gồm các hoạt động hướng dẫn học sinh tìm hiểu quy trình tiến hành công việc Giáo viên thao tác mẫu, trong quá trình làm mẫu giáo viên phải chọn vị trí thích hợp để tất cả học sinh có thể nhìn và nghe rõ, cho học sinh biết chính xác các thao tác đang làm mẫu, liên hệ thao tác đó, và luôn chú ý tới học sinh có theo dõi không, dừng lại các thao tác cơ bản, nêu các chuẩn chất lượng để học sinh ghi nhận, cố gắng Sau đó gọi một học sinh làm mẫu, lưu ý các lỗi thường mắc, và tổng kết lại các thao tác thực hành

+ Hướng dẫn học sinh thực hành

Giáo viên cho học sinh thực hành sau khi đã hiểu quy trình thực hành, giáo viên quan sát, uốn nắn các sai sót rồi mới cho học sinh làm tiếp để không ảnh hưởng đến các bước tiếp theo

+ Đánh giá kết quả học sinh và tổng kết bài học

Đánh giá kết quả thực hành khi học sinh kết thúc thực hành, cho học sinh

tự kiểm tra và kiểm tra chéo về kết quả thực hành nhằm tạo cho học sinh thói quen tự kiểm tra đánh giá kết quả công việc của mình, nâng tính chủ động học tập của học sinh Giáo viên triển khai tự kiểm tra hoặc kiểm tra chéo phải nêu các tiêu chí kiểm tra cụ thể

Giáo viên tổng kết chung bài học, nhận xét ưu, khuyết điểm và lưu ý những sai xót để tránh cho bài học sau

c Tổ chức kiểm tra, đánh giá phải đổi mới cả về mặt nội dung lẫn hình thức, phù hợp với đối tượng học sinh, phù hợp với từng nội dung của bài thực hành.

Giáo viên phải thực hiện đúng các phương pháp kiểm tra đánh giá theo

hướng đổi mới về nội dung, hình thức và phương pháp, kĩ thuật

Theo phương pháp kiểm tra kết qua học tập của học sinh Bằng nhiều hình thức để phù hợp với nội dung bài thực hành Phải đánh giá phân loại được học sinh căn cứ vào mục tiêu bài học, về kiến thức, kĩ năng và thái độ

- Kiểm tra đánh giá bằng các câu hỏi trắc nghiệm (Chắc nghiệm tự luận, chắc ngiệm khách quan)

- Kiểm tra đánh giá qua quan sát thực hiện bài thực hành, các câu hỏi vấn đáp tình huống trong thao tác thực hiện, nhằm phát huy tình sáng tạo của học sinh

- Kiểm tra đánh giá qua kết quả thực hiện bài thực hành

- Kiểm tra qua bài tập ở nhà hay ở lớp

- Giáo viên kiểm tra, đánh giá phải phù hợp với từng đối tượng học sinh, phù với nội từng bài thực hành Để có kết quả kiểm tra sát thực đối tượng học sinh và đúng chất lượng học sinh, đánh giá phù hợp với từng đối tượng học sinh,

với từng dạng bài thực hành giáo viên phải xây dựng cụ thể các tiêu chí đánh giá bài thực hành, các công cụ đánh giá

Do khả năng nắm bắt lý thuyết và kĩ năng thực hành mỗi người học khác nhau ở đây có yêu tố về năng khiếu, kĩ năng… vì vậy giáo viên cần linh hoạt về yêu cầu kiểm tra, đánh giá với người học Học sinh có kĩ năng thực hành thì thích mức độ thực hành, học sinh đó sẽ hăng say làm việc để hoàn thiện kĩ năng

và khẳng định mình do đó giáo viên cần phải phân loại những đối tượng này Đối với những học sinh có kĩ năng thực hành trung bình giáo viên cần có những yêu cầu phù hợp có thể phân nhóm để giúp nhau quy trình thực hành hoặc các sản phẩm có yêu cầu đơn giản vì nếu có cố gắng hết sức thì sản phẩm cũng không có kết quả cao mà học sinh dễ mắc tâm lý ngại học

Kiểm tra đánh giá phải phù hợp với từng bài thực hành cụ thể ví dụ như bài 22 thực hành và sử dụng máy giặt, bài 29 thực hành lắp đặt mạng điện cho một phòng ở… theo yêu cầu thì phải có một máy giặt, có một căn phòng để lắp đặt mạng điện Với trang bị của nhà trường thì khó có thể đáp ứng điều này rất khó để có thể tổ chức thực hiện thực hành, cách kiểm tra đánh giá Đối với bài thực hành máy giặt giáo viên có thể phân nhóm nhà bạn nào có máy giặt thì nhóm đó có thể đến tìm hiểu và thực hành rồi báo cáo với giáo viên bằng biên bản nhóm Giáo viên cần đưa ra các yêu cầu cụ thể để học sinh bắt buộc phải tìm hiểu thực tế học sinh mới báo cáo được như vậy sẽ đánh giá được học sinh có tìm hiểu và thực hành hay không Đối với bài 29 thực hành lắp đặt mạng điện cho một phòng ở giáo viên có thể yêu cầu mỗi học sinh chuẩn bị một tờ cát tông hoặc ván gỗ sau đó phân nhóm để mỗi nhóm ghép thành một tấm có diện tích lớn và nhóm đó sẽ thực hành trên san sản phẩm của mình

Môn giáo dục giáo dục nghề điện đặc biệt là các bài thực hành mang tính định hướng nghề trong tương lai và người học bước đầu làm quen với các thiết

bị điện, dụng cụ… trong thực tế Vì vậy người dạy chủ yếu trang bị những kiến thức cơ bản, những kĩ năng thực hành cơ bản để khuyến khích người học phát triển tư duy, định hướng nghề cho tương lai Nên người dạy khi truyền tải kiến thức, tổ chức thực hành phải phù hợp với từng đối tượng học sinh như vậy sẽ

góp phần tạo nên hứng thú hơn đối với mỗi giờ thực hành nói riêng và bộ môn nghề nói riêng

II Tổ chức dạy học trên một bài thực hành cụ thể.

Soạn giáo án bài 18 thực hành: sử dụng và bảo dưỡng quạt điện

A Mục tiêu:

Sau khi học xong bài này, HS đạt đựơc:

1 Kiến thức, kĩ năng

- Tháo và lắp được quạt điện

- Bảo dưỡng được quạt điện

- Biết được một số hư hỏng thường gặp và biện pháp khắc phục

2 Thái độ:

Yêu thích công việc kĩ thuật, tuân thủ các qui trình và đảm bảo an toàn

B Chuẩn bị :

1 Giáo viên:

a Nội dung

- Tìm hiểu một số loại quạt điện thông dụng

- Tháo, lắp quạt điện

- Tìm hiểu nguyên lí mạch điều khiển động cơ một pha quạt điện

- Sử dụng và bảo dưỡng quạt điện

b Thiết bị dạy học

- 1 Quạt bàn 220V loại động cơ một pha chạy tụ

- 1 Quạt bàn 220V loại động cơ vòng chập

- Bút thử điện, vạn năng kế

- Kìm, tua vít, một số cờ lê

2 Học sinh:

- Các kiến thức đã học trong chương

C Tiến trình dạy học:

Bước 1: Kiểm tra sĩ số, tác phong học sinh, ổn định lớp

Bước 2: Kiểm tra bài cũ (Kiểm tra xen kẽ trong nội dung bài mới)

Bước 3: Nội dung bài mới.