Tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo cho học sinh trong dạy học lịch sử việt nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ XIX ở trường THPT tỉnh phú thọ (2017)

Lịch sử nghiên cứu vấn đề Vấn đề hoạt động học tập qua trải nghiệm sáng tạo trong dạy học nóichung và DHLS nói riêng nhằm hình thành và phát triển các năng lực cho họcsinh được rất nhiều

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA LỊCH SỬ

NGUYỄN THU QUỲNH

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM (TỪ NGUỒN GỐC ĐẾN GIỮA THẾ KỈ XIX)

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

TỈNH PHÚ THỌ

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Phương pháp dạy học Lịch sử

Người hướng dẫn khoa học

TS NGUYỄN VĂN NINH

HÀ NỘI - 2017

LỜI CẢM ƠN

Em xin bày tỏ biết ơn sâu sắc đến TS Nguyễn Văn Ninh, người đã tận

tình hướng dẫn, chỉ bảo, giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiện khóa luậncủa mình

Đồng thời em xin gửi lời chân thành tới các thầy cô giáo, các em họcsinh trường THPT Cổ Loa (Hà Nội), trường THPT Vĩnh Chân (Phú Thọ) đãgiúp đỡ em trong quá trình điều tra, khảo sát

Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Lịch sử, đặcbiệt là các thầy cô trong bộ môn Lý luận và phương pháp dạy học Lịch sử ởtrường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ emtrong quá trình học tập, nghiên cứu tại Khoa và Trường

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 26 tháng 04 năm 2017

Sinh viên

Nguyễn Thu Quỳnh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là trình nghiên cứu riêng của mình Những sốliệu và kết quả trong khóa luận là hoàn toàn trung thực Đề tài chưa đượccông bố trong bất cứ một công trình khoa học nào khác

Hà Nội, ngày 26 tháng 04 năm 2017

Sinh viên

Nguyễn Thu Quỳnh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 5

5 Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 6

6 Giả thuyết nghiên cứu 7

7 Đóng góp của khóa luận 7

8 Cấu trúc của khóa luận 7

NỘI DUNG 8

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 8

1.1 Cơ sở lí luân 8

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản 8

1.1.2 Đặc điểm của hoạt động trải nghiệm sáng tạo 12

1.1.3 Các hình thức, phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong nhà trường phổ thông 15

1.1.4.Vai trò, ý nghĩa của hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học Lịch sử 25

1.1.5 Những yêu cầu khi tổ chức hoạt động TNST 28

1.1.6 Qui trình thực hiện hoạt động học tập TNST cho học sinh 31

1.1.7 Định hướng đổi mới của hoạt động học tập TNST 33

1.2 Cơ sở thực tiễn 33

1.2.1 Thực trạng dạy và học Lịch sử ở trường phổ thông 33

1.2.2 Thực trạng của việc tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm sáng

tạo trong dạy học Lịch sử ở trường THPT 37

Tiểu kết chương 1 40

CHƯƠNG 2 MỘT SỐ HÌNH THỨC VÀ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NGUỒN GỐC ĐẾN GIỮA THẾ KỈ XIX Ở TRƯỜNG THPT TỈNH PHÚ THỌ 42

2.1 Vị trí, mục tiêu,nội dung lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ XIX chương trình chuẩn (chương trình lịch sử lớp 10 chuẩn) 42

2.1.2.Vị trí 42

2.1.2 Mục tiêu 42

2.1.3 Nội dung 44

2.2 Một số hình thức và biện pháp tổ chức hoạt động học tập TNST cho học sinh trong dạy học Lịch sử từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ XIX ở trường THPT tỉnh Phú Thọ 49

2.2.1 Tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo bằng hình thức đóng vai 49

2.2.2 Tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo bằng hình thức tham quan học tập tại các di tích 52

2.2.3 Tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm bằng hình thức sinh hoạt văn hóa, văn nghệ 54

2.4 Thực nghiệm sư phạm 57

2.4.1 Mục đích thực nghiệm 57

2.4.2 Nội dung và phương pháp thực nghiệm 58

2.4.3 Tiến hành thực nghiệm 58

2.4.4 Kết quả thực nghiệm 59

Tiểu kết chương 2 60

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 62 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 64 PHỤ LỤC

Tuy nhiên trong những năm qua, bộ môn Lịch sử ở trường phổ thông làmột trong những môn học bị cho là môn “phụ”, HS không thích học lịch sử,chán học sử, sợ học sử thậm chí ghét nó và có những hành động phảnkháng… Việc đó sẽ trở nên nghiêm trọng nếu như chúng ta không khắc phụcđược vị trí, vai trò của môn Lịch sử trong trường THPT và trong xã hội.Nhằm đưa môn Lịch sử trở về đúng vai trò và vị trí xứng đáng của nó cũngnhư góp phần nâng cao chất lượng dạy học Lịch sử trong trường THPT, Đảng

và nhà nước đã tiến hành cải cách, đổi mới giáo dục Theo Nghị quyết Hộinghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạonêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiệnđại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năngcủa người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc.Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để ngườihọc tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từhọc chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạtđộng xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học” [29] Theo đó quan điểm chỉđạo của Đảng là: “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiếnthức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôivới hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dụcgia đình và giáo dục xã hội” [29] Điều đó cho thấy, việc đổi mới hình thức,

phương pháp dạy học theo Chương trình mới sau năm 2015 đặc biệtnhấn mạnh hình thức học tập trải nghiệm.

Hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo là hình thức học tập gắn học tậpvới thực tiễn, gắn giáo dục trong nhà trường với giáo dục ngoài xã hội, “phávỡ” không gian lớp học, đồng thời có sự tham gia của nhiều nguồn lực xã hộivào quá trình giáo dục Đây là một hình thức tổ chức dạy học tạo điều kiệncho học sinh có những trải nghiệm khám phá mới mẻ, qua đó góp phần hìnhthành năng lực, kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng sưu tầm, đánh giá tư liệu sựkiện lịch sử, phát triển năng lực người học

Xuất phát từ thực tiễn dạy học Lịch sử ở trường phổ thông hiện nay vàvai trò quan trọng của việc tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo cho

học sinh trong dạy học Lịch sử, tôi lựa chọn vấn đề: “Tổ chức hoạt động học

tập trải nghiệm sáng tạ ch học inh tr ng dạ học ịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ XIX ở trường tỉnh Phú Thọ” làm đề tài

nghiên cứu cho khóa luận tốt nghiệp của mình

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Vấn đề hoạt động học tập qua trải nghiệm sáng tạo trong dạy học nóichung và DHLS nói riêng nhằm hình thành và phát triển các năng lực cho họcsinh được rất nhiều nhà khoa học, nhà giáo dục, học giả, cá nhân quan tâmnghiên cứu ở nhiều khía cạnh khác nhau:

Trong cuốn “Phương pháp dạy học lịch sử ở trường trung học” do N.G.Đairi (Chủ biên), tác giả đã đề cập đến tầm quan trọng của hoạt động ngoạikhóa Đồng thời tác giả đã nêu ra ý kiến thay từ “công tác ngoại khóa” bằng

từ “hoạt động ngoài lớp” và đề xuất một số nội dung cơ bản của hoạt độngngoài lớp trong dạy học lịch sử

Tiếp đó, trong cuốn “Phương pháp dạy học lịch sử” tập 2, các tác giảPhan Ngọc Liên (Chủ biên), Trịnh Đình Tùng, Nguyễn Thị Côi cũng đã trình

bày về vị trí, ý nghĩa và các hình thức hoạt động ngoại khóa trong dạy họclịch sử Tuy nhiên cuốn sách còn đề cập sâu đến công tác ngoại khóa lịch sửđịa phương trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông Đây là nguồn tư liệuquý báu cho những giáo viên giảng dạy bộ môn lịch sử, giúp người tiếp cận

nó đúc rút được về mặt lý luận và kinh nghiệm dạy học để tác nghiệp

Nhận thức được thực trạng dạy- học lịch sử hiện nay, cuốn “Dạy và họctích cực một số phương pháp và kĩ thuật dạy học” của Bộ giáo dục và đào tạo-

Dự án Việt-Bỉ đã đề ra một số định hướng đổi mới phương pháp dạy và họctheo hướng tích cực, theo đó gắn dạy học lịch sử với thực tế, phát huy sự sángtạo của học sinh

Trong tài liệu tập huấn mới nhất của bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2015,

“Kĩ năng xây dựng và tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trongtrường trung học”, đã tập hợp đầy đủ và hệ thống những nghiên cứu của cácnhà giáo dục đầu ngành về hoạt động trải nghiệm sáng tạo như: PGS TS.Nguyễn Thúy Hồng, PGS.TS Đinh Thị Kim Thoa, TS Ngô Thị Thu Dung,ThS Bùi Ngọc Diệp, ThS Nguyễn Thị Thu Anh Tài liệu đề cập những vấn

đề chung của hoạt động trải nghiệm như khái niệm, đặc điểm; xác định mụctiêu, yêu cầu, xây dựng nội dung và cách thức tổ chức hoạt động trải nghiệmsáng tạo trong trường phổ thông; đánh giá hoạt động trải nghiệm với phươngpháp và công cụ cụ thể

Trong bài viết “Một số vấn đề về hoạt động trải nghiệm sáng tạo trongchương trình giáo dục phổ thông mới”, PGS.TS Lê Huy Hoàng, trường Đạihọc Sư phạm Hà Nội có đề cập tới quan niệm về hoạt động trải nghiệm sángtạo là hoạt động mang xã hội, thực tiễn đến với môi trường giáo dục trongnhà trường để học sinh tự trải nghiệm trong tập thể, qua đó hình thành và thểhiện được phẩm chất, năng lực; nhận ra năng khiếu, sở thích, đam mê; bộc lộ

và điều chỉnh cá tính, giá trị; nhận ra chính mình cũng như khuynh hướng

phát triển của bản thân; bổ trợ cho và cùng với các hoạt động dạy học trongchương trình giáo dục thực hiện tôt nhất mục tiêu giáo dục.Tác giả cũng đềcập đến nội dung, đặc điểm của hoạt động trải nghiệm sáng tạo Từ kinhnghiệm hoạt động sáng tạo ở Hàn Quốc tác giả đưa ra vấn đề trải nghiệm sángtạo thông qua nghiên cứu khoa học kĩ thuật và giáo dục STEM.

Bài viết của PGS.TS Đỗ Ngọc Thống nghiên cứu “Hoạt động trảinghiệm sáng tạo – kinh nghiệm quốc tế và vấn đề của Việt Nam” Trong đó,tác giả giới thiệu kinh nghiệm tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo tronggiáo dục phổ thông nước Anh và Hàn Quốc Đây đều là những nước đã đưahoạt động trải nghiệm sáng tạo vào chương trình đào tạo từ sớm và đạt đượcnhững kết quả to lớn Từ đó tác giả đưa ra kết luận: Lâu nay chương trìnhgiáo dục phổ thông Việt Nam đã có hoạt động giáo dục nhưng chưa được chú

ý đúng mức; chưa hiểu đúng vị trí, vai trò và tính chất của các hoạt động giáodục Chưa xây dựng được một chương trình hoạt động giáo dục đa dạng,phong phú và chi tiết với đầy đủ các thành tố của một chương trình giáo dục.Chưa có hình thức đánh giá và sử dụng kết quả các hoạt động giáo dục mộtcách phù hợp

Lê Thị Nga với đề tài “Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho họcsinh trong dạy học lịch sử địa phương ở trường trung học phổ thông huyện Ba

Vì - Hà Nội” (Luận văn Thạc sĩ ngành sư phạm Lịch sử, Đại học Giáo dục –ĐHQGHN, 2015), nội dung của luận văn đã đi sâu nghiên cứu đặc điểm, nộidung, hình thức và thực trạng của hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạyhọc Bên cạnh đó, tác giả còn tiến hành tổ chức hoạt động trải nghiêm sángtạo cho học sinh lớp 11A1 tại làng nón Phú Châu

Luận văn Thạc sĩ “Dạy học lịch sử địa phương cấp trung học cơ sở trênđịa bàn huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ” tác giả Hoàng Thu Giang đã đi sâulàm rõ vai trò, nội dung, tình hình dạy học lịch sử địa phương ở trường trung

học phổ thông nói chung Ngoài ra tác giả còn thiết kế một số nội dung vàphương pháp dạy học lịch sử địa phương ở trường trung học cơ sở trên địabàn huyện Phù Ninh.

Như vậy, tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo có vai trò quan trọngtrong dạy học lịch sử ở trường phổ thông Các công trình nghiên cứu trên mớitập trung vào hoạt động trải nghiệm sáng tạo một cách khái quát như làm rõkhái niệm, nội dung, hình thức tổ chức,… của hoạt động trải nghiệm hay cónhững công trình nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở việc tổ chức hoạt động trảinghiệm sáng tạo trong lịch sử địa phương mà mà chưa có công trình nàonghiên cứu về việc tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh trongdạy học bài nội khóa kết hợp với lịch sử địa phương cùng các hoạt động trảinghiệm sáng tạo Mặc dù vậy nhưng đây là những tài liệu quý giá giúp tôihoàn thành khóa luận tốt nghiệp của mình

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng

Đối tượng nghiên cứu của đề tài chính là vấn đề cách thức tổ chức hoạtđộng học tập trải nghiệm sáng tạo cho học sinh trong dạy học Lịch sử ViệtNam từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ XIX ở trường THPT tỉnh Phú Thọ

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nội dung: đi sâu nghiên cứu các hình thức và biện pháp tổ chứchoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo cho học sinh trong dạy học Lịch sửViệt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ XIX ở trường THPT tỉnh Phú Thọ.Phạm vi đi tôi tiến hành thực nghiệm tại trường THPT tỉnh Phú Thọ

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Mục đích nghiên cứu

Khẳng định vai trò và ý nghĩa của hoạt động học tập trải nghiệm sángtạo, từ đó đưa ra các hình thức và biện pháp tổ chức hoạt động học tập trải

nghiệm trong dạy học Lịch sử từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ XIX ở trườngTHPT tỉnh Phú Thọ.

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

+ Nghiên cứu cơ sở lí luận của việc tổ chức hoạt động trải nghiệm sángtạo như khái niệm, nội dung, yêu cầu, các hình thức tổ chức học tập trảinghiệm sáng tạo

+ Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo.+ Nghiên cứu nội dung chương trình môn Lịch sử THPT - phần Lịch sửViệt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ XIX để xác định nội dung tiến hànhhoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo

+ Đề xuất các hình thức và biện pháp tổ chức hoạt động học tập trảinghiệm sáng tạo cho học sinh trong dạy học Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốcđến giữa thế kỉ XIX ở trường THPT tỉnh Phú Thọ

+ Thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng tính khả thi của đề tài

5 Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở phương pháp luận

Dựa trên lí luận của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,quan điểm đường lối của Đảng và Nhà nước về giáo dục và đổi mới phươngpháp dạy học Lịch sử

5.2 Phương pháp nghiên cứu

+ Phương pháp nghiên cứu lí thuyết: Đọc và phân tích, tổng hợp các tàiliệu về Giáo dục học, tài liệu lịch sử, phương pháp dạy học lịch sử, chươngtrình, sách giáo khoa phổ thông phần Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đếngiữa thế kỉ XIX và các tài liệu khác có liên quan

+ Phương pháp thực tiễn: Đề tài tiến hành điều tra để lấy ý kiến của họcsinh và giáo viên bằng phiếu điều tra Thực nghiệm sư phạm nhằm khẳngđịnh kết quả nghiên cứu của khóa luận

6 Giả thuyết nghiên cứu

Nếu vận dụng đúng cách thức tổ chức hoạt động học tập trải nghiệmsáng tạo cho học sinh trong dạy học phần Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đếngiữa thế kỉ XIX ở trương THPT tỉnh Phú Thọ theo đúng đề tài thì sẽ tạo được

sự say mê học tập Lịch sử của học sinh

7 Đóng góp của khóa luận

+ Khẳng định được vai trò, ý nghĩa của hoạt động học tập trải nghiệmsáng tạo trong học lịch sử

+ Phản ánh được thực trạng dạy và học lịch sử, thực trạng của việc tổchức hoạt động trải nghiệm sáng tạo ở trường phổ thông

+ Đề xuất một số hình thức và biện pháp tổ chức hoạt động học tập trảinghiệm sáng tạo trong chương trình Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữathế kỉ XIX ở trường THPT

8 Cấu trúc của khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, khóa luậngồm 2 chương:

Chương 1: Cơ ở lí luận và thực tiễn của hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo trong dạy học Lịch sử ở trường trung học phổ thông

Chương 2: Một số hình thức và biện pháp tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo cho học sinh trong dạy học Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ XIX ở trường THPT tỉnh Phú Thọ

Theo quan điểm của triết học, sự trải nghiệm được hiểu là kết quả của

sự tương tác giữa con người với thế giới khách quan Sự tương tác này baogồm cả hình thức và kết quả của các hoạt động thực tiễn trong xã hội, baogồm cả kĩ thuật và kĩ năng, cả nguyên tắc hoạt động và phát triển thế giớikhách quan Nhà triết học vĩ đại người Nga Solovyev V.S quan niệm rằng trảinghiệm là kiến thức kinh nghiệm thực tế; là thể thống nhất gồm kiến thức và

kĩ năng Trải nghiệm là kết quả của sự tương tác giữa con người và thế giới,được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác

Qua nghiên cứu các tài liệu triết học, ta có thể thấy được một số cách

để định nghĩa về trải nghiệm:

Trải nghiệm là một phạm trù triết học, được đúc rút từ toàn bộ hoạtđộng của con người ở mội mặt, như một thể thống nhất giữa kiến thức, kĩnăng, tình cảm và ý chí Đặc trưng bằng cơ chế kế thừa di sản xã hội, lịch sử,văn hóa

Trải nghiệm là một phạm trù của nhận thức luận, được đúc kết từ sựthống nhất của hoạt động tình cảm – nhận thức.

Trải nghiệm dưới góc nhìn sư phạm được hiểu theo một vài ý nghĩa sau:Trải nghiệm trong đào tạo là một hệ thống kiến thức và kĩ năng có đượctrong quá trình giáo dục và đào tạo chính quy

Trải nghiệm là kiến thức, kĩ năng mà trẻ nhận được bên ngoài các cơ sởgiáo dục: thông qua giao tiếp với nhau, với người lớn, hay qua tài liệu thamkhảo không được giảng dạy trong nhà trường…

Từ điển tiếng Việt định nghĩa: Trải có nghĩa là “đã từng qua, từng biết,từng chịu đựng”, còn nghiệm có nghĩa là “kinh nghiệm thực tế nhận thấy điều

đó đúng” Như vậy, trải nghiệm có nghĩa là quá trình chủ thể được trực tiếptham gia hoạt động và rút ra những kinh nghiệm cho bản thân

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia định nghĩa trải nghiệm hay kinhnghiệm là tổng quan khái niệm bao gồm tri thức, kĩ năng trong quan sát sự vậthoặc sự kiện đạt được thông qua tham gia vào hoặc tiếp xúc đến sự vật hoặc

sự kiện đó Lịch sử của từ “trải nghiệm” gần nghĩa với khái niệm “thửnghiệm” Thực tiễn cho thấy trải nghiệm đạt được thường thông qua thửnghiệm Trải nghiệm thường đi đến một tri thức về sự hiểu biết đến sự vật,hiện tượng, sự kiện

Là một ý tưởng mới, phù hợp với thời đại và không gian sinh ra nó, và

ý tưởng đó mang lại giá trị

Là một cái gì đó mới mẻ táo bạo và khác thường

Theo từ điển Tiếng Việt: Sáng tạo là tạo ra những giá trị mới về vậtchất và tinh thần Tìm ra cái mới, cách giải quyết mới, không bị gò bó, phụthuộc vào cái đã có.

Theo từ điển Bách khoa Việt Nam: Sáng tạo là hoạt động tạo ra cáimới Có thể sáng tạo trong bất cứ lĩnh vực nào: khoa học, sản xuất, nghệthuật…

Khái niệm sáng tạo hay còn gọi là năng lực sáng tạo được sử dụngđồng nghĩa với nhiều thuật ngữ khác như: sự sáng tạo, tư duy hay óc sáng tạo,sản phẩm hay nhân cách sáng tạo vv… Các thuật ngữ này đều có liên quanđến một thuật ngữ gốc Latin “Crear” và mang một nghĩa chung là sự sản xuất,tạo ra, sinh ra một cái gì đó mà trước đây chưa hề có, chưa tồn tại

Như vậy, sáng tạo là một thuộc tính nhân cách tồn tại như một tiềmnăng ở con người Tiềm năng sáng tạo có ở mọi người bình thường và đượchuy động trong từng hoàn cảnh sống cụ thể Mỗi người khi tạo ra cái mới cho

cá nhân thì sáng tạo đó được xem xét trên bình diện cá nhân, còn tạo ra cáimới liên quan đến một nền văn hóa thì sáng tạo đó được xem xét trên bìnhdiện xã hội

Hoạt động giáo dục, hoạt động dạy học và hoạt động TNST

Hoạt động giáo dục theo nghĩa rộng là những hoạt động có chủ đích, có

kế hoạch hoặc có sự định hướng của nhà giáo dục, được thực hiện thông quanhững hình thức phù hợp để chuyển tải nội dung giáo dục tới người học nhằmthực hiện mục tiêu giáo dục Hoạt động giáo dục này bao gồm: hoạt động dạyhọc và hoạt động giáo dục (theo nghĩa hẹp)

Hoạt động giáo dục theo nghĩa hẹp được hiểu là những hoạt động cóchủ đích, có kế hoạch, do nhà giáo dục định hướng, thiết kế, tổ chức trong vàngoài giờ học, trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu giáo dụctheo nghĩa hẹp, hình thành ý thức, phẩm chất, giá trị sống hay các năng lựctâm lí xã hội…

Hoạt động dạy học là quá trình người dạy tổ chức và hướng dẫn hoạtđộng học của người học nhằm giúp người học lĩnh hội tri thức khoa học, kinhnghiệm của xã hội loài người để phát triển trí tuệ và hoàn thiện nhân cáchngười học.

Như vậy, hoạt động dạy học chủ yếu nhằm phát triển mặt trí tuệ, hoạtđộng giáo dục theo nghĩa hẹp chủ yếu nhằm phát triển mặt phẩm chất đạođức, đời sống tình cảm Trong chương trình giáo dục phổ thông hiện hành,hoạt động giáo dục (nghĩa hẹp) thực hiện các mục tiêu giáo dục thông quamột loạt các hoạt động như hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, hoạt độngtập thể…

Theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới, hoạt động giáodục (theo nghĩa rộng) bao gồm hoạt động dạy học và các mục tiêu của hoạtđộng giáo dục (nghĩa hẹp) nói trên sẽ được thực hiện chỉ trong một hoạt động

có tên gọi là hoạt động trải nghiệm sáng tạo Như vậy hoạt động trải nghiệmsáng tạo sẽ thực hiện tất cả các mục tiêu và nhiệm vụ của các hoạt động giáodục ngoài giờ lên lớp, hoạt động tập thể,… và thêm vào đó là những mục tiêu

và nhiệm vụ giáo dục giai đoạn mới Vậy khái niệm hoạt động học tập TNSTtrong nhà trường phổ thông có thể được hiểu là các hoạt động giáo dục thựctiễn được tiến hành song song với hoạt động dạy học trong nhà trường Hoạtđộng trải nghiệm sáng tạo là: một bộ phận của quá trình giáo dục, được tổchức ngoài giờ học các môn văn hóa trên lớp và có mối quan hệ bổ sung, hỗtrợ cho hoạt động dạy học Thông qua các hoạt động thực hành, những việclàm cụ thể và các hành động của học sinh, hoạt động trải nghiệm sáng tạo sẽkhai thác kinh nghiệm của mỗi cá nhân, tạo cơ hội cho các em vận dụng mộtcách tích cực những kiến thức đã học vào thực tế và đưa ra được những sángtạo của mình, từ đó phát huy và nuôi dưỡng tính sáng tạo của mỗi cá nhân

Từ khái niệm này cho thấy, so với các hoạt động ngoài giờ lên lớp đangđược tiến hành hiện nay trong chương trình phổ thông thì hoạt động TNST sẽphong phú hơn cả về nội dung , phương pháp và hình thức hoạt động Đặcbiệt mỗi hoạt động phải phù hợp với mục tiêu phát triển những phẩm chất,năng lực nhất định của học sinh.

Các khái niệm này đều khẳng định vai trò định hướng, hướng dẫn củanhà giáo dục (không phải là hoạt động trải nghiệm tự phát) Nhà giáo dụckhông tổ chức, phân công học sinh một cách trực tiếp mà chỉ hỗ trợ, giám sát.Học sinh được trực tiếp, chủ động tham gia các hoạt động Phạm vi các chủ

đề hay nội dung hoạt động và kết quả đầu ra là năng lực thực tiễn, phẩm chất

và tiềm năng sáng tạo; và hoạt động là phương thức cơ bản của sự hình thành

và phát triển nhân cách con người

Từ kết quả nghiên cứu các lí thuyết trên có thể thấy học tập trải nghiệm

sáng tạo là phương thức hoạt động chỉ sự tương tác, sự tác động của chủ thể

với đối tượng xung quanh và ngược lại Hoạt động ở đây là hoạt động củachính bản thân chủ thể Những hoạt động này vừa mang tính trải nghiệm, thử

và sai, vừa là cách thức nhận thức, tác động của riêng mỗi chủ thể Qua hoạtđộng giải quyết vấn đề mà thu nhận những giá trị cần thiết cho bản thân đóchính là quá trình mang tính trải nghiệm Học tập trải nghiệm sáng tạo nhấnmạnh đến sự trải nghiệm, thúc đẩy năng lực sáng tạo của người học Trong đó

“trải nghiệm” là phương thức giáo dục và “sáng tạo” là mục tiêu giáo dục

1.1.2 Đặc điểm của hoạt động trải nghiệm sáng tạo

1.1.2.1 Trải nghiệm và sáng tạo là dấu hiệu cơ bản của hoạt động

Hoạt động TNST là hoạt động được thực hiện phối hợp một cách hợp lí

cả hai khâu trải nghiệm và sáng tạo

Hoạt động TNST tạo cơ hội cho học sinh trải nghiệm trong thực tiễn đểtích lũy và chiêm nghiệm các kinh nghiệm các kinh nghiệm, từ đó có thể khái

quát thành hiểu biết theo cách của riêng mình, đó đã được gọi là sáng tạo củariêng bản thân học sinh Hoạt động TNST có khả năng huy động sự tham giatích cực của học sinh ở tất cả các khâu của quá trình hoạt động: từ thiết kếhoạt động đến chuẩn bị, thực hiện và đánh giá kết quả hoạt động phù hợp vớiđặc điểm lứa tuổi và khả năng của bản thân; tạo cơ hội cho các em được trảinghiệm, được bày tỏ quan điểm, ý tưởng sáng tạo; được đánh giá và lựa chọn

ý tưởng hoạt động, được thể hiện, tự khẳng định bản thân, được tự đánh giá

và đánh giá kết quả hoạt động của bản thân, của nhóm mình và của bạn bè…

1.1.2.2 Nội dung hoạt động trải nghiệm sáng tạo mang tính tích hợp và phân hóa cao

Nội dung của hoạt động trải nghiệm rất đa dạng và mang tính tích hợp,tổng hợp kiến thức, kĩ năng của nhiều môn học, nhiều lĩnh vực học tập vàgiáo dục như: giáo dục đạo đức, giáo dục trí tuệ, giáo dục kĩ năng sống, giáodục giá trị sống, giáo dục thẩm mĩ, giáo dục thể chất, giáo dục lao động, giáodục an toàn giao thông, giáo dục môi trường, giáo dục phòng chống ma túy,giáo dục phòng chống HIV/AIDS và tệ nạn xã hội, giáo dục các phẩm chấtngười lao động, nhà nghiên cứu… Điều này giúp cho các nội dung giáo dụcthiết thực hơn, gần gũi với cuộc sống thực tế hơn, đáp ứng được nhu cầu hoạtđộng của học sinh, giúp các em vận dụng vào thực tiễn cuộc sống một cách dễdàng, thuận lợi hơn

Bên cạnh hoạt động có tính tích hợp, học sinh được lựa chọn một sốhoạt động chuyên biệt phù hợp với năng lực, sở trường, hứng thú của bản thân

để phát triển năng lực sáng tạo riêng biệt của mỗi cá nhân

1.1.2.3 Hoạt động trải nghiệm sáng tạ được tổ chức dưới nhiều hình thức

đa dạng

Hoạt động TNST được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau như tròchơi, hội thi, diễn đàn, giao lưu, tham quan du lịch, sân khấu hóa (kịch, thơ,

hát, múa rối, tiểu phẩm,…), thể dục thể thao, câu lạc bộ, tổ chức các ngày hội,các công trình nghiên cứu khoa học kĩ thuật… Mỗi một hình thức hoạt độngtrên đều tiềm tàng trong nó những khả năng giáo dục nhất định Nhờ các hìnhthức tổ chức đa dạng, phong phú mà việc giáo dục học sinh được thực hiệnmột cách tự nhiên, sinh động, nhẹ nhàng, hấp dẫn, không gò bó và khô cứng,phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí cũng như nhu cầu, nguyện vọng của họcsinh Trong quá trình thiết kế, tổ chức, đánh giá các hoạt động trải nghiệmsáng tạo, cả giáo viên lẫn học sinh đều có cơ hội thể hiện sự sáng tạo, chủđộng linh hoạt của mình, làm tăng thêm tính hấp dẫn, độc đáo của các hìnhthức tổ chức hoạt động Sự đa dạng của hình thức trải nghiệm cũng tạo cơ hộithực hiện giáo dục phân hóa.

1.1.2.4 Hoạt động trải nghiệm sáng tạ đòi hỏi sự phối hợp, liên kết nhiều lực lượng giáo dục tr ng và ng ài nhà trường

Khác với hoạt động dạy học, hoạt đông trải nghiệm sáng tạo cần thuhút sự tham gia, phối hợp, liên kết nhiều lực lượng giáo dục trong và ngoàinhà trường như: Giáo viên chủ nhiệm lớp, giáo viên bộ môn, cán bộ Đoàn,tổng phụ trách Đội, ban giám hiệu nhà trường, cha mẹ học sinh, chính quyềnđịa phương, hội khuyến học, hội phụ nữ, đoàn thanh niên cộng sản Hồ ChíMinh, hội cựu chiến binh, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp địa phương, cácnhà hoạt động xã hội, những nghệ nhân, những người lao động tiêu biểu ở địaphương, những tổ chức kinh tế… Mỗi lực lượng giáo dục có tiềm năng, thếmạnh riêng Tùy nội dung, tính chất từng hoạt động mà sự tham gia của cáclực lượng có thể là trực tiếp hoặc gián tiếp; có thể là chủ trì, đầu mối hoặcphối hợp; có thể về những mặt khác nhau (có thể hỗ trợ về kinh phí, phươngtiện, địa điểm tổ chức hoạt động hoặc đóng góp về chuyên môn, trí tuệ, chấtxám hay sự ủng hộ về tinh thần) Do vậy, hoạt động trải nghiệm sáng tạo tạođiều kiện cho học sinh được học tập, giao tiếp rộng rãi với nhiều lực lượng

giáo dục; được lĩnh hội các nội dung giáo dục qua nhiều kênh khác nhau, vớinhiều cách tiếp cận khác nhau Điều đó làm tăng tính đa dạng, hấp dẫn vàchất

lượng, hiệu quả của hoạt động trải nghiệm sáng

có thể lĩnh hội thông qua trải nghiệm thực tiễn Thí dụ, phân biệt mùi vị, cảmthụ âm nhạc, tư thế cơ thể trong không gian, niềm vui sướng hạnh phúc…những

điều này chỉ thực sự có được khi học sinh được trải nghiệm với chúng Sự đadạng trong trải nghiệm sẽ mang lại cho học sinh nhiều vốn sống kinh nghiệmphong phú mà nhà trường không thể cung cấp thông qua các công thức hayđịnh lí, định luật…

Tóm lại, hoạt động trải nghiệm sáng tạo là một phương thức học hiệuquả, nó giúp hình thành năng lực cho người học Phương pháp trải nghiệm

có thể thực hiện đối với bất cứ lĩnh vực tri thức nào, khoa học hay đạo đức,kinh tế, xã hội… Hoạt động trải nghiệm cũng cần được tiến hành có tổchức, có

hướng dẫn theo quy trình nhất định của nhà giáo dục thì hiệu quả của việchọc qua trải nghiệm sẽ tốt hơn Hoạt động giáo dục nhân cách học sinh chỉ

có thể tổ chức qua hoạt động trải nghiệm

1.1.3 Các hình thức, phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong nhà trường phổ thông

Hình thức tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong trường phổ

thông rất phong phú và đa dạng Cùng một chủ đề, một nội dung giáo dụcnhưng hoạt động trải nghiệm sáng tạo có thể tổ chức theo nhiều hìnhthức hoạt động khác nhau, tùy theo lứa tuổi và nhu cầu của học sinh, tùytheo điều

kiện cụ thể của từng lớp, từng trường, từng địa phương… Một số các hình thức tổ chức của hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong nhà trường phổ thông:

Hoạt động câu lạc bộ

Câu lạc bộ là hình thức hoạt động ngoại khóa của những nhóm họcsinh cùng sở thích, nhu cầu, năng khiếu,… dưới sự định hướng của nhữngnhà giáo dục nhằm tạo môi trường giao lưu thân thiện, tích cực giữa các họcsinh với nhau và giữa học sinh với thầy cô giáo, với những người lớn khác.Hoạt động của câu lạc bộ tạo cơ hội để học sinh được chia sẻ kiến thức,hiểu biết của mình về cac lĩnh vực mà các em quan tâm, qua đó phát triển kĩnăng của học sinh như: kĩ năng giao tiếp, kĩ năng lắng nghe và biểu đạt ýkiến, kĩ năng trình bày suy nghĩ, ý tưởng, kĩ năng viết bài, kĩ năng chụp ảnh,

kĩ năng hợp tác, làm việc nhóm, kĩ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề,…

Câu lạc bộ là nơi để học sinh được thực hành các quyền trẻ emcủa mình như quyền được học tập, quyền được vui chơi giải trí và tham giacác hoạt động văn hóa, nghệ thuật; quyềnđược tự do biểu đạt; tìm kiếm, tiếpnhận và phổ biến thông tin,… Thông qua hoạt động của các câu lạc bộ,nhà giáo dục hiểu và quan tâm hơn đến nhu cầu, nguyện vọng mục đíchchính đáng của các em

Câu lạc bộ hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, thống nhất và có lịchsinh hoạt định kì và có thể được tổ chức với nhiều lĩnh vực khác nhau như:Câu lạc bộ học thuật, câu lạc bộ thể dục thể thao, câu lạc bộ văn hóavăn nghệ, câu lạc bộ võ thuât, câu lạc bộ trò chơi dân gian…

Tổ chức trò chơi

Trò chơi là một loại hình hoạt động giải trí, thư giãn; là món ăn tinhthần nhiều bổ ích và không thể thiếu được trong cuộc sống con người nóichung, đối với học sinh nói riêng Trò chơi là hình thức tổ chức các hoạt động

vui chơi với nội dung kiến thức thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, có tác dụnggiáo dục “chơi mà học, học mà chơi”.

Trò chơi có thể được sử dụng trong nhiều tình huống khác nhau củahoạt động TNST như làm quen, khởi động, dẫn nhập vào nội dung học tập,cung cấp và tiếp nhận tri thức; đánh giá kết quả, rèn luyện các kĩ năng

và củng cố tri thức đã được tiếp nhận,…

Trò chơi giúp phát huy tính sáng tạo, hấp dẫn và gây hứng thú cho họcsinh; giúp học sinh dễ tiếp thu kiến thức mới; giúp chuyển tải nhiều trithức của nhiều lĩnh vực khác nhau; tạo được bầu không khí thân thiện; tạocho các em tác phong nhanh nhẹn…

Tổ chức diễn đàn

Diễn đàn là một hình thức tổ chức hoạt động được sử dụng để thúcđẩy sự tham gia của học sinh thông qua việc các em trực tiếp, chủ động bày

tỏ ý kiến của mình với đông đảo bạn bè, nhà trường, thầy cô giáo, cha

mẹ và những người lớn khác có liên quan Diễn đàn là một hình thức tổchức mang lại hiệu quả giáo dục thiết thực Thông qua diễn đàn, học sinh có

cơ hội bày tỏ suy nghĩ, ý kiến, quan niệm hay những câu hỏi, đề xuất củamình về một vấn đề nào đó có liên quan đền nhu cầu, hứng thú, nguyệnvọng của các em Đây cũng là dịp để các em biết lắng nghe ý kiến, học tậplẫn nhau Vì vậy, diễn đàn như một sân chơi tạo điều kiện để học sinh đượcbiểu đạt ý kiến của mình một cách trực tiếp với đông đảo bạn bè vànhững người khác Diễn đàn

thường được tổ chức rất linh hoạt, phong phú và đa dạng với những hình thức hoạt động cụ thể, phù hợp với từng lứa tuổi học sinh

Mục đích của việc tổ chức diễn đàn là tạo cơ hội, môi trường cho họcsinh được bày tỏ ý kiến về những vấn đề các em quan tâm, giúp các emkhẳng định vai trò và tiếng nói của mình, đưa ra những suy nghĩ và hành vitích cực để khẳng định mình Qua các diễn đàn, thầy cô giáo, cha mẹ họcsinh và những người lớn có liên quan nắm bắt được những băn khoăn,

lo lắng và mong đợi của các em về bạn bè, thầy cô, nhà trường và gia đình…tăng cường

cơ hội giao lưu giữa người lớn và trẻ em, giữa trẻ em với trẻ em và thúc đẩyquyền trẻ em trong trường học Giúp học sinh thực hành quyền được bày tỏ

ý kiến, quyền được lắng nghe và quyền được tham gia,… đồng thời giúpcác nhà quản lí giáo dục và hoạch định chính sách nắm bắt, nhận biết đượcnhững vấn đề mà học sinh quan tâm từ đó có những biện pháp giáo dục vàxây dựng chính sách phù hợp hơn với các em

Sân khấu tương tác

Sân khấu tương tác (hay sân khấu diễn đàn) là một hình thức nghệthuật tương tác dựa trên hoạt động diễn kịch, trong đó vở kịch chỉ có phần

mở đầu đưa ra tình huống, phần còn lại được sáng tạo bởi những ngườitham gia Phần trình diễn chính là một cuộc chia sẻ, thảo luận giữa nhữngngười thực hiện và khán giả, trong đó đè cao tính tương tác hay sự thamgia của khán giả Mục đích của hoạt động này nhằm tăng cường nhận thức,thúc đẩy để học sinh đưa ra quan điểm, suy nghĩ và cách xử lí tình huốngthực tế gặp phải trong bất kì nội dung nào của cuộc sống Thông qua sânkhấu tương tác, sự tham gia của học sinh được tăng cường và thúc đẩy, tạo

cơ hội cho học sinh được rèn luyện những kĩ năng như: kĩ năng phát hiện vấn

đề, kĩ năng phân tích vấn đề, kĩ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề, khảnăng sáng tạo khi giải quyết tình huống và khả năng ứng phó với những thayđổi của cuộc sống,…

Tham quan, dã ngoại

Tham quan, dã ngoại là một hình thức tổ chức học tập thực tế hấpdẫn đối với học sinh Mục đích của tham quan, dã ngoại là để các em học sinhđược đi thăm, tìm hiểu và học hỏi kiến thức, tiếp xúc với các di tích lịch sử,văn hóa, công trình, nhà máy,… ở xa nơi các em đang sống, học tập, giúp các

em có được kinh nghiệm thực thế, từ đó áp dụng vào cuộc sống của chính cácem

Nội dung tham quan, dã ngoại có tính giáo dục tổng hợp đối với họcsinh như: giáo dục lòng yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước, giáo dụctruyền

thống cách mạng, truyền thống lịch sử, truyền thống của Đảng, của Đoàn,của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh Các lĩnh vực tham quan, dãngoại có thể được tổ chức ở nhà trường phổ thông là: Tham quan cácdanh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, văn hóa; tham quan các công trình côngcộng, nhà máy, xí nghiệp; tham quan các cơ sở sản xuất, làng nghề; thamquan các Viện bảo tàng; dã ngoại theo chủ đề học tập; dã ngoại theo hoạtđộng nhân đạo…

Hội thi/ cuộc thi

Hội thi/ cuộc thi là một trong những hình thức tổ chức hoạt động hấpdẫn, lôi cuốn học sinh và đạt hiệu quả cao trong việc tập hợp, giáo dục, rènluyện và định hướng giá trị cho tuổi trẻ Hội thi mang tính chất thi đuagiữa các cá nhân, nhóm hoặc tập thể luôn hoạt động tích cực để vươn lênđạt được mục tiêu mong muốn thông qua việc tìm ra người/đội thắng cuộc.Chính vì vậy, tổ chức hội thi cho học sinh là một yêu cầu quan trọng, cầnthiết của nhà trường, của giáo viên trong quá trình tổ chức hoạt động TNST

Mục đích của tổ chức hội thi/ cuộc thi nhằm lôi cuốn học sinh tham giamột cách chủ động, tích cực vào các hoạt động giáo dục của nhà trường; đápứng nhu cầu về vui chơi giải trí cho học sinh; thu hút tài năng và sự sáng tạocủa học sinh; phát triển khả năng hoạt động tích cực và tương tác củahọc sinh, góp phần bồi dưỡng cho các em động cơ học tập tích cực, kíchthích hứng thstrong quá trình nhận thức Hội thi/ cuộc thi có thể thựchiện dưới nhiều hình thức khác nhau như: Thi vẽ, thi viết, thi tìm hiểu, thi

đố vui, thi giải ô chữ, thi tiểu phẩm, thi thời trang, thi kể chuyện, thi chụpảnh, thi sáng tác bài hát, hội thi học tập, hội thi thời trang, hội thi học sinhthanh lịch,… có nội dung giáo dục về một chủ đề nào đó Nội dung của hội thirất phong phú, bất cứ nội dung giáo dục nào cũng có thể được tổ chức dướihình thức hội thi/ cuộc thi Điều quan trọng khi tổ chức hội thi là phải linh

hoạt, sáng tạo khi tổ chức thực hiện, tránh máy móc thì cuộc thi mới hấpdẫn.

Tổ chức sự kiện

Tổ chức sự kiện trong nhà trường phổ thông là một hoạt động tạo

cơ hội cho học sinh được thể hiện những ý tưởng, khả năng sáng tạo củamình, thể hiện năng lực tổ chức hoạt động Thông qua hoạt động tổ chức

sự kiện học sinh được rèn luyện tính tỉ mỉ, chi tiết, đầu óc tổ chức, tính năngđộng, nhanh nhẹn, kiên nhẫn, có khả năng thiết lập mối quan hệ tốt, cókhả năng làm việc theo nhóm, có sức khỏe và niềm đam mê Khi tham gia tổchức sự kiện học sinh sẽ thể hiện sức bền cũng như khả năng chịu được áplực của mình Ngoài ra, các em còn phải biết cách xoay xở và ứng phó trongmọi tình huống bất kì xảy đến Các sự kiện học sinh có thể tổ chức trong nhàtrường như: Lễ khai mạc, lễ nhập học, lễ tốt nghiệp, lễ kĩ niệm, chúc mừng,…;Các buổi triển lãm, buổi giới thiệu, hội thảo khoa học, hội diễn nghệ thuật;Các hoạt động đánh giá thể lực, kiểm tra hình thể, thể chất của học sinh;Đại hội thể dục thể thao, hội thi đấu giao hữu; Hoạt động học tập thực tế, dulịch khảo sát thực tế, điều tra học thuật; Hoạt động tìm hiểu về đi sản vănhóa, về phong tục tập quán; Chuyến đi khám phá đất nước, trải nghiệm vănhóa nước ngoài

Hoạt động gia lưu

Giao lưu là một hình thức tổ chức giáo dục nhằm tạo ra các điều kiệncần thiết để cho học sinh được tiếp xúc, trò chuyện và trao đổi thông tin vớivới những nhân vật điển hình trong lĩnh vực hoạt động nào đó Qua đó, giúpcác em có tình cảm và thái độ phù hợp, có được những lời khuyên đúngđắn để vươn lên trong học tập, rèn luyện và hoàn thiện nhân cách Hoạtđộng giao lưu có một số đặc trưng sau:

- Phải có đối tượng giao lưu Đối tượng giao lưu là những người điiểnhình, có thành tích xuất sắc, thành đạt trong lĩnh vực nào đó, thực sự là tấm

gương sáng để học sinh noi theo, phù hợp với nhu cầu hứng thú của họcsinh.

- Thu hút được sự tham gia đông đảo và tự nguyện của học sinh, đượchọc sinh quan tâm và hào hứng

- Phải có sự trao đổi thông tin, tình cảm hết sức trung thực, chânthành và sôi nổi giữa học sinh với người được giao lưu Những vấn đề traođổi phải thiết thực, liên quan đến lợi ích và hứng thú của học sinh, đápứng nhu cầu của các em.

Với những đặc trưng trên, hoạt động giao lưu rất phù hợp với hoạtđộng TNST theo chủ đề Hoạt động giao lưu dễ dàng được tổ chức trong mọiđiều kiện của lớp, của trường

số kĩ năng cần thiết như kĩ năng hợp tác, kĩ năng thu thập thông tin, kĩ năngđánh giá và kĩ năng ra quyết định

Mỗi chiến dịch mang một chủ đề để định hướng cho các hoạtđộng như: Chiến dịch giờ trái đất; Chiến dịch ứng phó với biến đổi khí hậu;Chiến dịch bảo vệ môi trường, bảo vệ rừng ngập mặn; Chiến dịch làm chothế giới sạch hơn; Chiến dịch tình nguyện hè; Chiến dịch ngày thứ 7 tìnhnguyện… Để thực hiện hoạt động chiến dịch được tốt cần xây dựng kế hoạch

để triển khai chiến dịch cụ thể,khả thi với các nguồn lực huy động được vàhọc sinh phải được trang bị trước một số kiến thức, kĩ năng cần thiết đểtham gia vào chiến dịch

Hoạt động nhân đạo

Hoạt động nhân đạo là hoạt động tác động đến trái tim, tình cảm, sựđồng cảm của học sinh trước những con người có hoàn cảnh đặc biệtkhó khăn Thông qua hoạt động nhân đạo, học sinh biêt thêm những hoàncảnh khó khăn của người nghèo, người nhiễm chất độc da cam, trẻ mồ côi,người tàn tất, khuyết tật, người già cô đơn không nơi nương tựa, những đốitượng dễ bị tổn thương trong cuộc sống,… để kịp thời giúp đỡ, giúp họ từngbước khắc phục khó khăn, ổn định cuộc sống, vươn lên hòa nhập với cộngđồng Hoạt động nhân đạo giúp các em học sinh được chia sẻ những suynghĩ, tình cảm và giá trị vật chất của mình với những thành viên trong cộngđồng, giúp các em biết quan tâm hơn đến những người xung quanh từ đógiáo dục các giá trị cho học sinh như: tiết kiệm, tôn trọng, chia sẻ, cảm thông,yêu thương, trách nhiệm, hạnh phúc,… Hoạt động nhân đạo ở trường phổthông được thực hiện

dưới nhiều hình thức khác nhau như: Hiến máu nhân đạo; Xây dựng quỹ ủng

hộ các bạn thuộc gia đình hộ nghèo, có hoàn cảnh khó khăn; Tết vì ngườinghèo và nạn nhân chất độc màu da cam; Quyên góp cho trẻ em mổ timtrong chương trình “Trái tim cho em”; Quyên góp đồ dùng học tập cho cáctre em vùng cao; Tổ chức Trung thu cho các trẻ em nghèo vùng sâu, vùng xa

a động công ích

Lao động công ích là việc cá nhân đóng góp một phần sức lao động củamình để tham gia xây dựng, tu bổ các công trình công cộng vì lợi ích chungcủa cộng đông nhằm duy trì, bảo tồn các công trình công cộng cũng như kịpthời phòng, chống và khắc phục hậu quả của thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh,…Trong nhà trường, lao động công ích được hiểu là sự đóng góp sức laođộng của học sinh cho các công trình công cộng của nhà trường hoặc địaphương nơi các em sinh sống Lao động công ích giúp học sinh hiểu được giá

trị của lao động, từ đó biết trân trọng sức lao động và có ý thức bảo vệ,giữ

gìn những công trình công cộng Thông qua lao động công ích học sinh đượcrèn luyện các kĩ năng sống như: kĩ năng hợp tác, kĩ năng tìm kiếm và xử líthông tin, kĩ năng phát hiện và giải quyết vấn đề, kĩ năng xác định giá trị, kĩnăng đặt mục tiêu, kĩ năng lập kế hoạch,…

Các hoạt động công ích học sinh có thể tham gia ở nhà trường và địaphương là:

- Vệ sinh vườn trường, sân trường, lớp học, môi trường xung quanh nhà

trường

- Vệ sinh đường làng, ngõ xóm

- Trồng và chăm sóc vườn hoa, cây cảnh, cây xanh

- Tu sửa bàn ghế, trường lớp

- Vệ sinh các công trình công cộng

- Trồng và chăm sóc cây xanh nơi công cộng

- Đóng góp ngày công lao động với các hoạt động của địa phương nhưtrồng lúa, gặt lúa, trồng rừng, làm các sản phẩm mây tre đan, tham gia vàocác làng nghề ở địa phương,…

- Chăm sóc, bảo vệ di tích lịch sử, các công trình công cộng, di sản văn hóa

Sinh hoạt văn hóa, văn nghệ tập thể

Sinh hoạt tập thể là một yếu tố chính để duy trì và phát triển cácphong trào và đoàn thể thanh thiếu niên Sinh hoạt tập thể giúp các em đượcthư giãn sau những giờ học mệt mỏi với những bài vở và lí thuyết ở trongnhà trường

Sinh hoạt tập thể là hình thức chuyển tải những bài học về đạo đức,nhân bản, luân lí, giá trị,… đến với học sinh một cách nhẹ nhàng, hấp dẫn.Chúng ta nên biến những bài học đó thành những bài ca, điệu múa, điệu dân

vũ, vở kịch hay trò chơi,… để các em được học tập một cách dễ hiểu, gần gũi,

thoải mái nhất Những hoạt động này không những giúp cho các em tiếp thubài học một cách thoải mái, tự nhiên, mà còn giúp các em được vui chơi, thưgiãn.

Sinh hoạt tập thể được tổ chức bằng các hoạt động như: ca hát, nhảy

múa, vui chơi, dân vũ, vở kịch, múa hát sân trường, khiêu vũ,…

Ca hát

Trong sinh hoạt của các phong trào thanh thiếu niên, ca hát là mộthoạt động chủ lực không thể thiếu, vì nó nói lên được sức mạnh, sự đoànkết, vui tươi và trẻ trung của đoàn thể đó

Ca hát là giáo dục bằng truyền cảm, là bộc lộ tâm tư của mìnhbằng ngôn ngữ của âm thanh và nhịp điệu Nó biểu dương ý chí và tình đồngđội, giải tỏa những buồn chán, ức chế, làm hưng phấn tinh thần, giãi bàytâm tư của cá nhân hay tập thể, đem lại bầu không khí vui tươi trong sinhhoạt…

Vì ca nhạc mang tính đa diện như hùng tráng, bi thương, vui vẻ, trầmbuồn, kích động,… tùy theo bài hát cũng như tâm trạng người hát và ngườinghe Cho nên chỉ cần nghe một cá nhân hay tập thể hát lên một vài bàihát, thì chúng ta cũng có thể đánh giá được tâm trạng và “trình độ” sinhhoạt của cá nhân hay tập thể đó

Ca múa tập thể

Ca múa tập thể là một trong những sinh hoạt ưa thích của thanhthiếu niên, nó vừa giải trí, vừa vận động, vừa là một phương tiện giáo dục rấthiệu quả

Ca múa là hình thức bộc lộ tình cảm bằng những cử chỉ và điệu bộ mộtcách có nghệ thuật, cho nên điệu múa phải đi đôi với lời ca, bổ túc cho nhaulàm nổi bật ý tưởng của lời ca Phải rập ràng, linh động, uyển chuyển, nhịpnhàng theo tiết tấu nhịp điệu của bài ca

Ca múa tập thể nghĩa là những điệu múa mà tất cả mọi người đều

có thể thực hiện được như: múa hát sân trường, dân vũ, khiêu vũ tập thể,…

Như vậy hoạt động TNST trong nhà trường phổ thông được thực hiệnnhằm mục tiêu đào tạo ra những con người có chí hướng, có đạo đức, cóđịnh

hướng tương lai, có khả năng sáng tạo, biết vận dụng một cách tích cực những