ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA BỤI MỊN ĐẾN SỨC KHỎE CON NGƯỜI

ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA BỤI MỊN ĐẾN SỨC KHỎE CON NGƯỜI Ô nhiễm không khí hiện đang là mối quan tâm chung của xã hội toàn cầu. Bởi nó được xem là tác nhân hàng đầu gây nên những ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng. Báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia năm 2016 chuyên đề “Môi trường đô thị” nhận định các đô thị lớn ở nước ta đều đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm ngày càng gia tăng, nổi cộm nhất là ô nhiễm không khí do bụi, chưa có dấu hiệu giảm từ năm 2012 đến 2016. Trong những năm qua, với xu thế đổi mới và hội nhập, Việt Nam đã tạo được những xung lực mới cho quá trình phát triển, vượt qua tác động của suy thoái toàn cầu và duy trì tỷ lệ tăng trưởng kinh tế hàng năm với mức bình quân 5,7%năm. Tuy nhiên, nước ta vẫn đang phải đối mặt với rất nhiều thách thức, trong đó có vấn đề ô nhiễm môi trường không khí (MTKK). Tổ chức Y tế Thế giới ước tính rằng cứ 10 người thì có 9 người phải hít thở bầu không khí có chứa các chất gây ô nhiễm ở mức cao. Chỉ riêng ô nhiễm không khí ngoài trời được coi là nguyên nhân thứ tư gây ra những ca chết yểu trên toàn thế giới. Ở Việt Nam, ô nhiễm không khí đang có tác động lớn đến sức khỏe con người, đặc biệt là ở các thành phố lớn. Theo tổ chức Y tế thế giới WHO, ô nhiễm không khí có liên quan tới 7 triệu ca tử vong sớm mỗi năm. Cũng theo số liệu của Liên hợp quốc, mỗi giờ có 800 ca tử vong do ô nhiễm không khí, trung bình 13 người tử vong mỗi phút, gấp 35 lần số người chết vì sốt xuất huyết và HIV. Tại Việt Nam, có tới 34.332 người tử vong sớm có liên quan tới ô nhiễm không khí. Với chất lượng không khí ở các thành phố lớn của Việt Nam đang trở nên tồi tệ hơn theo năm, hiện là lúc Việt Nam cần thực hiện tích cực kế hoạch hành động quốc gia về quản lý chất lượng không khí vào năm 2020, tầm nhìn 2015 (Quyết định số 9851 của Thủ tướng) và có những hành động cứng rắn hơn (Việt Anh, 2019). Mức độ ô nhiễm không khí ảnh hưởng đến sức khỏe con người là rất nghiêm trọng, tương đương với tác hại của việc hút thuốc lá, và cao hơn nhiều so với tác động từ thói quen ăn quá nhiều muối. Cụ thể, 13 số ca tử vong do đột quỵ, ung thư phổi và các bệnh tim mạch là do ô nhiễm không khí. Các chất ô nhiễm cực nhỏ trong không khí có thể lọt qua hệ thống miễn dịch của cơ thể, xâm nhập sâu vào hệ hô hấp và tuần hoàn, sau đó dần làm hỏng phổi, tim và não của con người. Theo thống kê của Tổ chức Thông tin về Chất lượng Không khí Toàn cầu IQAir AirVisual dựa trên mức đo về lượng bụi siêu mịn PM2.5m3. Việt Nam đứng thứ 17 trong đó riêng Hà Nội và TP.HCM nằm trong top 10 thành phố ô nhiễm không khí nhất thế giới. Theo một nghiên cứu của Tổ chức Y tế thế giới WHO và cơ quan nghiên cứu ung thư quốc tế IARC, có một mối tương quan tỷ lệ thuận giữa mức độ ô nhiễm khói bụi với tỷ lệ người mắc ung thư. Cụ thể hơn, mật độ PM10 trong không khí tăng lên 10 µgm3 thì đồng nghĩa tỷ lệ mắc ung thư sẽ tăng lên 22%. Mật độ PM2.5 tăng thêm 10 µgm3 thì tỷ lệ mắc ung thư phổi tăng tới 36% (Nguyễn Trang, 2019). Để phân tích rõ hơn tác động của rác thải điện tử, tôi đã chọn đề tài “Đánh giá tác động của bụi mịn đến sức khỏe con người”. 1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.2.1 Mục tiêu chung Đánh giá tác động của bụi mịn đến sức khỏe con người. Từ đó đề xuất biện pháp hiệu quả để giảm thiểu tác động tiêu cực của bụi mịn cũng như giảm thiểu ô nhiễm không khí. 1.2.2 Mục tiêu cụ thể Tìm hiểu thực trạng ô nhiễm không khí ở Việt Nam. Đánh giá các tác động của bụi mịn đến sức khỏe con người. Đề xuất các biện pháp giảm thiểu lượng ô nhiễm không khí, giảm tác động của bụi mịn đến sức khỏe con người. 1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1.3.1 Không gian: Việt Nam. 1.3.2 Thời gian: Tháng 122019. 1.3.3 Đối tượng nghiên cứu: Bụi mịn.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

KHOA KINH TẾ

ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA

BỤI MỊN ĐẾN SỨC KHỎE CON NGƯỜI

MSSV: 1909278

Ngày hoàn thành: Tháng 12/2019

MỤC LỤC

Mục lục 1

Danh sách hình 2

Danh mục từ viết tắt 3

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 4

1.1 Lý do chọn đề tài 4

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 5

1.2.1 Mục tiêu chung 5

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 5

1.3 Phạm vi nghiên cứu 5

1.3.1 Không gian 5

1.3.2 Thời gian 5

1.3.3 Đối tượng nghiên cứu 5

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Phương pháp luận 6

2.1.1 Các khái niệm cơ bản 6

2.1.1.1 Ô nhiễm không khí 6

2.1.1.2 Bụi mịn là gì? 6

2.1.1.3 Bụi mịn pm2.5 và pm 1.0 ở Việt Nam hình thành như thế nào? .8 2.2 Phương pháp nghiên cứu 8

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ VÀ TÁC ĐỘNG CỦA BỤI MỊN 9

3.1 Thực trạng ô nhiễm không khí trên thế giới 9

3.2 Thực trạng ô nhiễm không khí tại Việt Nam 9

3.3 Tác động của ô nhiễm không khí và bụi mịn đến sức khỏe con người 10

3.4 Giải pháp 13

CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 15

4.1 KẾT LUẬN 15

4.2 KIẾN NGHỊ 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

Tiếng Việt 16

DANH SÁCH HÌNH Hìn

2.1 Bụi mịn pm2.5 là những hạt bụi li ti có trong không khí với

kích thước 2,5 micron trở xuống 07

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU 1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Ô nhiễm không khí hiện đang là mối quan tâm chung của xã hội toàn cầu Bởi nó được xem là tác nhân hàng đầu gây nên những ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng

Báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia năm 2016 - chuyên đề “Môi trường đô thị” nhận định các đô thị lớn ở nước ta đều đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm ngày càng gia tăng, nổi cộm nhất là ô nhiễm không khí do bụi, chưa có dấu hiệu giảm từ năm 2012 đến 2016

Trong những năm qua, với xu thế đổi mới và hội nhập, Việt Nam đã tạo được những xung lực mới cho quá trình phát triển, vượt qua tác động của suy thoái toàn cầu và duy trì tỷ lệ tăng trưởng kinh tế hàng năm với mức bình quân 5,7%/năm Tuy nhiên, nước ta vẫn đang phải đối mặt với rất nhiều thách thức, trong đó có vấn đề ô nhiễm môi trường không khí (MTKK)

Tổ chức Y tế Thế giới ước tính rằng cứ 10 người thì có 9 người phải hít thở bầu không khí có chứa các chất gây ô nhiễm ở mức cao Chỉ riêng ô nhiễm không khí ngoài trời được coi là nguyên nhân thứ tư gây ra những ca chết yểu trên toàn thế giới

Ở Việt Nam, ô nhiễm không khí đang có tác động lớn đến sức khỏe con người, đặc biệt là ở các thành phố lớn Theo tổ chức Y tế thế giới WHO, ô nhiễm không khí có liên quan tới 7 triệu ca tử vong sớm mỗi năm Cũng theo

số liệu của Liên hợp quốc, mỗi giờ có 800 ca tử vong do ô nhiễm không khí, trung bình 13 người tử vong mỗi phút, gấp 3-5 lần số người chết vì sốt xuất huyết và HIV Tại Việt Nam, có tới 34.332 người tử vong sớm có liên quan tới

ô nhiễm không khí

Với chất lượng không khí ở các thành phố lớn của Việt Nam đang trở nên tồi tệ hơn theo năm, hiện là lúc Việt Nam cần thực hiện tích cực kế hoạch hành động quốc gia về quản lý chất lượng không khí vào năm 2020, tầm nhìn

2015 (Quyết định số 9851 của Thủ tướng) và có những hành động cứng rắn hơn (Việt Anh, 2019)

Mức độ ô nhiễm không khí ảnh hưởng đến sức khỏe con người là rất nghiêm trọng, tương đương với tác hại của việc hút thuốc lá, và cao hơn nhiều

so với tác động từ thói quen ăn quá nhiều muối Cụ thể, 1/3 số ca tử vong do đột quỵ, ung thư phổi và các bệnh tim mạch là do ô nhiễm không khí Các chất

ô nhiễm cực nhỏ trong không khí có thể lọt qua hệ thống miễn dịch của cơ thể, xâm nhập sâu vào hệ hô hấp và tuần hoàn, sau đó dần làm hỏng phổi, tim

và não của con người

Theo thống kê của Tổ chức Thông tin về Chất lượng Không khí Toàn cầu IQAir AirVisual dựa trên mức đo về lượng bụi siêu mịn PM2.5/m3 Việt Nam đứng thứ 17 trong đó riêng Hà Nội và TP.HCM nằm trong top 10 thành phố ô nhiễm không khí nhất thế giới

Theo một nghiên cứu của Tổ chức Y tế thế giới WHO và cơ quan nghiên cứu ung thư quốc tế IARC, có một mối tương quan tỷ lệ thuận giữa mức độ ô nhiễm khói bụi với tỷ lệ người mắc ung thư Cụ thể hơn, mật độ PM10 trong không khí tăng lên 10 µg/m3 thì đồng nghĩa tỷ lệ mắc ung thư sẽ tăng lên 22% Mật độ PM2.5 tăng thêm 10 µg/m3 thì tỷ lệ mắc ung thư phổi tăng tới 36% (Nguyễn Trang, 2019)

Để phân tích rõ hơn tác động của rác thải điện tử, tôi đã chọn đề tài

“Đánh giá tác động của bụi mịn đến sức khỏe con người”.

1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

1.2.1 Mục tiêu chung

Đánh giá tác động của bụi mịn đến sức khỏe con người Từ đó đề xuất biện pháp hiệu quả để giảm thiểu tác động tiêu cực của bụi mịn cũng như giảm thiểu ô nhiễm không khí

1.2.2 Mục tiêu cụ thể

- Tìm hiểu thực trạng ô nhiễm không khí ở Việt Nam

- Đánh giá các tác động của bụi mịn đến sức khỏe con người

- Đề xuất các biện pháp giảm thiểu lượng ô nhiễm không khí, giảm tác động của bụi mịn đến sức khỏe con người

1.3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1.3.1 Không gian: Việt Nam.

1.3.2 Thời gian: Tháng 12/2019.

1.3.3 Đối tượng nghiên cứu: Bụi mịn.

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 PHƯƠNG PHÁP LUẬN

2.1.1 Các khái niệm cơ bản

2.1.1.1 Ô nhiễm không khí

Ô nhiễm không khí là sự thay đổi trong thành phần của không khí Chủ yếu do khói, bụi, hơi hoặc các khí độc gây ra tình trạng biến đổi khí hậu, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người hay có thể làm phá hỏng môi trường tự nhiên của nhiều loài sinh vật khác

Ô nhiễm không khí là nguyên nhân gây nguy cơ đột quỵ, suy nhược thần kinh, bệnh tim mạch, ung thư, cùng hàng loạt các bệnh về đường hô hấp như hen suyễn, viêm phổi, thậm chí ung thư phổi ngày càng tăng cao

Ô nhiễm không khí được chia làm hai dạng, gồm ô nhiễm không khí ngoài trời và ô nhiễm không khí trong nhà Trong đó, ô nhiễm không khí ngoài trời là tác nhân chính gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe con người ở các nước phát triển và đang phát triển Nguyên nhân gây ô nhiễm đến từ nhiều nguồn khác nhau như khí thải giao thông, nhà máy công nghiệp, từ quá trình sản xuất nông nghiệp và một số nguyên nhân tự nhiên như cháy rừng, bụi sa mạc, núi lửa

Bên cạnh đó, chúng ta còn phải đối mặt với ô nhiễm không khí trong nhà Các nguồn gây ô nhiễm bao gồm khói thuốc lá, khói than, củi, các hóa chất có trong sơn hoặc các sản phẩm làm sạch, khí máy lạnh và một số chất có trong vật liệu xây dựng

2.1.1.2 Bụi mịn là gì?

Bụi là một hỗn hợp phức tạp có chứa các hạt vô cơ và hữu cơ ở dạng lỏng hoặc rắn bay lơ lửng trong không khí Chúng bao gồm: Sulfate, nitrat, amoniac, natri clorua, carbon đen, bụi khoáng và nước

Bụi hay các hợp chất có trong bụi được gọi chung là Particulate Matter,

ký hiệu là PM

Các hạt bụi mịn có kích thước siêu vi được biết tới nhiều nhất là 3 loại:

 PM10: Các hạt bụi có kích thước đường kính từ 2.5 tới 10µm

 PM2.5: Các hạt bụi có kích thước đường kính nhỏ hơn hoặc bằng 2,5µm

 PM1.0: Các hạt bụi có kích thước đường kính nhỏ hơn hoặc bằng 1µm Các hạt bụi mịn PM10 và PM2.5 có thể được sinh ra từ tự nhiên như:

Từ các vụ cháy rừng, bụi sa mạc, khói núi lửa, các cơn bão cát, lốc xoáy hay

từ phấn hoa, bào tử nấm, nước thải côn trùng Thế nhưng, đa phần các loại

bụi này lại được tạo ra từ các hoạt động của con người qua việc đốt than củi, đốt rác thải, hút thuốc, khói từ các khu công nghiệp, công trình xây dựng, bụi đường phố

Hình 2.1 Bụi mịn pm2.5 là những hạt bụi li ti có trong không khí với kích

thước 2,5 micron trở xuống Bụi mịn pm 1.0 là những hạt bụi dạng lỏng, hoặc rắn trôi nổi ngoài không khí Chữ PM là viết tắt của chữ tiếng Anh – Particulate Matter, có ý nghĩa là chất dạng hạt (rắn hoặc lỏng) Chỉ số 1.0 là chỉ số kích thước các hạt

có đường kính nhỏ hơn hoặc bằng 1 micromet Bụi mịn pm 1.0 (dưới 1 μm) đã xuất hiện tại nước ta từ vài năm trở lại đây, nhất là vào những ngày nhiệt độ xuống thấp hoặc không khí khô

Khi nồng độ bụi mịn pm2.5 trong không khí ở ngoài trời tăng lên thì sẽ làm cho không khí bị mờ đi và tầm nhìn bị giảm trông giống như sương mù Bụi mịn pm2.5 có thể dễ dàng xâm nhập vào cơ thể con người thông qua đường hô hấp và gây nên một số bệnh nguy hiểm như đột quỵ, tim mạch, ung thư Người thường xuyên phải tiếp xúc với bụi mịn có thể gặp phải các vấn

đề về sức khỏe như hắt hơi, sổ mũi, khó thở, khô mắt khi tiếp xúc lâu dài thì

sẽ làm gia tăng tỷ lệ giảm chức năng phổi, viêm phế quản mãn tính và tăng tỷ

lệ tử vong do ung thư phổi và bệnh tim ở người bệnh Theo thống kê thì mỗi năm, bụi mịn pm2.5 có thể tăng 10μg/m3, đồng nghĩa với việc số bệnh nhân cấp cứu vì bệnh cao huyết áp sẽ tăng 8% và các bệnh về tim mạch cũng tăng lên đáng kể

Hình 2.2 Tác hại của bụi siêu mịn

2.1.1.3   Bụi mịn pm2.5 và pm 1.0 ở Việt Nam hình thành như thế nào?

Con đường hình thành và sinh ra pm 2.5 và bụi mịn pm 1.0 ở các đô thị lớn hầu như là từ các công trình xây dựng, khí thải giao thông, nhà máy công nghiệp Theo số liệu được công bố tại hội thảo “Ô nhiễm không khí - Mối đe dọa với sức khỏe cộng đồng” từ năm 2017 thì lượng bụi mịn pm 2.5 trung bình năm 2016 ở TP.HCM là 28,23 μg/m3 (cao gấp 3 lần so với tiêu chuẩn của WHO), và tại Hà Nội là 50,5 μg/m3 (cao 2 lần quy chuẩn quốc gia và gấp 5 lần so với ngưỡng trung bình của WHO) Cảnh báo mức độ ô nhiễm không khí

ở tại Hà Nội chỉ đứng sau thủ đô New Delhi của Ấn Độ ( nơi ô nhiễm không khí nặng nhất nhì thế giới với 124 μg/m3) (Vinmec, 2019)

2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Phần lớn dữ liệu thứ cấp mà đề tài sử dụng có nguồn từ những bài báo, tạp chí, bài nghiên cứu, luận án, luận văn của các nhà nghiên cứu có liên quan đến chất thải nhựa được đăng tải trên Internet Chính vì thế, để đảm bảo tính chính xác của số liệu, tôi sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh, đối chiếu, sử dụng những website đáng tin cậy để lựa chọn và lọc ra những dữ liệu có tính chính xác cao nhất

CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ VÀ TÁC ĐỘNG CỦA

BỤI MỊN 3.1 THỰC TRẠNG Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRÊN THẾ GIỚI

Theo thông tin từ Tổ chức Y tế thế giới WHO, ô nhiễm không khí gây

ra cái chết sớm cho khoảng 4,2 triệu người trên thế giới vào năm 2016 Trong

đó, 91% tỉ lệ thuộc về các nước nghèo và đông dân ở Đông Nam Á và Tây Thái Bình Dương

Bob O'Keefe, Phó Chủ tịch WHO chia sẻ: "Ô nhiễm không khí thực sự

là một cú sốc lớn cho toàn cầu Vấn nạn này khiến những người mắc bệnh hô hấp thêm khó thở, trẻ con và người già phải vào viện, bỏ học, bỏ việc và gây

ra những cái chết sớm cho con người"

Health Effects Institute (HEI) vừa đưa ra phát hiện mới nhất trong báo cáo thường niên 2018, dựa trên dữ liệu vệ tinh và được quy chiếu với các tiêu chuẩn trong Hướng dẫn đánh giá chất lượng không khí của WHO

HEI cho biết, hơn 95% dân số thế giới đang phải hít thở bầu không khí

ô nhiễm và có đến 60% người sống ở những khu vực không đáp ứng được tiêu chuẩn cơ bản nhất của WHO Theo đó, ô nhiễm môi trường không khí là nguyên nhân gây tử vong cao thứ tư thế giới, chỉ đứng sau cao huyết áp, suy dinh dưỡng và hút thuốc lá

Trung Quốc và Ấn Độ là hai quốc gia đứng đầu danh sách ô nhiễm môi trường, chiếm 50% số ca tử vong do ô nhiễm không khí trên toàn cầu Riêng tại Trung Quốc đã ghi nhận 1,1 triệu người chết vì ô nhiễm không khí trong năm 2016

Mặc cho nhận thức về môi trường sống và ô nhiễm không khí ngày càng được cải thiện tại các đô thị lớn, tình hình vẫn ngày càng trầm trọng hơn khi 2/3 thế giới đang phải hứng chịu nạn ô nhiễm khủng khiếp với chỉ số hạt bụi PM2.5 cao trên mức 35 µg/m3 khí, chủ yếu tại Châu Á, Trung Đông và Châu Phi Nguyên nhân là do dân số những khu vực này tăng quá nhanh, khiến các

nỗ lực giảm thiểu ô nhiễm không khí chỉ như "muối bỏ bể"

3.2 THỰC TRẠNG Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TẠI VIỆT NAM

Theo báo cáo thường niên The Environmental Performance Index (EPI) của Mỹ thực hiện, Việt Nam hiện đang đứng trong top 10 các nước ô nhiễm không khí ở Châu Á Đáng lưu ý, tổng lượng bụi ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh đang liên tục tăng cao khiến chỉ số chất lượng không khí (AQI) luôn ở mức báo động

Năm 2016, GreenID công bố báo cáo Sơ lược tình trạng môi trường Hà Nội và TP.HCM:

Hà Nội: chỉ số AQI trung bình là 121, nồng độ bụi PM2.5 là 50.5 gấp đôi quy chuẩn quốc gia (25 µg/m3) và gấp năm lần khuyến nghị từ WHO (10 µg/m3)

TP.HCM: chỉ số AQI trung bình là 86, nồng độ bụi PM2.5 là 28.3 cao hơn so với quy chuẩn quốc gia và gấp ba lần khuyến nghị từ WHO

Nồng độ bụi trung bình trong không khí ở Hà Nội và TP.HCM vượt mức cho phép từ hai đến ba lần và có xu hướng duy trì ở ngưỡng cao Nguồn sinh ra bụi ô nhiễm ở các đô thị lớn hầu hết là từ khí thải giao thông, công trình xây dựng, đường sá và nhà máy công nghiệp Hà Nội chỉ đứng sau New Delhi, Ấn Độ (124 µg/m3), nơi ô nhiễm không khí nặng nhất nhì thế giới

Đối với vùng nông thôn, nhìn chung chất lượng môi trường không khí còn khá tốt Môi trường chủ yếu bị tác động cục bộ bởi các hoạt động sản xuất làng nghề, xây dựng, đốt rơm rạ, đốt rác thải, đun nấu, v.v

3.3 TÁC ĐỘNG CỦA Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ VÀ BỤI MỊN ĐẾN SỨC KHỎE CON NGƯỜI

3.3.1 Tác động ô nhiễm không khí đến sức khỏe con người

Ô nhiễm không khí làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp, bệnh tim, đột quỵ và ung thư phổi Cả phơi nhiễm ngắn hạn và dài hạn với các chất

ô nhiễm không khí đều gây tác động đến sức khỏe Trẻ em, phụ nữ, phụ nữ mang thai, người già, người có thể trạng yếu, người đang mang bệnh là những người phải chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ ô nhiễm không khí

Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm, trên thế giới

có khoảng 7 triệu người tử vong do các bệnh liên quan tới ô nhiễm không khí như các bệnh về tim, phổi và đột quỵ Hàng ngày, có khoảng 93% trẻ em trên thế giới dưới 15 tuổi (tương đương với 1,8 tỷ em) phải hít thở bầu không khí ô nhiễm khiến cho sức khỏe và sự phát triển của các em bị ảnh hưởng nghiêm trọng Chất ô nhiễm có hại nhất cho sức khỏe – liên quan chặt chẽ với tử vong sớm là hạt mịn PM2.5 thâm nhập sâu vào đường phổi

Tại Việt Nam, trong 10 bệnh có tỷ lệ tử vong cao nhất tại Việt Nam có

6 bệnh liên quan đến đường hô hấp có nguyên nhân từ ô nhiễm không khí và chất lượng không khí Trong cơ cấu bệnh tật, các bệnh về đường hô hấp cũng

là 1 trong 5 nhóm bệnh bị mắc phải cao nhất Theo số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2016, hơn 60.000 người tử vong do bệnh tim, đột quỵ, ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính và viêm phổi ở Việt Nam đều có liên quan tới ô nhiễm không khí Mỗi năm, nước ta ghi nhận hơn 20.000 người mắc bệnh ung thư phổi, khoảng 56 người mắc mỗi ngày, trong đó, có đến 17.000 người đã tử vong Ước tính đến năm 2020, có tới 34.000 người mắc mỗi năm, mỗi ngày, có thêm 90 người phát hiện mắc bệnh

Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới (WB), thiệt hại kinh tế toàn cầu

do ô nhiễm không khí là khoảng 225 tỷ USD Đối với Việt Nam, ô nhiễm không khí gây thiệt hại về kinh tế khoảng 10 tỷ đô la mỗi năm (chiếm từ 5 – 7% GDP)

3.3.2 Tác động của bụi mịn đến sức khỏe con người

Tác động của hạt bụi siêu mịn này ảnh tới sức khỏe là vô cùng nặng nề, chúng có thể gây rối loạn tâm lý (đây là kết quả được công bố trên tạp chí Khoa học Anh BMJ vào năm 2015)

Bụi siêu mịn này gây ra rất nhiều các bệnh về hô hấp, bụi siêu mịn kết hợp với khí CO, SO2, NO2 nhiều sẽ gây cản Hemoglobin khiến tế bào thiếu Oxy và đây là nguyên nhân chính gây các bệnh: kích ứng mắt, mũi, họng, phổi, ho, hắt hơi, … và rất nhiều bệnh về hô hấp

Bụi siêu mịn gây nhồi máu cơ tim: ngoài tấn công hệ hô hấp, bụi siêu mịn còn tấn công vào phế nang, vượt qua vách ngăn khí – máu để đi vào hệ thống tuần hoàn gây bệnh, thậm chí còn ảnh hưởng tới hệ thần kinh Bụi siêu mịn khiến tắc mạch máu tạo ra các cơn nhồi máu cơ tim

Bụi siêu mịn có thể gây giảm trí nhớ nghiêm trọng do tiếp xúc lâu dài với không khí bị ô nhiễm Theo giáo sư Sudha Seshadri – Trung tâm Y khoa Beth Israel Deaconess và trường Y Đại học Boston kết quả chụp MRI cho thấy

sự ô nhiễm không khí ảnh hưởng nghiêm trọng tới hoạt động của não bộ

Theo nghiên cứu mới nhất của các nhà khoa học đại lục được trang Tài Tân đăng tải, những hạt bụi cực nhỏ (bụi mịn PM2.5 là các hạt bụi có đường kính 2,5 micromet hoặc nhỏ hơn) có thể xâm nhập vào tế bào cơ thể người, phá hủy cơ chế tự bảo vệ và miễn dịch từ bên trong tế bào Ngoài việc gây nên một loạt những căn bệnh cấp tính, chúng cũng gây độc hại cho những cơ quan quan trọng như phổi, tim, não…

Các nhà khoa học đã dùng hạt carbon đen siêu nhỏ và ion kim loại để

mô phỏng bụi mịn PM2.5 trong thí nghiệm, họ phát hiện ra hạt carbon đen có thể hấp thụ và mang theo ion kim loại đi vào tổ chức của phổi, chứng minh PM2.5 là có độc tính đối với hệ hô hấp

Đây là lần đầu tiên các nhà khoa học quan sát được hiện tượng PM2.5

có thể “xâm lấn” vào trong tế bào Nghiên cứu được thực hiện bởi phòng thí nghiệm vật lý sinh học của Viện nghiên cứu vật lý ứng dụng Thượng Hải thuộc Học viện Khoa học Trung Quốc đại lục và vừa được tập san quốc tế

“Carbon” đăng tải

- Cơ chế độc hại đặc trưng của PM2.5: Phá hủy tế bào miễn dịch của cơ thể

Theo thông tin trên website của Viện nghiên cứu này, sau khi hạt carbon đen mang một số lượng lớn ion kim loại đi vào tế bào bạch cầu (loại