Hiện nay có rất nhiều PPDH phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của HS như: Phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề; phương pháp đàm thoại phát hiện; PPDH tự học; phương pháp khám phá … Trong đó, PPDH khám phá được coi là một trong những PPDH tích cực có hiệu quả và dễ vận dụng, phù hợp với yêu cầu đổi mới trong nhà trường phổ thông. Với phương pháp này, HS tự khám phá ra các tri thức khoa học thông qua con đường nhận thức, từ kinh nghiệm của bản thân thông qua hoạt động hợp tác với bạn đã hình thành tri thức có tính chất xã hội của cộng đồng lớp học, GV kết luận về cuộc đối thoại, đưa ra nội dung của vấn đề, làm cơ sở cho HS tự kiểm tra, tự điều chỉnh tri thức của bản thân tiếp cận với tri thức khoa học của nhân loại. Điều đó sẽ làm cho người học cảm thấy hứng thú và sẽ kích thích được sự tìm tòi kiến thức mới của người học. Hơn nữa, phương pháp này được áp dụng một cách linh hoạt và có hiệu quả trong bất kì môn học nào, trong đó có môn Toán học. Toán học được coi là một khoa học có nhiều ứng dụng thực tiễn, làm cơ sở vận dụng trong nhiều ngành khoa học kỹ thuật và trong đời sống. Việc học môn Toán góp phần rất lớn vào quá trình rèn luyện trí óc giúp con người phát triển tư duy logic, trí thông minh, tính sáng tạo. Tuy nhiên việc học tập môn Toán không phải là việc dễ dàng bởi đặc thù của môn Toán có tính khái quát, tính trừu tượng, tính logic... Chương Tổ hợp, Xác suất trong SGK Đại số và giải tích lớp 11 là một chương khá thú vị liên quan đến thực tế cuộc sống, nhưng lại là kiến thức không dễ đối với HS. Nhiều HS học tập chương này khá khó khăn. Các em thường áp dụng làm bài toán dạng này rất máy móc, nếu gặp bài toán lạ là không biết cách xử lý. HS thiếu tính chủ động trong việc tiếp thu kiến thức. Vì vậy kiến thức dễ quên, kết quả học tập của các em chưa cao. Vậy làm thế nào để HS học tốt hơn phần kiến thức này? Là một GV trung học phổ thông, với niềm say mê nghề nghiệp và rất tâm đắc với PPDH khám phá, tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Dạy học khám phá chủ đề Tổ hợp, Xác suất lớp 11 Trung học phổ thông.”
Trang 1PHẦN 1: MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài.
Giáo dục Việt Nam đang tập trung đổi mới, hướng tới một nền giáo dục đào tạo conngười phát triển toàn diện, đáp ứng các yêu cầu của xã hội Theo Nghị quyết 29, Hội nghịTrung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện về Giáo dục và Đào tạo nêu rõ “Tiếptục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của Giáo dục, Đào tạo theo hướng coitrọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học” Chính vì vậy cần phải có sự cải tiến,đổi mới nội dung, chương trình, PPDH, phương pháp kiểm tra đánh giá sao cho HS có thểlĩnh hội được những thông tin cơ bản nhất, thiết thực nhất để có thể đáp ứng được yêu cầucủa xã hội và thời đại
Hiện nay có rất nhiều PPDH phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của HS như:Phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề; phương pháp đàm thoại phát hiện; PPDH tựhọc; phương pháp khám phá … Trong đó, PPDH khám phá được coi là một trong nhữngPPDH tích cực có hiệu quả và dễ vận dụng, phù hợp với yêu cầu đổi mới trong nhà trườngphổ thông Với phương pháp này, HS tự khám phá ra các tri thức khoa học thông qua conđường nhận thức, từ kinh nghiệm của bản thân thông qua hoạt động hợp tác với bạn đã hìnhthành tri thức có tính chất xã hội của cộng đồng lớp học, GV kết luận về cuộc đối thoại, đưa
ra nội dung của vấn đề, làm cơ sở cho HS tự kiểm tra, tự điều chỉnh tri thức của bản thântiếp cận với tri thức khoa học của nhân loại Điều đó sẽ làm cho người học cảm thấy hứngthú và sẽ kích thích được sự tìm tòi kiến thức mới của người học Hơn nữa, phương phápnày được áp dụng một cách linh hoạt và có hiệu quả trong bất kì môn học nào, trong đó cómôn Toán học
Toán học được coi là một khoa học có nhiều ứng dụng thực tiễn, làm cơ sở vận dụngtrong nhiều ngành khoa học kỹ thuật và trong đời sống Việc học môn Toán góp phần rất lớnvào quá trình rèn luyện trí óc giúp con người phát triển tư duy logic, trí thông minh, tínhsáng tạo Tuy nhiên việc học tập môn Toán không phải là việc dễ dàng bởi đặc thù của mônToán có tính khái quát, tính trừu tượng, tính logic
Chương Tổ hợp, Xác suất trong SGK Đại số và giải tích lớp 11 là một chương kháthú vị liên quan đến thực tế cuộc sống, nhưng lại là kiến thức không dễ đối với HS Nhiều
HS học tập chương này khá khó khăn Các em thường áp dụng làm bài toán dạng này rấtmáy móc, nếu gặp bài toán lạ là không biết cách xử lý HS thiếu tính chủ động trong việctiếp thu kiến thức Vì vậy kiến thức dễ quên, kết quả học tập của các em chưa cao Vậy làm
Trang 2thế nào để HS học tốt hơn phần kiến thức này? Là một GV trung học phổ thông, với niềmsay mê nghề nghiệp và rất tâm đắc với PPDH khám phá, tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Dạyhọc khám phá chủ đề Tổ hợp, Xác suất lớp 11 Trung học phổ thông.”
2 Mục tiêu nghiên cứu
Vận dụng PPDH khám phá để dạy học chủ đề Tổ hợp, Xác suất cho HS lớp 11 nhằmphát huy tính tích cực chủ động của HS và nâng cao hiệu quả giảng dạy nội dung này
3 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về phương pháp dạy học khám phá
- Nghiên cứu chương trình, mục đích yêu cầu dạy học chủ đề Tổ hợp, Xác suất lớp
11 THPT
- Khảo sát thực trạng giảng dạy và học tập về chủ đề Tổ hợp, Xác suất lớp 11 tạitrường THPT Thanh Ba, huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ
4 Giả thuyết khoa học
Nếu vận dụng PPDH khám phá trong dạy học chủ đề Tổ hợp, Xác suất lớp 11 HS sẽtích cực chủ động hơn trong học tập, nắm vững được hơn các kiến thức chủ đề Tổ hợp, Xácsuất góp phần đổi mới và nâng cao hiệu quả trong dạy học chủ đề này
5 Đối tượng nghiên cứu
Việc học tập môn Toán trong chủ đề Tổ hợp, Xác suất của HS lớp 11
6 Phạm vi nghiên cứu
Quá trình dạy học học chủ đề Tổ hợp, Xác suất lớp 11 có vận dụng PPDH khám phácho HS tại tỉnh Phú Thọ
7 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu về phương pháp dạy học tích cực,phương pháp dạy học khám phá, những kiến thức về Tổ hợp Xác suất lớp 11 thông qua cáctài liệu bài báo khoa học, luận án, luận văn, giáo trình trong và ngoài nước
- Phương pháp điều tra: Quan sát, thăm dò thực trạng của học sinh lớp 11 để nắm bắtđược những khó khăn, những nhu cầu đổi mới của dạy và học về chủ đề Tổ hợp, Xác suất
- Phương pháp thực nghiệm: Tổ chức dạy thực nghiệm các giáo án có sử dụngphương pháp dạy học khám phá tại một số lớp nhằm kiểm nghiệm hiệu quả và tính khả thicủa những đề xuất
- Phương pháp thống kê: Xử lí số liệu thu được sau quá trình thực nghiệm sư phạmnhằm đưa ra kết luận về sự tin cậy của những kết quả thực nghiệm
Trang 38 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
- Xây dựng được các tình huống khám phá trong chủ đề Tổ hợp, Xác suất lớp 11 THPT
- Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo, giúp GV thực hiện nhiệm vụ đổi mới giáo dục ở trường phổ thông
Trang 4PHẦN 2: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.1 Cơ sở lý luận
1.1.1 Định hướng đổi mới phương pháp dạy học
1.1.1.1 Phương pháp dạy học
a Quan niệm về phương pháp dạy học
Theo tác giả Nguyễn Bá Kim [15]: “PPDH là cách thức hoạt động và giao lưu củathầy gây nên những hoạt động và giao lưu cần thiết của trò nhằm đạt được mục tiêu dạyhọc PPDH liên hệ với quá trình dạy học trong đó việc dạy (hoạt động và giao lưu của thầy)điều khiển việc học (hoạt động và giao lưu của trò)”
Theo tác giả Thái Duy Tuyên [25]: có nhiều định nghĩa khác về PPDH, có thể tóm tắttrong 3 dạng cơ bản như sau:
+ Theo quan điểm điều khiển học, phương pháp là cách thức tổ chức hoạt động nhậnthức của HS và điều khiển hoạt động này
+ Theo quan điểm logic, phương pháp là những thủ thuật logic được sử dụng để giúp
HS nắm được kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo một cách tự giác
+ Theo bản chất của nội dung, phương pháp là sự vận động của nội dung dạy học
b Đặc điểm của các phương pháp dạy học.
Theo tác giả Nguyễn Bá Kim [15],
Theo tác giả Nguyễn Bá Kim [15],
-“ Vai trò của hoạt động của thầy và của trò” Hoạt động của thầy gây nên hoạt động
của trò, do đó hai hoạt động này không độc lập với nhau
- “Tính khái quát của phương pháp” PPDH không phải là bản thân hoạt động và giao
lưu của từng GV ở từng trường hợp được xem xét riêng lẻ, cụ thể PPDH là hình ảnh khái
quát những hoạt động và giao lưu nào đó của người thầy Do PPDH có tính khái quát mà nó
có thể chuyển từ trường hợp này sang trường hợp khác
- “Chức năng phương tiện tư tưởng của phương pháp” PPDH là phương tiện để đạt
được mục tiêu dạy học PPDH là phương diện tư tưởng còn phương tiện dạy học là phươngdiện vật chất
1.1.1.2 Định hướng đổi mới phương pháp dạy học
Theo tác giả Phó Đức Hòa [10], “PPDH tích cực là một thuật ngữ rút gọn, được dùng
ở nhiều nước để chỉ những phương pháp giáo dục, dạy học theo hướng phát huy tính tích
Trang 5cực, chủ động, sáng tạo của người học”.
Đổi mới PPDH cần có những yêu cầu cụ thể sau:
- Giáo viên khai thác các hoạt động của HS, tạo nhiều hoạt động cho HS học tập
- Giáo viên khai thác và sử dụng nhiều loại tư liệu trong dạy học và cho phép HS sửdụng các tư liệu này một cách độc lập hoặc theo nhóm
- Các hoạt động học tập của HS được cá nhân thực hiện trong các nhóm nhỏ
- Phần thảo luận của HS tương đương, thậm chí nhiều hơn phần giảng của thầy giáo.
Do đó, đổi mới PPDH không phải là sự thay thế hoàn toàn hoặc gạt bỏ đi một phầnnhững phương pháp truyền thống quen thuộc đã tồn tại từ rất lâu tới hiện tại bằng nhữngPPDH mới khác, ở đây thực chất chúng ta phải hiểu lại cho đúng cách làm, cách thức tiếnhành các PPDH, linh hoạt sáng tạo trong sử dụng ở những hoàn cảnh và tình huống khácnhau, quan trọng là để PPDH này có tác động tích cực đến người học
Đặc trưng của các phương pháp dạy học tích cực.
Theo các tài liệu dạy và học tích cực của tác giả Nguyễn Lăng Bình [2], Trần BáHoành [10], đặc trưng cơ bản của PPDH tích cực hiện nay là:
- “Dạy và học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của HS.”
Trong PPDH tích cực, GV tổ chức và chỉ đạo, thông qua đó người học sẽ được cuốnhút vào các hoạt động học tập Người học được “tự lực khám phá những điều mình chưa rõchứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức đã được GV sắp đặt
- “Dạy và học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học.”
Phương pháp tự học là một trong các phương pháp dạy học tích cực, là phương phápthen chốt, cốt lõi Nếu người học có được ý chí tự học thì sẽ tạo cho họ lòng đam mê họchỏi, khơi dậy nội lực vốn có trong mỗi con người, kết quả học tập sẽ được nâng cao
- “Tăng cường học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác.”
Do trình độ kiến thức, tư duy của HS không đồng đều nên buộc phải chấp nhận sựphân hóa về cường độ, tiến độ hoàn thành nhiệm vụ học tập khi áp dụng phương pháp tíchcực Áp dụng phương pháp tích cực ở trình độ càng cao thì sự phân hóa càng lớn
- “Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò.”
Trong PPDH tích cực, HS phát triển kĩ năng tự đánh giá để tự điều chỉnh cách học
Do đó, GV cần tạo điều kiện thuận lợi để HS được tham gia đánh giá lẫn nhau Tự đánh giáđúng và điều chỉnh hoạt động kịp thời là năng lực rất cần cho sự thành đạt trong cuộc sống
mà nhà trường phải trang bị cho HS Việc kiểm tra, đánh giá không thể dừng lại ở yêu cầu
Trang 6tái hiện các kiến thức, lặp lại các kĩ năng đã học mà phải khuyến khích trí thông minh, ócsáng tạo trong việc giải quyết những tình huống thực tế.
1.1.2 Phương pháp dạy học khám phá
1.1.2.1 Khái niệm dạy học khám phá
Theo từ điển Anh – Việt [26]: “Discover” là khám phá ra, phát hiện ra, tìm ra, nhận
ra, để lộ ra, bộc lộ ra, phơi bày ra; là xác định sự tồn tại, sự hiện diện, một thực tế; là tìmthấy cái mong muốn; thực hiện một tìm kiếm mới
Các nhà tâm lí học chỉ ra rằng, khám phá là một dạng hoạt động quan trọng của loàingười, nhờ có hoạt động khám phá mà loài người mới có thể tồn tại và phát triển một cáchphồn vinh như ngày nay Vì vậy, các nhà giáo dục muốn đưa hoạt động khám phá vàotrường phổ thông như là một dạng hoạt động thường xuyên của HS trong nhà trường
Theo từ điển Việt – Việt [26], phát hiện là tìm ra cái chưa biết, khám phá ra cái ẩngiấu, bí mật Sự khám phá là hành động phát hiện thường được hiểu theo nghĩa là sau mộtquá trình tìm kiếm sẽ thấy được một đồ vật hay sự vật bị che giấu hay chưa được thấy
Theo J.Bruner - nhà tâm lí học, giáo sư trường đại học Harvard, trích [18], học viênphải là người tự lực, tích cực tìm tòi, khám phá đối tượng học tập để hình thành cho mìnhcác nguyên tắc, các ý tưởng cơ bản từ các tình huống học tập cụ thể
Theo tác giả Bùi Văn Nghị [17]: “khám phá là quá trình hoạt động và tư duy có thểbao gồm quan sát, phân tích, nhận định, đánh giá, nêu giả thiết, suy luận… nhằm đưa ranhững khái niệm, phát hiện ra những tính chất, quy luật trong các sự vật hiện tượng và cácmối liên hệ giữa chúng.”
Vậy, “dạy học khám phá là GV tổ chức HS học theo nhóm nhằm phát huy năng lựcgiải quyết vấn đề và tự học cho HS; HS tiếp thu các tri thức khoa học thông qua con đườngnhận thức từ tri thức của bản thân thông qua hoạt động hợp tác với bạn đã hình thành trithức có tính chất xã hội của cộng đồng lớp học GV kết luận về cuộc đối thoại, đưa ra nộidung của vấn đề, làm cơ sở cho HS tự kiểm tra, tự điều chỉnh tri thức của bản thân tiếp cậnvới tri thức khoa học của nhân loại HS có khả năng tự điều chỉnh nhận thức góp phần tăngcường tính mềm dẻo trong tư duy và năng lực tự học Ðó chính là nhân tố quyết định sựphát triển bản thân người học.”
1.1.2.2 Đặc trưng của dạy học khám phá
Phương pháp dạy học khám phá có những đặc trưng cơ bản [13] sau đây:
Trang 7- Phương pháp dạy học khám phá chỉ nhằm giúp HS chiếm lĩnh một số tri thức màloài người đã phát hiện được.
- Trong phương pháp dạy học khám phá, HS thường trả lời, giải đáp những câu hỏihoặc những yêu cầu hành động, từ đó xuất hiện con đường dẫn đến tri thức
- Mục đích của PPDH khám phá không chỉ là làm cho HS lĩnh hội sâu sắc những trithức của môn học, mà quan trọng hơn là trang bị cho họ những thủ pháp suy nghĩ, nhữngcách thức phát hiện và giải quyết vấn đề mang tính độc lập, sáng tạo
- Trong dạy học khám phá, các hoạt động khám phá của HS thường được tổ chứctheo nhóm, mà mỗi thành viên của nhóm đều tích cực tham gia trả lời câu hỏi của GV, bổsung các câu trả lời của bạn và cùng tham gia vào quá trình đánh giá kết quả học tập
1.1.2.4 Ưu, nhược điểm của phương pháp dạy học khám phá
Ưu điểm của PPDH khám phá [16]:
- Nhu cầu học tập của HS được tăng lên do hoạt động học của người học được coi là
công việc của bản thân hơn là công việc của GV
- Học sinh có thể giải quyết thành công các nhiệm vụ học tập, đây là động cơ kíchthích trực tiếp lòng đam mê học tập của HS Từ đó phát huy được tính tích cực, sáng tạo của
HS trong quá trình học tập
- Trong quá trình học tập, HS được thường xuyên hoạt động, giải quyết các vấn đềnhỏ vừa sức đó chính là phương thức để HS phát triển tính năng động trong tư duy, nhanhnhạy tiếp cận và giải quyết tình huống
- Phương pháp dạy học khám phá giúp HS giải quyết thành công các vấn đề, là động
cơ trí tuệ kích thích trực tiếp lòng ham mê học tập của HS Ðó chính là động lực của quátrình dạy học
- HS được tham gia hoạt động nhóm, trao đổi giao lưu, hợp tác với bạn trong quátrình học tập, tự đánh giá, tự điều chỉnh vốn tri thức của bản thân là cơ sở hình thànhphương pháp tự học Ðó chính là động lực thúc đẩy sự phát triển bền vững của mỗi cá nhântrong cuộc sống
Trang 8- Giải quyết các vấn đề nhỏ vừa sức của HS được tổ chức thường xuyên trong quátrình học tập, là phương thức để HS tiếp cận với kiểu dạy học hình thành và giải quyết cácvấn đề có nội dung khái quát rộng hơn Ðối thoại trò trò, trò thầy đã tạo ra bầu không khíhọc tập sôi nổi, tích cực và góp phần hình thành mối quan hệ giao tiếp trong cộng đồng xãhội.
Nhược điểm của phương pháp dạy học khám phá
- Học sinh phải có kiến thức, kĩ năng cần thiết để thực hiện các nhiệm vụ mang tínhkhám phá, tìm ra tri thức mới
- Người GV phải có kiến thức, nghiệp vụ vững vàng, có sự chuẩn bị bài giảng côngphu Trong quá trình khám phá của HS thường nảy sinh những tình huống, những khám phángoài dự kiến của GV, đòi hỏi sự linh hoạt trong xử lí các tình huống của người GV – ngườidẫn đường
- Do thời gian của quá trình khám phá ra kiến thức mới cần khá nhiều nên tùy thuộcvào từng nội dung bài học, mục tiêu dạy học và sự phân phối thời gian dạy học mới có thể
- Đối với các giờ dạy lý thuyết, HS rất thích thú với các tình huống GV đặt vấn đề, đa
số các bài toán đều gần gũi thiết thực với đời sống
- Giáo viên đưa các ví dụ thực tế tạo không khí học tập sôi nổi trong lớp học
- Giáo viên đưa các ví dụ thực tế tạo không khí học tập sôi nổi trong lớp học
Khó khăn
- Khi học định nghĩa và cách xây dựng công thức tính số chỉnh hợp, tổ hợp thì thấytrừu tượng, nhiều em HS chưa phân biệt được sự khác nhau giữa tổ hợp và chỉnh hợp
Trang 9- Học sinh có học lực yếu kém thường nhầm lẫn 2 qui tắc đếm trong quá trình làmbài tập
- Khi trình bày lời giải, diễn đạt ý thì HS thường lúng túng
- Một số GV có ít kinh nghiệm dạy học phần xác suất, hơn nữa việc dạy và học xácsuất cần tư duy mới, cần có thời gian tích lũy dần
- Việc học toán xác suất liên hệ chặt chẽ với các kiến thức phần tổ hợp đã học trước,
HS nhận thức chưa tốt phần tổ hợp thì khó để tiếp cận được phần xác suất
Tiểu kết chương 1 Trong chương 1, luận văn đã nêu được cơ sở lý luận về PPDH,
định hướng đổi mới PPDH, cơ sở lý luận về PPDH khám phá Điều cơ bản trong PPDHkhám phá là GV tổ chức cho HS học theo nhóm nhằm phát huy năng lực giải quyết vấn đề
và tự học của HS Thông qua đó chúng ta cũng biết được các hình thức cũng như những ưu,nhược điểm của PPDH khám phá
Để vận dụng được PPDH khám phá trong môn Toán, đặc biệt là chủ đề Tổ hợp, Xácsuất lớp 11 thì GV cần gợi cho HS phát hiện những hoạt động tương thích với nội dung,phân tích được một hoạt động thành những hoạt động thành phần, cần sàng lọc những hoạtđộng đã phát hiện được để tập trung vào một số mục đích nhất định Qua việc tìm hiểu thựctiễn việc dạy học chủ đề Tổ hợp, Xác suất lớp 11 ở trường phổ thông, chúng tôi nhận thấycòn nhiều hạn chế về khả năng khám phá của HS, đồng thời nhiều GV chưa chú trọng vàoPPDH tích cực này Việc vận dụng PPDH khám phá trong việc dạy học chủ đề Tổ hợp, Xácsuất lớp 11 ở trường phổ thông sẽ phát huy tính tích cực, sáng tạo của HS, góp phần nângcao chất lượng dạy và học
Trang 10CHƯƠNG II: VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC KHÁM PHÁ VÀO CHỦ ĐỀ
TỔ HỢP, XÁC SUẤT LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 2.1 Định hướng vận dụng dạy học khám phá
- Học sinh phải đạt chuẩn kiến thức kĩ năng
- Ưu tiên những ví dụ, những nội dung gắn với thực tế HS có những kiến thức, kĩnăng toán học phổ thông, cơ bản, thiết yếu; phát triển khả năng giải quyết vấn đề có tínhtích hợp liên môn giữa môn Toán và các môn học khác như Vật lí, Hoá học, Sinh học, Địa
lí, Tin học, Công nghệ, ; tạo cơ hội để HS được trải nghiệm, áp dụng toán học vào đời sốngthực tế
- Tổ chức cho HS tự hoạt động, hoạt động hợp tác để khám phá ra kiến thức mới.Giúp HS hình thành và phát triển những phẩm chất chung và những phẩm chất đặc thù
mà giáo dục toán học đem lại: tính kỉ luật, kiên trì, chủ động, linh hoạt; độc lập, hợp tác;thói quen tự học, hứng thú và niềm tin trong học toán
2.2 Xây dựng một số nhiệm vụ khám phá chủ để Tổ hợp, Xác suất lớp 11 Trung học phổ thông.
2.2.1 Xây dựng một số nhiệm vụ khám phá cho bài 1: Quy tắc đếm
NVKP 1.1:
Mục tiêu:
Kiến thức: Học sinh nhận biết và phân biệt được quy tắc cộng, quy tắc nhân
Kĩ năng:
- Học sinh áp dụng được quy tắc cộng, quy tắc nhân vào giải bài toán
- Lựa chọn được dùng quy tắc cộng hay quy tắc nhân trong tình huống thực tế
2) a) Một công việc được hoàn thành bởi một trong hai hành động: Hành động một có m
cách, hành động hai có n cách không trùng với bất kì cách nào của hành động một Hỏi có
bao nhiêu cách để hoàn thành công việc?
Trang 11b) Một công việc được hoàn thành bởi hai hành động liên tiếp: Hành động một có m cách, hành động hai có n cách Hỏi có bao nhiêu cách để hoàn thành công việc?
2) a) Một công việc được hoàn thành bởi hai công đoạn: Công đoạn một có m cách, công
đoạn hai có n cách Hỏi có bao nhiêu cách để hoàn thành công việc?
b) Một công việc được hoàn thành sau hai công đoạn: Công đoạn một có m cách, công đoạn hai có n cách Hỏi có bao nhiêu cách để hoàn thành công việc?
Học sinh chuẩn bị giấy màu cắt thành 6 thẻ bài màu trắng đánh số từ 1 đến 6, ba thẻ bài màuđen đánh số từ 7 đến 9; hộp giấy đựng các thẻ bài
Tình huống khám phá:
Tình huống 1: Học sinh tham gia trò chơi lựa chọn thẻ bài và trả lời câu hỏi:
1) Có bao nhiêu cách chọn một trong các thẻ bài trong hộp?
2) Có bao nhiêu cách chọn 2 thẻ bài khác màu?
Tình huống 2: Học sinh hoạt động nhóm để giải các bài tập trong phiếu học tập.
- Học sinh áp dụng được quy tắc cộng, quy tắc nhân vào giải bài toán
- Lựa chọn được dùng quy tắc cộng hay quy tắc nhân trong tình huống thực tế
Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị nhiều phiếu học tập, mỗi phiếu có một bài tập đựng trong
hộp giấy
1) Một lớp có 5 học sinh nam và 20 học sinh nữ, em nào cũng có năng khiếu về môn bóng
bàn Hỏi:
a) Có bao nhiêu cách chọn một học sinh của lớp tham gia thi đấu bóng bàn?
b) Có bao nhiêu cách chọn một học sinh nam, một học sinh nữ của lớp tham gia thi đấubóng bàn?
Trang 122) Một trường THPT có 240 học sinh khối 12, 230 học sinh khối 11, 250 học sinh khối 10.
Hỏi:
a) Có bao nhiêu cách chọn một học sinh để tham gia dự thi kể chuyện về Bác Hồ tại huyện?b) Có bao nhiêu cách chọn ba học sinh của cả ba khối để tham gia dự thi kể chuyện về Bác
Hồ tại huyện?
3) Con đường từ nhà em đến trường phải qua một cây cầu Có 3 con đường từ nhà đến cầu,
có 4 con đường đi từ cầu đến trường Hỏi:
a) Có bao nhiêu cách chọn đường đi từ nhà đến trường, bắt buộc phải qua cầu?
b) Có bao nhiêu cách chọn đường đi từ nhà đến trường rồi về nhà không đi con đường cũ?
4) Có ba kiểu mặt đồng hồ đeo tay (vuông, tròn, elip) và bốn kiểu dây (kim loại, da, vải và
nhựa) Hỏi có bao nhiêu cách chọn một chiếc đồng hồ gồm một mặt và một dây? [7 tr46]
Tình huống khám phá: Học sinh tham gia trò chơi bốc thăm lựa chọn phiếu học tập và trả
lời câu hỏi
2.2.2 Xây dựng một số nhiệm vụ khám phá cho bài 2: Hoán vị - Chỉnh hợp – Tổ hợp.
NVKP 2.1:
Mục tiêu:
Kiến thức: Học sinh nhận biết, hiểu được khái niệm hoán vị
Kĩ năng:
- Học sinh áp dụng được khái niệm hoán vị vào giải bài toán
- Lựa chọn được dùng khái niệm hoán vị hay các quy tắc đếm khác trong tình huống thực tế
Chuẩn bị:
Học sinh: Lớp chia 4 nhóm, mỗi nhóm chuẩn bị 4 cái bút khác nhau và 4 hộp giấy đựng bút
khác nhau
Tình huống khám phá: Giáo viên cho học sinh quan sát đồ vật đã chuẩn bị sẵn, đặt ra câu
hỏi cho cả lớp: Có bao nhiêu cách sắp xếp 4 cái bút khác nhau vào 4 hộp giấy khác nhau?(mỗi hộp xếp 1 bút) Sau đó yêu cầu học sinh hợp tác nhóm rồi đại diện từng nhóm lên thựchiện cách xếp bút vào hộp và phân tích, đánh giá kết quả