Sử dụng tài liệu văn học kinh điển phương tây trong dạy học lịch sử thế giới từ năm 1789 đến năm 1945 ở trường THPT nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn lịch sử (2017)

nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội, 1978 đã nêu nên tầm quan trọng của việc sử dụng tài liệu tham khảo nói chung và tài liệu văn học nói riêng trong dạy học Lịch sử “Để có một giờ học tốt ngư

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA LỊCH SỬ -

BẾ DẠ THẢO

SỬ DỤNG TÀI LIỆU VĂN HỌC KINH ĐIỂN PHƯƠNG TÂY TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ THẾ GIỚI TỪ NĂM 1789 ĐẾN NĂM 1945 Ở TRƯỜNG THPT NHẰM NÂNG CAO CHẤT

LƯỢNG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Phương pháp dạy học Lịch sử

Người hướng dẫn khoa học

ThS NINH THỊ HẠNH

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành khóa luận này, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tớiTh.S Ninh Thị Hạnh – người đã nhiệt tình giúp đỡ, chỉ bảo em trong quá trìnhthực hiện khóa luận

Em xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo khoa Lịch sử trường Đại học

Sư phạm Hà Nội 2, gia đình, bạn bè, luôn ở bên cạnh động viên, tạo điều kiện,giúp đỡ em trong suốt quá trình hoàn thành khóa luận của mình

Em xin cảm ơn tới tập thể giáo viên và học sinh trường THPT HoàngQuốc Việt đã tạo điều kiện để em tiến hành thực nghiệm sư phạm những biệnpháp đề cập trong khóa luận

Em xin gửi lời cảm ơn đến Thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội, Thư việntrường Đại học Sư Phạm Hà Nội 2, Thư viện trường Đại học Sư phạm Hà Nội

đã giúp đỡ em tìm hiểu, khai thác nguồn tài liệu cần thiết, đây là một phầnquan trọng giúp cho đề tài nghiên cứu đạt kết quả cao nhất

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, 25 tháng 04 năm 2017

Sinh viên

Bế Dạ Thảo

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

4 Mục đích nghiên cứu 6

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 6

6 Phương pháp nghiên cứu 6

7 Đóng góp của đề tài 7

8 Bố cục của đề tài 7

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VỆC SỬ DỤNG TÀI LIỆU VĂN HỌC KINH ĐIỂN PHƯƠNG TÂY TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ THẾ GIỚI TỪ NĂM 1789 - 1945 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 8

1.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN 8

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản 8

1.1.2 Định hướng đổi mới dạy học 10

1.1.3 Mối quan hệ giữa văn học và Lịch sử trong chương trình phổ thông 12

1.1.4 Ý nghĩa của việc sử dụng tài liệu văn học kinh điển phương Tây trong dạy học Lịch sử 14

1.1.5 Giới thiệu khái quát các tác phẩm văn học kinh điển Phương Tây và nội dung Lịch sử được phản ánh trong phạm vi khóa luận 17 1.2 CƠ SỞ THỰC TIỄN 24

1.2.1 Thực trạng dạy - học lịch sử ở trường THPT 24

1.2.2 Thực trạng sử dụng tài liệu văn học kinh đển phương Tây trong

dạy học Lịch sử ở trường THPT 26

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 34

Chương 2 SỬ DỤNG TÀI LIỆU VĂN HỌC KINH ĐIỂN PHƯƠNG TÂY TRONG DẠY HOC LỊCH SỬ THẾ TỪ NĂM 1789 ĐẾN NĂM 1945 Ở TRƯỜNG THPT NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ 35

2.1 MỘT SỐ NGUYÊN TẮC KHI SỬ DỤNG TÀI LIỆU VĂN HỌC KINH ĐIỂN PHƯƠNG TÂY TRONG DẠY HOC LỊCH SỬ THẾ GIỚI TỪ NĂM 1789 ĐẾN NĂM 1945 35

2.1.1 Đảm bảo tính khoa học 35

2.1.2 Đảm bảo phù hợp với nội dung bài học 35

2.1.3 Đảm bảo phát huy tính tích cực của học sinh 36

2.1.4 Đảm bảo tính cụ thể, truyền cảm 37

2.2 VỊ TRÍ, MỤC TIÊU VÀ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA PHẦN LỊCH SỬ THẾ GIỚI TỪ NĂM 1789 ĐẾN NĂM 1945 (CHƯƠNG TRÌNH CHUẨN) 37

2.2.1 Vị trí, nội dung chương trình Lịch sử thế giới từ năm 1789 -1945 37

2.2.2 Mục tiêu 38

2.3 HỆ THỐNG TÀI LIỆU VĂN HỌC KINH ĐIỂN PHƯƠNG TÂY TRONG DẠY LỊCH SỬ THẾ GIỚI TỪ NĂM 1789 - 1945 40

2.4 CÁC BIỆN PHÁP SỬ DỤNG TÀI LIỆU VĂN HỌC KINH ĐIỂN PHƯƠNG TÂY TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ THẾ GIỚI TỪ NĂM 1789 ĐẾN NĂM 1945 49

2.4.2 Sử dụng các trích đoạn văn học kinh điển phương Tây trong

giờ học ngoại khóa 53

2.5.1 Thời gian, địa điểm, đối tượng thực nghiệm sư phạm 59

2.5.2 Nội dung và phương pháp thực nghiệm 60

2.5.3 Tiến trình thực nghiệm 61

2.5.4 Kết quả thực nghiệm 63

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 69

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 70 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Môn Lịch sử ở trường PT không chỉ trang bị cho học sinh những kiếnthức cơ bản về Lịch sử nhân loại, Lịch sử dân tộc, phát triển tư duy cho thế hệtrẻ mà còn góp phần giáo dục cho các em tinh thần yêu nước, lòng tự hào dântộc… Cùng với các môn học khác, môn Lịch sử đã góp phần to lớn trong việcgiáo dục thế hệ trẻ thành nguồn nhân lực chất lượng cao để phục vụ cho sựnghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước Do đó, việc nâng cao chấtlượng giáo dục lên được Đảng và nhà nước quan tâm Tại Đại hội Đại biểu

toàn quốc lần thứ X của Đảng (2006) chỉ đạo: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục, phát huy tính sáng tạo của người học, khắc phục lối truyền thụ một chiều” [3, tr.97].

Tuy nhiên có rất nhiều học sinh cho rằng môn Lịch sử là môn phụ khôngquan trọng như các môn Toán, Lý, Hoá, cho nên thường lơ là trong việc họctập và kết quả là chất lượng học tập của các em ở môn này không cao Trongkhi đó, phụ huynh thường hướng con em của mình học những môn khoa học

tự nhiên để sau này ra trường dễ tìm việc làm, vì vậy mà môn Lịch sử khôngđược coi trọng Mặt khác do phương pháp giảng dạy môn Lịch sử ở trường

PT không được đổi mới, giáo viên giảng dạy còn nặng về kiến thức nên các

em thấy nhàm chán, sợ học Lịch sử Vì vậy muốn học sinh thêm yêu thíchLịch sử, vấn đề đổi mới phương pháp dạy học Lịch sử là rất cần thiết

Dạy học liên môn là một trong những nguyên tắc quan trọng của dạy họcnói chung và dạy học Lịch sử nói riêng ở trường PT Có thể hiểu dạy học liênmôn là sự vận dụng những nội dung và phương pháp các lĩnh vực, các mônhọc có liên quan để nhằm tăng thêm hiệu quả dạy học Lịch sử Việc đề cậpđến những nội dung kiến thức, khái niệm chung hoặc giao thoa giữa các mônhọc

giúp các bộ môn bổ sung kiến thức cho nhau, làm sáng tỏ hơn những kiến thức mà học sinh được học trong mỗi bộ môn.

Dạy học liên môn làm cho người học Lịch sử nhận thức được sự pháttriển xã hội một cách liên tục, thống nhất, thấy được mối liên hệ hữu cơ giữacác lĩnh vực của đời sống xã hội, hiểu được tính toàn diện của Lịch sử, khắcphục được tính rời rạc tản mạn trong kiến thức

Trong chương trình Lịch sử thế giới, đặc biệt là từ năm1789–1945, cónhiều nội dung phức tạp, nhiều sự kiện quan trọng, nhiều nhân vật tiêu biểu,yêu cầu học sinh không chỉ nhớ kiến thức đơn thuần mà cần biết vận dụngnhững kiến thức đã học giải quyết các vấn đề, tư duy logic, liên hệ giữa Lịch

sử thế giới với Lịch sử Việt Nam, vì vậy giáo viên có thể sử dụng phươngpháp tích hợp, liên môn trong hầu hết các bài dạy, từ đó sẽ tạo hứng thú họctập cho học sinh, nâng cao hiệu quả giảng dạy bài Lịch sử

Các tài liệu văn học có vai trò to lớn trong việc tạo biểu tượng Lịch sử,giúp học sinh hiểu sâu sắc về sự kiện, nhân vật Hơn nữa tài liệu văn học bằnghình tượng cụ thể có tác động mạnh mẽ đến tư tưởng, tình cảm của người đọc,góp phần quan trọng làm cho việc dạy-học thêm sinh động, hấp dẫn, nâng caohứng thú học tập cho học sinh Ngày nay, yêu cầu nâng cao chất lượng dạy vàhọc Lịch sử theo hướng phát huy TTC, tư duy độc lập sáng tạo của học sinhhết sức được chú trọng Vì vậy, sử dụng tài liệu văn học trong dạy học Lịch sửcàng cần được quan tâm đúng mức, xứng tầm với vai trò của nó

Với ý nghĩa đó, tôi lựa chọn đề tài “Sử dụng tài liệu văn học kinh điển phương Tây trong dạy học Lịch sử thế giới từ năm 1789 đến năm 1945 ở trường THPT nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử ” làm đề tài

khóa luận tốt nghiệp của mình

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Việc nâng cao hiệu quả dạy học là mục tiêu của nghiên cứu quá trình dạyhọc nói chung, dạy học Lịch sử nói riêng ở trường THPT và những biện

pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử đã đựợc các nhà nghiêncứu, nhà giáo dục Lịch sử trong và ngoài nước quan tâm, nghiên cứu và

đề cập ở nhiều góc độ khác nhau

Chúng ta có thể kể đến những tác giả và các công trình nổi tiếng như:

N.G Đairi với tác phẩm Chuẩn bị giờ học Lịch sử như thế nào? (nhà xuất bản

Giáo dục, Hà Nội, 1978) đã nêu nên tầm quan trọng của việc sử dụng tài liệu

tham khảo nói chung và tài liệu văn học nói riêng trong dạy học Lịch sử “Để

có một giờ học tốt người giáo viên phải kết hợp được nhiều khâu khác nhau quan trọng nhất là khâu các tài liệu để làm cho nội dung bài giảng phương pháp chính xác” [20; tr.28].

I.F Kharlamôp với Phát huy tính tích cực học tập của học sinh như thế nào? (nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội, 1978) Trong tác phẩm này, ông đã chứng minh được: “muốn phát huy tính tích cực nhận thức của học sinh trong học tập, giáo viên phải có phương pháp tác động không những vào tư duy của trẻ, mà còn tác động đến cả lĩnh vực xúc cảm bên trong của các em nữa” [10].

Trong giáo trình Phương pháp dạy học môn Lịch sử ở trường trung học phổ thông của các tác giả Vũ Quang Hiển, Hoàng Thanh Tú đã đề cập tới vai

trò của việc dạy học tích hợp liên môn giữa Lịch sử và văn học, theo tác giả

“Các tác phẩm văn học trình bày những nét đặc trưng của các hiện tượng kinh tế, chính trị, những quy luật của đời sống xã hội Văn học và Sử học có mối quan hệ khăng khít Văn học phản ánh Lịch sử bằng công cụ và phương pháp riêng của nó, bằng hình tượng văn học Nhiều văn kiện Lịch sử được khai thác như một tác phẩm văn học Các tác phẩm văn học có tác động mạnh mẽ đến tư tưởng, tình cảm của người đọc, góp phần làm cho bài giảng sinh động, hấp dẫn, nâng cao hứng thú học tập của học sinh Nhiều tác phẩm phán ánh cuộc sống chân thực rất cần thiết cho việc học tập Lịch sử” [21;

tr.133-134]

Nguyễn Thị Côi (Chủ biên) – Trịnh Đình Tùng – Trần Viết Thụ - Nguyễn

Mạnh Hưởng – Đoàn Văn Hưng – Nguyễn Thị Bình với Rèn luyện kĩ năng nghiệp vụ Sư phạm môn Lịch sử (Nhà xuất bản Đại học Sư phạm, Hà Nội,

2005) đề cập đến mục đích, ý nghĩa của hồ sơ tư liệu đối với việc dạy học Lịch

sử “việc sử dụng các tài liệu trong dạy học không chỉ giúp học sinh khắc sâu được những kiến thức cơ bản mà còn giúp các em có những xúc cảm mạnh mẽ với sự kiện Lịch sử khứ và tăng hứng thú học tập bộ môn Mặt khác, nguồn tài liệu giáo viên đưa vào bài giảng phong phú, đa dạng không chỉ làm sâu sắc nội dung sách giáo khoa, mà còn mở rộng khiến thức của học sinh về văn hóa nói chung như khảo cổ học, triết học, văn học, nghệ thuật, địa lí”…[17;

tr.111]

Trong cuốn Hệ thống phương pháp dạy học lịch sử ở các trường phổ thông cơ sở của tác giả Trịnh Đình Tùng (chủ biên) xuất bản năm 2005 đã trình bày: “các tác phẩm văn học có vị trí, vai trò lớn trong việc dạy học Lịch

sử ở trường PT nói chung…, các tác phẩm văn học bằng hình tượng cụ thể,

có tác động mạnh mẽ đến tư tưởng, tình cảm người đọc, trình bày những nét đặc trưng,

điển hình của đời sống xã hội Giữa văn học và khoa học nói chung, Sử học nói riêng có mối quan hệ khăng khít… Sử dụng các tác phẩm văn học sẽ có tác dụng làm cho bài giảng lịch sử thêm sinh động, hấp dẫn, nâng cao hứng thú học tập của học sinh” [28; tr.123].

Nói đến vai trò của các tác phẩm văn học trong cuốn Phương pháp dạy học Lịch sử của tác giả Phan Ngọc Liên, Trần Văn Trị xuất bản năm 2014 đã khẳng định “Các tác phẩm văn học từ xưa đến nay trong Lịch sử dân tộc cũng như Lịch sử thế giới có vai trò to lớn trong dạy học ở phổ thông Nó góp phần làm cho bài giảng phong phú, hấp dẫn, nâng cao hứng thú học tập của học sinh” [23; tr.78].

dụng tài liệu văn học trong dạy học Lịch sử như đề tài luận văn của tác giảĐậu

Thị Hải Vân:“Sử dụng tài liệu văn học để nâng cao hiệu quả bài học Lịch sử trong dạy học chương II quát tiến trình Lịch sử Việt Nam từ giữa thế kỉ XIX đến hết chiến tranh thế giới thứ nhất lớp 11”, đã đề cập đến vai trò của tài liệu

văn học nói chung và tài liệu văn học Việt Nam nói riêng trong giảng dạyLịch sử Việt Nam Khóa luận tốt nghiệp ngành sư phạm Lịch sử của sinh viên

Đinh Văn Trinh với đề tài “Sử dụng tài liệu văn học trong dạy học lịch sử Việt Nam lớp 12”, đã tập trung vào những biện pháp sư phạm trong việc sử

dụng các tài liệu văn học trong dạy học Lịch sử

Vấn đề được đề cập đến trong các tạp chí nghiên cứu giáo dục, thông tinkhoa học, nghiên cứu lịch sử Mỗi bài viết các tác giả đi sâu vào từng khíacạnh khác nhau của vấn đề, nhưng nhìn chung đều khẳng định vai trò, ý nghĩacủa việc sử dụng tài liệu văn học trong DHLS:

Tác giả Bùi Xuân Dương với bài báo “Sử dụng văn học trong dạy học Lịch sử” (NCGD số 19/2009), đã nêu rõ tầm quan trọng của việc dạy học tích

hợp liên môn giữa văn học và Lịch sử,từ đó đề ra phương pháp sử dụng vănhọc cho bài giảng Lịch sử phần Việt Nam từ năm 1911-1945

Những công trình nghiên cứu nói trên là nguồn tư liệu tham khảo quý giá

để tôi xác định hướng giải quyết các vấn đề lý luận đặt ra Từ đó, đề tài sẽ đi

sâu và tập trung vào nghiên cứu vấn đề “Sử dụng tài liệu văn học kinh điển phương Tây trong dạy học Lịch sử thế giới từ năm 1789 đến năm 1945 ở trường THPT nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử”.

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Quá trình dạy học Lịch sử ở trường THPT có sửdụng tài liệu văn học kinh điển phương Tây

Nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu 5 tác phẩm văn học kinh điểnphương Tây cho 6 bài học cụ thể trong sách giáo khoa Lịch sử chương trìnhChuẩn từ năm 1789 - 1945 là: Chiếc xe đạp màu xanh; Cuốn theo chiều gió;Những người khốn khổ; Ruồi Trâu; Sông Đông êm đềm

Khảo sát: Học sinh khối 10, 11 các trường THPT trên địa bàn tỉnh BắcNinh, Bắc Giang, Thái Bình.

4 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận dạy học và thực tiễn việc dạy học Lịch sử ởtrường THPT, đề tài khẳng định tầm quan trọng ý nghĩa của việc sử dụng tàiliệu văn học kinh điển phương Tây trong dạy học Lịch sử thế giới, từ đó đềxuất các biện pháp sử dụng tài liệu văn học kinh điển phương Tây trong dạyhọc Lịch sử thế giới từ năm 1789 đến năm 1945 ở các trường THPT góp phầnnâng cao chất lượng dạy học bộ môn Lịch sử

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Các nhiệm vụ nghiên cứu cần triển khai để đạt được mục đích nghiên cứu:

- Nghiên cứu các công trình về lý luận dạy học nói chung và lý luận dạyhọc Lịch sử nói riêng, các công trình về tâm lý học lứa tuổi, tài liệu văn học đểxây dựng cơ sở lý luận cho đề tài

- Nghiên cứu chương trình Lịch sử thế giới từ năm 1789 đến năm 1945trong SGK Lịch sử lớp 10, 11 (chương trình Chuẩn) để tìm hiểu chương trình,nội dung kiến thức cơ bản

- Khảo sát, điều tra thực trạng về việc sử dụng tài liệu văn học học kinhđiển phương Tây trong DHLS ở trường THPT

- Đề xuất một số biện pháp sử dụng tài liệu văn học kinh điển phươngTây trong DHLS thế giới từ năm 1789 đến năm 1945 ở trường THPT nhằmnâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử

- Thực nghiệm sư phạm và đánh giá kết quả của những biện pháp đãđưa ra

6 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý luận: đọc, sưu tầm, tổng hợp, phân tích hệthống, khái quát hoá những tài liệu từ sách, báo, tạp chí… về lý luận sử dụngvăn học trong dạy học Lich sử, kĩ năng dạy học

- Nghiên cứu thực tiễn:

+ Phương pháp điều tra phỏng vấn: Tìm hiểu thực trạng việc sử dụng tàiliệu văn học kinh điển phương Tây trong dạy học Lịch sử tại trường THPThiện nay

+ Phương pháp thực nghiệm: Kiểm tra giả thuyết và hiệu quả các biệnpháp đề xuất

- Phương pháp thống kê toán học: Xử lí, thống kê, phân tích số liệu thuđược giữa các lớp thực nghiệm và đối chứng để đánh giá tính khả thi và tínhhiệu quả của các biện pháp đề xuất

- Đề xuất một số nguyên tắc chung và biện pháp trong việc sử dụng tàiliệu văn học kinh điển phương Tây cho phần Lịch sử thế giới từ năm 1789 đếnnăm 1945 ở trường THPT (chương trình Chuẩn)

Chương 2: Sử dụng tài liệu văn học kinh phương Tây trong dạy học Lịch

sử Thế giới từ năm 1789 đến năm 1945 Thực nghiệm

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VỆC SỬ DỤNG TÀI LIỆU VĂN HỌC KINH ĐIỂN PHƯƠNG TÂY TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ THẾ GIỚI TỪ NĂM 1789 ĐẾN NĂM 1945 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC

PHỔ THÔNG 1.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1.1 Khái niệm tài liệu văn học kinh điển

Tài liệu là văn bản giúp cho việc tìm hiểu một vấn đề nào đó [18; tr 869].

Như vậy, khái niệm tài liệu có nội hàm rất rộng, liên quan đến rất nhiều lĩnhvực đời sống xã hội

Tài liệu văn học là những công trình, những tác phẩm văn học được nhà

văn (tác giả) sáng tác nên dưới nhiều hình thức, thể loại khác nhau như: thơ,văn xuôi, kịch…

Văn học là tấm gương phản chiếu cuộc sống, là một loại hình sáng tác, tái

hiện những vấn đề của đời sống xã hội và con người Phương thức sáng tạocủa văn học được thông qua sự hư cấu, cách thể hiện nội dung các đề tài đượcbiểu hiện qua ngôn ngữ

Theo “Từ điển tiếng Việt”, văn học là “nghệ thuật dùng ngôn ngữ và hình tượng để thể hiện đời sống xã hội và con người [18; tr 1079].

Hiện nay, ở Việt Nam khái niệm kinh điển được dùng với các nghĩa sau:

1 - Tác phẩm có giá trị mẫu mực, tiêu biểu, có ảnh hưởng lớn cho một họcthuyết, một chủ nghĩa, một tôn giáo 2 - Tác giả của tác phẩm ấy là nhà kinhđiển trong một lĩnh vực nào đó 3 - Có tính quy chuẩn, bài bản, cổ điển

Người đầu tiên dùng từ “kinh điển” (classic) để chỉ một tác phẩm văn học

kiệt xuất là cây bút La Mã Aulus Gellius vào thế kỷ thứ hai Cuối thế kỷ 18, từkinh điển được mở rộng vào các lĩnh vực nghệ thuật khác, dù có nhiều ý kiến

khác nhau nhưng ta có thể hiểu như ý kiến đa số, kinh điển có thể được hiểumột cách đơn giản là bất hủ, bất tử, tồn tại với thời gian.

Như vậy tài liệu văn học kinh điển phương Tây trong phạm vi của khóaluận: Là tác phẩm có giá trị mẫu mực, tiêu biểu, có ảnh hưởng lớn đến mộtquốc gia hay nhiều quốc gia, một vùng lãnh thổ trong một thời gian nhất định.Trong phạm vi đề tài tác phẩm văn học kinh điển Phương Tây cụ thể là

những tác phẩm: 1- Chiếc xe đạp màu xanh của Régine Deforges 2 - Cuốn theo chiều gió của Margaret Mitchell 3 - Những người khốn khổ của Victo Hugo 4 - Ruồi Trâu của Ethel LilianVoynich 5 - Sông Đông êm đềm của

Mikhail Aleksandrovich Sholokhov

1.1.1.2 Dạy học liên môn

Quan điểm của Xavier Roegier – Phó giám đốc Văn phòng Công nghệ

Giáo dục và Đào tạo (BIEF), tác giả cuốn sách Khoa sư phạm tích hợp hay làm thế nào để phát triển các năng lực ở nhà trường Ông cho rằng: “Quan điểm liên môn hay tích hợp giữa các môn học mà nội dung là vận dụng các thông tin lấy từ nhiều môn học khác nhau để giải quyết một vấn đề” [11; tr.232] Ông nhấn mạnh “quan

điểm liên môn được thể hiện bằng những ứng dụng chung cho nhiều môn hoặc bằng sự phối hợp các quá trình học tập của nhiều bộ môn, sự phối hợp này thực hiện bằng cách theo đuổi một mục tiêu tích hợp duy nhất” Quan

điểm liên môn: đề xuất những tình huống chỉ có thể được tiếp cận một cáchhợp lí qua sự soi sáng của nhiều môn học Đồng thời nhấn mạnh sự liên kếtgiữa các môn học làm cho chúng tích hợp với nhau để giải quyết một tìnhhuống cho trước, các quá trình học tập có sự kết hợp với nhau xung quanhnhững vấn đề phải giải quyết chứ không được rời rạc

Trong “Phương pháp dạy học môn Lịch sử ở trường trung học phổ thông” của tác giả Vũ Quang Hiển - Hoàng Thanh Tú cho rằng “Kiến thức

làm cho kiến thức các môn học bổ sung cho nhau, giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn các sự kiện và quá trình lịch sử” [21; tr.133].

Như vậy, dạy học liên môn là một trong những nguyên tắc quan trọngtrong dạy học nói chung và dạy học Lịch sử nói riêng, đây được coi là quanniệm dạy học hiện đại, nhằm phát huy tính tích cực của học sinh, đồng thờinâng cao chất lượng giáo dục Dạy học liên môn là hình thức tìm tòi nhữngnội dung giao thoa giữa các môn học với môn Lịch sử, những khái niệm, tưtưởng chung giữa các môn học, tức là con đường tích hợp những nội dung từmột số môn học có liên hệ với nhau Sử dụng tài liệu văn học kinh điểnphương Tây trong dạy học là một trong những biện pháp vận dụng nguyên tắcliên môn trong dạy học Lịch sử

1.1.2 Định hướng đổi mới dạy học

Đổi mới PPDH là một trong những mục tiêu lớn được ngành giáo dục vàđào tạo đặt ra trong giai đoạn hiện nay và là một mục tiêu chính đã được Nghịquyết Trung ương 2, Khóa VIII, ngày 24/12/1996 chỉ ra rất rõ ràng và cụ thể:

“Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục – đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện vào quá trình dạy và học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu của học sinh…” [40].

Sau đây là một số định hướng cụ thể nhằm thực hiện được mục tiêu lớncủa ngành giáo dục – đào tạo là đổi mới PPDH

Thứ nhất, đổi mới PPDH theo hướng lấy học sinh là trung tâm.

Quan niệm dạy học lấy học sinh làm trung tâm nêu rõ vai trò tổ chức,hướng dẫn, điều khiển của giáo viên trong quá trình nhận thức của học sinh.Còn học sinh là nhân vật trung tâm trong quá trình dạy học, được phát huy cácnăng lực, phẩm chất nhận thức để chiếm lĩnh lấy kiến thức Trong mô hìnhdạy học truyền thống, giáo viên giữ vai trò chủ thể, độc quyền cung cấp kiếnthức,

đánh giá học sinh, còn học sinh trở thành những người học thụ động ghi chép,học thuộc lòng những gì giáo viên dạy trên lớp.

Việc sử dụng tài liệu văn học kinh điển phương Tây trong dạy học Lịch

sử là sự thích ứng của học sinh với tình huống học tập đồng thời là hành độngchiếm lĩnh, xây dựng tri thức cho bản thân mình Thông qua các hoạt độngcủa học sinh với tư liệu văn học kinh điển phương Tây, giáo viên có thể thuđược những thông tin liên hệ ngược cần thiết cho sự định hướng của giáo viênđối với học sinh

Thứ hai, dạy học chú trọng phương pháp tự học của học sinh.

Các phương pháp dạy học tích cực coi việc rèn luyện phương pháp họctập cho học sinh không chỉ là một biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học màcòn là một mục tiêu dạy học Trong các phương pháp học thì cốt lõi là phươngpháp tự học Nếu rèn luyện cho người học có được phương pháp, kĩ năng, thóiquen, ý chí tự học thì sẽ tạo cho họ lòng ham học, khơi dậy nội lực vốn cótrong mỗi con người, kết quả học tập sẽ được nhân lên gấp bội Vì vậy, cầnphải nhấn mạnh mặt hoạt động học trong quá trình dạy học, nỗ lực tạo ra sựchuyển biến từ học tập thụ động sang tự học chủ động, đặt vấn đề phát triển

tự học ngay trong trường phổ thông, không chỉ tự học ở nhà sau bài lên lớp

mà tự học cả trong tiết học có sự hướng dẫn của giáo viên

Với tài liệu văn học kinh điển phương Tây, giáo viên có thể định hướngcho học sinh cách tự học, tự khai thác tài liệu ở nhà hoặc giao bài tập về nhàcho học sinh thông qua các tài liệu văn học đó, nhằm phát huy tính tự học, tựnghiên cứu, tìm tòi của các em

Thứ ba, đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá của người học.

Hoạt động của học sinh còn được thể hiện qua việc củng cố, kiểm trađánh giá các tri thức, kĩ năng, kĩ xảo nhằm chuyển hóa thành vốn tri thức, kĩnăng, kĩ xảo của học sinh và khi cần có thể tái hiện hoặc vận dụng được

Việc sử dụng tài liệu văn học kinh điển phương Tây, giáo viên có thể lựachọn một tài liệu văn học có liên quan đến bài học, lựa chọn kỹ thuật học tíchcực phù hợp để giao cho học sinh giải quyết tình huống Trong quá trình giaonhiệm vụ cho học sinh, giáo viên cần quan sát, trao đổi với học sinh để kiểmtra, đánh giá về khả năng tiếp nhận và sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tậpcủa học sinh trong lớp.

Như vậy, dạy học tích hợp nói chung và dạy học tích hợp liên môn giữa

Lịch sử và văn học nói riêng “là cách dạy học hiệu quả trong việc hướng dẫn học sinh phát huy những kiến thức đã học, rèn luyện các kĩ năng học tập, phát huy tính tích cực, chủ động và gây hứng thú học tập cho học sinh” [21; tr.136].

Việc sử dụng tài liệu văn học kinh điển phương Tây trong dạy học Lịch sử đãđáp ứng được đòi hỏi của dạy học đổi mới, phát huy tính tích cực của học sinhtrong việc nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử

1.1.3 Mối quan hệ giữa văn học và Lịch sử trong chương trình phổ thông

Giữa văn học và sử học có mối liên hệ chặt chẽ Văn học cũng như sửhọc đều có đối tượng là con người, là cuộc sống của con người Đối tượngnghiên cứu của sử học là quá khứ của xã hội loài người Tuy chức năng,nhiệm vụ của mỗi môn, mỗi ngành khác nhau nhưng cả hai đều có chung mụcđích là phục vụ con người, phục vụ cuộc sống Đặc điểm này chính là cơ sở đểcác nhà khoa học giáo dục đề ra nguyên tắc liên môn trong dạy học Đối vớimôn Lịch sử, việc dạy học theo nguyên tắc liên môn sẽ làm cho học sinh thấyđược mối liên hệ hữu cơ giữa các lĩnh vực của đời sống xã hội, tính toàn diệncủa Lịch sử

Để có được tác phẩm văn học, tác giả phải thâm nhập tìm hiểu thực tế,nghiên cứu các kiến thức Lịch sử liên quan đến bối cảnh của tác phẩm, tìm

chất liệu cho việc xây dựng phần hiện thực-tức là thiết kế nên cái “xương sống” của tác phẩm Sau đó, tác giả dùng các thủ pháp văn học để hoàn thiện

công trình của mình thành tác phẩm văn học Đó chính là phần hư cấu thểhiện lăng kính

chủ quan của tác giả Độ hư cấu của tác phẩm được quy định bởi nhiều yếu tốsong chủ yếu tùy thuộc vào thể loại tác phẩm văn học Ở đây nổi lên ba yếu tố

chính cấu thành một tác phẩm văn học mang tính Lịch sử: nội dung Lịch sử (là chất liệu), ngôn ngữ (là phương tiện) và cách thể hiện (thế giới quan) Hiện thực Lịch sử chính là phần sử Đây chính là yếu tố hết sức quan trọng góp

phần làm nên vốn văn hóa của nhà văn Mặt khác, hiện thực cuộc sống đócũng chính là đối tượng phản ánh của tác phẩm Ngôn ngữ và thế giới quan

chính là phần văn của tác phẩm Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, chính tác

giả là nhân chứng Lịch sử, người tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp trong sựkiện được phản ánh Do đó trong tài liệu văn học đã mang yếu tố Lịch sử.Hơn thế nữa, cũng có những tài liệu văn học mà tự bản thân nó là một tưliệu Lịch sử được tác giả trực tiếp sống và chiến đấu trong thời kì đó, dùngngôn từ văn học của mình để diễn tả lại quá khứ Lịch sử Đặc trưng của khoahọc Lịch sử là nghiên cứu các sự kiện, nhân vật Lịch sử đã diễn ra trong quákhứ Muốn tái hiện lại Lịch sử phải dựa vào các loại tài liệu Vì thế tài liệucàng đầy đủ thì tri thức Lịch sử càng chính xác, phong phú, toàn diện và sâusắc Nói một cách khác, tri thức Lịch sử được soi sáng hơn, được chuyển tảibằng con đường mềm mại hơn thông qua việc sử dụng tài liệu văn học Với ýnghĩa đó, việc sử dụng tài liệu văn học để dạy bài Lịch sử trên lớp như: mởdầu bài học, cung cấp kiến thức mới, làm bài kiểm tra sẽ góp phần quantrọng vào việc khôi phục và làm sáng tỏ Lịch sử Điều này chính là sự đáp ứng

về yêu cầu giáo dục, giáo dưỡng và phát triển trong việc học tập Lịch sử vì tài

liệu văn học rất đa dạng, phong phú về thể loại: thơ, phú, hịch, tiểu thuyết, truyện, truyện ký, hồi ký cách mạng… Mỗi thể loại lại có nội dung, nghệ thuật

khác nhau Do đặc trưng của việc học tập Lịch sử, các loại tài liệu tham khảonói chung và tài liệu văn học nói riêng góp phần nhất định vào việc khôi phục,tái hiện hình ảnh quá khứ Chính những đặc trưng của mỗi môn có điểm giống

và khác nhau, vì vậy nó bổ trợ cho nhau trong quá trình dạy học

Các tác phẩm văn học rất gần gũi với Lịch sử vì mọi sáng tác của văn họcđều phản ánh trực tiếp hay gián tiếp cuộc sống, số phận con người và hiệnthực xã hội Nhưng văn học cũng có những đặc trưng khác Lịch sử Nói tớivăn chương người ta thường thiên về những giá trị nghệ thuật Vì thế khôngphải tất cả sự kiện, nhân vật Lịch sử được phản ánh trong văn học đều chânthật, khách quan mà đôi khi còn yếu tố hư cấu, hoang đường để tạo nên sự hấpdẫn, cuốn hút thể hiện giá trị văn chương cho tác phẩm đó Cho nên khi lựachọn các tác phẩm văn học, giáo viên phải biết chắt lọc những tác phẩm, chitiết văn học phản ánh khách quan nhất, chân thực nhất hiện thực xã hội đểminh họa cho bài dạy thêm sinh động và hấp dẫn.

1.1.4 Ý nghĩa của việc sử dụng tài liệu văn học kinh điển phương Tây trong dạy học Lịch sử

Tài liệu văn học nói chung và tài liệu văn học phương Tây nói riêng làmột trong những nguồn tài liệu tham khảo rất cần thiết cho việc nâng cao hiệuquả dạy và học bộ môn Lịch sử ở trường THPT, nhằm phát huy TTC, tư duyđộc lập sáng tạo của học sinh Tài liệu văn học cũng là một căn cứ bằng chứng

có tính cụ thể, phong phú của sự kiện Lịch sử, nó giúp học sinh khắc phụcviệc hiện đại hoá Lịch sử hoặc hư cấu sai sự thật Lịch sử

Thứ nhất về mặt kiến thức, việc sử dụng tài liệu văn học kinh điển

phương Tây trong dạy học Lịch sử sẽ giúp học sinh dễ nhớ, khắc sâu kiến thứcLịch sử Đây chính là ý nghĩa giáo dưỡng của việc sử dụng tài liệu văn học.Lịch sử có một đặc trưng riêng biệt so với các môn khác thể hiện ở đối tượngnghiên cứu của nó Lịch sử nghiên cứu quá khứ, tức là nghiên cứu những sựkiện, nhân vật, hiện tượng đã qua Vì thế rất khó để nhớ và hiểu về Lịch sử.Giáo viên cần phải tạo biểu tượng Lịch sử, lấy các dẫn chứng minh hoạ giúpcho học sinh hiểu được tri thức Lịch sử và hứng thú học tập bộ môn Để thựchiện được mục tiêu đó, giáo viên cần chú ý tới việc sử dụng tài liệu văn họckinh điển phương Tây,

coi đây là một tài liệu tham khảo quan trọng cùng với các tài liệu tham khảochuyên ngành trong bài dạy Lịch sử.

Trong một thời lượng có hạn, với nhiều đơn vị kiến thức cần được hìnhthành ở các em, nhiều lúc giáo viên chỉ áp dụng biện pháp sư phạm là thôngbáo Bởi vậy, tài liệu văn học kinh điển phương Tây xuất hiện vào thời kỳ diễn

ra các sự kiện Lịch sử có ý nghĩa đối với việc khôi phục hình ảnh quá khứ, làtấm gương phản ánh đời sống xã hội Trong quá trình dạy học, nếu giáo viênhướng dẫn học sinh khái thác, sử dụng tài liệu văn học kinh điển phương Tâyvào các bài học Lịch sử thế giới cụ thể, vừa đa dạng hóa phương pháp dạyhọc, vừa nhấn mạnh thêm kiến thức mà học sinh cần ghi nhớ Học sinh sẽnhớ và hiểu sự kiện Lịch sử hơn nhờ nội dung Lịch sử đó được chuyển tảithông qua ngôn ngữ văn học

Mặt khác, sử dụng tài liệu văn học kinh điển phương Tây trong dạy họcLịch sử đúng phương pháp sẽ có tác dụng tăng thêm hứng thú trong việc họctập, trong nhận thức của học sinh Tài liệu văn học kinh điển phương Tây vớinhững đặc trưng vốn có của nó như ngôn từ mềm mại, dễ nhớ, giàu hìnhhảnh, hình tượng, đan xen nhiều tình tiết nhân vật nên rất ưu thế đối vớingười đọc cũng như người nghe Bản thân tài liệu văn học kinh điển phươngTây là cách thức, phương pháp sử dụng ngôn ngữ và hình tượng, học sinh sẽhiểu được việc nhận thức Lịch sử không chỉ thông qua một con đường, mộtnguồn tài liệu là SGK

Thứ hai về mặt thái độ, sử dụng tài liệu văn học kinh điển phương Tây

trong dạy học Lịch sử sẽ góp phần giáo dục tư tưởng, tình cảm và thái độ cho

học sinh Tài liệu văn học kinh điển phương Tây là tài liệu tham khảo rất cần

thiết trong việc giáo dục tình cảm cho học sinh vì văn học là loại hình nghệthuật sáng tác trên cơ sở những ngôn ngữ trau chuốt, hình ảnh, biểu tượng

sinh động Do vậy, sự kiện, hiện tượng Lịch sử được thể hiện thông qua ngônngữ,

lời văn, rất dễ gây xúc cảm Lịch sử cho học sinh như căm thù những cuộcchiến tranh phi nghĩa, khâm phục tấm gương anh hùng bất khuất, lòng yêunước, lòng tự hào dân tộc, yêu thương con người, yêu thương đồng loại, lên

án xã hội bất công, căm thù chế độ nô dịch Nếu như giáo viên thể hiện nộidung các đoạn trích thông qua tài liệu văn học kinh điển phương Tây trongbài học Lịch sử cụ thể bằng ngôn ngữ giọng điệu, cử chỉ biểu cảm sinh độngthì rất dễ dàng tác động vào tư tưởng học sinh, hình thành thái độ cảm xúcđúng đắn cho học sinh Nhưng ngược lại, nếu như giáo viên không thể hiệnđược xúc cảm khi đọc, hay tóm tắt hay giới thiệu về tài liệu văn học kinh điểnphương Tây trong dạy học Lịch sử thì mục tiêu bài học sẽ không đạt đượcđầy đủ, làm cho học sinh thấy nhàm chán, căng thẳng

Như vậy, sử dụng tài liệu văn học kinh điển phương Tây trong dạy họcLịch sử góp phần rất đắc lực trong việc thực hiện nhiệm vụ giáo dục bởi dạyLịch sử là dạy cho học sinh biết được cội nguồn dân tộc mình, biết được Lịch

sử thế giới, vì Lịch sử Việt Nam gắn liền với những biến động trên thế giới,thông qua tài liệu văn học kinh điển phương Tây, khi giáo viên khơi sâu hơntài liệu văn học kinh điển phương Tây, giáo viên có thể đối chiếu với Lịch sửViệt Nam thời kì đó

Thứ ba về mặt khả năng, sử dụng tài liệu văn học kinh điển phương Tây

theo hướng phân tích, so sánh, tập hợp các sự kiện Lịch sử, quá trình pháttriển… sẽ có tác dụng kích thích học sinh phải động não, góp phần rèn luyện

kỹ năng, phát triển tư duy cho học sinh

Tài liệu văn học kinh điển phương Tây cũng góp phần quan trọng vàoviệc phát triển kĩ năng thực hành cũng như năng lực nhận thức của học sinh.Qua các đoạn trích hay câu nói hay nhận định của tác giả có chọn lọc, họcsinh phải huy động tri giác, trí tưởng tượng hình dung ra các sự kiện mà đoạn

trích nói tới Sau đó, học sinh phải vận dụng tư duy để phân tích, rút ra mốiliên hệ giữa

các sự kiện, hiện tượng Lịch sử mà tài liệu văn học đã phản ánh Như vậy, tàiliệu văn học kinh điển phương Tây góp phần phát triển toàn diện học sinh.Như vậy, tài liệu văn học kinh điển phương Tây rất cần thiết cho việc dạyhọc Lịch sử ở trường THPT Nếu biết khai thác và sử dụng một cách hợp lí thìhiệu quả bài học nâng cao rõ rệt, học sinh sẽ nhớ và hiểu sâu sắc các sự kiệnLịch sử đang học Đồng thời, các em được rèn luyện kĩ năng tư duy trong họctập, giúp các em hiểu được bản chất của sự kiện, hiểu được mối quan hệgiữa các sự kiện trong một bài, một chương, giữa các giai đoạn của Lịch sửthế giới Từ đó, rút ra ý nghĩa Lịch sử, nguyên nhân thắng lợi (hoặc thất bại),bài học kinh nghiệm và quy luật Lịch sử Đây là ý nghĩa rất quan trọng củaviệc sử dụng tài liệu văn học kinh điển phương Tây trong dạy học Lịch sử,góp phần đánh giá mức độ nhận thức Lịch sử và tư duy của học sinh.

1.1.5 Giới thiệu khái quát các tác phẩm văn học kinh điển phương Tây và nội dung Lịch sử được phản ánh trong phạm vi khóa luận

Tác phẩm Những người khốn khổ của tác giả Victor Hugo

tại P ar i s , ông là một nhà văn, nhà thơ, nhà viết kịch thuộc c h ủ n g h ĩ a

l ã n g m ạn n ổi tiếng của P h á p Ông cũng đồng thời là một nhà chính trị, mộttrí thức dấn thân tiêu biểu của thế kỷ XIX

Tác phẩm lấy bối cảnh xuyên suốt cuộc cách mạng tư sản Pháp năm

1789, đến thời kì tái thiết nước Pháp khoảng 30 năm đầu thế kỉ XIX

Những người khốn khổ có rất nhiều câu chuyện, nhân vật với những

cuộc đời khác nhau, nhưng sợi dây nối những mảnh đời riêng biệt này lại làcâu chuyện về Jean Valjean người cựu tù khổ sai, người đang cố gắng sống vìmột xã hội tốt đẹp nhưng lại không thể thoát khỏi quá khứ của mình Sau 19năm ngồi tù vì ăn cắp một mẩu bánh mì cho con của người chị gái, người

nông dân Jean Valjean được thả Tuy nhiên anh phải mang theo giấy thônghành vàng,

dấu hiệu cho thấy người mang nó từng phạm tội, vì vậy Jean bị chủ quán trọ

từ chối và buộc phải ngủ ngoài đường May cho anh là Giám mục Myriel, mộtngười nổi tiếng hay làm từ thiện đã cho Jean Valjean một chỗ nương náu Khichia tay vị Giám mục già nói với Jean Valjean rằng anh nhất định phải trởthành một người lương thiện và làm nhiều việc tốt cho mọi người Tám nămsau Valjean, nay mang tên ông Madeleine, đã trở thành một chủ xưởng giàu

có và là thị trưởng thành phố nhỏ nơi ông sinh sống, Valjean phải mang têngiả để tránh sự phát hiện của thanh tra Javert vẫn đang truy tìm ông ráoriết Tuy nhiên số phận buộc Valjean phải để lộ danh tính của mình khi mộtngười đàn ông khác bị nhầm là Jean Valjean và bị bắt đưa ra tòa Cùng lúc

công xưởng của ông và buộc phải làm nghề mại dâm để có tiền nuôi con gái

mà cô dành cho con gái, cô buộc phải bán tóc, bán răng của mình đangphải sống với gia đình nhà Thénardier độc ác Trước khi chết, Valjean hứavới cô sẽ chăm sóc Cosette cẩn thận, ông trả tiền cho lão chủ quán trọThénardier để giải phóng cho Cosette và cùng em chạy trốn lên Paris khỏi sựtruy đuổi của Javert Ở Paris, hai người trú trong một nhà tu kín mà Javertkhông được quyền khám xét 9 năm sau hạnh phúc đã mỉm cười với Cosettekhi cô gặp Marius Pontmercy, một sinh viên bị gia đình xa lánh vì quan điểm

tự do của mình, anh đã đem lòng yêu Cosette, bây giờ đã trở thành mộtthiếu nữ hết sức xinh đẹp Kết thúc tác phẩm là sự ra đi của Jean Valjeantrong niềm hạnh phúc khi được ở bên đứa con gái thương yêu và người con

rể của mình

Nội dung Lịch sử được phản ánh trong tác phẩm: Tình cảnh khốn cùngcũng người dân Pairs nói riêng và cả nước Pháp nói chung trước khi diễn ra

vai trò của những nhà khai sáng thời kì đó và coi cách mạng tư sản Pháp làcuộc

cách mạng vĩ đại Ngoài ra, trong tác phẩm Victo Hugo đã thuật lại trậnWaterloo và tác giả đã ca ngợi Napoléon là người hùng cua nước Pháp với

Tác phẩm Cuốn theo chiều gió của tác giả Margaret Munnerlyn Mitchell

Tác giả Margaret Munnerlyn Mitchell (8/11/1900 - 16/8/1949) sinh

được g i ả iP u li t zer c h o t ác p h ẩ m H ư c ấu . Bà là tác giả của tiểu thuyết cực

kỳ thành công C u ố n t h e o c hi ề u g i ó ( Gone with the Wind), xuất bản năm

1936 Tiểu thuyết này là một trong những cuốn sách phổ biến nhất mọi thờiđại

Tác phẩm lấy bối cảnh từ cuộc nội chiến nước Mĩ năm 1861 do hai phe

là miền Bắc và miền Nam với hai chế độ chính trị khác nhau, quyền lợi kinh

tế khác nhau

Tác phẩm xoay quanh nhân vật Scarlett O'Hara, con gái của một chủđiền trang ở miền Nam, Scarlett là một cô bé xinh đẹp, con gái một điền chủgiàu có Được nuông chiều từ bé, Scarlett rất ngang bướng và ích kỷ, nhưng

có nhiều nghị lực Sau khi Atlanta thất thủ, Scarlett quay về trang trại củamình và bắt tay xây dựng lại từ đầu Nhờ có tnh ngoan cường và cách suynghĩ thực tế, Scarlett đã cứu cửa nhà khỏi sự tàn phá của quân lính tướngSherman Những khó khăn khủng khiếp do cuộc chiến tranh tàn khốc gây ra

đã rèn luyện tính cách của Scarlett nên đến cuối chiến tranh nàng đã trởthành một con ngưòi hoàn toàn khác hẳn Tác phẩm cũng là một bức tranh

về cuộc sống của người dân miền Nam nước Mĩ trước khi nội chiến xảy ra, làbức tranh Lịch sử về cuộc nội chiến tàn khốc đã phá hủy nơi Scarlet, cũngnhư mọi nơi ở miền Nam, thông qua tác phẩm ta có hình dung một cách khác

1861.

Nội dung Lịch sử được phản ánh trong tác phẩm: Cuộc nội chiến Mĩ năm

1861 giữa phe miền Bắc phát triển theo con đường tư sản với phe miền Namphát triển theo kinh tế đồn điển, trang trại, dựa vào sức lao động nô lệ là chủyếu Tác phẩm đề cập đến sự tàn khốc của chiến tranh mà ở đây là miềnNam và sự kiện Tổng thống Mĩ Lincol ban bố sắc lệnh giải phóng nô lệ

Tác phẩm Ruồi Trâu của tác giả Ethel Lilian Voynich

Ethel Lilian Voynich, sinh ngày 11/05/1864 tại Airơlen (Anh), mất ngày27/07/1960 tại Mĩ, là một t i ểu t h u y ết g i a , nh ạc s ĩ , có khuynh hướng ủng

bạn sinh viên khác, đấu tranh cho nền Cộng hoà và đồng thời có một lý

Năm năm trước, ông đối với Arthur như là một người anh hùng lý tưởng thìgiờ đây, anh có cảm tưởng rằng Montaneli là một nhà tên tri tương lai củatín ngưỡng mới Arthur tham gia đoàn thể Nước Ý trẻ và anh có tnh cảm đặc

khác đạo với cô Arthur không chỉ là một thanh niên mang chất "thép" của

n g ư ờ i cách m ạ n g mà anh còn là con người sống giàu tình cảm Arthur từng

bị Gemma nghi ngờ, và anh đã cảm thấy như bị xúc phạm, đau đớn cho bảnthân, nhưng không vì thế mà ngọn lửa tình cảm của anh đối với cô bị lụi tàn

Sau một lần xưng tội với một linh mục, ông này lại là tay sai của đế quốc Á o ,

Arthur và nhóm của anh đã bị bắt giữ Cùng lúc

đó, anh đã biết được sự thật: anh chính là đứa con ngoài giá thú của vị cố

được quả là đau đớn: anh ta bị cha của mình lừa, giáo hội lừa, Gemma thìnghi ngờ Sau khi được thả ra, anh đã bắt đầu một cuộc sống mới, lưu lạc

qua N am M ỹ , gặp nhiều hiểm nguy, nỗi bất hạnh, cay đắng và trở thành mộtngười khác có cá tính mạnh mẽ, sắc sảo hơn với tên Rivarez hay bí danh là

R u ồ i T râ u Con đường hoạt động của anh càng ngày càng đối lập hoàn toàn

th

á m , Ruồi trâu bị bắt và bị kết án t ử h ìn h Nhưng anh hoàn toàn cảm thấy

t rư ờ ng , tâm hồn thư thái như bất kỳ chú bé nào đang về nhà nghỉ ngơi Tôi

đã làm xong công việc được giao phó, và bản án tử hình kia là bằng chứng cho thấy tôi đã hoàn thành nhiệm vụ một cách trọn vẹn" Anh chỉ còn niềm

ao ước cuối là nói với Gemma, rằng anh rất yêu cô cho đến tận những giâyphút cuối đời này

Nội dung Lịch sử được phản ánh trong tác phẩm: Cuộc đấu tranh thốngnhất I- ta- li- a vào giữa thế kỉ XIX Tác phẩm nói về của chế độ phong kiếncủa các vương quốc do Áo thống trị, các tổ chức chống nước Áo, đòi tự do

cho I- ta- li- a xuất hiện trong đó có tổ chức nước Ý trẻ, có nhiệm vụ đánh đổ

sự thống trị của đế quốc Áo và thế lực phong kiến bảo thủ

Tác phẩm Sông Đông êm đềm của tác giả Mikhail Alecksandrovich Sholokhov

Mikhail Alecksandrovich Sholokhov (24/05/1905-21/02/1984), là mộtnhà văn Liên Xô nổi tiếng, người được trao giải Nobel văn học năm 1965 với

tểu thuyết Sông Đông êm đềm.

Tác phẩm lấy bối cảnh mười năm từ năm 1912 đến năm 1922, trongsuốt thời kì đầy thăng trầm của Lịch sử nước Nga Xô Viết từ cuộc chiến tranhthế giới thứ nhất đến thờ kì tái thiết nước Nga sau Cách mạng tháng Mười.Chuyện khắc hoạ 10 năm cuộc đời của nhân vật Gregori Melekhov Anhđem lòng yêu Aksinia, vợ một người hàng xóm Để ngăn cản mối quan hệ nàyphát triển, gia đình Melekhov cưới Natalia cho Gregori Để được sống bênnhau, Gregori và Aksinia cùng bỏ nhà đi làm thuê Tủi nhục, phẫn uất vì bịchồng mới cưới ruồng bỏ, Natalia đã tự tử nhưng không chết Sau này,Gregori phải đi lính trong những năm đầu của Thế chiến I Tham giachiến tranh, Gregori cảm nhận được tính chất tàn bạo, vô nghĩa của nó Mặc

dù chán ghét chiến tranh và không ý thức được mình chém giết để làm gìnhưng vó ngựa của Gregori vẫn phiêu bạt khắp các chiến trường, lao vàonhững trận đánh đẫm

máu

Ở nhà, Aksinia sống trong cơ cực, cô đơn, đứa con đầu lòng chết vì bệnhtật, nàng đã ngã vào vòng tay của tay con trai chủ nhà Khi về phép, biếtchuyện dan díu của Aksinia, Gregori quay trở về sống với Natalia Sau khiGregori hết nghỉ phép và quay về quân ngũ, Natalia sinh đôi một trai, mộtgái

Sau những gì đã xảy ra, Gregori và Aksinia vẫn nối lại quan hệ Tuyệtvọng vì lại mất Gregori lần nữa, Natalia nhờ một bà lang bỏ đi đứa con đangmang trong người Nàng chết do mất máu, trước khi chết Natalia đã tha thứcho Gregori Không lâu sau, đứa con gái của Gregori và Natalia cũng chết dobệnh tật Sau khi giải ngũ về quê, trải qua nhiều biến cố chính trị, Gregori bỏtrốn theo quân thổ phỉ Tới khi không còn đất dung thân, Gregori đemAksinia bỏ trốn đi một nơi xa mong có được cuộc sống yên ổn nhưng trênđường trốn chạy bị phát hiện, Aksinia trúng đạn chết trên tay Gregori

Nội dung Lịch sử được phản ánh trong tác phẩm: Cuộc cách mạng tư sảnTháng Hai và Tháng Mười năm 1917, ở Nga Tác phẩm nói về sự kiện Nga

hoàng Ni – cô - lai bị quân cách mạng bắt và việc Cung điện Mùa Đông bịchiếm như thế nào Ngoài ra, tác phẩm đề cập đến vai trò của Lê – nin trongviệc choonhs chế độ phong kiến, chống tư sản và thành lập nhà nước Nga XôViết.

Tác phẩm Chiếc xe đạp màu xanh của tác giả Régine Deforges

Nữ văn sĩ Pháp Régine Deforges, tác giả tiểu thuyết La byciclette bleue (Chiếc xe đạp màu xanh), sinh 1 5 / 0 8/ 1 93 5 t ại V i e n n a và qua đời vàongày 03 /0 4 /2 0 1 4 ở Paris, là một t ể u t h u y ết gi a v à bi ê n t ậ p vi ê n n g ư ờ i

P h áp Mỗi tiểu thuyết của bà đều sử dụng nhiều tư liệu Lịch sử têu biểu là

tiểu thuyết Chiếc xe đạp màu xanh, bà được Tổng thống Pháp François

Hollande ca ngợi là một người phụ nữ tự do và yêu tự do, một chiến sĩ củaphong trào nữ quyền và cuộc chiến chống lại những cấm đoán, một bà chủnhà xuất bản dũng cảm biết bảo vệ tự do sáng tạo, chống kiểm duyệt và thỏahiệp

Tác phẩm lấy bối cảnh từ cuộc chiến tranh thế giới thứ hai (1939 - 1945)tại nước Pháp

Tác phẩm là câu chuyện xoay quanh nhân vật Lêa Denmax, một cô gáixinh đẹp, sống một cuộc đời bình yên bên gia đình và điền trang Môngtac,với những cánh đồng trồng nho bạt ngàn, nàng mơ mộng về một tnh yêumãnh liệt mà nàng tin, người vinh dự được nhận nó nhất định phải là Lôrăng.Nhưng tếng đại bác của chiến tranh đã làm vỡ tan những mơ mộng Không

cố ý, Lêa bước vào cuộc chiến và bằng ý trí nghị lực tuổi trẻ của mình nàng đãgóp phần sức lực nhỏ bé của mình vào cuộc chiến chống phát xít Đức

Chiếc xe đạp màu xanh còn là bức tranh toàn cảnh nước Pháp trongnhững năm 1941 - 1945, với hết thảy vinh và nhục, cao cả và hèn mạt, tintưởng và thất vọng cùng những giây phút thử thách khắc nghiệt nhất

Nội dung Lịch sử được phản ánh trong tác phẩm: Cuộc chiến tranh thế

giới thứ hai tại Pháp Tác phẩm đề cập đến sự kiện việc phát xit Đức tấn công

Ba Lan, nói về bản hiệp ước Liên minh giữa Pháp và Ba Lan và Pháp đã thấtbại như thế nào trước Đức Đến khi quân đồng minh kéo vào Paris và nhữngthành phố khác của Pháp, Pháp mới có cơ hội phản công và giành thắng lợitrog thắng lợi chung trong phe chống phát xít.

Trong bài báo Hơn 11% thí sinh đăng ký dự thi tốt nghiệp môn Sử đăng

trên Tạp chí Giáo dục số ra ngày 21/05/2014 đã thống kê tỉ lệ thi tốtnghiệp môn Lịch sử của học sinh THPT năm 2014 đáng báo động: Theo báocáo nhanh từ các sở GDĐT và Cục Nhà trường (Bộ Quốc phòng), Cục Khảo thí

và Kiểm định chất lượng giáo dục tổng hợp kết quả tổ chức thi trên phạm vitoàn quốc Theo đó, tổng số học sinh đăng ký dự thi là hơn 910.800, trong đó

hệ THPT có gần 823.800, hệ GDTX hơn 87.000 Môn Lịch sử có hơn104.900 chiếm khoảng 11,5% tổng số học sinh dự thi, đây là tỉ lệ rất thấp sovới các môn khác như Vật lý có gần 437.700 chiếm 48% tổng số học sinh dựthi Hóa học có gần

524.800 chiếm hơn 57,6%; Sinh học có hơn 279.700 chiếm 30,7%

Hiện trạng này phản ánh hiện thực DHLS ở trường THPT trong nhữngnăm qua còn nhiều hạn chế và nó xuất phát từ những nguyên nhân chủ yếusau đây: