Phát triển nhận thức cho trẻ 3 6 tuổi ở trường mầm non hoa sen vĩnh yên vĩnh phúc thông qua đồ chơi học tập (2017)

+ Căn cứ vào sự phát triển của các độ tuổi với việc sử dụng đồ chơithích hợp để rèn luyện cơ thể, phát triển các giác quan, phát triển tư duy,ngôn ngữ, trí tưởng tượng sáng tạo trong các

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

=====

=

HOÀNG THỊ TÂM

PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ 3 - 6 TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON HOA SEN - VĨNH YÊN - VĨNH PHÚC THÔNG QUA ĐỒ CHƠI HỌC

TẬP KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Phương pháp tổ chức họat động tạo hình

Người hướng dẫn khoa học Th.S Vũ Long Giang

HÀ NỘI, 2017

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất đến các Thầy Côgiáo trong khoa giáo dục mầm non và các giáo viên trường mầm non HoaSen, đặc biệt là Thầy Vũ Long Giang, người đã hướng dẫn tận tình và giúp đỡtôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành đề tài này

Do thời gian có hạn nên đề tài này không tránh khỏi những thiếu sót.Tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của quý Thầy Cô và các bạn để

đề tài của tôi được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn !

Hà Nội, ngày 24 tháng 04 năm 2017

Sinh viên

Hoàng Thị Tâm

LỜI CAM ĐOAN

Khóa luận là kết quả cố gắng của bản thân tôi trong quá trình học tập

và nghiên cứu tại trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 Tôi xin cam đoan đề tài

nghiên cứu “Phát triển nhận thức cho trẻ 3 - 6 tuổi ở trường mầm non Hoa

Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc thông qua đồ chơi học tập” không trùng lặp với

bất kỳ một đề tài nào khác và chưa được công bố trên bất kỳ công trìnhnghiên cứu nào

Hà Nội, ngày 24 tháng 04 năm 2017

Sinh viên

Hoàng Thị Tâm

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu 3

3 Mục đích nghiên cứu 5

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 5

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 5

6 Phương pháp nghiên cứu 5

7 Giả thuyết khoa học 6

8 Cấu trúc khóa luận 7

CHƯƠNG I 8

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CỦA 8

TRẺ 3 – 6 TUỔI THÔNG QUA ĐỒ CHƠI HỌC TẬP 8

1.1 ĐẶC ĐIỂM TÂM SINH LÝ VÀ KHẢ NĂNG NHẬN THỨC CỦA TRẺ 3 – 6 TUỔI 8

1.1.1 Đặc điểm tâm - sinh lý của trẻ 3 - 6 tuổi 8

1.1.2 Khả năng nhận thức của trẻ 3 - 6 tuổi 10

1.2 ĐỒ CHƠI HỌC TẬP 14

1.2.1 Khái niệm đồ chơi học tập 14

1.2.2 Phân loại đồ chơi học tập 15

1.2.3 Đồ chơi học tập với sự phát triển khả năng nhận thức cho trẻ 3 -6 tuổi 16

Tiểu kết chương 1 20

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG VẬN DỤNG ĐỒ CHƠI HỌC TẬP TRONG PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ 3 – 6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON HOA SEN – VĨNH YÊN – VĨNH PHÚC 22

2.1 MỤC ĐÍCH KHẢO SÁT 22

2.2 NỘI DUNG KHẢO SÁT 22

2.2.1 Khái quát về khách thể khảo sát 22

2.2.2 Nội dung khảo sát 23

2.2.2.1 Khảo sát về nhận thức của trẻ 3 -6 tuổi tại trường mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc 23

2.2.2.2 Khảo sát về sử dụng đồ chơi học tập tại trường mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc 24

2.2.3 Các phương pháp khảo sát 24

2.2.3.1 Phương pháp phỏng vấn 24

2.2.3.2 Phương pháp điều tra 24

2.2.3.3 Phương pháp quan sát 24

2.2.4 Tiến hành khảo sát 24

2.2.5 Kết quả khảo sát 27

2.3 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỨC TRẠNG VẬN DỤNG ĐỒ CHƠI HỌC TẬP TRONG PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ 3 - 6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON HOA SEN 32

Tiểu kết chương 2 32

CHƯƠNG III: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ 3 – 6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON HOA SEN – VĨNH YÊN – VĨNH PHÚC THÔNG QUA ĐỒ CHƠI HỌC TẬP 33

3.1 CƠ SỞ ĐỊNH HƯỚNG CHO VIỆC ĐỀ XUẤT 33

3.2 CÁC BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ 3 – 6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON HOA SEN – VĨNH YÊN - VĨNH PHÚC 33

3.3 THỰC NGHIỆM VẬN DỤNG ĐỒ CHƠI HỌC TẬP TRONG PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ 3 -6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON HOA SEN – VĨNH YÊN – VĨNH PHÚC 37

3.3.1 Tổ chức thực nghiệm 37

3.3.2 Kết quả thực nghiệm 38

3.3.2.1 Kết quả thực nghiệm khảo sát 38

3.3.2.2 Kết quả thực nghiệm tác động 39

3.3.2.3 Kết quả thực nghiệm kiểm chứng 47

Kết luận chương 3 49

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 50

PHỤ LỤC 52

- Trong các hoạt động giáo dục trẻ ở trường mầm non, hoạt động vuichơi là hoạt động chủ đạo Thông qua vui chơi với các đồ chơi học tập giúptrẻ mở rộng hiểu biết về thế giới xung quanh, phát triển tính tích cực chủđộng, hệ thống các kiến thức một cách chính xác và khoa học Đó là điềukiện vô cùng quan trọng, làm cơ sở, là tiền đề cho bước nhận thức cao hơntrong các cấp học sau này.

+ Đồ chơi là một phần quan trọng trong trò chơi của trẻ Mầm non Đồchơi là người bạn đồng hành thân thiết của trẻ, là nguồn gốc của niềm vuisướng, là khởi nguồn của những cảm xúc - tình cảm tích cực ở trẻ Những đồchơi của tuổi ấu thơ ảnh hưởng sâu sắc đến sự hình thành nhân cách của trẻsau này

+ Căn cứ vào sự phát triển của các độ tuổi với việc sử dụng đồ chơithích hợp để rèn luyện cơ thể, phát triển các giác quan, phát triển tư duy,ngôn ngữ, trí tưởng tượng sáng tạo trong các hoạt động và các trò chơi khácnhau có thể phân ra các loại đồ chơi như: Đồ chơi học tập, đồ chơi phản ánhsinh hoạt, đồ chơi sân khấu âm nhạc, đồ chơi trang trí và hài hước, đồ chơilắp ghép, xây dựng Trong đó, đồ chơi học tập có ý nghĩa quan trọng giúp trẻ

củng cố chương trình học, mở rộng hiểu biết về thế giới xung quanh, rènluyện và hoàn thiện các giác quan, ngôn ngữ và đặc biệt giúp phát triển khảnăng nhận thức cho trẻ.

+ Đồ chơi học tập có vai trò quan trọng đối với trẻ mầm non Chínhnhững đồ chơi này giúp trẻ được thao tác, được hoạt động, trải nghiệm, đượcthể hiện những nhu cầu cá nhân, được phát triển cân đối hài hòa, từ đó giúptrẻ phát triển toàn diện Đồ chơi giúp trẻ em tìm hiểu, khám phá thế giới xungquanh, nó giúp các em làm quen với những đặc điểm, tính chất của nhiều đồvật, biết được công dụng của chúng trong sinh hoạt và trong lao động của conngười Sự hình thành những yếu tố của học tập thông qua đồ chơi học tập như

kỹ năng nghe, hiểu và thực hiện Trẻ biết lựa chọn những hành động cần thiết

để có hiệu quả Trẻ biết thực hiện những hành động tự giác, hành động phântích, biết phân biệt hình dạng cấu tạo của đồ chơi Đồ chơi học tập tạo khảnăng thực hiện nhiệm vụ giáo dục qua hình thức và tạo sự hấp dẫn đối với trẻ.Đây là một phương tiện hiệu quả để hình thành và phát triển các năng lực trítuệ Việc sử dụng đồ chơi học tập nhằm trau dồi các thao tác tư duy, đặc biệtkhả năng nhận thức của trẻ là hết sức cần thiết

- Hiện nay, vấn đề sử dụng đồ chơi học tập phát triển nhận thức cho trẻ

3 - 6 tuổi ở trường mầm non được giáo viên đặc biệt quan tâm Tuy nhiên,thực trạng giáo viên sử dụng đồ chơi học tập để phát triển nhận thức cho trẻ

là tương đối thấp Qua thời gian thực tập và tìm hiểu ở trường mầm non HoaSen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc tôi nhận thấy trường mầm non Hoa Sen là mộttrong số những trường mầm non có cách tổ chức các hoạt động chưa hợp lý,còn nhiều hạn chế và khó khăn Trong đó có các tổ chức các hoạt động nóichung và phát triển nhận thức cho trẻ thông qua đồ chơi học tập nói riêng

Xuất phát từ những vấn đề trên, đồng thời để nâng cao chất lượng giáodục cũng như nâng cao chất lượng giảng dạy học tập, tôi đã mạnh dạn chọn

đề tài “Phát triển nhận thức cho trẻ 3 6 tuổi tại trường mầm non Hoa Sen

-Vĩnh Yên - -Vĩnh Phúc qua đồ chơi học tập” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp.

2 Lịch sử nghiên cứu

Đồ chơi dành cho trẻ mầm non rất đa dạng và phong phú Nó có tácđộng mạnh mẽ đến sự phát triển của trẻ nhỏ Nhận thấy được tầm quan trọngcủa đồ chơi đối trẻ mầm non, bộ môn đồ chơi đã được đưa vào chương trình sưphạm giáo dục mầm non từ cấp bậc Trung cấp – Cao đẳng – Đại học Đã cónhiều đề tài nghiên cứu, sách nghiên cứu của nhiều tác giả nói về lĩnh vực đồchơi:

- Trên thế giới:

Bà Montessori với lý thuyết vận dụng đồ chơi như một giáo cụ để từ

đó giúp trẻ phát triển các kỹ năng Montessori phát triển bộ giáo cụ để pháttriển năm lĩnh vực: giác quan, kỹ năng sống, ngôn ngữ, toán, địa lý và vănhóa Bộ giáo cụ này gồm 134 trò chơi khác nhau dành cho trẻ em Các tròchơi này được thiết kế để trẻ tự chơi và tự kiểm chứng kết quả công việc củamình (Ví dụ: bộ xếp hình bản đồ thế giới, nếu các mảnh ghép chưa khớp lạivới nhau trẻ tự biết là mình xếp chưa đúng)

A.P.Uxova, trong tác phẩm “Dạy học ở mẫu giáo” cho rằng đồ chơi

học tập rất cần với việc dạy học, nó là hình thức học tập độc đáo Trò chơihọc tập để dạy ngôn ngữ, dạy tính, để trẻ làm quen với kích thước màu sắc,hình dáng… những trò chơi này cũng phát triển sự vận động nhanh trí, pháttriển ý chí, tư duy và ngôn ngữ cho trẻ

Theo E.I.U.Đan xova, trong tác phẩm “Trò chơi dạy học cho trẻ mẫu

giáo” đã nhận định nhờ dùng các trò chơi học tập mà việc học cho trẻ trở nên

vừa sức, hấp dẫn, nhiệm vụ dạy học được giải quyết trong quá trình chơi, tácgiả đã đưa ra gần 200 trò chơi học tập phổ biến nhằm phát triển tiếng nói vàdạy trẻ học

Với Venger và nhóm tác giả trong tác phẩm “Các trò chơi và các bài

tập phát triển các năng lực trí tuệ”, đã đưa ra những trò chơi học tập và các

bài tập nhằm phát triển năng lực trí tuệ cho trẻ Mẫu giáo theo từng độ tuổi

- Ở Việt Nam:

Nghiên cứu thiết kế và đưa ra cách sử dụng trò chơi và đồ chơi học tậpnhằm phát triển trí tuệ với các đại diện tiêu biểu như các tác giả: Đào NhưTrang, Nguyễn Thị Hòa, Đỗ Thị Minh Liên, Lê Thị Ngọc Bích, Nguyễn ThịNgọc Trâm,…

Đồng tác giả Nguyễn Ngọc Bảo - Đỗ Thị Minh Liên trong tác phẩm

“Sử dụng trò chơi học tập hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mẫu giáo”, đã thiết kế một số trò chơi học tập hình thành biểu tượng toán cho

trẻ mẫu giáo và chủ yếu tập trung đưa ra các biện pháp sử dụng trò chơi họctập nhằm hình thành biểu tượng toán cho trẻ mẫu giáo

Trong luận án tiến sĩ của tác giả Trần Thị Ngọc Trâm “Thiết kế và sử

dụng trò chơi học tập nhằm phát triển khả năng khái quát hóa cho trẻ mẫu giáo lớn (5 - 6 tuổi)” chủ yếu trong hoạt động làm quen với môi trường xung

quanh và đưa ra cách sử dụng hệ thống trò chơi này

Trong giáo trình “Hướng dẫn làm đồ chơi cho trẻ mầm non”, tác giả

Đàm Thị Xuyến cho rằng: “ Đồ chơi là những vật cụ thể đặc biệt thể hiệnsinh động thế giới vật chất trong cuộc sống và hoạt động của con người, phùhợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ lứa tuổi này hay tuổi khác chỉ dùngtrong hoạt động vui chơi của trẻ Giáo dục trẻ khiếu thẩm mỹ, giải trí và dùng

để trang trí lớp học”

Tất cả các nhiên cứu trên đây đã đưa ra được các lý luận và thiết kếđược đồ chơi và trò chơi nói chung cho trẻ mầm non Tuy nhiên chưa có côngtrình nào nghiên cứu về tình trạng sử dụng đồ chơi học tập nhằm phát triển

nhận thức cho trẻ 3-6 tuổi Vì vậy, tôi mạnh dạn đưa ra đề tài: “Phát triển

nhận thức cho trẻ 3 - 6 tuổi tại trường Mầm non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc thông qua đồ chơi học tập”.

3 Mục đích nghiên cứu

Đề tài “Phát triển nhận thức cho trẻ 3 - 6 tuổi tại trường mầm non

Hoa Sen -Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc thông qua đồ chơi học tập” nhằm xây dựng

một số biện pháp để phát triển nhận thức cho trẻ 3 - 6 tuổi thông qua đồ chơihọc tập

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu

Quá trình phát triển nhận thức của trẻ từ 3-6 tuổi

- Đối tượng nghiên cứu

Mối quan hệ giữa phát triển nhận thức và hoạt động chơi của trẻ từ 3- 6tuổi

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển nhận thức cho trẻ 3 - 6 tuổithông qua đồ chơi học tập

- Nghiên cứu cơ sở thực tiễn về phát triển nhận thức cho trẻ 3 - 6 tuổitại trường mầm non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc

- Đề xuất các biện pháp sử dụng đồ chơi học tập để phát triển nhậnthức cho trẻ 3 - 4 tuổi tại trường mầm non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc

6 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

Tìm hiểu, đọc, phân tích, tổng hợp và hệ thống hóa các tài liệu về cơ sởphương pháp luận, những tài liệu giáo trình tâm lý học, giáo dục học, cáccông trình nghiên cứu thực tiễn đã công bố… nhằm làm rõ cơ sở lý luận liênquan đến đề tài nghiên cứu

- Phương pháp quan sát

Quan sát các tiết học của trẻ 3 - 6 tuổi thông qua đồ chơi học tập vàquan sát việc tổ chức của giáo viên trong tổ chức các trò chơi học tập của trẻtheo các tiêu chí đưa ra Đồng thời thu thập một số thông tin liên quan đếnviệc giải quyết nhiệm vụ nghiên cứu Những thông tin thu được sẽ bổ sungcho các pương pháp khác giúp làm rõ vấn đề nhiên cứu.

- Phương pháp điều tra

Dùng phiếu câu hỏi đối với giáo viên đứng lớp ở trường mầm non HoaSen để tìm hiểu thêm thông tin về nhận thức, việc tổ chức, hướng dẫn, đánhgiá sự phát triển nhận thức của trẻ thông qua sử dụng đồ chơi, trò chơi họctập

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Chọn lớp 4A2 trường mầm non Hoa Sen gồm 30 trẻ chia làm 2 nhóm:Nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm

Quá trình thực nghiệm gồm 3 bước:

- Thực nghiệm khảo sát: Chọn đồ chơi học tập để dạy 2 nhóm Quansát và đo kết quả của 2 nhóm

7 Giả thuyết khoa học

Nếu tìm ra các biện pháp phát triển nhận thức cho trẻ qua đồ chơi họctập thì sẽ góp phần phát triển nhận thức, khả năng tư duy logic cho trẻ 3-6

tuổi tại trường mầm non Hoa Sen - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc Đồng thời, đề tài

sẽ là tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu có liên quan sau này

8 Cấu trúc khóa luận

Chương 3: Đề xuất một số biện pháp phát triển nhận thức cho trẻ 3 - 6tuổi thông qua đồ chơi học tập tại trường mầm non Hoa Sen - Vĩnh Yên -Vĩnh Phúc

CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CỦA

TRẺ 3 – 6 TUỔI THÔNG QUA ĐỒ CHƠI HỌC TẬP

1.1 ĐẶC ĐIỂM TÂM SINH LÝ VÀ KHẢ NĂNG NHẬN THỨC CỦA TRẺ 3 – 6 TUỔI

1.1.1 Đặc điểm tâm - sinh lý của trẻ 3 - 6 tuổi

- Đặc điểm sinh lý

Các nhà sinh lý và giải phẫu học đã chứng minh cơ sở vật chất của đờisống trẻ phụ thuộc vào bộ não và hoạt động thần kinh cao cấp

Não: Sự phát triển của não trong giai đoạn 3 - 6 tuổi là thời kỳ phát

triển nhanh và rõ nhất trong cả đời người Kết cấu thần kinh của não có xuthế sớm trưởng thành

Song trẻ ở lứa tuổi này do khả năng hưng phấn và ức chế của hệ thầnkinh chưa ổn đinh, nên nếu trẻ làm việc gì đơn thuần và kéo dài sẽ dễ bị mệtmỏi

Tim: Tim của trẻ có tốc độ phát triển nhanh, tới năm thứ 5, tim trẻ có

trọng lượng gấp 5 lần lúc mới sinh Tim trẻ đập chậm hơn so với lứa tuổitrước nhưng vẫn khá nhanh so với người lớn

Hệ hô hấp: Hệ hô hấp của trẻ đã phát triển, tuy nhiên chưa trưởng

thành đầy đủ như ở người lớn Vì vậy, trẻ phải hít thở nhiều hơn để nhận đủlượng oxy cần thiết

Vận động: Vận động của trẻ 3-6 tuổi đã hoàn thiện Trẻ 5 tuổi trở đi đã

có thể vận động toàn thân, hoặc làm các động tác phức tạp hơn như đá cầu,nhảy dây, leo trèo,… các ngón tay của trẻ không những có thể hoạt động tự

do mà các động tác còn nhanh nhẹn và hoàn chỉnh hơn nên có thể cầm bút để

vẽ, viết

Sự khôn lớn và trưởng thành của trẻ phụ thuộc vào hoạt động thíchnghi với môi trường và thế giới Môi trường luôn luôn thay đổi nên muốnthích ứng với nó cơ thể không chỉ đưa ra các phản xạ bẩm sinh di truyền -phản xạ không điều kiện, mà phải dựa vào hàng loạt các phản xạ mới cơ độnghơn, tinh vi hơn được hình thành sau này trong cuộc sống cá thể - phản xạ cóđiều kiện Phản xạ có điều kiện có ỹ nghĩa trong quá trình học tập, giáo dục

tư tưởng tình cảm cho trẻ Nó là “chiếc chìa khóa” để hiểu được các hiệntượng tâm lý

- Đặc điểm tâm lý

Bước vào tuổi nhà trẻ, hoạt động với đồ vật trở thành hoạt động chủđạo Tâm lý của trẻ ở giai đoạn này rất tò mò, trẻ luôn muốn tìm hiểu, khámphá thế giới xung quanh; trẻ luôn hỏi người lớn “vì sao”, “tại sao” trướcnhững sự vật, hiện tượng lạ; những đồ vật lạ luôn là đối tượng thu hút hấpdấn trẻ, chúng muốn khám phá thế giới đồ vật về hình dáng, cấu tạo, côngdụng và cách thức sử dụng những đồ vật đó Vì vậy, khi gặp bất kỳ một đồvật nào trẻ cũng muốn hoạt động với nó, trẻ hăng hái tháo lắp để tìm hiểu.Đây là những hành vi tích cực giúp cho sự phát triển tư duy của trẻ Tuynhiên, không phải đồ vật nào trẻ cũng hành động được vì đồ vật có thể chính

là nguyên nhân gây nguy hiểm cho trẻ: con dao, cái kéo,… Hơn nữa, ở giaiđoạn này khả năng của trẻ còn hạn chế chưa đáp ứng được nhu cầu về sửdụng các đồ vật thật có đặc điểm không an toàn, kích thước và trọng lượngquá lớn với trẻ Nên đồ chơi đã ra đời để giải quyết mâu thuẫn này

Trẻ gắn bó vơi hoạt động vui chơi một cách sâu sắc, rõ nét hơn khi mớilớn vì vui chơi là hoạt động chủ đạo ở trong giai đoạn này Ở tuổi mẫu giáo

tư duy của trẻ đã phát triển hơn so với trẻ lứa tuổi nhà trẻ Thật vậy, khi thamgia vào những trò chơi và hành động với đồ vật trẻ bắt đầu hình thành sự chú

ý, ghi nhớ có chủ định; trẻ tập trung hơn và ghi nhớ được nhiều hơn, trẻ học

suy nghĩ về đối tượng thật Dần dần những hành động chơi của trẻ với đồ vậtđược rút ngắn và mang tính khái quát, nghĩa là trò chơi đã dần chuyển từ tưduy trực quan - hành động sang tư duy trực quan - hình tượng Giải quyếtnhững tình huống xảy ra trong khi chơi bằng những biểu tượng đã được ghinhớ trong đầu Nhìn trẻ chơi chúng ta thấy được chính cuộc sống của mình.Nhưng khác với người lớn, động cơ của trẻ không nằm trong kết quả mà nằmtrong quá trình hoạt động Hoạt động vui chơi của trẻ em là một hoạt độngkhông mang tính chất bắt buộc như hoạt động học tập, trẻ tham gia chơikhông vì một lợi ích thiết thực nào, trẻ chơi chỉ để thỏa mãn tò mò.

Tóm lại, tâm lý của trẻ lứa tuổi mầm non chịu ảnh hưởng sâu sắc vàtác động mạnh mẽ của hoạt động vui chơi Hoạt động này đã góp phần thúcđẩy sự phát triển về cả thể chất lẫn tâm lý của trẻ, tạo nên những bước chuyểnbiến về chất đáng kể trong tâm lý của các em

1.1.2 Khả năng nhận thức của trẻ 3 - 6 tuổi

- Nhận thức của trẻ 3-4 tuổi

Ở độ tuổi này đã làm chủ được tri giác của mình, dưới sự hướng dẫnbằng lời của người lớn trẻ đã biết quan sát nhất là những đồ vật quen thuộc.Trẻ tự tổ chức được quá trình tri giác của mình Trong quan sát trẻ rất tò mò,ham hiểu biết, hay đặt câu hỏi… Tính đúng đắn trong việc phân biệt màu sắc,kích thước… cao hơn Tri giác của trẻ còn mang tính tự kỷ Sự phát triển trigiác thể hiện ở tính đúng đắn về khối lượng vật thể mà trẻ gọi tên và tri giácđược; ở tính ý nghĩa và sự tổ chức lại các phương thức tri giác do vốn kinhnghiệm của trẻ tăng lên

Giữ gìn thông tin: Ở độ tuổi này, trẻ giữ gìn được thông tin gây ấntượng mạnh cho trẻ trong thời gian vài tháng, thậm chí cả đời người Quátrình giữ gìn thông tin mang tính chất trực quan hình ảnh, nếu sự kiện, đồvật… cần nhớ gắn với cảm xúc thì trẻ nhớ được lâu, bắt đầu nhớ được ý

nghĩa đơn giản của đồ vật, sự kiện Việc giữ gìn những âm thanh, ký hiệu bắtđầu phát triển mạnh.

Nhận lại và nhớ lại: Trẻ dễ nhận lại, nhớ lại các thao tác, hành vi, ngônngữ Trẻ nhớ nhanh, đúng những sự kiện, đồ vật gắn với cảm xúc, hành động

Để giúp trẻ nhớ tốt cần: Thiết lập mối quan hệ giữa các sự vật, hiện tượngmới với với những sự kiện, thông tin… đã có trong kinh nghiệm trẻ Cần đểtrẻ nhớ cái gì, hãy nhắc đi nhắc lại những cảm xúc tích cực và gắn với sựtham gia tích cực bằng hành động của chính bản thân trẻ Cần hướng dẫn trẻphát triển các loại trí nhớ hình ảnh, trí nhớ vận động, trí nhớ cảm xúc, tập chotrẻ nhớ có chủ định…

Ngôn ngữ là ký hiệu tượng trưng về các sự vật, hiện tượng do vậychúng mang tính khái quát Theo A.V Daporozet khi trẻ nắm được trungbình 1.600 từ thì hàng loạt đặc trưng của tư duy xuất hiện: thao tác so sánh,thao tác phân tích, thao tác tổng hợp Tư duy của trẻ phát triển đi từ khái quáttrên cơ sở những dấu hiệu bên ngoài của đồ vật đến khái quát những dấu hiệubản chất của đồ vật, hiện tượng cụ thể Ở trẻ đã xuất hiện một số dạng phánđoán, suy lý đơn giản gắn liền với các sự kiện, hiện tượng mà trẻ tri giácđược gắn với hoàn cảnh cụ thể Tư duy của trẻ mang tính chất cụ thể, hìnhảnh, cảm xúc Ở giai đoạn này tư duy của trẻ chủ yếu là tư duy hành động -trực quan, đồng thời phát triển tư duy hình ảnh - trực quan, mầm mống tư duy

từ ngữ - lôgic xuất hiện

Đến lứa tuổi này tưởng tượng của trẻ phát triển mạnh cả về dạng loại

và các mức độ phong phú của hình ảnh tưởng tượng Hình ảnh tưởng tượngthường gắn với biểu tượng trong hoàn cảnh cụ thể giới hạn bởi kinh nghiệmtích luỹ được ở lứa tuổi này.Trẻ bắt đầu xuất hiện tưởng tượng có chủ định vàtưởng tượng sáng tạo Ngôn ngữ có ý nghĩa rất lớn kích thích tưởng tượngcủa trẻ phát triển

Trẻ đã biết sử dụng cơ chế liên tưởng trong trí nhớ để nhận lại và nhớlại các sự vật và hiện tượng Trí nhớ có ý nghĩa đã thể hiện rõ nét khi gọi tên

đồ vật, hoa quả, thức ăn… Đồng thời với trí nhớ hình ảnh về đồ vật thì âmthanh ngôn ngữ được trẻ tri giác, hiểu và sử dụng chúng như một phương tiệngiao tiếp ới những người xung quanh tuy ở mức độ đơn giản Trí nhớ khôngchủ định của trẻ ở các dạng hoạt động phát triển khác nhau và tốc độ pháttriển rất nhanh Ở độ tuổi này, các loại trí nhớ: hình ảnh, vận động, từ ngữđều được phát triển tuy ở mức độ khác nhau nhưng đều được hình thành vàtham gia tích cực trong các hoạt động vui chơi, lao động, tạo hình… ở trẻ

Ở trẻ 4 - 5 tuổi các loại tư duy đều được phát triển nhưng mức độ khácnhau Tư duy trực quan hành động vẫn tiếp tục phát triển, nhưng chất lượngkhác với trẻ 3 - 4 tuổi ở chỗ bắt đầu biết suy nghĩ xem xét nhiệm vụ hoạtđộng, phương pháp và phương tiện giải quyết nhiệm vụ tư duy Tư duy trựcquan hình tượng phát triển mạnh mẽ và chiếm ưu thế Nhờ có sự phát triểnngôn ngữ, trẻ ở lứa tuổi này đã xuất hiện loại tư duy trừu tượng Một số đặcđiểm trong tư duy ở trẻ 4 - 5 tuổi: Mức độ khái quát ngẫu nhiên giảm dần

trong hoạt động tư duy của trẻ Mức độ tích cực huy động vốn kinh nghiệm(liên tưởng) của trẻ tăng lên từ 4 - 5 tuổi Sự khái quát các dấu hiệu chunggiảm dần từ 4 - 5 tuổi, nhường chỗ cho các chi tiết đặc thù của các sự vật hiệntượng Cô giáo cần tổ chức các tiết học vui chơi kích thích sự phát triển tưduy ở trẻ, kích thích trẻ tìm tòi các dấu hiệu giống nhau, khác nhau, so sánhcác đồ vật, tranh ảnh, hoa quả, đồ chơi Tưởng tượng: Nhờ có sự phát triểncác hoạt động tạo hình mà khả năng tưởng tượng của trẻ được nâng lên.Tranh vẽ của trẻ vừa gần với hiện thực vừa mang tính chủ quan cảm xúc rõnét Độ phong phú của các hình ảnh tưởng tượng cao nhờ có sự nhận thứcđược màu sắc trong thiên nhiên và qua các tiết nghệ thuật tạo hình Trẻ có thể

xé dán các mẫu hình, truyện cổ tích, biết bố cục… những chủ đề gần gũi thânquen đối với trẻ… nếu được cô giáo, cha mẹ hướng dẫn chu đáo Việc hướngdẫn tổ chức các tiết học tạo hình, vẽ, nặn, cho trẻ tham quan các di tích, danhlam thắng cảnh… rất cần thiết cho sự tưởng tượng

- Nhận thức của trẻ 5 – 6 tuổi

Các hiện tượng tâm lý như tri giác, trí nhớ, tưởng tượng về cơ bản là sựnối tiếp sự phát triển ở lứa tuổi từ 4 - 5 tuổi nhưng chất lượng mới hơn Thểhiện ở: Mức độ phong phú của các kiểu loại Mức độ chủ định các quá trìnhtâm lý rõ ràng hơn, có ý thức hơn Tính mục đích hình thành và phát triển ởmức độ cao hơn Độ nhạy cảm của các giác quan được tinh nhạy hơn Khảnăng kiềm chế các phản ứng tâm lý được phát triển Ở đây chúng ta chỉ đềcập tới quá trình tâm lý phát triển mạnh mẽ và đặc trưng nhất, đó là tư duy

Sự phát triển tư duy ở độ tuổi này mạnh mẽ về kiểu loại, các thao tác và thiếtlập nhanh chóng các mối quan hệ giữa các sự kiện, hiện tượng, thông tin giữamới và cũ, gần và xa… Đặc tính chung của sự phát triển tư duy: Trẻ đã biếtphân tích tổng hợp không chỉ dừng lại ở đồ vật, hình ảnh mà ngay cả từ ngữ

Tư duy của trẻ dần dần mất đi tính duy kỷ, tiến dần đến khách quan, hiện

thực hơn Dần dần trẻ phân biệt được thực và hư Đã có tư duy trừu tượng vớicác con số, không gian, thời gian, quan hệ xã hội… Ý thức rõ về những ýnghĩ, tình cảm của mình, trách nhiệm đối với hành vi Các phẩm chất của tưduy đã bộc lộ đủ về cấu tạo và chức năng hoạt động của nó như tính mụcđích, độc lập sáng tạo, tính linh hoạt, độ mềm dẻo… Ở trẻ 5 – 6 tuổi pháttriển cả 3 loại tư duy, tư duy hành động trực quan vẫn chiếm ưu thế Tuynhiên do nhiệm vụ hoạt động mà cả loại tư duy hình ảnh trực quan, tư duytrừu tượng được phát triển ở trẻ Các loại tư duy này giúp trẻ đến gần vớihiện thực khách quan.

1.2 ĐỒ CHƠI HỌC TẬP

1.2.1 Khái niệm đồ chơi học tập

Có nhiều quan điểm khác nhau về đồ chơi Trong giáo trình “Hướng

dẫn làm đồ chơi cho trẻ mầm non”, tác giả Đàm Thị Xuyến cho rằng: “Đồ

chơi là những vật cụ thể đặc biệt thể hiện sinh động thế giới vật chất trongcuộc sống và hoạt động của con người, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý củatrẻ lứa tuổi này hay tuổi khác chỉ dùng trong hoạt động vui chơi của trẻ Giáodục trẻ khiếu thẩm mỹ, giải trí và dùng để trang trí lớp học” Theo Giáo dụchọc mầm non “Đồ chơi là phương tiện vật chất dùng trong khi chơi, nó khôngmang ý nghĩa đời sống hàng ngày Trong đồ chơi thể hiện tính chất điển hìnhcủa đồ vật Chính hình dáng tổng quát của đồ chơi giúp trẻ có thể tái tạo vàthể hiện những hành động tương xứng đối với đồ vật ấy”

Đồ chơi rất phong phú, muôn hình muôn vẻ về thể loại, về vật liệu chếtạo, về công dụng theo lứa tuổi và ý nghĩa giáo dục Đồ chơi phải thể hiệnđược những đặc điểm đặc trưng của sự vật

Đồ chơi được mô tả một cách tương đối về hình dáng, tính chất của sựvật, hiện tượng trong cuộc sống hằng ngày Mức độ khái quát của đồ chơiphụ thuộc vào loại đồ chơi và vai trò cụ thể của nó Tính ước lệ của đồ chơi

không loại trừ mà ngược lại yêu cầu phản ánh những đặc điểm đặc trưng của

đồ vật, điểm khác biệt của chúng với các đồ vật khác

Tựu chung lại, đồ chơi là những vật cụ thể đặc biệt, thể hiện tương đối

về hình dáng, tnh chất của sự vật, hiện tượng trong cuộc sống và hoạt độngcủa con người phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ ở từng lứa tuổi Đồchơi làm sao phải vừa kích thích hoạt động của trẻ, vừa mang tính giáo dục,giải trí lại vừa khêu gợi những tình cảm thẩm mỹ

Đồ chơi học tập là một bộ phận của đồ chơi nó là loại đồ chơi theoluật được sử dụng với mục đích là học tập dưới sự hướng dẫn của giáo viênnhằm phát triển nhận thức, giúp trẻ làm quen với hình dạng, kích thước,màu sắc, khả năng định hướng, khả năng phân tch, rèn luyện sự chú ý vàgiúp phát triển ngôn ngữ của trẻ

1.2.2 Phân loại đồ chơi học tập

Dựa trên cơ sở đặc điểm nhận thức của trẻ từ 3 – 6 tuổi chúng tôi đưa

ra cách phân loại đồ chơi học tập như sau:

- Đồ chơi hình thành khái niệm, khái quát hóa: Giúp trẻ phân biệt được

tín hiệu riêng – chung, khái quát hóa, hình thành khái niệm nhóm

- Đồ chơi phát triển tư duy, kích thích trí tưởng tượng, sáng tạo cho

trẻ Đây là những đồ chơi giúp trẻ vừa chơi vùa học thỏa thích sáng tạo,

phát triển óc thẩm mỹ, trí tuệ logic, ngôn ngữ giác quan, tư duy của trẻ pháttriển khi trẻ tự tìm ra luật chơi… Ngoài ra, chúng còn giúp trẻ phát triểnthể chất và các giác quan ở lứa tuổi mẫu giáo

Ví dụ: Các loại đồ chơi thông minh như: Đôminô, Ghép tranh, mê cung,

tranh bù chỗ thiếu, xếp hình,…

+ Đôminô: Bộ Đôminô gồm 28 quân bài Trên một quân bài được chia

thành 2 hình vuông liền nhau, ở mỗi hình vuông có vẽ các hình theo quyđịnh của cỗ bài Đôminô

+ Ghép tranh : là bức tranh thể hiện một sự vật, một chủ đề hay một

tranh minh họa cho truyện cổ tích, được cắt thành nhiều mảnh rời, khi ghépcác mảnh rời lại với nhau ta được một bức tranh lớn hoàn chỉnh

- Đồ chơi học tập theo các chủ đề trong trường mầm non: Chương

trình giáo dục mầm non được phân thành 9 chủ đề (thế giới thực vật, thếgiới động vật, gia đình,…) Đối với mỗi chủ đề đều có các loại đồ chơi phùhợp với chủ đề đó

Ví dụ: Chủ đề gia đình: Có các đồ chơi về dụng cụ trong gia đình, các đồchơi là những vật dụng để trẻ có thể xây dựng lắp ghép nên những ngôi nhàđẹp hay chế biến ra những món ăn hằng ngày trong gia đình,…

- Đồ chơi học tập trong các môn học: Trong trường mầm non trẻ được

học nhiều môn học khác nhau như: Cho trẻ làm quen với toán, khámphá khoa học, hoạt động tạo hình, thể chất,… Mỗi môn học sẽ có các đồchơi phục vụ, có thể dùng để dạy kiến thức mới hay để ôn luyện, luyện tậplại các kiến thức đã học,…

Ví dụ: Trong hoạt động cho trẻ làm quen với toán có các loại đồ chơi như lô

tô theo từng chủ đề (để trẻ học đếm, thêm bớt…), mô hình các hình khối (đểtrẻ tập nhận biết, phân biệt các hình khối,…)

1.2.3 Đồ chơi học tập với sự phát triển khả năng nhận thức cho trẻ

3 -6 tuổi.

Đồ chơi là người bạn đồng hành thân thiết của trẻ Đồ chơi với trẻ nhưsách với người lớn, là phương tiện hỗ trợ tch cực cho giáo viên tổ chức cáchoạt động nhằm đạt được các mục tiêu giáo dục

- Phát triển vận động:

+ Đồ chơi rất phong phú về thể loại tạo cho trẻ cảm giác vui thích,phấn khởi, trẻ tích cực hoạt động học tập, làm cho tinh thần của trẻ thoải

mái tác động đến sức khỏe cũng như quá trình trao đổi chất của trẻ Trẻđược

luyện vận động tnh như các cơ tay, sự khéo léo của đôi bàn tay, các ngón tay

và luyện các vận động (đi, chạy, nhảy, bật…) khi trẻ thực hiện trò chơi học tập

- Phát triển nhận thức:

Bằng việc chơi đồ chơi, bé cảm thấy được giải trí, thích thú, ăn khỏehơn và sức khỏe tốt hơn Nhưng ngoài việc giúp bé thoải mái, vui vẻ và khỏemạnh, chơi đồ chơi là cơ hội tốt cho sự phát triển về tư duy, trí tuệ vàtrí tưởng tượng của bé

Ví dụ: Thông qua chơi với đồ chơi Đôminô về thực vật không nhữnggiúp trẻ nhanh nhẹn hơn còn giúp trẻ có những hiểu biết về các loại thực vậtkhác nhau

- Phát triển ngôn ngữ:

+ Đồ chơi kích thích trẻ nói từ và câu về những đồ vật, con vật, sự việc

và mối quan hệ của các sự vật và hiện tượng đơn giản

+ Thông qua đồ chơi còn giúp trẻ nói câu theo cú pháp, phát triểnvốn từ khi trẻ nhìn vào bức tranh và nói trọn vẹn một câu theo cấu trúc chotrước, đồ chơi giúp trẻ đặt câu hỏi với những từ đã cho sẵn

+ Qua bộ đồ chơi ghép tranh đúng thứ tự giúp trẻ kể chuyện hoặc giúptrẻ hiểu được các sự kiện trong câu chuyện với sự hướng dẫn của giáoviên, biết sử dụng ngôn ngữ của mình để giải thích các bức tranh Thông qua

đồ chơi còn giúp trẻ phát triển ngôn ngữ một cách mạch lạc, nói lên suy nghĩcủa mình, giúp trẻ ghi nhớ các bài thơ, câu chuyện dễ dàng hơn khi xem cáchình

ảnh

+ Thông qua đồ chơi còn giúp trẻ nhận dạng các mặt chữ theo đườngnét và chơi với chúng một cách tích cực thúc đẩy quá trình phát triểntoàn diện ở trẻ

- Phát triển tình cảm - xã hội:

+ Đồ chơi đáp ứng nhu cầu giao tiếp, khuyến khích trẻ chơi thànhnhóm, góp phần phát triển giáo dục và phát triển tình cảm xã hội tốt đẹp khichơi với nhau, có khả năng cảm nhận và biểu lộ các trạng thái xúc cảm vớicon người, sự vật, hiện tượng gần gũi xung quanh Qua đó hình thành cho trẻmột số phẩm chất cá nhân như mạnh dạn hơn, tự tn, tự lực, và hình thànhcác kỹ năng sống như tôn trọng, biết nhường nhịn, hợp tác, thân thiện, đồngcảm với mọi người, thực hiện các quy tắc, quy định của cuộc sống.

+ Đồ chơi giúp trẻ ham thích hoạt động, có phương tiện để bắt chướchoạt động lao động của người lớn Từ đó hình thành cho trẻ tình cảmyêu mến người lao động, biết quý trọng những sản phẩm do lao động làm

ra và yêu lao động

- Phát triển thẩm mỹ:

+ Những đồ chơi gợi cho trẻ cảm xúc, những tnh cảm vui nhộn, âuyếm, nhẹ nhàng,… Màu sắc, hình dáng, sự cân đối hài hòa của đồ chơi tạocho trẻ vui thích, phát triển khả năng cảm thụ cái đẹp và óc quan sát,biết sáng tạo ra cái đẹp

có vai trò vô cùng quan trọng, như:

- Đồ dùng đồ chơi học tập có tác dụng rất lớn đến việc hình thành vàphát triển nhân cách trẻ Chính những đồ chơi này giúp trẻ được thaotác, được hoạt động, trải nghiệm, được thể hiện những nhu cầu cá nhân,được phát triển cân đối hài hòa, từ đó giúp trẻ phát triển toàn diện.

- Trẻ nhỏ cần rất nhiều cơ hội để học và khám phá thông qua việcchúng chơi hằng ngày Chơi là cách học phù hợp nhất khi chúng ta muốn trẻ

tm tòi khám phá cho bản thân chúng Qua chơi trẻ được phát triển hiểubiết, kỹ năng trong rất nhiều tình huống khác nhau Đồ chơi học tập là yếu tốthúc đẩy trẻ em thực hiện nhiều hành động và thao tác khác nhau có tácdụng rèn luyện thể lực cho trẻ

- Đối với trẻ em, đồ chơi cũng giống như cuốc cày đối với người nôngdân, máy móc đối với người công nhân, là phòng thí nghiệm đối với nhàkhoa học

- Đồ chơi còn là phương tiện giúp trẻ phát hiện ra những mối quan

hệ của người với người trong xã hội và dần dần biết gia nhập vào các mốiquan hệ đó Hoạt động với đồ chơi học tập vừa làm thỏa mãn nhu cầu vuichơi, vừa làm cho đôi bàn tay khéo léo, đôi chân dẻo dai, cơ thể mềm mại,hình dáng phát triển cân đối hài hòa, giúp trẻ có thể tham gia tốt vào cuộcsống xã hội sau này

- Đồ chơi học tập giúp trẻ vận dụng óc quan sát, trí nhớ, nhận định.Giúp trẻ chú ý tập trung, kích thích sự hoạt động của các giác quan ( thị giác,thính giác, xúc giác…) Biết nhận xét so sánh về màu sắc, hình dáng, cấu tạo,học đếm số lượng, định hướng trong không gian, thời gian, giải quyết vấnđề…

Ví dụ: Thông qua đồ chơi “bù tranh vào chỗ thiếu” giúp trẻ phát triển

sự nhanh nhạy vận dụng óc quan sát để so sánh, phân biệt sự giống nhaucủa các hình thể, kích thước to, nhỏ để bù vào chỗ trống cho đúng

- Đồ chơi học tập giúp trẻ nhận biết các sự vật, hiện tượng và tm hiểumôi trường xung quanh thông qua các chủ đề.

Ví dụ: Qua bộ đồ chơi Đôminô giúp trẻ có biểu tượng về một số sự vật

như: thực vật, động vật, phương tiện giao thông, các vật dụng,…

- Đồ chơi giúp trẻ nhớ lại những khái niệm cụ thể đã có trước đó vềvật thật, giúp trẻ nhận thức sâu sắc và nhớ lâu hơn về những sự vật, hiệntượng… Nó là hình thức tái tạo lại giúp trẻ khắc sâu khái niệm về một sự vật,

sự việc nà đó

Ví dụ: Trong trò chơi “Bác sĩ”, có nhiều đồ chơi để phục vụ cho trò

chơi bác sĩ như: các loại thuốc, ống nghe, kim tiêm…Nếu trẻ nào thườngxuyên đi khám bệnh, trẻ đó sẽ biết được hình thức khám bệnh, biết tên cácdụng cụ khám bệnh…Nên khi chơi trò chơi “bác sĩ” trẻ sẽ thực hiện thànhthạo hơn, trẻ biết gọi tên các dụng cụ khám bệnh, qua đó giúp trẻ nhớ lâuhơn các khái niệm mà trẻ đã biết trước đó về vật thật

- Ngoài ra, đồ chơi còn giúp trẻ phát triển khả năng khái quát hóabởi đồ chơi học tập tạo điều kiện cho trẻ được trải nghiệm thực tế thôngqua hình thức phân loại, phân nhóm sự vật, hiện tượng theo các dấu hiệuchung Từ đó, phát triển khả năng phân tích - tổng hợp, so sánh, phát triểntrí tưởng tượng và ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ

Chính vì vậy, đồ chơi học tập giúp trẻ 3 - 6 tuổi đi từ cái không biết,chưa biết, chưa biết rõ đến nắm bắt được khái niệm, giúp trẻ làm giàu kinhnghiệm, tăng thêm vốn hiểu biết cho trẻ

Tiểu kết chương 1

Đồ chơi học tập hết sức cần thiết đối với trẻ, nó có tác dụng và ý nghĩa

to lớn và sâu sắc đối với trẻ độ tuổi mầm non, vì bất kể một trẻ em nào đều

có nhu cầu chơi và rất yêu quý đồ chơi, chúng sống và hành động cùng với

đồ chơi Đồ chơi giúp trẻ em tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanh, nógiúp

các em làm quen với những đặc điểm, tnh chất của nhiều đồ vật, biết được công dụng của chúng trong sinh hoạt và trong lao động của con người.

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG VẬN DỤNG ĐỒ CHƠI HỌC TẬP TRONG

PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ 3 – 6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM

NON HOA SEN – VĨNH YÊN – VĨNH PHÚC

2.1 MỤC ĐÍCH KHẢO SÁT

Khảo sát thực trạng vận dụng đồ chơi học tập trong phát triểnnhận thức cho trẻ 3 – 6 tuổi tại trường mầm non Hoa Sen để tìm hiểuthực trạng nhận thức của trẻ và thực trạng giáo viên vận dụng đồ chơihọc tập vào tổ chức các hoạt động để phát triển nhận thức cho trẻ; trên cơ

sở đó đề xuất ra một số biện pháp nhằm phát triển nhận thức cho trẻ thôngqua vận dụng đồ chơi học tập

2.2 NỘI DUNG KHẢO SÁT

2.2.1 Khái quát về khách thể khảo sát

Trường mầm non Hoa Sen nằm ở địa chỉ số 10 Phạm Văn Đồng Phường Tích Sơn - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc Trường có tổng số 18 lớp; 01phòng hiệu trưởng; 02 phòng hiệu phó; 01 phòng họp; 01 phòng họcnăng khiếu; 01 phòng tn học; 01 phòng y tế, 01 khu bếp Tổng số cán bộ,giáo viên, nhân viên trong trường là 60 Về đội ngũ giáo viên 100% giáoviên được đào tạo chuyên môn, tốt nghiệp đúng chuyên nghành sư phạmmầm non, là những giáo viên trẻ, năng động và đầy nhiệt huyết tích cựctham gia mọi hoạt động, yêu nghề, tận tụy chăm sóc trẻ Qua tìm hiểu thì

-đa số các giáo viên đều ý thức được tầm quan trọng của việc vận dụng đồchơi trong các hoạt động của trẻ Đồng thời, nhà trường luôn chú trọng đầu

tư các trang thiết bị dạy và học như đồ chơi, máy tnh, máy chiếu, đàn,…Tuynhiên, số lượng các đồ chơi còn hạn chế, thiếu thốn chưa đáp ứng được nhu

cầu học và chơi của trẻ về số lượng, trẻ trong lớp thì quá đông trong khi

số lượng đồ chơi lại không được thay đổi và cập nhật thường xuyên

- Những thuận lợi trong quá trình thực hiện ở trường mầm non:

+ Giáo viên luôn nhận được hướng dẫn và giám sát cao về chuyên môncủa phòng giáo dục thành phố; sự quan tâm tạo điều kiện của Ban giám hiệu

+ Nhà trường đã mời các nghệ nhân làm đồ chơi học tập đến trường đểtrực tiếp giới thiệu và hướng dẫn cách làm đồ chơi cho trẻ

+ Trẻ mạnh dạn, tự tin, thông minh và thích tham gia với các trò chơiđặc biệt đó là trò chơi học tập, thích tìm tòi, khám phá các loại đồ chơihọc tập mà mình yêu thích

- Những khó khăn trong quá trình thực hiện tại trường mầm non:

+ Đồ chơi học tập trong trường còn thiếu thốn, chưa đa dạng đểđáp ứng nhu cầu của trẻ

+ Cách tổ chức cho trẻ chơi trò chơi với đồ chơi học tập còn chưa linhhoạt, sáng tạo, lúng túng

+ Các đồ chơi được sử dụng chủ yếu là lồng ghép các hoạt động khácnhau

+ Không gian để trẻ chơi còn quá bó hẹp nên trẻ ít có điều kiện để chơi

và tiếp xúc với đồ chơi học tập

Những vấn đề nêu trên đã ảnh hưởng không nhỏ đến sự pháttriển nhận thức của trẻ, chính vì vậy tôi đã được sự cho phép của Ban giámhiệu trường mầm non Hoa Sen tiến hành một số điều tra và thu được kếtquả nhất

định

2.2.2 Nội dung khảo sát

2.2.2.1 Khảo sát về nhận thức của trẻ 3 -6 tuổi tại trường mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc

Khảo sát về thực trạng nhận thức của trẻ 3 -6 tuổi tại trường mầm nonHoa Sen qua các hoạt động trên các tiết học và các hoạt động góc, ngoài trời,

…

2.2.2.2 Khảo sát về sử dụng đồ chơi học tập tại trường mầm non Hoa Sen – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc

Khảo sát về các phương pháp giáo viên vận dụng trong quá trình tổchức trò chơi cho trẻ

Khảo sát về thực trạng phân loại đồ chơi học tập, vận dụng đồ chơihọc tập vào tổ chức các hoạt động cho trẻ

Khảo sát về nhận thức của giáo viên về ý nghĩa của đồ chơi học tập với

sự phát triển chung của trẻ nói chung và khả năng nhận thức của trẻ nóiriêng

2.2.3 Các phương pháp khảo sát

- Phương pháp phỏng vấn

Để hiểu thêm về thực trạng nhận thức của trẻ 3 – 6 tuổi, tôi tiến hànhphỏng vấn giáo viên và phụ huynh của trẻ thông qua các biểu hiện vềkhả năng chú ý, tính chủ động, tính độc lập trong giải quyết các vấn đề,…

- Phương pháp điều tra

Sử dụng phiếu hỏi nhằm tm hiểu nhận thức của giáo viên về đồ chơihọc tập, về việc vận dụng đồ chơi học tập vào quá trình tổ chức các hoạtđộng cho trẻ cũng như xây dựng tính mục đích cho đồ chơi học tập,…

- Phương pháp quan sát

Tiến hành dự giờ các tiết học, các tiết hoạt động của trẻ tại trường

để hiểu rõ hơn về khả năng nhận thức của trẻ và mức độ giáo viên sửdụng những phương pháp, biện pháp tổ chức các hoạt động với đồ chơi họctập để phát triển nhận thức cho trẻ

2.2.4 Tiến hành khảo sát

Để tm hiểu về việc phát triển nhận thức cho trẻ 3 – 6 tuổi thông qua

đồ chơi học tập tại trường mầm non Hoa Sen, chúng tôi đã sử dụng phiếu

điều tra kết hợp với phương pháp phỏng vấn, phương pháp quan sát quátrình nhận

thức của trẻ và việc giáo viên vận dụng đồ chơi học tập để phát triển nhận thức cho trẻ.

* Tiến hành phỏng vấn vấn phụ huynh học sinh và giáo viên trongtrường bằng một số câu hỏi:

1 Anh/chị đánh giá như thế nào về con của mình? Mức độ hài lòng

của anh/chị về con?

2 Khả năng nhận thức của trẻ trên lớp như thế nào?

3 Trẻ có tích cực chủ động tham gia các hoạt động không?

4 Trẻ thích tự khám phá, tìm hiểu thế giới xung quanh không?

5 Sự kết hợp của gia đình và nhà trường trong giáo dục trẻ?

* Tiến hành điều tra thực trạng vận dụng đồ chơi học tập để phát triển nhận thức cho trẻ thông qua phiếu điều tra với các câu hỏi:

Câu 1: Theo cô đồ chơi học tập tại trường mầm non Hoa Sen đã đáp ứng nhu cầu phát triển nhận thức của trẻ chưa?