Hình thành biểu tượng toán cho trẻ 2 3 tuổi thông qua hoạt động với đồ vật (2017)

Trong quá trình trẻthực hiện các hành động này cũng là lúc trẻ thực hiện các yếu tố toán học quacác hành động bên ngoài: quan sát, so sánh, đối chiếu… Trong quá trình trẻthực hiện hoạt đ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

Người hướng dẫn khoa học:

PGS TS Nguyễn Năng Tâm

HÀ NỘI, 2017

LỜI CẢM ƠN

Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trường Đại học Sư phạm HàNội 2 đã truyền thụ những kiến thức, những phương pháp giảng dạy ở bậchọc giáo dục mầm non giúp cho việc học tập và nghiên cứu của em, tiếp thukiến thức trau dồi chuyên môn nghiệp vụ đạt được kết quả như mong muốn

Em xin chân thành cảm ơn thầy giáo Nguyễn Năng Tâm đã nhiệt tình hướngdẫn, cung cấp những kiến thức, những kinh nghiệm qúy báu, động viên, khích

lệ giúp em hoàn thành khóa luận này Do thời gian có hạn nên đề tài khôngtránh khỏi những thiếu xót Em rất mong nhận được ý kiến đóng góp của cácthầy giáo, cô giáo và bạn đọc để đề tài này được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng năm 2017

Người thực hiện

Trần Thị Ngọc

LỜI CAM ĐOAN

Khóa luận là kết quả cố gắng của bản thân tôi trong quá trình học tập vànghiên cứu ở trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 Dưới sự hướng dẫn tận tìnhcủa thầy Nguyễn Năng Tâm Tôi xin cam đoan kết quả nghiên cứu của đề tàihình thành biểu tượng toán cho trẻ 2-3 tuổi thông qua hoạt động với đồ vậtkhông có sự trùng lặp với một đề tài nào khác

Hà Nội,tháng năm 2017

Người thực hiện

Trần Thị Ngọc

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Cấu trúc khoá luận 3

NỘI DUNG 5

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN 5

1.1 Đặc điểm tâm sinh lí và nhận thức của trẻ 2 - 3 tuổi 5

1.2 Các khái niệm cơ bản 6

1.3 Hình thành biểu tượng toán 6

1.3.1 Nội dung hình thành biểu tượng toán lứa tuổi 2 - 3 tuổi 6

1.3.2 Vai trò, nhiệm vụ của hình thành biểu tượng toán cho trẻ 2 - 3 tuổi

7 1.4 Hoạt động với đồ vật 12

1.4.1 Đặc điểm hoạt động với đồ vật của trẻ 2 - 3 tuổi 12

1.4.2 Vai trò của hoạt động với đồ vật 13

CHƯƠNG 2 HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG TOÁN CHO TRẺ 2 - 3 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG VỚI ĐỒ VẬT 17

2.1 Các nguyên tắc hình thành biểu tượng toán cho trẻ 17

2.2 Hoạt động với đồ vật đối với việc hình thành biểu tượng toán cho trẻ 2 - 3 tuổi 21

2.3 Một số hoạt động với đồ vật nhằm hình thành biểu tượng toán cho trẻ 2 - 3 tuổi 27

2.3.1 Hành động công cụ 28

2.3.2 Hoạt động thiết lập các mối tương quan 34

CHƯƠNG 3 NHỮNG THUẬN LỢI, KHÓ KHĂN VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG TOÁN CHO TRẺ 2-3 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG VỚI ĐỒ VẬT 403.1 Những thuận lơi, khó khăn 403.2 Một số biện pháp hình thành biểu tượng toán cho trẻ 43

3.2.1 Tạo tình huống có sử dụng hoạt động với đồ vật vào quá trình luyện tập nhằm củng cố kiến thức, kĩ năng cho trẻ 43 3.2.2 Sử dụng một số bài tập hoạt động với đồ vật nhằm hình thành biểu tượng toán cho trẻ 2-3 tuổi 45 3.2.3 Tăng cường sử dụng các trò chơi hình thành biểu tượng toán cho trẻ dưới hình thức hoạt động với đồ vật 46

KẾT LUẬN 49TÀI LIỆU THAM KHẢO 51

1 Lí do chọn đề tài

MỞ ĐẦU

Giáo dục mầm non là cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dânđặt nền móng cho sự phát triển về thể chất, nhận thức, tình cảm xã hội vàthẩm mỹ cho trẻ em Những kỹ năng mà trẻ tiếp thu qua chương trình chămsóc giáo dục mầm non sẽ là nền tảng cho việc học tập và thành công sau nàycủa trẻ Và việc phát triển giáo dục mầm non, tăng khả năng sẵn sàng đi họccho trẻ là yếu tố quan trọng trong việc phát triển nguồn nhân lực chất lượngcao cho đất nước.

Với vai trò là bậc học nền tảng chất lượng giáo dục mầm non có ảnhhưởng rất lớn tới sự hình thành và phát triển nhân cách mỗi cá nhân trẻ cũngnhư chất lượng giáo dục nói chung và giáo dục mầm non nói riêng hiện đang

là mối quan tâm đặc biệt của toàn xã hội Yếu tố hàng đầu để nâng cao chấtlượng giáo dục là đổi mới phương pháp và cách thức dạy học

Ở bậc học này để phát triển nhận thức cho trẻ bên cạnh các lĩnh vực như:cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, môi trường xung quanh, âm nhạc, tạohình…thì việc hình thành biểu tượng toán cho trẻ giữ một vai trò to lớn nhằmphát triển ở trẻ khả năng nhanh nhạy, trí thông minh Toán học là một mônhọc tự nhiên có kiến thức lớn đóng vai trò vô cùng quan trọng trong cuộcsống môi trường con người Ngay từ nhỏ chúng ta đã được làm quen với toán.Việc hướng dẫn trẻ làm quen với toán ngay từ lứa tuổi ấu nhi là cơ hội giúptrẻ hình thành khả năng quan sát, tư duy, so sánh, tìm tòi, nhận biết thế giớixung quanh trẻ về hình dạng, đồng thời giúp giải quyết mọi vướng mắc trongcuộc sống… Thông qua việc hình thành biểu tượng toán bồi dưỡng cho trẻphát triển ngôn ngữ Giúp trẻ hình thành tư duy cụ thể chính xác nhằm chuẩn

bị cho trẻ hành trang bước vào tiểu học được tốt hơn Thực tế cho thấy việchình thành biểu tượng toán cho trẻ ấu nhi còn gặp rất nhiều khó khăn Vì biểu

tượng toán mang tính chất khô khan và trừu tượng với tất cả các lứa tuổi Đặcbiệt ở lứa tuổi ấu nhi, việc hình thành biểu tượng toán cho trẻ ấu nhi không hềđơn giản Tuy nhiên, trẻ ấu nhi không lĩnh hội các khái niệm khoa học mộtcách hệ thống mà chỉ lĩnh hội các tri thức đời sống hoặc các tri thức tiền khoahọc Vì vậy, để hình thành biểu tượng toán cho trẻ cần thông qua nhiều hoạtđộng khác nhau nhằm kích thích sự khám phá hứng thú của trẻ Trong đó việc

sử dụng hoạt động với đồ vật để hình thành biểu tượng toán cho trẻ giúp trẻhứng thú và đạt hiệu quả cao

Hoạt động với đồ vật là hoạt động giúp trẻ có thể được tiếp xúc trựctiếp thế giới đồ vật Thông qua sự tiếp xúc đó hình thành ở trẻ các kiểu tưduy sáng tạo, nhất là các mối quan hệ xã hội Tạo điều kiện, cơ sở ban đầu

để trẻ tiếp cận với các môn học khác một cách tốt hơn Hoạt động với đồvật có vai trò rất lớn đối với sự phát triển nhận thức của trẻ Thông quahoạt động với đồ vật trẻ có cơ hội tìm hiểu, nghiên cứu các đối tượng, pháthiện những đặc điểm của đối tượng Hoạt động với đồ vật là phương tiện

để trẻ phát triển tư duy, trí nhớ, tưởng tượng… điều đó làm tăng vốn hiểubiết của trẻ

Hoạt động với đồ vật bao gồm rất nhiều hoạt động Trong quá trình trẻthực hiện các hành động này cũng là lúc trẻ thực hiện các yếu tố toán học quacác hành động bên ngoài: quan sát, so sánh, đối chiếu… Trong quá trình trẻthực hiện hoạt động với đồ vật đòi hỏi phải quan sát, nhận diện hình dạng vàđối chiếu đối tượng

Hình thành biểu tượng toán cho trẻ giúp trẻ hứng thú hơn trong giờ học,tiếp nhận kiến thức toán học dễ dàng hơn

Nhằm giúp trẻ tiếp thu biểu tượng toán được dễ dàng và đạt hiệu quả.Tôi đã suy nghĩ, tìm tòi quyết định đi sâu tìm hiểu và nghiên cứu đề tài: “Hìnhthành biểu tượng toán cho trẻ 2 - 3 tuổi thông qua hoạt động với đồ vật”

2 Mục đích nghiên cứu

Nhằm tìm hiểu việc hình thành biểu tượng toán cho trẻ 2 - 3 tuổi thôngqua hoạt động với đồ vật, từ đó đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả tổchức hoạt động dạy học

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu đặc điểm hoạt động với đồ vật của trẻ 2 - 3 tuổi

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về hình thành biểu tượng toán cho trẻ mầmnon thông qua hoạt động với đồ vật

- Tìm hiểu việc dạy học hình thành biểu tượng toán và hoạt động với đồcủa trẻ 2 - 3 tuổi

- Những thuận lợi và khó khăn trong quá trình hình thành biểu tượngtoán cho trẻ 2 - 3 tuổi thông qua hoạt động với đồ vật

- Đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả của việc hình thành biểutượng toán cho trẻ 2 - 3 tuổi thông qua hoạt động với đồ vật

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu quá trình hình thành biểu tượngtoán cho trẻ 2 - 3 tuổi thông qua hoạt động với đồ vật

- Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu việc hình thành biểu tượng toán chotrẻ 2 - 3 tuổi thông qua hoạt động với đồ vật

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu

5.2 Phương pháp quan sát

5.3 Phương pháp điều tra

5.4 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

6 Cấu trúc khoá luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận và phần tài liệu tham khảo, phần nội dungchính của khoá luận bao gồm:

Chương 1: Cơ sở lí luận

Chương 2: Hình thành biểu tượng toán cho trẻ 2 - 3 tuổi thông qua hoạtđộng với đồ vật

Chương 3: Những thuận lợi, khó khăn và một số biện pháp hình thành biểu tượng toán cho trẻ 2 - 3 tuổi thông qua hoạt động với đồ vật

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

Chương 1 sẽ trình bày cơ sở lý luận của đề tài gồm: đặc điểm tâm sinh lí

và nhận thức của trẻ mầm non; các khái niệm cơ bản; nội dung, vai trò, nhiệm

vụ của việc hình thành biểu tượng toán cho trẻ 2 - 3 tuổi; đặc điểm, vai trò củahoạt động với đồ vật đối với trẻ 2 - 3 tuổi

1.1 Đặc điểm tâm sinh lí và nhận thức của trẻ 2 - 3 tuổi

Bước sang tuổi ấu nhi, trẻ em không còn là một thực thể bất lực nữa Trẻthời kỳ này có sự biến đổi quan trọng và rõ rệt Trẻ ở giai đoạn này hệ thốngtín hiệu thứ nhất còn chiếm ưu thế nhiều hơn hệ thống tín hiệu thứ hai Trẻnhạy cảm với tác động bên ngoài và bị chi phối bởi nhiều yếu tố: hình dáng,màu sắc, kích thước…Sự nhận thức còn gắn liền với xúc cảm và ý muốn chủquan của bản thân trẻ

Khi bước vào tuổi ấu nhi, mối quan hệ giữa trẻ với thế giới đồ vật đượcthay đổi đáng kể Đồ vật lúc này đối với trẻ không phải là những cái đểnghịch, để chơi mà còn chứa đựng trong đó những chức năng nhất định và cómột phương thức sử dụng tương ứng Chẳng hạn cái thìa dùng để xúc cơm vàcách cầm thìa nhất định Với sự hướng dẫn của người lớn đứa trẻ hướng hoạtđộng của mình vào việc nắm cách sử dụng đồ vật Cứ như vậy nó nắm đượckinh nghiệm lịch sử - xã hội được củng cố vào trong đồ vật

Ở trẻ ấu nhi, hoạt động với đồ vật trở thành hoạt động chủ đạo Vì nhờhoạt động này lần đầu tiên được bộc lộ ra trước đứa trẻ và đồ dùng xungquanh trở thành đối tượng thu hút sự chú ý của trẻ khiến trẻ hăng hái đi tìmkiếm Chính nhờ vậy mà tâm lý của trẻ phát triển mạnh, đặc biệt là trí tuệ.Đối với biểu tượng toán trẻ nhận thức nhờ vào sự hoạt động tích cực củacác giác quan Thông qua ngôn ngữ để trẻ khái quát những biểu tượng đó

Tuy nhiên do đặc điểm nhận thức của trẻ còn hạn chế nên quá trình nhận thứcchưa đầy đủ và chính xác.

Tư duy trực quan hành động của trẻ chiếm ưu thế vào xuất hiện thêmmột loại tư duy mới đó là tư duy trực quan hình tượng ở cuối lứa tuổi ấu nhi.Trẻ biết dùng các hình ảnh, biểu tượng và các kinh nghiệm để giải quyếtnhiệm vụ Tuy nhiên do vốn hiểu biết các biểu tượng còn hạn chế, đơn giảnnên thường giải quyết các vấn đề theo ý muốn chủ quan của riêng trẻ màkhông chú ý đến tính khách quan của đối tượng

1.2 Các khái niệm cơ bản

Hình thành biểu tượng toán: Phương pháp hình thành biểu tượng toáncho trẻ mầm non là tổ hợp các cách thức tổ chức các hoạt động của trẻ trongquá trình hình thành biểu tượng toán học, nhằm mục đích giáo dục toán họccho trẻ mầm non

Hoạt động với đồ vật: Là hoạt động của trẻ với thế giới đồ vật dưới sựhướng dẫn của người lớn, nhằm lĩnh hội chức năng của đồ vật và phương thức

sử dụng tương ứng Từ đó trẻ lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử - xã hội chứa đựngtrong đồ vật, làm cho hoạt động đồ vật của trẻ ngày càng giống với cách sửdụng của người lớn

Hoạt động với đồ vật là hoạt động chủ đạo của trẻ Đó là phương tiệnquan trọng trong việc tiếp thu kinh nghiệm lịch sử - xã hội và có tác dụng tolớn trong việc hình thành nhân cách cho trẻ lứa tuổi mầm non

1.3 Hình thành biểu tượng toán

1.3.1 Nội dung hình thành biểu tượng toán lứa tuổi 2 - 3 tuổi

Dạy trẻ phân biệt to - nhỏ

Nhận biết hình tròn - hình vuông

Nhận biết vị trí trong không gian (trên - dưới, trước - sau)

Số lượng 1 và nhiều

Tạo nhóm theo một dấu hiệu cho trước

1.3.2 Vai trò, nhiệm vụ của hình thành biểu tượng toán cho trẻ 2 - 3 tuổi a Vai trò

*Trong cuộc sống hàng ngày

Trẻ em có khả năng nhận biết một số biểu tượng toán học và cần thiếtđược hình thành một số biểu tượng toán ngay từ lứa tuổi nhà trẻ Thực tế chothấy một biếu tượng toán học được hình thành ở trẻ từ rất sớm, song tất cảnhững hiểu biết ấy chỉ là do phản xạ tự nhiên của cơ thể hay do trẻ bắt chướcngười lớn Đây là kết quả của việc “tri giác trực tiếp” thông qua các hoạt độnghàng ngày của trẻ, còn việc hiểu thấu đáo, vững chắc và có hệ thống các kháiniệm thì chưa có

Mặt khác do sự tiếp xúc với môi trường xung quanh còn ít, vốn ngôn ngữcòn nghèo nàn, sự hiểu biết còn hạn chế, trẻ chưa thể hiểu được ý nghĩa của cácthuật ngữ toán học nên việc diễn đạt thường không chính xác Chẳng hạn, có 3cái bánh và 5 cái kẹo thì trẻ thường nói “Bánh nhiều hơn kẹo”, biểu tượngnhiều hơn của trẻ ở đây là nhiều hơn về kích thước chứ không phải là nhiềuhơn về số lượng Ví dụ trên cho thấy nếu chỉ bằng vốn hiểu biết và kinhnghiệm của của bản thân trẻ là cần thiết đối với trẻ Nó không chỉ giúp giảiquyết khó khăn trong cuộc sống mà giúp trẻ làm quen với thé giới xung quanh,nhận thức được các thuộc tính, các đặc điểm của những đồ vật xung quanh trẻ

Ví dụ: Nhìn vào bức tranh vẽ ngôi nhà trẻ có thể nhận ra thân nhà hìnhchữ nhật, cửa sổ hình vuông và mái nhà hình tam giác

Việc hình thành các biểu tượng toán học còn giúp trẻ diễn đạt đầy đủ,chính xác và ngắn gọn các ý nghĩ và mong muốn của mình Vì vậy khi cô hỏi

“nhà con có mấy người”, thay cho việc đọc tên lần lượt từng người trong giađình, trẻ chỉ cần trả lời “nhà con có 4 người” Một câu trả lời ngắn gọn vàđúng yêu cầu của câu hỏi

Mặt khác, khi có biểu tượng toán học thì trẻ học các môn khác dễ dànghơn, hiểu đầy đủ và sâu sắc hơn Mở rộng vốn hiểu biết của trẻ về các mốiquan hệ trong môi trường xung quanh

Ví dụ: Khi có biểu tượng về phép đếm, hình dạng, kích thước, địnhhướng trong không gian thì:

- Khi học giáo dục thể chất trẻ biết bước lên phái trước, lùi phía sau mộtcách chính xác

- Khi học làm quen với môi trường xung quang trẻ biết phân loại cácđối tượng: Đây lại quả có một hạt, đây là loại quả có nhiều hạt…

- Khi trẻ làm quen với tác phẩm văn học trẻ biết được câu chuyện có tất

cả bao nhiêu nhân vật và kể tên các nhân vật trong truyện

Qua các ví dụ trên chúng ta thấy trẻ lứa tuổi mầm non có khả năng nhậnbiết các biểu tượng toán học, những biểu tượng đó rất cần thiết đối với trẻ vàcần được giáo viên hình thành đầy đủ, đúng, kịp thời, phù hợp với từng giaiđoạn phát triển trí thông minh và đảm bảo cho sự thích nghi với cuộc sốnghàng ngày

*Trong giáo dục toàn diện

Việc hình thành biểu tượng toán sơ đẳng cho trẻ có vai trò quan trọngtrong giáo dục toàn diện (trí dục, đức dục, thể dục, mỹ dục, giáo dục laođộng) cho trẻ Cụ thể:

- Góp phần giáo dục trí tuệ:

Việc hình thành biểu tượng toán góp phần hình thành và phát triển hoạtđộng nhận thức cho trẻ Đặc biệt của trẻ lứa tuổi 2 - 3 tuổi “Nhận thức chủ

yếu bằng cảm tính, tư duy trực quan hành động là chủ yếu” và đặc điểmhình thành các biểu tượng toán là “Trẻ nhận biết thông qua các hoạt động”dưới sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên Mỗi biểu tương trẻ đi từ nhậnbiết, gọi tên dựa vào dấu hiệu bên ngoài sau đó cùng với hoạt động trẻ đốichiếu, so sánh, phân tích, khái quát để đi tới nhận biết các dấu hiệu tượngtrưng cho từng biểu tượng.

Khi các biểu tượng đã được hình thành, trẻ vận dụng thực hành và đốichiếu với thực tế xung quanh

Ví dụ: Để hình thành biểu tượng hình vuông cho trẻ 2 - 3 tuổi thì cô chotrẻ chọn hình theo mẫu, gọi tên hình theo tên nhưng ở các lưá tuổi sau trẻkhảo sát để thấy hình vuông có đường bao thẳng và không lăn được Sau đó,

cô cho trẻ xếp hình bằng các que tính và hoạt động xếp hình trẻ đếm số quetính, so sánh chiều dài các que tính.Từ đó trẻ biết được hình vuông xếp bằngbốn que tính dài bằng nhau

Thực tế cho thấy việc hình thành các biểu tượng toán học cho trẻ 2 - 3tuổi đã góp phần hình thành và phát triển hoạt động nhận thức cho trẻ, rènluyện các thao tác tư duy giúp trẻ từ tư duy trực quan hành động sang tư duytrực quan logic

+ Góp phần hình thành khả năng nhận thức thế giới xung quanh và giúptrẻ tìm được mối liên hệ giữa các biểu tượng toán với thế giới xung quanh

Ví dụ: Biểu tượng hình thành hình vuông giúp trẻ nhận thức được ôgạch, khung tranh, cửa sổ…là những đồ vật khác nhau nhưng chúng đều códạng hình vuông

+ Góp phần hình thành và rèn luyện các thao tác tư duy: so sánh, phântích, tổng hợp, khái quát hoá…

+ Góp phần phát triển ngôn ngữ cho trẻ do vốn hiểu biết còn ít, vốn ngônngữ nghèo nàn, trẻ chưa hiểu được ý nghĩa cuả các từ ngữ toán học do trẻ

thường nói không đúng Vì vậy, khi hình thành các biểu tượng toán học bêncạnh giúp trẻ nói đúng câu, đủ ý thì điều quan trọng là phải cung cấp cho trẻvốn từ về biểu tượng toán học, giúp trẻ hiểu và biết diễn đạt các từ phù hợpvới thực tế.

Những hình thức và phương tiện giáo dục đã góp phần giáo dục trẻ ýthức tổ chức ký luật, tính kiên trì, lòng ham hiểu biết, sáng tạo, biết đoàn kếtgiúp đỡ lẫn nhau… để hình thành ý thức tập thể trong cộng đồng Đó lànhững đức tính cần thiết học toán học sau này

Ví dụ: Khi có biểu tượng một - nhiều, to - nhỏ đã giúp trẻ vẽ một ôngmặt trời là một đường cong khép kín có những tia nắng là các đoạn thẳng

có độ dài khác nhau xung quanh Trẻ cũng có thể vẽ ông mặt trời to, nhỏkhác nhau

Thông qua các hoạt động còn giúp trẻ không chỉ biết thưởng thức cái đẹp

mà còn biết tạo ra cái đẹp

Như vậy, việc hình thành các biểu tượng toán đã góp phần giáo dục toàndiện cho trẻ

*Trong việc chuẩn bị cho trẻ đến trường phổ thông

- Chuẩn bị một số kiến thức toán ban đầu

+ Những biểu tượng toán mà trẻ 2 - 3 tuổi được là bước đệm quan trongcho việc hình thành các biểu tượng toán ở các lứa tuổi tiếp theo Trẻ nắmđược kỹ năng so sánh 2 đối tượng (to - nhỏ)

+ Phân biệt, gọi đúng tên, nắm được một số dấu hiệu đặc trưng của hìnhtròn, hình vuông

+ Biết định hướng trong không gian về phía trên - dưới, trước - sau

+ Phân biệt số lượng 1 và nhiều

- Chuẩn bị tâm thế cho trẻ

Trường phổ thông và trường mầm non là hai môi trường có chế độ sinhhoạt, học tập, thời gian học, nội dung chương trình và các mối quan hệ (đặctrưng là cô với trẻ) khác nhau khá nhiều Vì vậy việc hình thành các biểutượng toán cần giúp cho trẻ có tâm thế sẵn sàng vào học lớp 1 Trong các giờhình thành biểu tượng toán cô nên tăng cường các trò chơi có luật, đặt ranhiều câu hỏi cho cá nhân, tập thể dưới dạng nội dung các bài toán so sánh,thêm bớt, chia các phần, làm cơ sở cho trẻ chuẩn bị học các phép toán cộng,trừ ở lớp 1 Thông qua các trò chơi, các hoạt động đó đã giúp trẻ rèn luyệnthói quen nhanh nhẹn, gọn gàng, ngăn nắp, có ý thức kỷ luật

- Phát triển tính ham hiểu biết, tìm tòi sáng tạo của trẻ, làm phong phúkinh nghiệm và mở rộng năng lực hoạt động của trẻ.

- Phát triển ngôn ngữ cho trẻ, đặc biệt là giúp trẻ hiểu và sử dụng đúngcác thuật ngữ toán học trong các trường hợp cụ thể, diễn đạt mạch lạc các yếu

tố và các mối tương quan toán học

Các nhiệm vụ trên được giải quyết một cách phối hợp và linh hoạt trênmỗi hoạt động cho trẻ làm quen vói toán Tuy nhiên nhiều khi những biểutượng toán học và những năng lực toán học của trẻ chưa được phát triển đúnglúc Để hình thành những biểu tượng toán học cho trẻ thì mọi hoạt động củatrẻ phải được tổ chức một cách đúng đắn và dạy học phải có hệ thống Vì vậy,

ở từng giai đoạn phát triển lứa tuổi của trẻ cần tạo điều kiệ thuận lợi nhất đểhình thành các kiến thức, kỹ năng nhất định cho trẻ

1.4 Hoạt động với đồ vật

Hoạt động với đồ vật là hoạt động giúp trẻ tri giác một cách toàn diệnvới thế giới đồ vật Thông qua sự tiếp xúc đó mà hình thành ở trẻ khả năngnhận biết, phát triển tư duy, các mối quan hệ xã hội Tạo điều kiện, cơ sở banđầu để trẻ tiếp cận các môn học khác một cách tốt nhất

Các loại hoạt động với đồ vật

+ Hoạt động thiết lập mối tương quan

+ Hoạt động công cụ

1.4.1 Đặc điểm hoạt động với đồ vật của trẻ 2 - 3 tuổi

Trẻ 2 - 3 tuổi không còn là một thực thể bất lực nữa Trẻ hoạt động tíchcực với thế giới đồ vật Nhờ hoạt động với thế giới đồ vật và những ngườixung quanh cùng vói khả năng đi lại theo tư thế thẳng đứng trong không gian

mà đời sống tâm lý của trẻ có một bước phát triển to lớn Những biến đổi vềchất của một đứa trẻ trong những năm này là vô cùng quan trọng đến mức mànhiều người cho đó là giai đoạn quyết định cho cả đời người

Thật vậy, đứa trẻ lên 3 đã biết dùng nhiều đồ vật trong sinh hoạt hàngngày, biết tự phục vụ biết giao tiếp bằng ngôn ngữ với mọi người và biết thựchiện những quy tắc hành vi sơ đẳng trong xã hội Đầu tuổi ấu nhi, khả năng trigiác của trẻ còn hết sức sơ sài, mới chỉ nhận được các dấu hiệu nào đó của đồvật, đang đập vào mắt rồi căn cứ vào dấu hiệu đó để nhận biết các đối tượng,

đó chỉ là dấu hiệu bên ngoài mang tính chất ngẫu nhiên và còn mơ hồ

Tri giác của trẻ được tinh vi, đầy đủ dần chính là nhờ trẻ hoạt động với

đồ vật, nhất là hành động công cụ và hành động thiết lập mối tương quan.Trong khi hành động với đồ vật nào đó mà lĩnh hội phương thức sử dụng nóthì đồng thời cũng tri giác được kích thước và hình dạng của nó

1.4.2 Vai trò của hoạt động với đồ vật

a Hoạt động của đồ vật đối với sự phát triển trí tuệ, nhận thức

Ngay từ tuổi lên 2 - 3 tuổi trẻ đã bắt đầu tri giác thuộc tính của đồ vậtxung quanh, nắm được những mối liên hệ đơn giản nhất giữa những đồ vật đó

và bắt đầu sử dụng các mối liên hệ này trong các hành động chơi nghịch củamình Việc nắm vững hoạt động với đồ vật và mở rộng giao tiếp bằng ngônngữ với những người xung quanh, tạo điều kiện cho trẻ ấu nhi phát triển trítuệ một cách mạnh mẽ

Đầu tuổi ấu nhi, khả năng tri giác của trẻ còn hết sức sơ sài, mới chỉ nhậnđược các dấu hiệu đó của đồ vật đang đạp vào mắt rồi căn cứ vào dấu hiệu bênngoài mang tính chất ngẫu nhiên và còn mơ hồ Tri giác của trẻ được tinh vi,đầy đủ dần chính là nhờ trẻ hoạt động với đồ vật, nhất là hành động công cụ vàhành động thiết lập các mối tương quan Như vậy tức là trẻ đã hình thành đượchành động tri giác mới đó là những hành động định hướng bên ngoài, tạo tiền

đề để thiết lập những hành động định hướng bên trong sau này

Từ sự đối chiếu, so sánh những thuộc tính của các đối tượng bằng cáchành động định hướng bên ngoài, trẻ chuyển sang so sánh, đối chiếu các

thuộc tính của các đối tượng bằng mắt Một kiểu hành động tri giác mới đượchình thành.

Hoạt động với đồ vật giúp trẻ tiếp thu, mở rộng và hệ thống hoá cácchuẩn cảm giác, tri giác, màu sắc, hình dạng, kích thước, hình khối, tỷ lệ…Nhờ quá trình quan sát, thao tác với đồ vật mà trẻ thường xuyên sử dụng tínhtích cực các chuẩn cảm giác để tìm hiểu, khám phá những điều chưa biết vềcác đồ vật Từ đó tạo mối liên hệ giữa các đồ vật đó

Tư duy của trẻ được thực hiên nhờ định hướng bên ngoài gọi là tư duytrực quan hành động Trẻ 2 - 3 tuổi sử dụng tư duy trực quan hành động để

“nghiên cứu” những mối liên hệ muôn màu muôn vẻ thế giới đồ vật xungquanh, loại tư duy này được hình thành trong quá trình trẻ em hoạt động với

đồ vật, chủ yếu qua các hành động cụ thể xác lập những mối tương quan, nhờ

sự hướng dẫn của người lớn Bởi vậy việc tổ chức cho trẻ ấu nhi hoạt độngvới đồ vật giúp trẻ xác lập những mối liên hệ giữa chúng để giải quyết nhiệm

vụ thực tiễn là hết sức quan trọng Đó chính là những hành động định hướngbên ngoài, nhờ đó mà những hành động tâm lý bên trong như trí nhớ, tưởngtượng, tư duy được hình thành

Trong khi hoạt động với đồ vật, đặc biệt là khi thực hiện những hànhđộng công cụ, không những trẻ nhận ra chức năng chung của các đồ vật màcòn nhận ra rằng có nhiều hành động với các công cụ khác nhau nhưng lại cócùng một mục đích Chẳng hạn, khi trẻ đã biết dùng gậy để khều một vậy nào

đó ở xa đến gần, thì sau đó khi rơi vào một tình huống mới: Muốn lấy quảbóng ở trong gầm mà quanh đây không có một cái gậy nào cả, nhưng lại thấycái chổi dài cở cạnh đấy, đứa trẻ lấy ngay cái chổi thay cho cái gậy để khềuquả bóng Qua việc này trẻ hiểu được thêm rằng hành động dù bằng gậy haybằng chổi nhưng nếu có mục đích là lấy cho được một vật từ xa lại đến giốngnhau và đều gọi chung bằng từ “khều”

Hoạt động với đồ vật chính là môi trường thuận lợi làm cho hình thành

ở trẻ các phẩm chất trí tuệ như tính tự giác, tính ham học hỏi, khám phá,tính tích cực nhận thức và khả năng sáng tạo

b Hoạt động với đồ vật đối với việc giáo dục tình cảm, đạo đức kĩ năng giao tiếp xã hội

Hoạt động với đồ vật có vai trò to lớn trong việc giáo dục đạo đứccho trẻ Tham gia vào hoạt động với đồ vật trẻ có điều kiện tiếp thu cácchuẩn mực thẩm mỹ - đạo đức trong xã hội, trải nghiệm các cảm xúc.Thông qua việc thao tác với đồ vật, trẻ có điều kiện tiếp thu các chuẩnmực thẩm mỹ - đạo đức trong xã hội, trải nghiệm các cảm xúc Thông quaviệc thao tác với đồ vật và có sự giúp đỡ của người lớn ngôn ngữ của trẻcũng được phát triển trong giai đoạn này Hoàn thiện sự thông hiểu ngônngữ của người lớn và hình thành ngôn ngữ tích cực của đứa trẻ Lúc đầu,tình huống cụ thể cộng với lời nói tạo nên tín hiệu hành động Sau dần trẻhiểu được lời nói không phụ thuộc vào tình huống nữa Giai đoạn này bắtđầu “phát cảm ngôn ngữ” và xuất hiện “ngôn ngữ tự trị” Trải nghiệm cáccảm xúc, tình cảm trong giao tiếp , học hỏi về các kỹ năng xã hội và đánhgiá các hành vi văn hoá xã hội qua các đồ vật, sự kiện, hiện tượng

c.Vai trò của hoạt động với đồ vật đối với việc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ.

Hoạt động với đồ vật là một trong những hoạt động có ý nghĩa giáo dụcthẩm mỹ đối với trẻ mầm non nói chung và đối với trẻ 2 - 3 tuổi nói riêng.Hoạt động với đồ vật tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của cảmgiác, tri giác thẩm mỹ Việc quan sát, thao tác trực tiếp với các đồ dùng

đồ chơi giúp trẻ nhận ra đăc điểm thẩm mỹ (hình dáng, màu sắc, cấu trúc…)nhận ra

được các nét độc đáo tạo nên sức hấp dẫn của đồ vật

Qúa trình thao tác với đồ vật là điều kiện thuận lợi cho trẻ tích luỹ vốnbiểu tượng hình tượng Đồng thời, trẻ vận dụng tích cực vốn biểu tượng đã

tích luỹ được để phối hợp, xây dựng hình tượng mới làm cho các sản phẩmcủa trẻ ngày trở nên sinh động, đầy hấp dẫn Điều đó sẽ làm cho cảmxúc thẩm mỹ của trẻ ngày càng trở nên sâu sắc hơn, trí tưởng tượng mangtính nghệ thuật của trẻ ngày càng phong phú hơn.

d Vai trò của hoạt động với đồ vật đối với sự phát triển thể chất của trẻ

Hoạt động với đồ vật cũng có vai trò to lớn đối với sự phát triển thể chấtcủa trẻ: Tác động tích cực với hoạt động của tim mạch, điều hoà hoạt độngcủa hệ thần kinh, điều chỉnh toàn bộ hoạt động của cơ thể Đồng thời thôngqua hoạt động với đồ vật kỹ năng vận động thô của trẻ cũng trở nên linh hoạthơn, kỹ năng vận động tinh của trẻ ngày càng trở nên thuần thục và khéo léohơn, góp phần rèn luyện sự vận động và phối hợp cơ nhỏ của bàn tay, ngóntay

e Vai trò của hoạt động với đồ vật đối với việc chuẩn bị cho trẻ bước vào trường phổ

thông

Hoạt động với đồ vật chính là một môi trường, một phương tiện để hìnhthành ở trẻ những cơ sở ban đầu của hoạt động học tập trong trườngphổ thông: Hoạt động học tập, khả năng đánh giá và tự đánh giá, sự khéoléo, linh hoạt trong vận động của tay, từ đó giúp cho việc học viết ở trườngphổ thông sẽ đạt kết quả tốt

Tóm lại, hoạt động với đồ vật có vai trò to lớn đối với sự phát triển toàndiện nhân cách trẻ Vì vậy, nhiệm vụ của các nhà giáo dục là phải làm sao để

tổ chức hoạt động này một cách hiệu quả, mang lại những giá trị quý báucho những mầm non tương lai

Kết luận: Chương 1 đã trình bày cơ sở lý luận của đề tài gồm: đặc điểmtâm sinh lý và nhận thức của trẻ 2 - 3 tuổi; các khái niệm cơ bản; nội dung,

vai trò, nhiệm vụ của việc hình thành biểu tượng toán cho trẻ 2 - 3 tuổi;đặc

điểm, vai trò của hoạt động với đồ vật đối với trẻ 2 - 3

tuổi

CHƯƠNG 2 HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG TOÁN CHO TRẺ 2 - 3

TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG VỚI ĐỒ VẬT

Chương 2 sẽ trình bày các nguyên tắc hình thành biểu tượng toán chotrẻ; vai trò của hoạt động với đồ vật đối với việc hình thành biểutượng toán; một số hoạt động với đồ vật nhằm hình thành biểu tượng toáncho trẻ

2 - 3 tuổi

2.1 Các nguyên tắc hình thành biểu tượng toán cho trẻ

Trong quá trình hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻmầm non cần đảm bảo các nguyên tắc sau:

- Nguyên tắc dạy học đảm bảo tính phát triển

Trong quá trình dạy học, trẻ em không chỉ tiếp thu một cách thụ độngnhững kiến thức từ phía người lớn mà trẻ thường tích cực hoạt động, giaolưu, suy nghĩ và nhận biết các mối quan hệ, quan hệ phong phú trong cuộcsống Vì vậy quá trình dạy trẻ cần hướng tới phát triển tư duy cho trẻ, pháttriển các năng lực nhận biết, hình thành hứng thú đối với các kiến thức,hình thành hứng thú đối với các kiến thức, hình thành các mối quan hệ nhấtđịnh

Trong quá trình hình thành những biểu tượng toán học cho trẻ chúng

ta cần dạy trẻ nhận biết các mối quan hệ số lượng, các mối quan hệ khônggian và thời gian có trong môi trường xung quanh của trẻ, qua đó hình thành

ở trẻ một thái độ mới đối với môi trường xung quanh, hình thành hứngthú nhận biết và phát triển tính ham hiểu biết của trẻ

Như vậy, trong qáu trình tổ chức dạy học cho trẻ cần chú trọng tới

sự phát triển tư duy cho trẻ Tư duy của trẻ phát triển theo hướng từ các thaotác thực hành với cac vật cụ thể hay với các hình vẽ của chúng tới các thao

Cùng với việc trẻ nắm kiến thức và hoàn thiện, biến đổi nó về chất là sựphát triển tư duy, tất cả điều đó tạo nên sự phát triển chung cho trẻ.

- Nguyên tắc học đi đôi với hành, giáo dục gắn liền với thực tiễn

Những kiến thức toán học mà trẻ nắm được ở trường mầm non cầndựa trên những kinh nghiệm sống của trẻ, và quan trọng hơn những kiếnthức này cần được trẻ ứng dụng vào thực tiễn cuộc sống của trẻ thông quacác tiết học khác và các hoạt động phong phú như: vui chơi, học tập, laođộng và cuộc sống sinh động của trẻ nhờ vậy những kiến thức này sẽ trở nên

có ý nghĩa và bền vững hơn

Để đảm bảo nguyên tắc này, trong quá trình dạy học việc lựa chọn nộidung dạy học luôn gắn liền với điều kiện sống của trẻ, nhằm luyện tạo chotrẻ thói quen quan tâm, chú ý tới các sự kiện, hiện tượng xung quanh trẻ, qua

đó biết được mối quan hệ toán học có trong các sự kiện, hiện tượng đó

Trong quá trình dạy học cần sử dụng hệ thống bài tập, và các tròchơi học tập nhằm tạo điều kiện cho trẻ vận dụng những kiến thức đã họcvào thực tiễn cuộc sống Hơn nữa giáo viên cần suy nghĩ và tạo điều kiện,tình huống để trẻ có thể ứng dụng những kiến thức, kĩ năng của mình vàocác hoạt động phong phú của trẻ

- Nguyên tắc đảm bảo tính trực quan

Cơ sở của nguyên tắc này là sự thống nhất giữa các quá trình nhận thứccảm tính và lí tính trong dạy học Ở trẻ nhỏ các hình thức tư duy trực quan -hành động và trực quan - hình tượng đóng vai trò chủ yếu, do vậy những kiếnthức mà trẻ nắm được phần lớn ở mức độ biểu tượng Những biểu tượngnày là sản phẩm của sự tri giác trực tiếp những sự vật và hiện tượng diễn ratrong những tư liệu trực quan chính, cho nên nguyên tắc trực quan trong dạyhọc là nguyên tắc cơ bản

Việc sử dụng các thiết bị trực quan đa dạng trong dạy học tạo điềukiện để hình thành những biểu tượng cụ thể, đầy đủ các mối quan hệ

toán học phong phú có trong môi trường xung quanh trẻ, chúng còn gópphần làm

phong phú cụ thể hoá những kiến thức mà trẻ đã có từ trước Tính trực quancủa các đồ vật được sử dụng trong quá trình dạy học cần được phức tạp dầncùng với sự phát triển tư duy của trẻ.

Việc tuân theo nguyên tắc trực quan trong dạy học là cơ sở để trẻhiểu sâu sắc những kiến thức thu được góp phần hình thành những kĩ năng,

kĩ xảo cho trẻ Các biểu tượng toán học được hình thành ở trẻ ngày càng cụthể đầy đủ, chính xác thì trẻ càng dễ sử dụng chúng vào những dạng hoạtđộng vừa sức trẻ, cũng như vào quá trình nhận biết tiếp theo của trẻ

- Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và tính trình tự

Trong quá trình dạy trẻ, giáo viên phải xác định chính xác nội dung cáckiến thức cần trang bị cho trẻ trong từng giai đoạn học tập Với mục đích đócần lập kế hoạch dạy học cụ thể những kiến thức toán học sơ đẳng, trong đónội dung dạy học cần được phân chia ra thành các phần nhỏ, giáo viêncần phải thiết lập các mối quan hệ giữa các nội dung trong các giai đoạn dạyhọc khác nhau, qua đó tạo điều kiện để đảm bảo tính hệ thống và tínhtrình tự trong dạy học

Trong quá trình dạy học cần dạy trẻ nắm được mối liên hệ bên tronggiữa các phần kiến thức toán học riêng biệt nhờ vậy mà kiến thức toán họcđược đưa đến trẻ sẽ mang tính tổng hợp Việc trẻ em hiểu mối liên hệ giữacác nội dung kiến thức toán học có trong chương trình có tác dụng hìnhthành ở trẻ một hệ thống kiến thức cân đối và phát triển tư duy cho trẻ

- Nguyên tắc đảm bảo tính vừa sức

Tính vừa sức trong dạy học được đảm bảo bởi khối lượng những kiếnthức và kĩ năng đã tích luỹ ở trẻ, bởi tính cụ thể của nội dung dạy học Trong

đó nội dung dạy học được đưa đến trẻ theo các nguyên tắc: từ đơn giản đếnphức tạp, từ dễ đến khó, từ cái đã biết đến cái chưa biết, từ gần tới xa Điều

đó có nghĩa là trẻ nhỏ chỉ lĩnh hội được những kiến thức kĩ năng phù hợp vớicác

đặc điểm và mức độ phát triển trí tuệ của trẻ Vì vậy nội dung nhữngkiến thức, kĩ năng dạy trẻ cần phải phù hợp với lứa tuổi trẻ và với từng trẻ.

Để đảm bảo tính vừa sức những kiến thức mới truyền thụ cho trẻ cần

được phức tạp dần, được củng cố qua các bài luyện tập phong phú vàđược ứng dụng vào các dạng bài tập khác nhau của trẻ Sự xâm nhập củanhững kiến thức mới vào hệ thống những kiến thức đã lĩnh hội có tác dụngcủng cố, bổ sung và làm sâu sắc hơn những kiến thức đã có và tạo ra hiệuquả dạy học

Tóm lại, việc tuân thủ theo nguyên tắc dạy học vừa sức trẻ là điều kiệnđảm bảo cho quá trình hình thành các biểu tượng toán học sơ đẳng chotrẻ mầm non đạt hiệu quả cao

- Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học

Để đảm bảo nguyên tắc này trong việc dạy học những kiến thức toánhọc ban đầu đòi hỏi người giáo viên cần phải nắm và vận dụng được nhữngthành tựu của khoa học giáo dục mầm non, phản ánh được tinh thần củanội dung học tập và hoàn cảnh cụ thể Vì vậy khi dạy trẻ cần có sự lựa chọnnội dung chương trình dạy học có tính logic và tính khoa học, phù hợp vớimục tiêu và nhiệm vụ của giáo dục và dạy học, đồng thời phù hợp với đặcđiểm tâm sinh lý của trẻ

Trong quá trình hình thành những biểu tượng toán học cho trẻ cần đảmbảo tính chính xác, tính khoa học về tất cả mọi mặt như: ngôn ngữ, ký hiệu,hình vẽ, kiến thức, suy luận Thông qua quá trình hình thành các biểu tượngtoán học, ngôn ngữ của trẻ sẽ phát triển, vốn từ của trẻ thêm phong phú,giúp trẻ nắm được một số thuật ngữ khoa học chính xác

Để đảm bảo được nguyên tắc khoa học trong quá trình dạy trẻ

toán học, đồng thời phải nắm bắt được những quy luật phát triển chungcủa trẻ và những đặc điểm phát triển riêng của từng trẻ.

- Nguyên tắc phát huy tính tích cực

Nếu trong quá trình dạy học mà không có sự hoạt động tư duy tíchcực thì không thể có sự nắm vững kiến thức, mặt khác nếu học mà khônghiểu, nắm được kiến thức thì tư duy sẽ hoạt động tích cực

Để lĩnh hội được kiến thức thì trẻ phải có kỹ năng tri giác và phân tíchnhững dấu hiệu cơ bản, kĩ năng xem xét một sự kiện, hiện tượng, hoạt độngnào đó trong những mối quan hệ phong phú của nó Do vậy trong quátrình dạy học cần tạo mọi điều kiện để trẻ chủ động tìm tòi, suy nghĩ, nắmbắt kiến thức, hình thành kĩ năng mới trên cơ sở tri giác tích cực đối tượngnghiên cứu với sự tham gia của các giác quan khác nhau, qua đó góp phầnkích thích hoạt động tư duy của trẻ

Để đảm bảo tính tích cực trong quá trình dạy học cần sử dụng đúngmức phương pháp dạy học nêu vấn đề, giáo viên cần đặt trẻ vào các tìnhhuống có vấn đề, buộc trẻ phải suy nghĩ tìm tòi cách giải quyết chúng

Để trẻ luôn tích cực trên tiết học, giáo viên cần chú ý tới nội dung phongphú của tiết học cũng như thời gian tiến hành nó Thời gian của tiết học phùhợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ

2.2 Hoạt động với đồ vật đối với việc hình thành biểu tượng toán cho trẻ

2 - 3 tuổi

Làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng là hoạt động giúp trẻ phát triểnnhận thức Quan điểm tích hợp cho phép tích hợp nội dung giáo dục của cáclĩnh vực trong mọi hoạt động của trẻ Nội dung chương trình giáo dục đưa ra

là nội dung khung mang mở tạo cơ hội cho giáo viên linh hoạt trong việc xácđịnh lựa chọn cách tổ chức, các hình thức hoạt động phong phú, gần gũi vớicuộc sống hàng ngày của trẻ Chính cách tiếp cận này giúp trẻ hứng thú tìmhiểu, khám phá các hiện tượng xung quanh, tìm hiểu mối tương quan giữa các

và phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ Chính nhờ vậy mà kiến thức

và kinh nghiệm của trẻ được phong phú lên rất nhiều

Trong số các hoạt động của trẻ mầm non thì hoạt động với đồ vật

là hoạt động thể hiện rất rõ các đặc điểm của sự phát triển tâm lý, sự sángtạo và trí tưởng tượng của trẻ Đây là hoạt động vô cùng hấp dẫn đối với trẻ

Do nắm được phương thức hoạt động với một số đồ vật mà sự định hướngcủa trẻ vào thế giới đồ vật có một bước phát triển mới Nhờ có hoạt độngnày mà chức năng của các đồ vật lần đầu tiên được bộc lộ ra trước mắt đứatrẻ và đồ vật xung quanh trở thành đối tượng thu hút sự chú ý của trẻkhiến trẻ tích cực tìm kiếm khám phá Chính nhờ vậy mà tâm lý của trẻphát triển mạnh đặc biệt là trí tuệ Cũng nhờ hành động thiết lập các mốitương quan mà các chức năng tâm lý của trẻ như tri giác, trí nhớ, tưởngtượng, tư duy được phát triển mạnh, đặc biệt là tư duy trực quan - hànhđộng, làm cơ sở cho sự phát triển các kiểu tư duy cao hơn sau này Trongquá trình trẻ thực hiện hoạ động với đồ vật đòi hỏi trẻ phải quan sát , chú

ý, ghi nhớ… Qua đó giúp trẻ tích luỹ thêm kinh nghiệm, hình thành kỹnăng, kiến thức về một số biểu

tượng toán sơ đẳng cho trẻ

Toán học là một môn học tương đối khô khan với tất cả các bậc học đặcbiệt là bậc mầm non Việc hình thành các biểu tượng toán sơ đẳng banđầu cho trẻ không hề đơn giản Tuy nhiên trẻ mầm non không lĩnh hội cáckhái niệm khoa học một cách hệ thống mà chỉ lĩnh hội các tri thức đời sốnghoặc các tri thức tiền khoa học Vì vậy để hình hành được biểu tượng toánban đầu cho trẻ cần hông quan nhiều hoạt động khác nhau nhằm kích thích

sự khám phá hứng thú của trẻ, trong đó việc sử dụng hoạt động với đồvật để hình thành biểu tượng toán cho trẻ giúp trẻ hứng thú và đạt hiệu

động công cụ và hoạt động thiết lập các mối tương quan kết hợp với việclồng ghép một số

biểu tượng toán học thì việc học toán sẽ trở nên đơn giản, giúp trẻ hứng thú trong giờ học và tiếp nhận kiến thức toán học một cách dễ dàng hơn.

Có thể sử dụng hoạt động với đồ vật nhằm giúp trẻ nhận biết số lượngmột và nhiều Những đồ vật nào đó thường gần gũi với trẻ, đảm bảo an toàncho trẻ khi thao tác với đồ vật Như vậy giải quyết nhiệm vụ học tập với trẻkhông còn nặng nề, mang tính áp đặt nhàm chán Mà trẻ được chủ động tíchcực hoạt động như đam mê Sau khi hoạt động với đồ vật trẻ nhận biết, phânbiệt được số lượng 1 và nhiều

Ví dụ: Cho trẻ rổ đựng đồ chơi (ô tô, máy bay)

- Ô tô là phương tiện giao thông đường gì?

- Máy bay là phương tiện giao thông đường gì?

- Hãy xếp ô tô và máy bay ra phía trước

+ Có bao nhiêu chiếc ô tô?

+ Có bao nhiêu chiếc máy bay?

Đầu tiên trẻ sẽ phân loại phương tiện ô tô và máy bay ra thành 2 loại.Trong quá trình trẻ phân loại, hành động, quan sát, đối chiếu, so sánh sẽ giúptrẻ nhận biết được số ô tô nhiều hơn số máy bay Do số máy bay chỉ có mộtchiếc mà ô tô có những 5 chiếc Dùng hoạt động với đồ vật nhằm hình thànhbiểu tượng về hình dạng cho trẻ là một hình thức sử dụng hoạt động với

đồ vật như một hoạt động chủ đạo trong ôn luyện, cung cấp kiến thức chotrẻ.

Khi thao tác với đồ vật các hình dạng cụ thể và trẻ được gọi tên hình dạngđó

sẽ giúp trẻ ghi nhớ lâu hơn về tên gọi cũng như đặc điểm của hình họcđó

Khi trẻ đến lớp học dưới sự tổ chức các hoạt dộng của cô, trẻ đã tiếp thumột phần nào kiến thức mà giáo viên muốn cung cấp cho trẻ Song dođặc

điểm của trẻ 2- 3 tuổi là dễ nhớ lại mau quên, khả năng phân tích kháiquát hoá chưa cao nên thông qua hoạt động với đồ vật các biểu tượng vềhình dạng sẽ được khắc sâu hơn ở trẻ rất nhiều Không những thế mà khi ởnhà trẻ thao tác với các đồ vật, đồ chơi có hình dạng tương tự sẽ giúp trẻ táihiện lại hình ảnh, biểu tượng đã được học Nhờ hoạt động của đôi bàn tay,bằng các đồ dùng, đồ chơi, hột hạt mà những đặc điểm bên ngoài cũng nhưcác thuộc tính bên trong sẽ được hình thành rõ nét hơn ở trẻ

Khi hoạt động với đồ vật trẻ phải dùng tay sờ, nắm và tri giác về đồ vật

Ví dụ: Khi chơi với bóng trẻ sẽ sờ, nắm vào mặt bao quanh của quảbóng Thực chất của quá trình này là trẻ đang khảo sát đường bao của quảbóng Hay khi thực hành để nhận biết hình vuông trẻ cũng tri giác các đườngthẳng Khi đó trẻ hiểu được các hình vuông có đường bao thẳng và độ dài cáccạnh của hình vuông là bằng nhau Nhưng đối với hình tròn thì mặt bao làmặt cong Hoặc chỉ trong bài tập đơn giản lắp ghép hình thích hợp đểlàm cho chiếc ô tô này

Để thực hiện được yêu cầu trên trẻ phải lựa chọn hình tròn để làm bánh

Hay khi dùng hoạt động với đồ vật để nhận xét, gọi tên hình thì giáoviên có thể sử dụng rất nhiều dạng khác nhau với mức độ khó dễ khácnhau