Khảo nghiệm nhận thức về tính cần thiết và khả thi của các biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên ở trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội .... Thực t
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN XUÂN THỨC
HÀ NỘI - 2019
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Để thực hiện đề tài này tác giả đã trải qua hai năm học tập tại trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thiện luận văn, tác giả đã nhận được sự động viên, khuyến khích
và tạo điều kiện giúp đỡ nhiệt tình từ nhiều thầy cô giáo, đồng nghiệp, gia đình và bạn bè
Tác giả xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, các giảng viên và chuyên viên phụ trách khóa đào tạo đã tạo điều kiện thuận lợi cho các học viên trong học tập, tổ chức giảng dạy các học phần nghiêm túc, cung cấp các tri thức khoa học cần thiết giúp tất cả các học viên trong đó có tác giả thực hiện luận văn
Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Nguyễn Xuân
Thức - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, người hướng dẫn khoa học, đã tận
tình chỉ bảo, giúp đỡ, góp ý, định hướng cho tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận văn
Tác giả xin chân thành cảm ơn các đồng chí lãnh đạo, các chuyên viên
Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội; cán bộ quản lý, giáo viên Trường Trung cấp
sư phạm Mẫu giáo - Nhà trẻ Hà Nội; cán bộ quản lý, giáo viên Trường Mầm non Thực hành Linh Đàm đã tận tình giúp đỡ tác giả trong quá trình thu thập
dữ liệu phục vụ cho nghiên cứu, cùng chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ tác giả hoàn thành luận văn đúng thời hạn
Mặc dù đã có nhiều cố gắng song luận văn khó tránh khỏi những hạn chế Tác giả kính mong nhận được những ý kiến đóng góp của quý thầy, cô, các nhà khoa học và những người quan tâm để giúp đề tài thêm hoàn thiện và
có giá trị thiết thực, cũng như giúp tác giả có được các bài học quí báu trong chặng đường tiếp theo
Xin trân trọng cảm ơn !
Hà Nội, tháng 9 năm 2019
Tác giả luận văn
Vũ Nguyệt Ánh
Trang 4TP : Thành phố UBND : Ủy ban nhân dân
Trang 5MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN i
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ii
DANH MỤC BẢNG SỐ viii
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ x
MỞ ĐẦU 1
1 Lí do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu đề tài 2
3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 2
4 Câu hỏi nghiên cứu 2
5 Giả thuyết khoa học 2
6 Nhiệm vụ nghiên cứu 3
7 Phạm vi nghiên cứu 3
8 Phương pháp nghiên cứu 3
9 Cấu trúc luận văn 4
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC CHUYÊN MÔN CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG MẦM NON THỰC HÀNH 5 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 5
1.1.1 Các công trình nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên 5
1.1.2 Các nghiên cứu về tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 6
1.1.3 Nhận xét các công trình nghiên cứu đi trước và xác định nội dung nghiên cứu của luận văn 8
1.2 Giáo viên mầm non và năng lực chuyên môn của giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp 9
1.2.1 Giáo viên mầm non 9
1.2.2 Năng lực chuyên môn của giáo viên mầm non căn cứ theo chuẩn nghề nghiệp 12
1.3 Bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 15
Trang 61.3.1 Khái niệm bồi dưỡng và bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo
viên mầm non 15
1.3.2 Mục tiêu, nội dung, hình thức, phương pháp bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non 16
1.4 Tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 21
1.4.1 Vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn của người hiệu trưởng, người giáo viên trong nhà trường mầm non 21
1.4.2 Khái niệm tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 23
1.4.3 Tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non theo tiếp cận chu trình 24
1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 28
1.5.1 Các yếu tố bên trong thuộc về nhà trường mầm non 28
1.5.2 Yếu tố khách quan bên ngoài nhà trường mầm non 29
Kết luận chương 1 30
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC CHUYÊN MÔN CHO GIÁO VIÊN Ở TRƯỜNG MẦM NON THỰC HÀNH LINH ĐÀM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 32
2.1 Khái quát về trường mầm non thực hành Linh Đàm, TP Hà Nội 32
2.1.1 Đôi nét trường mầm non thực hành Linh Đàm 32
2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ 32
2.1.3 Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh nhà trường 33
2.1.4 Thuận lợi 34
2.1.5 Khó khăn 34
2.1.6 Kết quả giáo dục của trường mầm non thực hành 35
2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên ở trường mầm non thực hành Linh Đàm thành phố Hà Nội 36 2.2.1 Mục đích khảo sát 36
Trang 72.2.2 Nội dung khảo sát 36 2.2.3 Phương pháp khảo sát 37 2.2.4 Cách cho điểm và thang đánh giá 37 2.3 Thực trạng hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội 38 2.3.1 Thực trạng thực hiện mục tiêu bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 38 2.3.2 Thực trạng thực hiện nội dung bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 39 2.3.3 Thực trạng thực hiện hình thức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 41 2.3.4 Thực trạng thực hiện phương pháp bồi dưỡng năng lực chuyên môn 43 2.3.5 Thuận lợi và khó khăn khi tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 45 2.4 Thực trạng tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội 46 2.4.1 Tổ chức xác định nhu cầu bồi dưỡng năng lực chuyên môn của giáo viên mầm non 46 2.4.2 Lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 47 2.4.3 Tổ chức nhân sự và tổ chức hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn của giáo viên mầm non 49 2.4.4 Chỉ đạo bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 50 2.4.5 Kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 51 2.5 Thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội 55
Trang 82.5.1 Thực trạng mức độ ảnh hưởng các yếu tố chủ quan bên trong nhà
trường mầm non 55
2.5.2 Thực trạng mức độ ảnh hưởng yếu tố khách quan bên ngoài nhà trường mầm non 57
2.6 Đánh giá chung thực trạng tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non thực hành Linh Đàm, TP Hà Nội 60
2.6.1 Thành công 60
2.6.2 Hạn chế 61
2.6.3 Nguyên nhân 61
Kết luận chương 2 63
CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC CHUYÊN MÔN CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG MẦM NON THỰC HÀNH LINH ĐÀM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 64
3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên ở trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội 64
3.1.1 Đảm bảo bám sát mục tiêu giáo dục mầm non 64
3.1.2 Đảm bảo tính thực tiễn 64
3.1.3 Đảm bảo tính khả thi của các biện pháp đề xuất 65
3.1.4 Đảm bảo tính đồng bộ toàn diện 66
3.2 Biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội 66
3.2.1 Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý và giáo viên về bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 66
3.2.2 Chỉ đạo đổi mới xây dựng kế hoạch bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 69
3.2.3 Chỉ đạo đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non theo yêu cầu chuẩn nghề nghiệp 71
Trang 93.2.4 Tổ chức nhân lực tham gia bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non theo hướng giao trách nhiệm và tạo điều kiện hoạt
động 75
3.2.5 Tổ chức thi đua, khen thưởng tạo động lực cho giáo viên mầm non học tập, bồi dưỡng năng lực chuyên môn 79
3.2.6 Kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp 80
3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên ở trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội 84
3.4 Khảo nghiệm nhận thức về tính cần thiết và khả thi của các biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên ở trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội 86
3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 86
3.4.2 Phương pháp và cách cho điểm, thang đánh giá 87
3.4.3 Mẫu khảo nghiệm 87
3.4.4 Kết quả khảo nghiệm 87
Kết luận chương 3 93
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 95
1 Kết luận 95
2 Khuyến nghị 97
2.1 Với Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội 97
2.2 Với Tổ Mầm non- Phòng Giáo dục Đào tạo các quận 98
2.3 Với Ban Giám hiệu trường mầm non thực hành 98
2.4 Giáo viên trường mầm non thực hành 98
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 100 PHỤ LỤC
Trang 10DANH MỤC BẢNG SỐ
Bảng 2.1 Cách cho điểm và thang đánh giá 37 Bảng 2.2 Cách cho điểm và thang đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên 37 Bảng 2.3 Mẫu khách thể khảo sát thực trạng 38 Bảng 2.4 Đánh giá mức độ thực hiện các mục tiêu bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 38 Bảng 2.5 Đánh giá mức độ thực hiện các nội dung bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 39 Bảng 2.6 Đánh giá mức độ thực hiện các hình thức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 41 Bảng 2.7 Đánh giá mức độ thực hiện các phương pháp bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 43 Bảng 2.8 Đánh giá mức độ thực hiện bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 44 Bảng 2.9 Thuận lợi và khó khăn khi tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 45 Bảng 2.10 Đánh giá mức độ thực hiện xác định nhu cầu bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 46 Bảng 2.11 Đánh giá mức độ thực hiện lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 47 Bảng 2.12 Đánh giá mức độ thực hiện tổ chức nhân sự bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 49 Bảng 2.13 Đánh giá mức độ thực hiện chỉ đạo bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 50 Bảng 2.14 Đánh giá mức độ thực hiện kiểm tra việc thực hiện kế hoạch bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 52
Trang 11Bảng 2.15 Tổng hợp thực trạng tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 53 Bảng 2.16 Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố bên trong nhà trường mầm non đến tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 55 Bảng 2.17 Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố khách quan bên ngoài nhà trường mầm non đến tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 57 Bảng 2.18 Tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 59 Bảng 3.1 Cách cho điểm và thang đánh giá mức độ cần thiết và khả thi của các biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non thực hành 87 Bảng 3.2 Mẫu khách thể khảo nghiệm 87 Bảng 3.3 Thực trạng mức độ cần thiết của các biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 87 Bảng 3.4 Thực trạng mức độ khả thi của các biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 89 Bảng 3.5 Mối quan hệ giữa mức độ cần thiết và khả thi của các biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 91
Trang 12DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1 Đánh giá mức độ thực hiện bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 44 Biểu đồ 2.2 Tổng hợp thực trạng tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 54 Biểu đồ 2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non 59
Sơ đồ 3.1 Mối quan hệ giữa các biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non thực hành Linh Đàm 86 Biểu đồ 3.1 Thực trạng tính cần thiết và khả thi của các biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội 93
Trang 13MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
1.1 Xuất phát từ vai trò tổ chức của nhà quản lý đối với việc nâng cao
chất lượng bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non, từ đó nâng cao nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường mầm non Có thể nói rằng nâng cao chất lượng quản lý của các cấp quản lý trong nhà trường, sẽ nâng cao đựoc chất lượng bồi dưỡng chuyên môn, từ đó nâng cao chất lượng giáo viên mầm non và chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ trong trường mầm non Đặc biệt trong bối cảnh đổi mới giáo dục hướng đến sự phát triển kỹ năng, năng lực thì việc tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non theo hướng phát triển năng lực để hình thành kỹ năng và năng lực cho giáo viên là đúng hướng và vô cùng cần thiết trong giai đoạn hiện nay
1.2 Thực tiễn hoạt động bồi dưỡng chuyên môn và tổ chức bồi dưỡng
chuyên môn cho giáo viên trường mầm non thực hành Linh Đàm Thành phố
Hà Nội đứng trước yêu cầu đổi mới giáo dục còn bộc lộ các bất cập, hạn chế trong việc tổ chức bồi dưỡng chuyên môn, đánh giá công tác bồi dưỡng chuyên môn , từ đó hạn chế chất lượng bồi dưỡng, thực trạng trên đòi hỏi các nghiên cứu thực tiễn để giải quyết những hạn chế, bất cập để nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên mầm non của nhà trường
1.3 Trong lĩnh vực quản lý giáo dục đã có nhiều nghiên cứu về quản
lý, tổ chức bồi dưỡng giáo viên, giáo viên mầm non nhưng tổ chức bồi dưỡng giáo viên mầm non trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay đi sâu vào phát
triển năng lực cho giáo viên ở trường mầm non còn ít được nghiên cứu
Xuất phát từ các lý do trên đề tài “ Tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên
môn cho giáo viên trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội” được lựa chọn nghiên cứu đã xác định được điểm mới trong nghiên cứu
thuộc lĩnh vực giáo dục và góp phần nâng cao chất lượng giáo viên trong các trường mầm non và chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ trong nhà trường
Trang 142 Mục đích nghiên cứu đề tài
Trên cơ sở nghiên cứu cơ sở lý luận và thực trạng tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên ở trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố
Hà Nội, đề xuất biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên để nâng cao chất lượng giáo viên và chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ trong nhà trường mầm non
3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu
Hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non thực hành
3.2 Đối tượng nghiên cứu
Tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội
4 Câu hỏi nghiên cứu
- Làm thế nào để nâng cao chất lượng bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội ?
- Cơ sở khoa học của các biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên
môn cho giáo viên trường mầm non là gì?
5 Giả thuyết khoa học
Tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội đã đạt được kết quả nhất định trong giai đoạn vừa qua, nhưng trước yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non, tổ chức bồi dưỡng giáo viên trong nhà trường còn bộc lộ hạn chế trong việc xác định nhu cầu bồi dưỡng, nội dung bồi dưỡng, tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên từ đó chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ chưa đáp ứng tốt yêu cầu của xã hội và yêu cầu đổi mới giáo dục Đề xuất và thực hiện các biện
pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non : xác định các năng lực cần thiết cơ bản của giáo viên mầm non trong thời kỳ đổi
Trang 15mới giáo dục; tổ chức bồi dưỡng chuyên môn theo khung năng lực đã xác định sẽ nâng cao được chất lượng bồi dưỡng chuyên môn và chất lượng
giáo viên trong trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội
6 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Xác định cơ sở lý luận về tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non thực hành
- Khảo sát, phân tích thực trạng tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội
- Đề xuất biện pháp và tổ chức khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên ở trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội
7 Phạm vi nghiên cứu
- Chủ thể tổ chức bồi dưỡng: Hiệu trưởng trường mầm non Chủ thể phối hợp quản lý, các tổ trưởng chuyên môn và các lực lượng tham gia bồi dưỡng cho giáo viên mầm non
- Nghiên cứu bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trường mầm non theo hướng phát triển năng lực
- Tiếp cận chính trong luận văn: tiếp cận quản lý chu trình bồi dưỡng
- Địa bàn nghiên cứu: Trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội
- Đối tượng khảo sát: Cán bộ quản lý và giáo viên trong trường mầm non thực hành
- Thời gian lấy số liệu: Năm học 2018-2019
8 Phương pháp nghiên cứu
8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá, khái quát hoá vấn đề lý luận để xây dựng cơ sở lý luận về bồi dưỡng chuyên môn và tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trong trường mầm non theo hướng phát triển năng lực
Trang 168.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp điều tra viết; chuyên gia; trò chuyện (đàm thoại); quan sát; nghiên cứu sản phẩm hoạt động; thống kê toán học để thu thập số liệu
và xử lý số liệu về vấn đề chuyên môn, bồi dưỡng chuyên môn và tổ chức bồi
dưỡng chuyên môn cho giáo viên trong trường mầm non
9 Cấu trúc luận văn
Luận văn được cấu trúc bao gồm phần mở đầu, phần kết luận khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục và 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn
cho giáo viên trường mầm non thực hành
Chương 2: Thực trạng tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho
giáo viên ở trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội
Chương 3: Biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho
giáo viên ở trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội
Trang 17CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC CHUYÊN MÔN CHO GIÁO VIÊN TRƯỜNG MẦM NON THỰC HÀNH
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1 Các công trình nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên
Để nâng cao chất lượng giáo viên mầm non, trên bình diện lý luận và thực tiễn của giáo dục mầm non đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học
về năng lực chuyên môn và bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non của các nhà khoa học thuộc các lĩnh vực khoa học giáo dục khác nhau như: tâm lý học, giáo dục học có thể nêu lên một số công trình nghiên
cứu đăng tải trong các bài báo khoa học: Nguyễn Khải Hòa (2012) [21] Bồi dưỡng và phát triển năng lực nghề nghiệp của nhà giáo trong các cơ sở giáo dục phổ thông, Nguyễn Thanh Bình (2010) [4], Đổi mới quá trình bồi dưỡng giáo viên nhằm nâng cao hiệu quả bồi dưỡng; Các tác giả Phạm Thị Hằng (2005) [17], Một số vấn đề về đào tạo, bồi dưỡng giáo viên mầm non tại trường Đại học Hồng Đức - Thanh Hóa; Trần Thị Thanh Hồng (2005) [26], Một vài suy nghĩ về đào tạo giáo viên mầm non trong trường sư phạm hiện nay; Hồ Lam Hồng (2005) [24], Chất lượng đào tạo giáo viên mầm non dựa vào chuẩn; Nguyễn Thị Nhỏ (2005) [31], Chương trình chăm sóc - giáo dục mầm non đổi mới và vấn đề đào tạo, bồi dưỡng giáo viên mầm non Các bài
báo, báo cáo khoa học đã nêu lên thực tế một nội dung trong quản lý đội ngũ giáo viên mầm non là đào tạo bồi dưỡng giáo viên mầm non ở các trường sư phạm đối với đội ngũ giáo viên mầm non đang làm việc tại các trường mầm non Đánh giá chất lượng hiện có của giáo viên mầm non, công tác bồi dưỡng, nâng cao trình độ giáo viên mầm non, từ đó có các kiến nghị rất cụ thể về nội dung, chương trình bồi dưỡng, hình thức và phương pháp bồi dưỡng nhằm
Trang 18nâng bậc giáo viên mầm non đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục Có thể nêu ra một số bài báo công bố kết quả nghiên cứu sau:
- Trần Thị Thanh (2005), trong bài viết “Bàn về nhân cách người giáo viên mầm non đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non” [35] đã nêu ra
những kỹ năng chuyên môn của người GVMN, đó là việc: chẩn đoán được nhu cầu, phát hiện được khả năng, đánh giá phân loại trẻ; đáp ứng được nhu cầu cá nhân và khả năng phát triển của trẻ; đánh giá kết quả công tác chăm sóc giáo dục và nuôi dưỡng trẻ em; giải quyết các vấn đề nảy sinh trong thực tiễn chăm sóc, bảo vệ, giáo dục và nuôi dưỡng trẻ em
- Bài viết “Tính chuyên nghiệp trong phong cách làm việc của người giáo viên mầm non”, tác giả Đào Thanh Âm [2] cho rằng đặc thù công việc
của một người GVMN là luôn thể hiện các chức năng cơ bản đó là việc chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ thơ, lấy quan hệ tình cảm yêu thương mẫu tử làm yếu tố quyết định, vì vậy lòng yêu trẻ là phẩm chất đầu tiên trong nhân cách một giáo viên mầm non đích thực Bên cạnh đó tác giả cũng nêu lên những đề xuất giáo viên mầm non thời đại ngày nay như ngoài việc kế thừa những phẩm chất mang tính truyền thống giáo viên mầm non cần phải được đào tạo một cách bài bản; có kỹ năng chuyên môn: kỹ năng quản lý lớp học, kỹ năng
sử dụng ngoại ngữ, tin học đủ để đáp ứng yêu cầu công việc
- Nguyễn Thị Như Mai [30], “Nhận thức về sự cần thiết của sáng tạo trong nhân cách và thực trạng sáng tạo trong chăm sóc - giáo dục trẻ em của giáo viên mầm non” đã xác định một năng lực chuyên môn cần thiết cho nghề
nghiệp và đặc thù trong giai đoạn hiện nay - năng lực sáng tạo trong hoạt động chăm sóc và giáo dục trẻ
1.1.2 Các nghiên cứu về tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non
Các nghiên cứu về tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non thể hiện trong các bài báo khoa học, các luận văn thạc sĩ thuộc
Trang 19chuyên ngành giáo dục học và quản lý giáo dục Có thể kể ra một số kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học:
Vũ Thị Minh Hà (2008) [16], Biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên mầm non Hà Nội; Nguyễn Văn Hiếu (2015) [20], Quản lý bồi dưỡng giáo viên mầm non huyện Thủy Nguyên, Hải Phòng theo chuẩn nghề nghiệp; Cao Xuân Hoàng (2013) [22], Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên mầm non huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên; Nguyễn Thị Hồng Trang (2014) [36], Quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên mầm non công lập quận Ba Đình, thành phố Hà Nội Có thể nêu ra một
số kết quả nghiên cứu: Nguyễn Hữu Lê Huyên (2011) [29] với đề tài“Thực trạng công tác quản lý việc bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên ở một số trường mầm non thành phố Hồ Chí Minh”, đã chỉ ra thực trạng về trình độ
chuyên môn của các giáo viên mầm non Với nhiều loại hình đào tạo nhưng năng lực thực tế của giáo viên chưa tương thích với trình độ đào tạo Căn cứ kết quả khảo sát thực trạng quản lý bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên ở trường mầm non, qua đó đề xuất các biện pháp cải tiến về thực trạng công tác quản lý, bồi dưỡng chuyên môn cho GVMN tại TP Hồ Chí Minh
Phan Thị Hán Huệ (2010) [27], qua nghiên cứu đề tài “Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực sư phạm cho giáo viên mầm non huyện Châu Đức, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu”, đã luận giải các phạm trù về GVMN cũng như luận
giải về năng lực sư phạm của GVMN Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, tác giả đã đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực sư phạm cho giáo viên mầm non huyện châu Đức, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu Kết quả nghiên cứu đã cho phép đánh giá về tính cần thiết và khả thi cao của các biện pháp quản lý đề xuất trong luận văn
Phan Thị Thảo Hương (2003) [28] với đề tài: “Các biện pháp quản lý chương trình bồi dưỡng giáo viên mầm non nhằm nâng cao chất lượng giáo dục mầm non” Qua việc nghiên cứu đề tài đã hệ thống hóa được những vấn
Trang 20đề lý luận liên quan đến quản lý giáo dục cũng như quản lý chương trình bồi dưỡng cho giáo viên mầm non Tác giả khảo sát 02 trường mầm non trên địa bàn Hà Nội để thấy được vị trí, vai trò của bồi dưỡng giáo viên để nâng cao chất lượng giáo dục
Các công trình nghiên cứu trên khi công bố kết quả đều xác lập cơ sở lý luận cho nội dung quản lý bồi dưỡng giáo viên mầm non; phát hiện và đánh giá thực trạng hoạt động bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên mầm non trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp, các giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động bồi dưỡng giáo viên ở các cấp và các địa bàn khác nhau
1.1.3 Nhận xét các công trình nghiên cứu đi trước và xác định nội dung nghiên cứu của luận văn
a) Nhận xét các công trình nghiên cứu:
- Đã có nhiều nghiên cứu về bồi dưỡng chuyên môn và năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non Các nghiên cứu đó trên cơ sở xác lập nhu cầu bồi dưỡng đã đưa ra các biện pháp bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng chuyên môn cho giáo viên mầm non ở các trường mầm non thuộc các địa bàn khác nhau trên cả nước
- Ở góc độ quản lý giáo dục trong lĩnh vực giáo dục mầm non, để nâng cao chất lượng hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non đã có nhiều nhà khoa học thuộc lĩnh vực quản lý giáo dục tiếp cận nghiên cứu vấn đề bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non ở các tiếp cận khác nhau như chu trình bồi dưỡng, quá trình bồi dưỡng, đưa ra các biện pháp quản lý bồi dưỡng nhằm nâng cao chất lượng giáo viên mầm non
- Nghiên cứu tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên
trong các trường mầm non thực hành còn để ngỏ, đặc biệt ở trường mầm non
thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội, cần có các nghiên cứu thực tiễn để đưa ra được các biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn mới cho
Trang 21giáo viên mầm non, nâng cao chất lượng giáo viên mầm non, chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ trong trường mầm non thực hành
b) Xác định các nội luận văn nghiên cứu
- Xác định cơ sở lý luận về việc tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non (khái niệm, nội dung và các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non.)
- Phát hiện thực trạng hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non, thực trạng tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội
- Phát hiện thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội
- Đề xuất các biện pháp tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội
1.2 Giáo viên mầm non và năng lực chuyên môn của giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp
1.2.1 Giáo viên mầm non
1.2.1.1 Khái niệm
* Giáo viên mầm non: Điều lệ Trường Mầm non do Bộ GD&ĐT ban
hành kèm theo quyết định số 14/2008/QĐ-BGD&ĐT ngày 07 tháng 4 năm
2008 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã nêu: “Giáo viên trong các cơ sở giáo dục mầm non là người làm nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em trong nhà trường, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo công lập”[7]
Căn cứ theo Điều lệ trường mầm non đã nêu ở trên, có thể hiểu giáo viên mầm non là người thực hiện việc nuôi dưỡng, giáo dục, chăm sóc trẻ em trong trường mầm non Giáo viên mầm non cần phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn nghề nghiệp về trình độ đào tạo cũng như chuyên môn nghiệp vụ theo qui định
Trang 221.2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của giáo viên mầm non
Giáo viên mầm non phải đảm bảo yêu cầu của người giáo viên được quy định trong Luật Giáo dục [34]: Một là, nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường hoặc các cơ sở giáo dục khác Hai là, nhà giáo phải có những tiêu chuẩn sau đây: Tư tưởng, phẩm chất đạo đức tốt; Đạt chuẩn về trình độ đào tạo, chuên môn nghiệp vụ; có sức khỏe tốt; có lý lịch nhân thân rõ ràng
Ngoài ra, đối với giáo viên mầm non, còn có những yêu cầu đặc thù của cấp học đã được qui định trong Điều lệ trường mầm non [7]
1) Bảo vệ an toàn tính mạng, sức khỏe của trẻ em trong thời gian trẻ em
ở trường
2) Thực hiện công tác chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ em theo chương trình giáo dục mầm non; Tổ chức các hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em và xây dựng môi trường giáo dục tốt; quản lý trẻ; chịu trách nhiệm về chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ; tham gia các hoạt động chuyên môn của nhà trường
3) Giữ gìn phẩm chất, đạo đức, danh dự, uy tín của nhà giáo; gương mẫu, thương yêu trẻ em; đoàn kết, giúp đỡ đồng nghiệ; đối xử công bằng và tôn trọng nhân cách của trẻ em
4) Phổ biến kiến thức khoa học nuôi dạy trẻ em cho các bậc phụ huynh, phối hợp với gia đình trẻ thực hiện mục tiêu giáo dục trẻ
5) Học tập văn hoá; rèn luyện sức khỏe; bồi dưỡng chuyên môn nghiệp
vụ để nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ
6) Thực hiện tốt các nghĩa vụ công dân, các chủ trương chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, của ngành, các nội quy của trường và quyết định của thủ trưởng đơn vị
Tại điều 77 của Luật Giáo dục [34] quy định, trình độ chuẩn của giáo viên mầm non phải có bằng tốt nghiệp trung cấp sư phạm Năm 2015 Bộ Giáo
Trang 23dục và Đào tạo và Bộ Nội vụ đã ban hành TTLT quy định về mã số, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên mầm non, theo đó chức danh nghề nghiệp giáo viên mầm non trong trường mầm non công lập thuộc hệ thống giáo dục quốc dân được phân thành 3 hạng bao gồm: giáo viên mầm non hạng
II, hạng III, hạng IV [9]
1.2.1.3 Đặc điểm lao động sư phạm của giáo viên mầm non trong bối cảnh hiện nay
Bậc học mầm non được xem là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân Mục tiêu của giáo dục mầm non là nhằm thực hiện việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ em từ 3 tháng tuổi đến 6 tuổi Hoạt động nghề nghiệp của giáo viên mầm non có những đặc điểm đặc trưng riêng của cấp học:
- Đối tượng làm việc của giáo viên trong các trường mầm non là trẻ em thuộc độ tuổi 0-6 tuổi, lứa tuổi khởi đầu và lứa tuổi vàng trong sự phát triển
cơ thể, tâm lý của trẻ em, đặt nền tảng cơ sở cho sự phát triển toàn bộ nhân cách con người về sau này
- Người giáo viên mầm non đóng các vai trò khác nhau và rất đa dạng:
người mẹ, người bác sĩ, người nghệ sĩ và là người có ảnh hưởng trực tiếp
nhất và nhiều nhất đến trẻ em và sự phát triển tâm sinh lý của trẻ em
- Lao động sư phạm của giáo viên mầm non là lao động“làm việc tình yêu”, giáo viên mầm non không chỉ dạy mà còn phải dỗ, không chỉ giáo dục
mà còn phải chăm sóc trẻ Để trở thành giáo viên mầm non ngoài việc yêu nghề thì cần phải có lòng yêu trẻ bởi đặc thù của nghề GVMN đòi hỏi người giáo viên có tình yêu của người mẹ đối với trẻ nhỏ Hầu hết thời gian sinh hoạt trong ngày của trẻ là ở trường với cô giáo Vì thế có thể xem cô giáo như
là người mẹ thứ hai của trẻ, cô cho trẻ ăn, cho trẻ ngủ, cô dậy trẻ các kỹ năng
cơ bản cần thiết bước đầu cho trẻ, các kỹ năng về môi trường, về văn, về toán,
về hội họa, âm nhạc Người giáo viên mầm non là người chịu nhiều áp lực
Trang 24nhất Họ không chỉ đòi hỏi phải có kiến thức về chuyên môn, nghiệp vụ mà còn phải có tình thương yêu con trẻ
- Hoạt động nghề nghiệp của người giáo viên mầm non có một nét đặc trưng là nhân cách của người giáo viên mầm non là công cụ và phương tiện giáo dục tuyệt đối trong hoạt động nghề nghiệp
- Người giáo viên mầm non là thực hiện song song việc nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ Trong nhà trường mầm non, người giáo viên mầm non giữ vai trò chính trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục, chăm sóc trẻ Quan hệ giữa giáo viên mầm non và trẻ em vừa là quan hệ cô - trò, vừa là quan
hệ mẹ - con, vừa là quan hệ bạn cùng học, cùng chơi
- Hoạt động nghề nghiệp của người giáo viên mầm non tạo ra những nền tảng ban đầu của nhân cách con người và không cho phép tạo ra những sản phẩm hỏng, phế phẩm tức là những nhân cách con người không toàn diện Đây
là một đặc điểm của lao động nghề nghiệp đòi hỏi sự cẩn thận, thận trọng, trình
độ cao của giáo viên mầm non trong hoạt động nghề nghiệp
Từ đặc điểm lao động sư phạm của người giáo viên mầm non, sẽ qui định nội dung công việc mà người giáo viên mầm non phải đảm nhận trong nhà trường và qui định những phẩm chất, đạo đức, tri thức nghề nghiệp và kỹ năng sư phạm cho giáo viên mầm non, để người giáo viên có thể hoàn thành được chức năng và nhiệm vụ của mình trong nhà trường mầm non
1.2.2 Năng lực chuyên môn của giáo viên mầm non căn cứ theo chuẩn nghề nghiệp
1.2.2.1 Năng lực và năng lực chuyên môn
a) Năng lực: Từ quan niệm của các nhà khoa học thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế Thế giới (OECD), các nhà khoa học Franz Emanuel Weinert; Forgues - Savage và Wong (2010); Jackson và Schuler (2003); Parry
(1996) có thể hiểu năng lực là tổ hợp các kiến thức, kĩ năng, phẩm chất, thái
Trang 25độ của con người, đảm bảo cho con người hoàn thành có hiệu quả công việc, hoạt động mà cá nhân đang tiến hành (dẫn theo [11], [18])
Các cách hiểu trên về năng lực trong diễn đạt có sự khác biệt nhưng đều thấy điểm chung khi bàn về năng lực là:
- Năng lực là tổ hợp các kiến thức, kĩ năng, thái độ kết hợp với nhau thành một hệ thống có quan hệ qua lại chặt chẽ với nhau
- Năng lực thể hiện qua hành vi cụ thể có thể đo đếm được
- Năng lực được hình thành thông qua hoạt động của cá nhân trong nhà trường và trong cuộc sống xã hội Năng lực được hình thành thông qua hoạt động đào tạo, bồi dưỡng của các tổ chức giáo dục
- Năng lực đảm bảo cho cá nhân có khả năng hoàn thành công việc, ứng phó linh hoạt, hiệu quả trong những điều kiện mới, không quen thuộc
Cấu trúc cơ bản của năng lực bao gồm: tri thức, kỹ năng và thái độ Năng lực gồm có nhiều thành phần cấu tạo nên Việc mô tả về cấu trúc và các thành phần của năng lực cũng rất khác nhau Năng lực hành động được mô tả
là sự kết hợp của các năng lực thành phần, gồm: năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp, năng lực xã hội và năng lực cá thể Các năng lực này luôn gắn bó chặt chẽ với nhau và không tách rời nhau Muốn phát triển năng lực, mỗi con người cần phải biết thông qua các hoạt động thực tiễn phong phú trong học tập, làm việc và cuộc sống thực tế
b) Năng lực chuyên môn là tổ hợp các kiến thức, kĩ năng, phẩm chất, thái độ của con người thuộc một lĩnh vực riêng biệt, đảm bảo cho con người hoàn thành có hiệu quả công việc, hoạt động mà cá nhân đang tiến hành thuộc lĩnh vực đó
1.2.2.2 Năng lực chuyên môn của giáo viên mầm non
a) Năng lực chuyên môn của giáo viên mầm non là tổ hợp các kiến thức, kĩ năng, phẩm chất, thái độ của giáo viên mầm non thuộc lĩnh vực giáo
Trang 26dục mầm non đảm bảo cho giáo viên mầm non hoàn thành có hiệu quả công việc chăm sóc giáo dục trẻ trong nhà trường mầm non
b) Năng lực chuyên môn của giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp: Năng lự chuyên môn của giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp
giáo viên 2018 ban hành kèm theo Thông tư số 26/2018/TT-BGDĐT ngày 08 tháng 10 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo [8]
Năng lực phát triển chuyên môn, nghiệp vụ: Nắm vững chuyên môn
nghiệp vụ sư phạm mầm non; thường xuyên cập nhật, nâng cao năng lực chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, tổ chức hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục phát triển toàn diện trẻ em theo Chương trình giáo dục mầm non Năng lực phát triển chuyên môn nghiệp vụ bao gồm: Phát triển chuyên môn bản thân; Xây dựng kế hoạch nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục theo hướng phát triển toàn diện trẻ em; Nuôi dưỡng và chăm sóc sức khỏe trẻ em; Giáo dục phát triển toàn diện trẻ em; Quan sát và đánh giá sự phát triển của trẻ em; Quản lý nhóm, lớp
Năng lực về xây dựng môi trường giáo dục: Đây chính là việc xây
dựng một môi trường giáo dục lành mạnh, an toàn, thân thiện; thực hiện quyền dân chủ trong trường Năng lực xây dựng môi trường giáo dục bao gồm: Xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện; Thực hiện quyền dân chủ trong nhà trường
Năng lực phát triển mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng: Tham gia tổ chức, thực hiện việc xây dựng, phát triển mối quan hệ hợp
tác với cha, mẹ hoặc người giám hộ trẻ em và cộng đồng để nâng cao chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em và bảo vệ quyền trẻ em
Năng lực phát triển mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng, bao gồm: Phối hợp với cha, mẹ hoặc người giám hộ trẻ em và cộng đồng để nâng cao chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em; Phối hợp với cha,
mẹ hoặc người giám hộ trẻ em và cộng đồng để bảo vệ quyền trẻ em
Trang 27Năng lực sử dụng ngoại ngữ (hoặc tiếng dân tộc), ứng dụng công nghệ thông tin, thể hiện khả năng nghệ thuật trong hoạt động nuôi dƣỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em: Sử dụng đƣợc một ngoại ngữ (ƣu tiên
tiếng Anh) hoặc tiếng dân tộc đối với vùng dân tộc thiểu số, ứng dụng công nghệ thông tin, thể hiện khả năng nghệ thuật trong hoạt động nuôi dƣỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em
Năng lực sử dụng ngoại ngữ, tin học bao gồm: Sử dụng ngoại ngữ (ƣu tiên tiếng Anh) hoặc tiếng dân tộc của trẻ em; Ứng dụng công nghệ thông tin; Thể hiện khả năng nghệ thuật trong hoạt động nuôi dƣỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em
1.3 Bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non
1.3.1 Khái niệm bồi dưỡng và bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non
a) Khái niệm bồi dƣỡng: Theo Tự điển tiếng Việt: “Bồi dưỡng là làm cho tăng thêm năng lực hoặc phẩm chất” [32]; quan niệm của UNESCO:
“Bồi dưỡng với ý nghĩa nâng cao nghề nghiệp Quá trình này chỉ diễn ra khi
cá nhân, tổ chức có nhu cầu nâng cao kiến thức hoặc kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ của bản thân để nhằm đáp ứng nhu cầu lao động nghề nghiệp” (dẫn theo [11])
Từ phân tích trên, luận văn xác định: bồi dưỡng là quá trình bổ sung
sự thiếu hụt về tri thức, năng lực chuyên môn nghiệp vụ; cập nhật những cái mới nhằm hoàn thiện hệ thống tri thức, năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho người học
b) Khái niệm bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non
là quá trình bổ sung sự thiếu hụt về tri thức, kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ cập nhật những nội dung mới về giáo dục mầm non nhằm hoàn thiện hệ thống tri thức, năng lực chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên mầm non để người
Trang 28giáo viên mầm non hoàn thành được công việc chăm sóc giáo dục trẻ trong nhà trường mầm non
1.3.2 Mục tiêu, nội dung, hình thức, phương pháp bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non
1.3.2.1 Mục tiêu bồi dưỡng năng lực chuyên môn
Bồi dưỡng chuyên môn là một quá trình diễn ra khi cá nhân, tổ chức có nhu cầu nâng cao kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ chuyên môn của bản thân để đáp ứng yêu cầu công việc đặt ra Nói cách khác bồi dưỡng chính là quá trình
cá nhân, tổ chức cập nhật kiến thức, các kỹ năng còn thiếu hoặc lạc hậu trong một cấp học và khi kết thúc quá trình thường được cấp một chứng chỉ chứng nhận cho việc đã qua lớp bồi dưỡng đó
Vì thế, thực chất quá trình bồi dưỡng cũng chính là việc bổ sung tri thức và kỹ năng còn thiếu hụt, hoặc đã lạc hậu để nâng cao trình độ, phát triển thêm năng lực trong một lĩnh vực hoạt động chuyên môn, dưới một hình thức phù hợp Bồi dưỡng chuyên môn thể hiện quan điểm giáo dục hiện đại đó là:
“Đào tạo liên tục và học tập suốt đời”
Từ các phân tích trên, có thể xem bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho người giáo viên mầm non là hoạt động sư phạm, hay quá trình cung cấp những các tri thức về chuyên môn, về nghiệp vụ, nhằm bổ sung thêm kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm cho đội ngũ giáo viên mầm non, trên cơ sở những kiến thức, tri thức, kỹ năng mà người giáo viên mầm non đã có, qua đó nâng cao chất lượng chăm sóc - giáo dục trẻ, phát triển trẻ toàn diện cả về tinh thần, thể chất
1.3.2.2 Nội dung bồi dưỡng năng lực chuyên môn đội ngũ GVMN
Bồi dưỡng năng lực chuyên môn là một việc không thể thiếu của người giáo viên trong suốt quá trình công tác Mỗi giáo viên cần phải có một trình
độ chuyên môn vững chắc, sâu rộng Vì vậy, đội ngũ giáo viên mầm non cần được bồi dưỡng kiến thức cập nhật, nhất là cần chú ý bồi dưỡng cho những
Trang 29giáo viên chưa đạt trình độ theo chuẩn nghề nghiệp GVMN Qua bồi dưỡng người GVMN sẽ có được những kỹ năng sư phạm tốt, vững vàng kiến thức, nắm chắc chuyên môn, làm cơ sở cho việc đổi mới phương pháp dạy và học cũng như hoàn thiện nghiệp vụ sư phạm Việc bồi dưỡng chuyên môn nghiệp
vụ là rất cần thiết và việc bồi dưỡng cần phải phù hợp với đặc điểm và khả năng của từng trường mầm non Công tác bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho người giáo viên mầm non gồm những nội dung cơ bản:
* Về bồi dưỡng kiến thức cơ bản: Bao gồm việc bồi dưỡng những kiến
thức cơ bản về GDMN, bồi dưỡng kiến thức chuyên ngành cơ sở, bồi dưỡng kiến thức về chính trị, pháp luật, kiến thức kinh tế - xã hội nói chung và kiến thức về kinh tế - xã hội có liên quan trực tiếp đến giáo dục mầm non
* Về bồi dưỡng những kỹ năng về chăm sóc- giáo dục trẻ: Đây là việc
bồi dưỡng cho giáo viên mầm non về kỹ năng lập kế hoạch cho việc giáo dục, chăm sóc trẻ theo các lịch cụ thể: tuần, tháng, năm; lập kế hoạch phối hợp với phụ huynh trẻ để thực hiện tốt các mục tiêu giáo dục, chăm sóc trẻ
Việc bồi dưỡng những kỹ năng giáo dục, chăm sóc trẻ em còn thể hiện qua việc tổ chức thực hiện bồi dưỡng về các hoạt động chăm sóc sức khỏe cho trẻ như kỹ năng nhóm lớp, bảo đảm an toàn, vệ sinh trẻ nhỏ, kỹ năng tổ chức bữa ăn, giấc ngủ cho trẻ, rèn cho trẻ em các kỹ năng tự phục vụ, kỹ năng
xử trí ban đầu với một số tai nạn thương tích thường gặp với trẻ
Về kỹ năng giáo dục trẻ: cần chú trọng tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ em theo hướng tích hợp, nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo của trẻ nhỏ, cần môi trường giáo dục phù hợp với các điều kiện của từng nhóm, lớp; sử dụng có hiệu quả các đồ dùng, đồ chơi, các vật liệu vào việc tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ nhỏ; qua đó quan sát, đánh giá và rút ra kỹ năng phương pháp giáo dục, chăm sóc trẻ cho phù hợp
Về kỹ năng quản lý lớp học cần đảm bảo an toàn cho trẻ; lập kế hoạch
và thực hiện kế hoạch quản lý các nhóm, lớp gắn với kế hoạch hoạt động giáo
Trang 30dục, chăm sóc trẻ; bảo quản, sắp xếp các đồ dùng, đồ chơi, các sản phẩm của trẻ nhỏ cho phù hợp với mục đích chăm sóc- giáo dục trẻ trong nhà trường mầm non; có biện pháp quản lý và sử dụng hiệu quả các hồ sơ cá nhân, hồ sơ nhóm, lớp
Bên cạnh đó người giáo viên mầm non cần chú trọng đến việc bồi dưỡng những kỹ năng ứng xử kỹ năng giao tiếp với trẻ một cách tình cảm, gần gũi; kỹ năng giao tiếp, ứng xử với đồng nghiệp một cách cởi mở, chân tình, thẳng thắn; có thái độ gần gũi, biết tôn trọng và hợp tác trong giao tiếp, ứng xử với phụ huynh trẻ và với cộng đồng xã hội trên tinh thần hợp tác vì sự phát triển của trẻ
* Bồi dưỡng theo việc thực hiện chuyên đề
Chuyên đề là vấn đề chuyên môn được quan tâm chỉ đạo sâu hơn trong một thời gian nhất định, qua đó nhằm tạo ra sự chuyển biến chất lượng về vấn
đề đó, qua chuyên đề giúp nâng cao chất lượng giáo dục, chăm sóc trẻ Vì vậy người hiệu trưởng trường mầm non cần có kế hoạch chỉ đạo chuyên sâu những vấn đề khó, vấn đề còn hạn chế của giáo viên hoặc vấn đề mới theo chỉ đạo của ngành, giúp người giáo viên mầm non nắm vững những vấn đề lý luận và có kỹ năng thực hành tốt chuyên đề đề ra Các nội dung cơ bản của việc bồi dưỡng theo chuyên đề thường bao gồm: bồi dưỡng tri thức chuyên môn về năng lực giáo dục chăm sóc trẻ; phương pháp dạy học cho trẻ; ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, giáo dục trẻ; cách thức xử lí các tình huống trong chăm sóc, giáo dục trẻ; sử dụng phương tiện, cơ sở vật chất trong phục vụ chăm sóc, giáo dục trẻ; cách thức viết báo cáo tổng kết kinh nghiệm
1.3.2.3 Hình thức bồi dưỡng năng lực chuyên môn
Việc bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho người giáo viên mầm non thường thông qua các hình thức cơ bản như:
* Hình thức bồi dưỡng tại chỗ: đây là hình thức bồi dưỡng tại trường, nơi công tác của người giáo viên mầm non, thông qua sinh hoạt tổ chuyên
Trang 31môn, nhóm lớp, hay cụm trường Nội dung bồi dưỡng tại chỗ cho người giáo viên mầm non bao gồm: dự giờ, thăm lớp; tổ chức chuyên đề phương pháp chăm sóc giáo dục trẻ em; tổng kết rút kinh nghiệm sau mỗi kỳ học và cuối năm học Các giáo viên trong nhà trường mầm non thường xuyên giúp đỡ nhau làm việc theo tổ nhóm, giáo viên giỏi có kinh nghiệm giúp đỡ giáo viên còn yếu về chuyên môn nghiệp vụ Tạo điều kiện cho giáo viên dự giờ, giao lưu, hội thảo, sêmina nhằm học hỏi và đúc rút kinh nghiệm cho bản thân mỗi giáo viên mầm non trong việc chăm sóc nuôi dưỡng trẻ
* Hình thức bồi dưỡng thường xuyên: đây là hình thức bồi dưỡng theo chu kỳ định sẵn cho giáo viên để giáo viên được bổ sung kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm còn thiếu và qua đó cập nhật những kiến thức mới về chủ trương đường lối giáo dục của Đảng, Nhà nước ta, cũng như các nội dung chương trình và phương pháp giáo dục mới cho trẻ em tại trường mầm non Việc bồi dưỡng thường xuyên này đòi hỏi mỗi giáo viên cần có ý thức rèn luyện trau dồi kiến thức kỹ năng bởi qua bồi dưỡng sẽ giúp mang lại kiến thức thiết thực, bổ ích cho mỗi giáo viên mầm non trong quá trình dạy dỗ, chăm sóc trẻ, nhất là giúp cập nhật chương trình mới vào việc giáo dục và chăm sóc trẻ
* Hình thức bồi dưỡng thay sách: đây là hình thức bồi dưỡng được tiến hành khi có những thay đổi về nội dung chương trình và phương pháp giáo dục trẻ Loại hình bồi dưỡng này giúp giáo viên có được kiến thức mới, cập nhật những thay đổi về nội dung cũng như phương pháp giáo dục, kỹ năng sư phạm giúp cho đội ngũ giáo viên trong các trường mầm non có thể dạy tốt chương trình mới Hình thức bồi dưỡng này thường diễn ra trong hè trước khi bước vào năm học mới
* Hình thức bồi dưỡng thông qua tự nghiên cứu và tự học: với hình thức bồi dưỡng này, yêu cầu đặt ra là: phải biết kết hợp giữa tự bồi dưỡng với việc trao đổi, thảo luận Tăng cường rút kinh nghiệm, chia sẻ cùng các giáo viên khác Chú trọng sử dụng phương tiện, đồ dùng trang thiết bị dạy học
Trang 32Tự bồi dưỡng sẽ phát huy được hiệu quả tối ưu khi người hướng dẫn tự bồi dưỡng có sự tác động đúng hướng từ người quản lý Tự bồ dưỡng chỉ phát huy hiệu quả khi có được sự quản lý đúng đắn và ý thức tự giác, tự học hỏi của người được bồi dưỡng
Ngoài các hình thức tự bồi dưỡng nói trên còn có các hình thức tự bồi dưỡng năng lực chuyên môn khác cho người giáo viên mầm non như bồi dưỡng thông qua chương trình bồi dưỡng của Sở Giáo dục Đào tạo, Phòng GDMN hay hình thức mời chuyên gia đến tập huấn cho giáo viên tại trường, hay hình thức tự bồi dưỡng thông qua tự trải nghiệm, thông qua sách báo và các phương tiện thông tin khác
1.3.2.4 Phương pháp bồi dưỡng năng lực chuyên môn
Phương pháp bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên là khâu đột phá có tính quyết định đến việc nâng cao chất lượng và hiệu quả bồi dưỡng Do vậy việc bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho người giáo viên cần chú trọng những phương pháp cơ bản sau:
- Trước tiên cần đổi mới về phương thức và phương pháp học tập của các giáo viên theo các chương trình bồi dưỡng, chú trọng tập trung vào hoạt động của giáo viên với phương châm lấy tự bồi dưỡng là chính Lôi cuốn, hướng dẫn cho người giáo viên chủ động, sáng tạo, tích cực trong học tập với
sự trợ giúp của tài liệu và phương tiện nghe nhìn, qua đó phát hiện, tìm tòi sáng tạo mà không bị cứng nhắc, gò bó, rập khuôn theo những gì đã có trong sách vở tài liệu
- Cần tăng cường tổ chức việc bồi dưỡng theo nhóm môn học trong từng tập thể sư phạm, đưa ra những ý kiến, thắc mắc và tự giải đáp ở tổ nhóm,
có sự giải đáp của chuyên gia … Qua đó người giáo viên được tạo điều kiện đóng góp kinh nghiệm bản thân vào quá trình đổi mới chương trình, nội dung
và phương pháp dạy và học
Trang 33Các phương pháp bồi dưỡng thường bao gồm: Phương pháp thảo luận nhóm, đóng vai, bài học trải nghiệm, thuyết trình và các phương pháp khác
1.4 Tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non
1.4.1 Vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn của người hiệu trưởng, người giáo viên trong nhà trường mầm non
Luật Giáo dục 2005 khoản 1, Điều 54 ghi rõ: “Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường, do cơ quan nhà nước
có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận với nhiệm kỳ 5 năm.Hiệu trưởng phải có trình độ từ trung học sư phạm trở lên và có thời gian công tác giáo dục mầm non ít nhất là 5 năm, được tín nhiệm về chính trị, đạo đức, chuyên môn, có năng lực tổ chức và quản lý trường học” [34]
Hiệu trưởng là chủ thể quản lý và là người có thẩm quyền cao nhất trong nhà trường mầm non về hoạt động chuyên môn và hành chính trong nhà trường mầm non Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm điều hành, chỉ đạo tập trung và thống nhất mọi công việc trong nhà trường mầm non, qua đó nhằm thực hiện mục tiêu và các nhiệm vụ năm học, cũng như kế hoạch ngắn hạn, kế hoạch dài hạn mà hội đồng sư phạm nhà trường đã vạch ra
Theo cơ cấu ngành học trực tuyến - người hiệu trưởng chịu trách nhiệm trước Đảng bộ, chính quyền địa phương, trưởng phòng giáo dục Quận về công tác giáo dục mầm non ở cơ sở mình quản lý về toàn bộ hoạt động của nhà trường theo đúng đường lối giáo dục của Đảng, phương hướng nhiệm vụ của ngành Hiệu trưởng còn là người tham mưu tích cực, đảm bảo sự lãnh đạo sát sao, cụ thể của cấp uỷ Đảng và chính quyền địa phương, đồng thời tạo được mối liên hệ chặt chẽ với các tổ chức hữu quan nhằm tạo sự hỗ trợ mạnh
mẽ của toàn dân trong việc xây dựng nhà trường vững mạnh
Điều lệ trường mầm non tại Điều 18 có quy định: Người hiệu trưởng trường mầm non là người trực tiếp chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động
Trang 34của nhà trường mầm non Người hiệu trường có những quyền hạn và nhiệm
vụ cơ bản sau đây[7]:
“- Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch năm học;
- Điều hành các hoạt động của trường; thành lập và cử tổ trưởng các tổ chuyên môn, tổ văn phòng, thành lập các hội đồng trong trường;
- Phân công, quản lý, kiểm tra công tác của giáo viên, nhân viên; đề nghị khen thưởng, kỷ luật và đảm bảo các quyền lợi của giáo viên, nhân viên theo quy định của Nhà nước;
- Quản lý hành chính, tài chính, tài sản của trường;
- Tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong nhà trường;
- Quản lý trẻ em và các hoạt động của trẻ do trường tổ chức; nhận trẻ vào trường; xét duyệt kết quả đánh giá, xếp loại trẻ theo các nội dung chăm sóc- giáo dục trẻ do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định;
- Theo học các lớp bồi dưỡng về chính trị, chuyên môn và nghiệp vụ quản lý trường và được hưởng các quyền lợi của hiệu trưởng theo quy định;
- Đề xuất với cấp uỷ và chính quyền địa phương hoặc lãnh đạo cơ quan, doanh nghiệp chủ quản trường; phối hợp với các lực lượng xã hội trong địa bàn nhằm huy động mọi nguồn lực phục vụ cho việc chăm sóc- giáo dục trẻ của trường Hiệu trưởng là người có quyền hạn cao nhất trong trường mầm non và có vị trí và vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của nhà trường”
Người hiệu trưởng trường mầm non thường phải đưa ra được những quyết định phù hợp với chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, của ngành giáo dục Qua đó đưa ra những biện pháp quản lý hợp lý nhằm đưa nhà trường mầm non phát triển Để làm được điều này, người hiệu trưởng phải không ngừng học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, tạo điều kiện cho bản thân và người giáo viên mầm non học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp để phục vụ tốt cho công tác giáo dục và chăm sóc trẻ Bên cạnh đó người hiệu trưởng nhà trường còn
Trang 35phải làm tốt công tác xã hội hoá, vận động phụ huynh học sinh, các cơ quan,
tổ chức, doanh nghiệp đóng trên địa bàn nắm bắt được chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước đối với giáo dục, qua đó thu hút được các nguồn lực tốt nhất để phục vụ cho sự nghiệp giáo dục của trường và của địa phương nơi nhà trường đặt trụ sở
1.4.2 Khái niệm tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non
Khi bàn về khái niệm “Tổ chức” và “Quản lý” thông thường có 03 ý kiến: a) “Tổ chức” và “Quản lý” là hai phạm trù đồng đẳng ngang hàng nhau
trong lĩnh vực quản lý và quản lý giáo dục
b) “Tổ chức” và “Quản lý” tích hợp và đan xen vào nhau, xâm nhập
vào nhau Nói đến quản lý là có tổ chức và ngược lại nói đến tổ chức là chứa đựng quản lý
c) Quản lý là khái niệm rộng hơn và tổ chức nhân sự, tổ chức hoạt động chỉ là một chức năng trong bốn chức năng truyền thống cơ bản của quản lý: Lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra
Luận văn xác định theo quan điểm thứ nhất: tổ chức đồng đẳng với quản lý vì vậy khi xác định nội hàm của tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên
môn cho giáo viên mầm non thì luận văn đi theo tiếp cận chức năng trong quản lý giáo dục
Như vậy có thể hiểu: Tổ chức là tác động có mục đích, có định hướng của các chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý chịu sự tác động của quản lý nhằm đạt được mục tiêu đã xác định
Từ khái niệm “Tổ chức” và “bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non”, luận văn xác định: Tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non, là tác động có mục đích, kế hoạch của lãnh đạo nhà trường mầm non đến hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn và các lực lượng tham gia bồi dưỡng để đạt được mục tiêu bồi dưỡng đã xác định
Trang 361.4.3 Tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non theo tiếp cận chu trình
1.4.3.1 Tổ chức xác định nhu cầu bồi dưỡng năng lực chuyên môn của giáo viên mầm non
Nhu cầu bồi dưỡng năng lực chuyên môn của giáo viên mầm non là những mong muốn của chính bản thân giáo viên mầm non liên quan đến công tác bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho họ, là cơ sở để giúp họ phát triển năng lực chuyên môn qua đó phát triển năng lực nghề nghiệp chuyên môn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của cơ sở đào tạo và xã hội
Xác định rõ nhu cầu bồi dưỡng năng lực chuyên môn của giáo viên mầm non là một trong những công đoạn quan trọng trong công tác quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non.Vì vậy, để xác định nhu cầu này cần thu thập ý kiến đánh giá một cách toàn diện của giáo viên mầm non, cán bộ quản lý các trường mầm non và cán bộ quản lý Phòng/Sở Giáo dục và Đào tạo về thực trạng (nhận thức, mặt mạnh, yếu, nguyên nhân, ) về năng lực chuyên môn và giáo dục của giáo viên mầm non
Nội dung xác định nhu cầu bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non bao gồm:
1) Xác định các loại năng lực chuyên môn cần bồi dưỡng cho giáo viên 2) Xác định mức độ giáo viên mầm non cần bồi dưỡng NLCM
3) Đánh giá về thực tế, mặt mạnh, mặt yếu năng lực chuyên môn của giáo viên trong nhà trường
4) Xác định các hình thức bồi dưỡng NLCM cho giáo viên
5) Xác định kết quả cần đạt được của bồi dưỡng năng lực chuyên môn
1.4.3.2 Lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non
Lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực chuyên môn là công việc đầu tiên và quan trọng đặt cơ sở cho tất cả các nội dung quản lý bồi dưỡng năng lực
Trang 37chuyên môn tiếp theo Nhờ lập kế hoạch bồi dưỡng giúp cho nhà quản lý làm việc có kế hoạch, ứng phó được với những sự thay đổi trong quá trình thực hiện hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên; tập trung chú ý được đến những mục tiêu ưu tiên trong hoạt động bồi dưỡng, cho phép lựa chọn các phương án tối ưu để thực hiện hoạt động bồi dưỡng có hiệu quả và tiết kiệm nhất các nguồn lực của hoạt động bồi dưỡng Lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực chuyên môn tốt sẽ tạo điều kiện cho hoạt động kiểm tra hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn
Quá trình lập kế hoạch bồi dưỡng về năng lực chuyên môn cho người giáo viên mầm non bao gồm các nội dung sau:
1) Nghiên cứu các văn bản hướng dẫn, chỉ thị, cập nhật về bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho GVMN
2) Xác định mục tiêu bồi dưỡng, nội dung bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho GVMN
3) Khảo sát và đánh giá về thực trạng NLCM của giáo viên trong nhà trường mầm non
4) Dự kiến các biện pháp để thực hiện kế hoạch bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho GVMN
5) Lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực chuyên môn cụ thể phục vụ cho bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho GVMN
6) Dự kiến các nguồn lực (nhân lực,vật lực…) cho hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho GVMN
1.4.3.3 Tổ chức nhân sự và tổ chức hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn của giáo viên mầm non
Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non có sự tham gia của nhiều lực lượng, bộ phận trong và ngoài nhà trường như phòng giáo dục và đào tạo, hiệu trưởng và các phó hiệu trưởng trường mầm non, các tổ trưởng bộ môn, Vì vậy vấn đề đặt ra về nhân sự quản lý là
Trang 38phải tổ chức phối hợp tốt các lực lượng tham gia bồi dưỡng năng lực chuyên môn, có được như vậy thì kế hoạch bồi dưỡng đã xác định mới được thực hiện tối ưu và có hiệu quả, nguồn nhân lực mới phát huy được hết tiềm năng của mình trong hoạt động bồi dưỡng
Sự tổ chức phối hợp bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non gồm có: a) Phối hợp giữa các lực lượng trong nhà trường mầm non; b) Phối hợp giữa các lực lượng trong nhà trường mầm non với ngoài nhà trường mầm non tham gia bồi dưỡng giáo viên mầm non
Khi tổ chức nhân sự quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non cần thực hiện:
1) Xác định các bộ phận tham gia bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trường mầm non ở trong và ngoài nhà trường
2) Xác định nhiệm vụ, nội dung công việc của từng bộ phận tham gia bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non
3) Xác lập cơ chế phối hợp giữa các bộ phận tham gia bồi dưỡng năng lực chuyên môn
4) Tập huấn quán triệt mục đích bồi dưỡng và nội dung bồi dưỡng cho các bộ phận trong và ngoài nhà trường tham gia bồi dưỡng
1.4.3.4 Chỉ đạo bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho GVMN
Chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non là một nội dung quản lý và thể hiện năng lực của nhà quản lý đối với hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non Sau khi lập kế hoạch bồi dưỡng và sắp xếp tổ chức bộ máy nhân sự cho hoạt động bồi dưỡng thì phòng giáo dục và đào tạo, hiệu trưởng các trường mầm non phải điều khiển hoạt động bồi dưỡng bằng cách sử dụng quyền lực ở vị trí quản lý của mình để tác động, điều khiển hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn cùng với các lực lượng tham gia bồi dưỡng đạt được mục tiêu bồi dưỡng năng lực chuyên
Trang 39môn đặt ra là phát triển về số lượng và nâng cao chất lượng các năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non (về kiến thức, thái độ, kỹ năng dạy học)
Nội dung công tác chỉ đạo bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non bao gồm:
1) Xác định phương hướng chỉ đạo bồi dưỡng năng lực chuyên môn 2) Ra các văn bản quyết định về bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên
3) Tổ chức các hoạt động bồi dưỡng với các hình thức khác nhau bồi dưỡng năng lực chuyên môn
4) Động viên, khuyến khích các lực lượng tích cực tham gia bồi dưỡng 5) Phát hiện các sai sót và xử lý các tình huống trong quá trình bồi dưỡng năng lực chuyên môn
6) Tổng kết đánh giá và bài học kinh nghiệm trong hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn
1.4.3.5 Kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non
Đây là một nội dung quản lý quan trọng của nhà quản lý khi quản lý bất
cứ hoạt động nào trong đó có hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trong nhà trường mầm non Nội dung quản lý này quan trọng vì nó xuyên suốt toàn bộ quá trình quản lý bồi dưỡng và giám sát toàn bộ các nội dung quản lý bồi dưỡng khác để mục tiêu quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non đạt hiệu quả
Kiểm tra là quá trình giám sát và chấn chỉnh các hoạt động để đảm bảo thực hiện các hoạt động theo đúng kế hoạch đã xác định Kiểm tra còn là việc
đo lường kết quả thực hiện kế hoạch công tác bồi dưỡng giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp, so sánh với mục tiêu đã xác định ban đầu, phân tích, kiểm soát và điều chỉnh, uốn nắn những sai sót (nếu có) trong quá trình thực
Trang 40hiện nhằm đảm bảo công tác bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp đạt kết quả tốt nhất
Kiểm tra, đánh giá công tác bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non là công việc bắt buộc, bao gồm các nội dung cụ thể sau:
1) Trước hết cần xác định tiêu chuẩn để đánh giá việc thực hiện kế hoạch bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho GVMN
2) Cần xác định phương tiện, công cụ phục vụ cho việc đánh giá, kiểm tra bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho GVMN
3) Kiểm tra đánh giá thực trạng thực hiện các hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho người GVMN
4) Phát hiện sai sót và điều chỉnh kế hoạch
5) Sử dụng kết quả đánh giá và phát triển năng lực chuyên môn cho giáo viên
1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non
1.5.1 Các yếu tố bên trong thuộc về nhà trường mầm non
Hoạt động bồi dưỡng giáo viên mầm non được diễn ra trong nhà trường mầm non mà chủ thể quản lý và đối tượng quản lý (giáo viên tham gia bồi dưỡng) thuộc về nhà trường mầm non Vì vậy tất cả các yếu tố thuộc về nhà trường mầm non đều giữ vai trò quyết định và có ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng, hiệu quả của hoạt động bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non Các yếu tố thuộc về nhà trường mầm non vừa là yếu tố ảnh hưởng bên trong vừa là nội lực của hoạt động bồi dưỡng
Các yếu tố thuộc về nhà trường mầm non chi phối hoạt động quản lý bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non bao gồm:
1) Nhận thức và định hướng của ban giám hiệu, sở giáo dục về bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non