Luận văn thạc sĩ giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai từ thực tiễn xét xử của tòa án nhân dân huyện ea kar, tỉnh đắk lắk

Thường thì người dân thực hiệnquyền khiếu nại quyết định hành chính của cơ quan quản lý nhà nước tronglĩnh vực đất đai nhận được kết quả giải quyết giải quyết từ UBND các cấpkhông được n

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu 1

2 Tình hình nghiên cứu 3

3 Mục đích nghiên cứu 6

4 Nhiệm vụ, đối tượng và phạm vi nghiên cứu 7

4.1 Nhiệm vụ 7

4.2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 7

5 Phương pháp nghiên cứu 8

6 Kết cấu của luận văn 8

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ KHIẾU KIỆN QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI VÀ GIẢI QUYẾT KHIẾU KIỆN QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN 9

1.1 Khái niệm, đặc điểm, nội dung, chủ thể, phương thức khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai 9

1.2 Khái niệm, đặc điểm, hình thức, thủ tục giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai tại Tòa án nhân dân 177

1.3 Cơ sở pháp lý về giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai tại Tòa án nhân dân 25

1.3.1 Hiến pháp 2013 25

1.3.2 Pháp luật tố tụng hành chính 26

1.3.3 Pháp luật đất đai 27

1.4 Ý nghĩa của việc giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai tại Tòa án nhân dân 28 1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính

trong lĩnh vực quản lý đất đai tại Tòa án nhân dân 30

1.5.1.Yếu tố chính trị, kinh tế: văn hóa, xã hội 30

1.5.2.Yếu tố chính sách pháp luật 30

1.5.3.Yếu tố văn hóa, phong tục, tập quán 32

1.5.4.Yếu tố về trình độ, năng lực cán bộ Tòa án 32

1.5.5.Yếu tố hội nhập quốc tế 35

1.5.6.Yếu tố về trang thiết bị, cơ sở vật chất ngành Tòa án 36

Tiểu kết chương 1 37

Chương 2: THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT KHIẾU KIỆN QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN HUYỆN EA KAR, TỈNH ĐĂK LĂK 38

2.1 Khái quát về điều kiện kinh tế, xã hội và tình hình tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất đai tại huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk 38

2.2 Thực tiễn giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính về đất đai tại Tòa án nhân dân huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk 46

Tiểu kết chương 2 74

Chương 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢI QUYẾT KHIẾU KIỆN QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN 75

3.1 Định hướng 75

3.2 Giải pháp 76

Tiểu kết chương 3 84

KẾT LUẬN 85

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 86

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

QĐ – HĐBT Quyết định – Hội đồng Bộ trưởng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Tranh chấp đất đai luôn là vấn đề có nhiều diễn biến phức tạp, đượcĐảng, Nhà nước và các cấp chính quyền quan tâm Đây là lĩnh vực nảy sinhnhiều khiếu nại, khiếu kiện trong thực tế Đặc biệt hiện nay, tình hình khiếukiện các quyết định hình chính trong lĩnh vực quản lý đất đai của các cơ quan

có thẩm quyền đang ngày càng gia tăng

Nhiều vụ việc xảy ra tranh chấp giữa cá nhân, tổ chức với cơ quan hànhchính quản lý đất đai mà thông qua khiếu nại không giải quyết được, các bênkhông thể thống nhất kết quả giải quyết Thường thì người dân thực hiệnquyền khiếu nại quyết định hành chính của cơ quan quản lý nhà nước tronglĩnh vực đất đai nhận được kết quả giải quyết giải quyết từ UBND các cấpkhông được như mong muốn, các vấn đề họ khiếu nại luôn không được chấpnhận, dẫn đến người khiếu nại buộc phải thực hiện quyền khởi kiện ra Tòa án,yêu cầu sửa đổi hoặc hủy bỏ các quyết định hành chính của cơ quan, cá nhân

có thẩm quyền trong quản lý đất đai, đồng thời bồi thường thiệt hại do quyếtđịnh hành chính đó gây ra

Kết quả của việc giải quyết khiếu kiện hành chính trong lĩnh vự đất đaicủa Tòa án có ý nghĩa rất quan trọng trong giải quyết tranh chấp, đảm bảopháp luật được thực hiện đúng, đảm bảo được các quyền và lợi ích chính đángcủa các bên tranh chấp, góp phần củng cố niềm tin của người dân vào phápluật, vào các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, góp phần ổn định chính trị,trật tự an toàn xã hội và là điều kiện để các thế lực thù địch tuyên truyền kíchđộng, xuyên tạc, chống phá Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.Đắk Lắk là một tỉnh miền núi thuộc miền Trung Tây Nguyên, với nhiềudân tộc thiểu số, sống chủ yếu dựa vào nguồn tài nguyên rừng và đất đai nêncũng là điểm nóng xảy ra các khiếu kiện, khiếu nại về đất đai Nguyên nhân

cơ bản là do công tác giải quyết khiếu nại, khiếu kiện của các cơ quan chứcnăng chưa kịp thời, chưa công khai, minh bạch, nhận thức về pháp luật nóichung, pháp luật trong lĩnh vực đất đai của người dân ở đây còn rất thấp khiếncho tình trạng tranh chấp đất đai phát sinh nhiều không chỉ giữa người dân vớinhau, mà còn giữa người dân với các cơ quan nhà nước quản lý hành chínhtrong lĩnh vực đất đai trên địa bàn Mặc khác, việc xét xử các vụ án hànhchính liên quan đến đất đai còn để kéo dài, tỷ lệ án bị các cấp xét xử sửa vàhủy còn nhiều, tạo ra những bức xúc trong nhân dân Trong đó, huyện Ea Kar,tỉnh Đắk Lắk là một trong những huyện được đánh giá là có số lượng tranhchấp trong lĩnh vực quản lý đất đai tương đối ít nhưng qua nghiên cứu chothấy hiện nay trên địa bàn huyện đang diễn ra một số vấn đề liên quan đếnhoạt động quản lý đất đai tiềm ẩn nhiều nguy cơ phát sinh việc khiếu nại,khiếu kiện phức tạp.

Khiếu kiện trong lĩnh vực đất đai có đối tượng chủ yếu là quyết địnhhành chính về quản lý đất đai Để giải quyết tranh chấp hành chính trong lĩnhvực đất đai, pháp luật đất đai và pháp luật tố tụng hành chính đang dần đượchoàn thiện, tạo nên cơ sở pháp lý giúp cho Tòa án nhân dân thực hiện tốt việcgiải quyết các vụ án hành chính liên quan đến lĩnh vực quản lý đất đai Tuynhiên, thực tiễn áp dụng pháp luật để giải quyết các vụ án hành chính tronglĩnh vực quản lý đất đai vẫn nảy sinh nhiều hạn chế, bất cập nhất định Thôngqua nghiên cứu tình hình giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính tronglĩnh vực đất đai từ thực tiễn xét xử của Tòa án nhân dân huyện Ea Kar, Tòa ánnhân dân tỉnh Đắk Lắk, chúng ta sẽ thấy rõ và tìm ra được nguyên nhân chủyếu dẫn đến những tồn tại, hạn chế này Để từ đó đề ra các biện pháp nângcao chất lượng giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đấtđai có hiệu quả, ngăn ngừa những vi phạm trong quản lý đất đai, không để

tranh chấp đất đai phát sinh trở thành "điểm nóng" gây mất ổn định chính trị,tình hình trật tự an toàn xã hội trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.

Như vậy việc lựa chọn nghiên cứu thực hiện đề tài: "Giải quyết khiếu

kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai từ thực tiễn xét xử của Tòa án nhân dân huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk" làm luận văn thạc sĩ luật học

là thật sự có ý nghĩa về mặt lý luận và thực tiễn

2 Tình hình nghiên cứu

Tranh chấp đất đai và giải quyết tranh chấp hành chính trong lĩnh vựcđất đai được nhiều học giả tiếp cận và nghiên cứu dưới nhiều góc độ khácnhau và là một vấn đề không mới ở nước ta Thời gian qua đã có nhiều côngtrình khoa học nghiên cứu về vấn đề này được công bố, có thể kể đến một sốcông trình nghiên cứu tiêu biểu sau:

Giáo trình Luật đất đai, (2016) Trường Đại học Luật Hà Nội Nxb Công

an nhân dân, Hà Nộivới các nội dung về các vấn đề lý luận cơ bản về ngànhluật đất đai, chế độ sở hữu toàn dân về đất đai, chế độ quản lý nhà nước về đấtđai và địa vị pháp lý của người sử dụng đất; thủ tục hành chính trong quản lý,

sử dụng đất đai, chế độ pháp lý nhóm đất nông nghiệp, chế độ pháp lý đất phinông nghiệp, thanh tra, kiểm tra, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo vềđất đai và xử lý vi phạm pháp luật đất đai Tuy nhiên, cấp độ nghiên cứu cácvấn đề của giáo trình chỉ mang tính tổng quát, chưa thật sự chuyên sâu, nhưngvới các nội dung này của giáo trình sẽ góp phần định hướng vào việc nghiêncứu luận văn của tác giả

Mai Thị Tú Oanh (2013), Tranh chấp đất đai và giải quyết tranh chấp đấtđai bằng tòa án ở nước ta, Luận án tiến sỹ Luật học, Học viện Khoa học Xãhội:làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về tranh chấp đất đai và giảiquyết tranh chấp đất đai bằng tòa án Từ đó đề xuất những giải pháp hoànthiện pháp luật và tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết tranh chấp đất đai

ở Việt Nam Tuy nội dung của luận án tập trung nghiên cứu về giải quyếttranh chấp đất đai theo pháp luật tốt tụng dân sự nhưng phần nào cũng đãcung cấp cho tác giả những cơ sở lý luận về tranh chấp đất đai, những kháiniệm được sử dụng trong lĩnh vực đất đai và cách thức giải quyết tranh chấpnày thông qua khởi kiện đến Tòa án, giúp tác giả nhận diện được sự khácnhau về tranh chấp đất đai trong dân sự và trong hành chính.

Phan Duy Hùng, Giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai của cơ quanhành chính Nhà nước (qua thực tiễn tỉnh Nghệ An) (2011), Luận văn thạc sĩ,Trường Đại học quốc gia Hà Nội: Nội dung của luận văn tập trung nghiên cứu

về cơ sở lý luận về khiếu nại, giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai củacác cơ quan hành chính ở đây là UBND các cấp, qua thực tiễn giải quyếtkhiếu nại trên phạm vi địa bàn tỉnh Nghệ An, khác với nội dung nghiên cứuluận văn của tác giả về pháp luật khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnhvực đất đai tại Tòa án nhân dân Quyết định giải quyết khiếu nại về đất đaicủa UBND các cấp cũng là một trong những quyết định hành chính trong lĩnhvực đất đai bị khiếu kiện Vì vậy, luận văn là một trong những tài liệu thamkhảo có giá trị đối với phần nghiên cứu cơ sở lý luận cho luận văn của tác giả

Đinh Thị Thanh Thảo, Pháp luật về giải quyết tranh chấp đất đai và thựctiễn xét xử tại Tòa án nhân dân quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh(2016), Luận văn thạc sĩ, Trường Đại Học Luật Hà Nội: Nội dung của luậnvăn nghiên cứu về tất cả các tranh chấp đất đai, pháp luật điều chỉnh về giảiquyết tranh chấp đất đai và thực tiễn nghiên cứu là công tác xét xử tại TANDquận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh, đã cung cấp cho tác giả nguồntham khảo về cơ sở lý luận về tranh chấp đất đai, hoạt động xét xử của Tòa

án, về pháp luật điều chỉnh trong giải quyết tranh chấp đất đai, góp phần hoànthiện cho luận văn của tác giả

Nguyễn Thị Hải Thanh, Giải quyết tranh chấp đất đai bằng Tòa án từthực tiễn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng, (2016), luận văn thạc sĩ, Việnhàn lâm khoa học xã hội Việt Nam: nghiên cứu về cơ sở lý luận về giải quyếttranh chấp đất đai bằng Tòa án, và phạm vi nghiên cứu chỉ gói gọn trên địabàn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng Tuy nhiên nội dung nghiên cứu củaluận văn đã cung cấp những cơ sở lý luận có giá trị tham khảo cao đối vớiviệc thực hiện luận văn của tác giả.

Dương Thị Sen (2012), Pháp luật về giải quyết tranh chấp đất đai thôngqua Tòa án nhân dân, Luận văn thạc sỹ Luật học, Khoa Luật – Đại học quốcgia Hà Nội: tập trung nghiên cứu về pháp luật giải quyết tranh chấp đất đaithông qua con đường Tòa án nhân dân

Lý Thị Ngọc Hiệp (2006), Cơ sở lý luận và thực tiễn nhằm nâng caohiệu quả giải quyết các tranh chấp về quyền sử dụng đất tại tòa án nhân dân,Luận văn thạc sỹ luật học, Trường Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh:nghiên cứu về cơ sở lý luận về giải quyết tranh chấp quyền sử dụng đất tạiTòa án nhân dân, thực tiễn giải quyết để có những biện pháp nâng cao hiệuquả giải quyết án tranh chấp quyền sử dụng đất tại Tòa án

Nguyễn Văn Luật, Tưởng Duy Lượng (2011), Cơ sở lý luận và thực tiễnnhằm nâng cao hiệu quả giải quyết các tranh chấp về quyền sử dụng đất tạiTòa án nhân dân, Đề tài khoa học cấp bộ; Nguyễn Văn Luật (2013),Tranhchấp đất đai và thẩm quyền giải quyết của Tòa án, Đề tài khoa học cấp bộ;Báo cáo tham luận “Thực trạng giải quyết tranh chấp đất đai tại tòa án nhândân – Kiến nghị và giải pháp” của TS Nguyễn Văn Cường và cử nhân TrầnVăn Tăng, Viện khoa học xét xử, Tòa án nhân dân tối cao tại hội thảo “Tìnhtrạng tranh chấp và khiếu kiện đất đai kéo dài: Thực trạng và giải pháp”, ngày

08 – 09 tháng 10 năm 2008 tại Buôn Mê Thuột – Đắk Lắk; Tài liệu Hội thảo

khoa học: Tranh chấp đất đai và giải quyết tranh chấp đất đai, do Trung tâmthông tin, Tư liệu và Nghiên cứu Khoa học - Văn phòng Quốc hội và Ủy bannhân dân (UBND) tỉnh Đắk Lắk tổ chức tại Buôn Mê Thuột, tháng 5 năm2007 và một số các bài viết: Nâng cao hiệu quả xét xử sơ thẩm vụ án hànhchính của NCS ThS Nguyễn Thị Hà, giảng viên khoa Luật trường Đại họcVinh, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp Số 18/2017; Loại tranh chấp đất đai nàophải qua thủ tục hòa giải cơ sở, của Phan Gia Ngọc, Tạp chí Tòa án nhân dân(TAND), số 18, 2009; Chế định sở hữu đất đai qua các thời kỳ và giải pháptăng cường quản lý nhà nước với đất đai, của TS Doãn Hồng Nhung…

Các công trình nghiên cứu trên thật sự là tài liệu tham khảo hữu ích và

có giá trị lớn đối với việc nghiên cứu nội dung của luận văn của tác giả

3 Mục đích nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu đạt được các mục đích cơ bản sau đây:

- Làm rõ cơ sở lý luận chung của các quy định pháp luật về khiếu kiệnquyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai và thực tiễn giải quyết tại Tòa ánnhân dân huyện Ea Kar,tỉnh Đắk Lắk

- Đánh giá thực trạng giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính tronglĩnh vực quản lý đất đai tại Tòa án nhân dân huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk.Làm rõ những hạn chế, vướng mắc trong quá trình giải quyết, nguyên nhânkhách quan, chủ quan

- Đề xuất một số định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyếtkhiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai tại Tòa ánTòa án nhân dân nói chung và tại Tòa án nhân dân huyện Ea Kar, tỉnh ĐắkLắk nói riêng

4 Nhiệm vụ, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Nhiệm vụ

- Làm rõ khái niệm, đặc điểm của quyết định hành chính trong lĩnh vựcđất đai, khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai và giải quyếtkhiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai tại Tòa ánnhân dân cấp huyện

- Làm rõ những quy định của pháp luật về giải quyết khiếu kiện quyếtđịnh hành chính trong lĩnh vực đất đai, thực trạng giải quyết tại Tòa án nhândân huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk

- Nêu được định hướng và giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả giảiquyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai tại Tòa

án nhân dân

4.2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu:

- Các quy định hiện hành của pháp luật về giải quyết khiếu kiện quyếtđịnh hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai tại TAND huyện

- Thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật về giải quyết khiếu kiệnquyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai tại Tòa án nhân dânhuyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk

- Những khó khăn vướng mắc trong quá trình áp dụng các quy định phápluật

* Phạm vi ngiên cứu: pháp luật về giải quyết khiếu kiện quyết định hànhchính trong lĩnh vực quản lý đất đai tại TAND huyện

- Phạm vi không gian: tại TAND huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk

- Phạm vi thời gian: Kể từ khi Luật tố tụng hành chính 2015 có hiệu lực thi hành

5 Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu mà đề tài đặt ra, trong quá trìnhnghiên cứu luận văn sẽ sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cơ bản:

- Phương pháp luận nghiên cứu khoa học duy vật biện chứng và duy vậtlịch sử của chủ nghĩa Mác – Lên trong quản lý đất đai và trong tố tụng hànhchính;

- Bên cạnh đó, luận văn còn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cụthể như phương pháp bình luận, diễn giải; phương pháp lịch sử; phương pháp

so sánh luật học; phương pháp đánh giá; phương pháp phân tích, phương pháptổng hợp…

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dungcủa luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp lý về khiếu kiện quyết định hành chínhtrong lĩnh vực đất đai và giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính tronglĩnh vực đất đai tại Tòa án nhân dân cấp huyện

Chương 2: Thực trạng giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính tronglĩnh vực đất đai tại Tòa án nhân dân huyện Ea Kar, tỉnh Đăk Lăk

Chương 3: Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết khiếukiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai tại tòa án nhân dân

Chương 1:

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ KHIẾU KIỆN QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI VÀ GIẢI QUYẾT KHIẾU KIỆN QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT

ĐAI TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN

1.1 Khái niệm, đặc điểm, nội dung, chủ thể, phương thức khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai.

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm, nội dung của khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai.

Các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền thực hiện chức năng, nhiệm vụ vàhoạt động quản lý hành chính Nhà nước bằng nhiều phương thức và công cụkhác nhau Trong đó, việc ban hành các quyết định hành chính là một trongnhững phương thức chủ yếu được chủ thể quản lý hành chính Nhà nước sửdụng nhiều Quyết định hành chính có khả năng tác động mạnh mẽ đến hoạtđộng quản lý hành chính Nhà nước, sự phát triển kinh tế - xã hội của đấtnước Song, quyết định hành chính cũng tiểm ẩn khả năng tác động tiêu cựcđến mọi mặt của đời sống xã hội, có nguy cơ xâm hại đến quyền và lợi íchhợp pháp của cá nhân, tổ chức nếu được ban hành không đúng, không đảmbảo tuân thủ đúng các quy định của pháp luật

Hiện nay, quyết định hành chính là thuật ngữ được đề cập khá phổ biếntrong lĩnh vực quản lí hành chính nhà nước và có khá nhiều quan niệm khácnhau về quyết định hành chính

Như tại Khoản 8 Điều 2 Luật Khiếu nại 2011 quy định: “Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước ban hành để quyết định về một vấn

đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước được áp dụng một lần

đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể” Còn tại Khoản 1 Điều 3 Luật Tố tụng hành chính 2015 quy định: “Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước ban hành hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó ban hành quyết định về vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể”.

Việc xác định đúng đắn, rõ ràng quyết định hành chính bị kiện, là đốitượng bị khởi kiện trong vụ án hành chính có vai trò rất quan trọng Trước hết

là tạo điều kiện cho các cá nhân, tổ chức khởi kiện đồng thời giúp Tòa ántránh nhầm lẫn trong quá trình thụ lý, giải quyết vụ án hành chính; góp phầnđảm bảo việc Tòa án tuyên bản án đúng pháp luật, bảo vệ được quyền và lợiích hợp pháp của đương sự, trật tự quản lí hành chính nhà nước.Vì vậy, cầnxác định những tiêu chí đặc trưng của một quyết định hành chính có thể là đối

tượng khởi kiện vụ án hành chính, cụ thể là: “ Tính quyền lực công; Sự tác động trực tiếp và chính xác của quyết định hành chính, hành vi hành chính đối với người khởi kiện; Quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu kiện không thuộc phạm vi loại trừ” 1

Theo quy định của Luật tố tụng hành chính 2015 thì: Quyết định hànhchính bị kiện là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chứcđược giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước ban hành hoặc người cóthẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó ban hành quyết định về vấn đề cụ thểtrong hoạt động quản lý hành chính được áp dụng một lần đối với một hoặcmột số đối tượng cụ thể mà quyết định đó làm phát sinh, thay đổi, hạn chế,chấm dứt quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc có nội

1Bài viết: Bàn về Quyết định hành chính – Đối tượng xét xử của Vụ án hành chính; NCS ThS Nguyễn Thị

Hà, giảng viên khoa Luật trường Đại học Vinh, Tạp chí kiểm sát năm 2017, Tr [46, 51]

dung làm phát sinh nghĩa vụ, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơquan, tổ chức, cá nhân2 (Điều 3 Luật TTHC 2015)

Như vậy, quyết định hành chính thuộc đối tượng khởi kiện để yêu cầuTòa án giải quyết vụ án hành chính là văn bản thể hiện dưới hình thức quyếtđịnh hoặc công văn, thông báo, kết luận do cơ quan hành chính nhà nước, cơquan tổ chức khác hoặc người có thẩm quyền trong các cơ quan, tổ chức đóban hành áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể quyếtđịnh về vấn đề nhất định trong hoạt động quản lí hành chính nhà nước màngười khởi kiện cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm hại Cụthể gồm:

- Quyết định hành chính được cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan tổchức khác hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan tổ chức đó ban hànhtrong khi giải quyết, xử lí những việc cụ thể trong quản lí hành chính là đốitượng khởi kiện vụ án hành chính tai Tòa án;

- Quyết định hành chính được ban hành sau khi có khiếu nại, quyếtđịnh này chỉ được coi là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính khi có nộidung sửa đổi, bổ sung, thay thể, hủy bỏ một phần hoặc toàn bộ quyết địnhhành chính cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan tổ chức khác hoặc người

có thẩm quyền trong cơ quan tổ chức đó ban hành trong khi giải quyết, xử línhững vụ việc cụ thể thuộc thẩm quyền của mình

Các quyết định hành chính bị kiện này phải thỏa mãn các điều kiện:

Thứ nhất, về hình thức, quyết định hành chính phải thể hiện bằng văn

bản

Hình thức văn bản của quyết định hành chính bị khởi kiện có thể thểhiện dưới hình thức pháp lý hay không pháp lý (quyết định, công văn, kết

2 Điều 3 Luật Tố tụng hành chính 2015

luận, thông báo, nếu chứa nội dung "quyết định về một vấn đề cụ thể tronghoạt động quản lý hành chính được áp dụng một lần đối với một hoặc một sốđối tượng cụ thể" đều là quyết định hành chính có thể bị khởi kiện Quy địnhnhư vậy nhằm bảo đảm quyền khởi kiện của các chủthể và việc quy định nhưvậy cũng phù hợp với các quy định tương ứng của luật tố tụng hành chính ởcác nước phát triển.

Thứ hai, quyết định đó phải là quyết định hành chính cá biệt.Căn cứ

vào tính chất pháp lý, quyết định hành chính gồm 3 loại: Quyết định chủ đạo,quyết định quy phạm và quyết định cá biệt; trong đó, chỉ có quyết định hànhchính cá biệt mới là đối tượng xét xử của Toà án

Các quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam cũng đã đưa ra nhữngdấu hiệu căn bản của quyết định hành chính cá biệt nhằm giúp những ngườithực hiện và áp dụng pháp luật hình dung rõ ràng về dạng quyết định hànhchính này, cụ thể là:

- Có nội dung liên quan đến việc giải quyết một vấn đề cụ thể trongquản lý hành chính nhà nước;

- Được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể

- Quyết định đó làm phát sinh, thay đổi, hạn chế, chấm dứt quyền, lợiích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc có nội dung làm phát sinhnghĩa vụ, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cánhân hay cụ thể hơn là phải xâm hại trực tiếp đến quyền và lợi ích của cácđương sự, bị chính đương sự hoặc người do đương sự ủy quyền khởi kiện

- Quyết định hành chính thỏa mãn các trường hợp quy định tại Điều 30Luật tố tụng hành chính, trừ quyết định hành chính thuộc phạm vi bí mật nhànước trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, ngoại giao theo quy định củapháp luật; Quyết định, hành vi của Tòa án trong việc áp dụng biện pháp xử lý

hành chính, xử lý hành vi cản trở hoạt động tố tụng; Quyết định hành chính,hành vi hành chính mang tính nội bộ của cơ quan, tổ chức.

Thứ ba, Chủ thể ban hành quyết định hành chính cá biệt thuộc đối

tượng xét xử của Tòa án là cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chứcđược giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước ban hành hoặc người cóthẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó ban hành.Bao gồm các cơ quan :Bộ, cơquan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Văn phòng Chủ tịch nước, Vănphòng Quốc hội, Kiểm toán nhà nước, Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sátnhân dân tối cao và quyết định hành chính của người có thẩm quyền trong cơquan; Cơ quan nhà nước cấp tỉnh trở xuống và cán bộ, công chức của các cơquan nhà nước đó; Cơ quan đại diện ngoại giao của nước Cộng hoà xã hội chủnghĩa Việt Nam ở nước ngoài hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quanđó

Như vậy, các quy định được áp dụng nhiều lần đối với nhiều đối tượnghoặc đối với đối tượng không xác định (văn bản quy phạm pháp luật); cácquyết định không phải là của cơ quan hành chính nhà nước thì không đượccoi là quyết định hành chính

Từ khái niệm quyết định hành chính trên, có thể khái quát quyết địnhhành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai là quyết định bằng văn bản của cơquan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hànhchính nhà nước được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụthể về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý nhà nước về đất đai

Quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai bao gồm nhiềuloại khác nhau được các cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩmquyền ban hành, thực hiện theo quy định của Luật Đất đai Đối với các quyếtđịnh hành chính có các nội dung liên quan đến lĩnh vực quản lý đất đai sauđây, nếu việc khiếu kiện được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật,

đều thuộc thẩm quyền giải quyết của TAND theo thủ tục tố tụng hànhchính.Quyết định hành chính trong quản lý đất đai, bao gồm:

- Quyết định hành chính về giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, trưngdụng đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất;

- Quyết định bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, tái định cư;

- Cấp hoặc thu hồi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;

- Quyết định gia hạn thời hạn sử dụng đất

Theo quy định của pháp luật tố tụng hành chính thì cơ quan, tổ chức, cánhân có quyền khởi kiện vụ án hành chính để yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền vàlợi ích hợp pháp của mình Trong lĩnh vực quản lý hành chính về đất đai cũngvậy, đây là một lĩnh vực rất rộng và khi cơ quan quản lý nhà nước về đất đaiban hành các quyết định hành chính đối với người sử dụng đất đai mà họkhông đồng ý với nội dung của các quyết định này thì họ có quyền khiếu nại,khởi kiện ra Tòa án theo đúng thủ tục pháp luật quy định

Vậy, khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai là việc cá nhân, cơ quan, tổ chức thực hiện quyền khởi kiện của mình bằng cách gửi đơn đến Tòa án nhân dân có thẩm quyền yêu cầu giải quyết tranh chấp có liên quan đến các quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai nhằm bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Từ khái niệm trên có thể rút ra được một số đặc điểm của khiếu kiệnquyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai như sau:

- Người khởi kiện là cá nhân, cơ quan, tổ chức nhưng phải là người bịtác động trực tiếp, có quyền và lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng bởi quyết địnhhành chính về đất đai đó

- Đối tượng bị khởi kiện là quyết định hành chính trong lĩnh vực quản

lý đất đai

- Người bị khởi kiện là chủ thể đặc biệt, là cơ quan quản lý nhà nước

về đất đai hoặc chủ thể đại diện cho cơ quan quản lý Nhà nước về đất đaitrong việc thực hiện hoạt động công vụ

1.1.2 Chủ thể, phương thức của khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai

Chủ thể của khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai làcác quyết dịnh hành chính do các cơ quan hành chính Nhà nước hoặc người

có thẩm quyền ban hành, thực hiện theo quy định của Luật Đất đai

Các đương sự của vụ kiện có thể là cá nhân, cơ quan, tổ chức Các cơquan, cá nhân, tổ chức này phải thỏa mãn các điều kiện:

Thứ nhất, phải có năng lực chủ thể tham gia quan hệ pháp luật tố tụng

hành chính Trong đó:

- Cá nhân là người từ đủ 18 tuổi trở lên có đầy đủ năng lực hành vi tốtụng hành chính, trừ người mất năng lực hành vi dân sự hoặc pháp luật có quyđịnh khác có quyền khởi kiện vụ án hành chính độc lập.Cá nhân là ngườichưa thành niên (chưa đủ 18 tuổi) hoặc người mất năng lực hành vi dân sựthực hiện quyền khởi kiện vụ án hành chính thông qua người đại diện theopháp luật

- Tổ chức - chủ thể khởi kiện quyết định hành chính, phải là pháp nhântheo quy định của pháp luật dân sự Ngoài ra, một số tổ chức mặc dù khôngphải là pháp nhân nhưng do pháp luật quy định có quyền tham gia các quan

hệ pháp luật một cách độc lập nên cũng có quyền khởi kiện vụ án hành chính,như: Hộ gia đình, Tổ hợp tác, Hộ kinh doanh

Cơ quan, tổ chức thực hiện quyền khởi kiện vụ án hành chính thôngqua người đại diện theo pháp luật Nếu cơ quan, tổ chức bị hợp nhất, sát nhập,chia, tách, giải thể thì cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân kế thừa quyền, nghĩa vụcủa cơ quan, tổ chức cũ thực hiện quyền khởi kiện vụ án hành chính

Thứ hai, phải là người bị ảnh hưởng trực tiếp bởi quyết định hành chính

đất đai đó

Cá nhân, cơ quan, tổ chức phải chứng minh được rằng quyền và lợi íchhợp pháp của mình bị ảnh hưởng trực tiếp bởi quyết định hành chính thì mới

có quyền khởi kiện vụ án hành chính để yêu cầu Tòa án bảo vệ

Đối với cá nhân, cơ quan, tổ chức có tên trong quyết định hành chính,

bị tác động trực tiếp bởi quyết định hành chính thì việc xác định quyền khởikiện của họ để yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình tươngđối dễ dàng Nhưng quyền khởi kiện của cá nhân, cơ quan, tổ chức không cótên trong quyết định hành chính thì khó xác định, cần phải xem xét tài liệu,chứng cứ chứng minh người khởi kiện có quyền và lợi ích hợp pháp bị xâmphạm trực tiếp từ quyết định hành chính hay không

Theo quy định của pháp luật tố tụng hành chính quy định:bao gồmngười khởi kiện, người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan3

Người khởi kiện là cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện vụ án hành

chính đối với quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai

Người bị kiện là cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyết định hành chính

trong lĩnh vực quản lý đất đai bị khởi kiện

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là cơ quan, tổ chức, cá nhân

tuy không khởi kiện, không bị kiện, nhưng việc giải quyết vụ án hành chínhtrong lĩnh vực đất đai có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ nên họ tựmình hoặc đương sự khác đề nghị và được Tòa án nhân dân (sau đây gọi làTòa án) chấp nhận hoặc được Tòa án đưa vào tham gia tố tụng với tư cách làngười có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan

Về phương thức khởi kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai: Người khởi kiện có quyền nộp trực tiếp đơn khởi kiện tại Tòa án hoặc

3 Điều 3 Luật Tố tụng hành chính 2015

thông qua bưu điện để gửi đơn khởi kiện đến Tòa án, hoặc gửi trực tuyến quacổng thông tin điện tử của Tòa án (nếu có) Tòa án nhận đơn khởi kiện dongười khởi kiện nộp trực tiếp tại bộ phận tiếp nhận đơn của Tòa án hoặc gửiqua dịch vụ bưu chính và ghi vào sổ nhận đơn Trường hợp nhận đơn trựctuyến thì Tòa án in ra bản giấy và ghi vào sổ nhận đơn Việc nhận đơn khởikiện được ghi vào sổ nhận đơn và thông báo trên Cổng thông tin điện tử củaTòa án (nếu có)4

1.2 Khái niệm, đặc điểm, hình thức, thủ tục giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai tại Tòa án nhân dân.

1.2.1 Khái niệm, đặc điểm của giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai tại Tòa án nhân dân

Giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đấtđai tại Tòa án nhân dân là một trong những chức năng, nhiệm vụ của Tòa ánnhân dân theo quy định của Hiến pháp 2013 và Luật tổ chức Tòa án nhân dân

Dưới gốc độ lý luận, giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai tại Tòa án nhân dân là hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân nhằm giải quyết các tranh chấp quyết địn hành chính trong lĩnh vực quản

lý đất đai Hay nói cách khác, đó là hoạt động của Tòa án xem xét về tính hợp

pháp của quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai để giải quyếtyêu cầu khởi kiện của người khởi kiện

Về phương diện lí luận, xem xét tính hợp pháp nghĩa là xem xét tính

“đúng với pháp luật” của các quyết định hành chính Cụ thể là cần phải xemxét đánh giá về thẩm quyền, nội dung và hình thức, thủ tục ban hành quyếtđịnh hành chính

4 Điều 119 Luật Tố tụng hành chính 2015

Thứ nhất, quyết định hành chính phải được ban hành bởi các chủ thể

có thẩm quyền theo quy định của pháp luật Thẩm quyền ban hành quyếtđịnh hành chính thể hiện trên hai phương diện: thẩm quyền về nội dung vàthẩm quyền về hình thức

Đối với quyết định hành chính về đất đai, thẩm quyền về nội dung làviệc xác định quyết định hành chính phải được ban hành bởi người có thẩmquyền thực hiện những công việc liên quan đến chức năng nhiệm vụ quản lýnhà nước về đất đai, không được vượt quyền, lạm quyền; thẩm quyền vềhình thức là quyết định hành chính đó phải được ban hành đúng hình thức(tên gọi, thể thức trình bày) đã được pháp luật đất đai quy định Hình thứccủa quyết định hành chính thể hiện dưới nhiều tên gọi khác nhau, nhưng vớiquyết định hành chính thuộc đối tượng khởi kiện của vụ án hành chính, phápluật chỉ thừa nhận dưới hình thức văn bản với các tên gọi quyết định, thôngbáo, kết luận, công văn

Thứ hai, Nội dung quyết định hành chính về đất đai phải phù hợp với

các quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật làm cơ sở để ban hành ra

nó, có nghĩa là quyết định hành chính được ban hành trên cơ sở áp dụngđúng pháp luật đất đai

Nội dung quyết định hành chính được ban hành trên cơ sở áp dụng cácquy định pháp luật đất đai đang có hiệu lực thi hành vào thời điểm ban hànhquyết định và không trái với các quy định pháp luật nằm trong văn bản quyphạm pháp luật có giá trị pháp lí cao hơn

Nội dung quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý nhà nước vềđất đai được ban hành trên cơ cở áp dụng đúng các quy định pháp luật phùhợp với các tình tiết thực tế có liên quan, có đầy đủ căn cứ thực tế Vì vậytrong quá trình Tòa án đánh giá quyết định hành chính ban hành có đầy đủcăn cứ hay không cần phải xem xét tổng thể thực tế vụ việc cần giải quyết,

yêu cầu người bị kiện cung cấp các tài liệu, chứng cứ để chứng minh, tự mìnhhoặc yêu cầu các bên có liên quan thu thập các chứng cứ chứng minh để raphán quyết phù hợp nhất về tính hợp pháp của quyết định hành chính.

Thứ ba, các quyết định hành chính về đất đai được hình thành theo

trình tự thủ tục, dưới hình thức được pháp luật quy định Trình tự, thủ tục,hình thức ban hành được quy định cụ thể trong các văn bản quy phạm phápluật chuyên ngành có liên quan

Hiện nay đối với quyết định hành chính cá biệt chúng ta vẫn chưa cómột văn bản quy phạm cụ thể quy định thống nhất nguyên tắc, trình tự, thủtục ban hành mang tính chất tối thiểu để áp dụng thống nhất cho mọi loạiquyết định hành chính được ban hành bởi các chủ thể có thẩm quyền Khiđánh giá một quyết định hành chính hợp pháp về thủ tục ban hành Tòa ánphải dựa vào các văn bản pháp luật chuyên ngành để xem xét:

-Quyết định hành chính đó có tuân thủ đúng quy định về trình tự ápdụng và trình tự ban hành;

- Quyết định hành chính được ban hành đúng thời hạn và thời hiệupháp luật quy định;

- Quyết định hành chính đó phải chuẩn về hình thức bao gồm tên gọi vàthể thức trình bày đã được pháp luật quy định

Từ khái niệm trên có thể thấy giải quyết khiếu kiện quyết định hànhchính trong lĩnh vực quản lý đất đai tại Tòa án nhân dân có các đặc điểm sau:

- Giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đấtđai là một trong những chức năng, nhiệm vụ của Tòa án nhân dân Tòa ánkhông được từ chối nhận đơn với lý do là không có quy định pháp luật

- Đối thoại trong giải quyết vụ án hành chính về đất đai là một thủ tục tốtụng bắt buộc Tòa án có trách nhiệm tiến hành đối thoại và tạo điều kiện

thuận lợi để các đương sự đối thoại với nhau về việc giải quyết vụ án theo quyđịnh của Luật Tố tụng hành chính.

- Tòa án sẽ không thụ lý giải quyết đồng thời khiếu kiện quyết định hànhchính trong lĩnh vực quản lý đất đai với các cơ quan có thẩm quyền giải quyếtkhác

1.2.2 Hình thức và thủ tục giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai tại Tòa án nhân dân

Để giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lýđất đai, Tòa án nhân dân xét xử tập thể vụ án hành chính và quyết định theo

đa số, trừ trường hợp xét xử theo thủ tục rút gọn Tòa án xét xử công khai, trừtrường hợp đặc biệt cần giữ bí mật nhà nước, thuần phong, mỹ tục của dântộc, bảo vệ người chưa thành niên hoặc giữ bí mật nghề nghiệp, bí mật kinhdoanh, bí mật cá nhân theo yêu cầu chính đáng của đương sự, Tòa án có thểxét xử kín

Thủ tục để giải quyết vụ án khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vựcquản lý đất đai: Trước hết yêu cầu đối với đơn khởi kiện là phải có đầy đủ

nội dung theo Điều 118 Luật tố tụng hành chính (theo mẫu); Trường hợpngười khởi kiện có đơn khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án có thẩm quyền,đồng thời có đơn khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại thìTòa án phải yêu cầu người khởi kiện lựa chọn cơ quan giải quyết và có vănbản thông báo cho Tòa án

Các tài liệu, chứng cứ chứng minh cho yêu cầu khởi kiện như : Bản saoquyết định hành chính về đất đai, Đơn khiếu nại quyết định hành chính về đấtđai hoặc quyết định, thông báo, kết luận về giải quyết khiếu nại hành chính vềđất đai (nếu có),…Cung cấp cho Tòa án hồ sơ giải quyết khiếu nại (nếu có) vàbản sao các văn bản, tài liệu trong hồ sơ giải quyết khiếu nại hành chính đó;

Giấy ủy quyền tham gia tố tụng (nếu có);Bản sao hộ khẩu, giấy chứng minhthư nhân dân (có chứng chực của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền);

Người khởi kiện hành chính trong lĩnh vực đất đai phải nộp tiền tạm ứng

án phí hành chính sơ thẩm, trừ trường hợp không phải nộp tiền tạm ứng ánphí hoặc được miễn nộp tiền tạm ứng án phí theo quy định của Luật tố tụnghành chính 2015 và Nghị quyết 326 về án phí lệ phí của Tòa án nhân dân Tốicao

- Về thụ lý vụ án5: Sau khi nhận đơn khởi kiện và các tài liệu kèmtheo, nếu Thẩm phán được phân công xem xét đơn khởi kiện xét thấy vụ ánhành chính thuộc thẩm quyền giải quyết thì thông báo cho người khởi kiệnbiết để họ nộp tiền tạm ứng án phí; trường hợp người khởi kiện được miễnnộp tiền tạm ứng án phí hoặc không phải nộp tiền tạm ứng án phí thì thôngbáo cho người khởi kiện biết về việc thụ lý vụ án

Trong thời hạn 10 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được thông báo nộptiền tạm ứng án phí, người khởi kiện phải nộp tiền tạm ứng án phí

Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đơn khởi kiện, Chánh

án Tòa án phân công Thẩm phán đã thực hiện việc xem xét đơn khởi kiện vàthụ lý vụ án giải quyết vụ án; trường hợp Thẩm phán đã thực hiện việc xemxét đơn khởi kiện và thụ lý vụ án không thể tiếp tục giải quyết vụ án hoặcthuộc trường hợp phải từ chối tiến hành tố tụng hoặc bị thay đổi thì Chánh ánTòa án phân công một Thẩm phán khác giải quyết vụ án

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày thụ lý vụ án, Thẩm phán đãthụ lý vụ án phải thông báo bằng văn bản cho người bị kiện, người có quyềnlợi, nghĩa vụ liên quan đến việc giải quyết vụ án và Viện kiểm sát cùng cấp vềviệc Tòa án đã thụ lý vụ án và công bố trên Cổng thông tin điện tử của Tòa án(nếu có)

5 Điều 125 Luật tố tụng hành chính 2015

Trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được thông báo, người bị kiện,người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan phải nộp cho Tòa án văn bản ghi ýkiến của mình về yêu cầu của người khởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo(nếu có).

- Chuẩn bị xét xử6: Thời hạn chuẩn bị xét xử các vụ án, trừ vụ án xét

xử theo thủ tục rút gọn, vụ án có yếu tố nước ngoài và vụ án khiếu kiện vềdanh sách cử tri được quy định như sau: 04 tháng kể từ ngày thụ lý vụ án Đốivới vụ án phức tạp hoặc có trở ngại khách quan thì Chánh án Tòa án có thểquyết định gia hạn thời hạn chuẩn bị xét xử một lần nhưng không quá 02tháng Trường hợp có quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết vụ án thì thờihạn chuẩn bị xét xử được tính lại kể từ ngày quyết định tiếp tục giải quyết vụ

án của Tòa án có hiệu lực pháp luật

- Đưa vụ án ra xét xử sơ thẩm7: Trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày cóquyết định đưa vụ án ra xét xử, Tòa án phải mở phiên tòa; trường hợp có lý

do chính đáng thì thời hạn mở phiên tòa có thể kéo dài nhưng không quá 30ngày Các quyết định trong giai đoạn chuẩn bị xét xử: Tạm đình chỉ giải quyết

vụ án; Đình chỉ giải quyết vụ án; Quyết định đưa vụ án ra xét xử Mở phiêntòa sơ thẩm khi giải quyết vụ án hành chính tại Tòa án cấp sơ thẩm

Việc xem xét, đánh giá tính hợp pháp của quyết định hành chính bịkhiếu kiện nói chung và phương pháp xem xét, đánh giá tính hợp pháp củaquyết định hành chính về quản lý đất đai bị khiếu kiện cũng cần tuân thủnhững nội dung sau:

Xem xét tính hợp pháp của quyết định hành chính bị khiếu kiện làthông qua việc nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ đã thu thập được, thông quaviệc hỏi và tranh luận tại phiên tòa; Thẩm phán và Hội đồng xét xử phải làm

6 Điều 130 Luật tố tụng hành chính 2015

7 Điều 149 Luật tố tụng hành chính 2015

rõ, đối chiếu những vấn đề cơ bản do pháp luật quy định về loại quyết định hành chính đó Những vấn đề cơ bản do pháp luật quy định bao gồm:

*Việc xem xét về trình tự, thủ tục, thẩm quyền ban hành quyết định hành chính:

- Xem xét về trình tự, thủ tục ban hành quyết định hành chính bao gồm:

+ Xem xét về trình tự ban hành quyết định hành chính;

+ Xem xét về thủ tục ban hành quyết định hành chính;

+ Xem xét về thời hạn ban hành quyết định hành chính;

+ Xem xét về thời hiệu ban hành quyết định hành chính;

- Xem xét về thẩm quyền ban hành quyết định hành chính:

Xác định thẩm quyền ban hành quyết định hành chính trong lĩnh vựcquản lý đất đai, phải căn cứ vào pháp luật quy định, trong trường hợp nàothuộc thẩm quyền của cơ quan nhà nước về quản lý đất đai và trong trườnghợp nào thuộc thẩm quyền của người đứng đầu trong cơ quan nhà nước vềquản lý đất đai

* Về nội dung của quyết định hành chính:

Việc xem xét đánh giá về nội dung của quyết định hành chính được thểhiện:

- Việc ban hành quyết định hành chính bị khiếu kiện có những vấn đề

gì đúng, vấn đề gì sai theo quy định của pháp luật

- Việc đúng, sai đó có làm ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp củangười khởi kiện và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan hay không

- Những vấn đề sai sót trong nội dung của quyết định có cần thiết khixét xử phải hủy toàn bộ nội dung quyết định hay chỉ cần rút kinh nghiệm

Căn cứ vào việc xem xét, đánh giá toàn diện tính hợp pháp của quyếtđịnh hành chính bị khiếu kiện, Hội đồng xét xử sẽ đưa ra những quyết địnhsau:

- Bác yêu cầu khởi kiện, nếu yêu cầu đó không có căn cứ pháp luật;

- Chấp nhận một phần hoặc toàn bộ yêu cầu khởi kiện, tuyên hủy mộtphần hoặc toàn bộ quyết định hành chính trái pháp luật; buộc cơ quan nhànước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước thực hiện nhiệm vụ,công vụ theo quy định của pháp luật;

- Buộc cơ quan, tổ chức bồi thường thiệt hại, khôi phục quyền, lợi íchhợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức bị xâm phạm do quyết định hànhchính trái pháp luật gây ra;

- Kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền, người đứng đầu của

cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét trách nhiệm của cơ quan nhà nước,người có thẩm quyền của cơ quan nhà nước

- Xét xử phúc thẩm8: là việc Tòa án cấp phúc thẩm xét xử lại vụ án màbản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật bịkháng cáo hoặc kháng nghị Đương sự hoặc người đại diện hợp pháp củađương sự có quyền kháng cáo bản án, quyết định tạm đình chỉ, đình chỉ việcgiải quyết vụ án của Tòa án cấp sơ thẩm để yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩmgiải quyết lại theo thủ tục phúc thẩm9

- Thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm vụ án hành chính10:

Thủ tục giám đốc thẩm: Giám đốc thẩm vụ án hành chính là thủ tục chỉđược tiến hành khi bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật bị chủ thể cóthẩm quyền kháng nghị theo quy định của pháp luật Trong trường hợp đương

sự không đồng tình với các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật thì họchỉ có quyền đề nghị người có thẩm quyền kháng nghị bản án, quyết định đã

có hiệu lực theo thủ tục giám đốc thẩm

Quyết định giám đốc thẩm vụ án hành chính có hiệu lực pháp luật kể từngày Hội đồng xét xử giám đốc thẩm ra quyết định Trong thời hạn 5 ngày

9 Điều 203 Luật tố tụng hành chính 2015

10 Điều 254, 281 Luật tố tụng hành chính 2015

làm việc kể từ ngày ra quyết định, Hội đồng xét xử giám đốc thẩm phải gửiquyết định giám đốc thẩm cho các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

- Thủ tục tái thẩm: Tái thẩm vụ án hành chính là xét lại bản án, quyếtđịnh đã có hiệu lực pháp luật nhưng bị kháng nghị vì có những tình tiết mớiđược phát hiện có thể làm thay đổi cơ bản nội dung của bản án, quyết định màTòa án, đương sự không biết được khi Tòa án ra bản án, quyết định đó Trongtrường hợp đương sự không đồng tình với các bản án, quyết định đã có hiệulực pháp luật thì họ chỉ có quyền đề nghị người có thẩm quyền kháng nghịbản án, quyết định đã có hiệu lực theo thủ tục tái thẩm

1.3 Cơ sở pháp lý về giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai tại Tòa án nhân dân

1.3.1 Hiến pháp 2013

Hiến pháp 2013 là cơ sở hiến định quan trọng cho công cuộc đổi mớitoàn diện ở đất nước ta nói chung, tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dântrong tiến trình cải cách tư pháp nói riêng Bằng việc quy định "Tòa án nhândân là cơ quan xét xử của nước CHXHCN Việt Nam, thực hiện quyền tưpháp" (Khoản 1 Điều 102), Hiến pháp xác định rõ ràng, cụ thể vị trí, vai tròcủa Tòa án nhân dân trong bộ máy cơ quan nhà nước Tòa án nhân dân là cơquan duy nhất thực hiện quyền tư pháp, thực hiện chức năng xét xử; là cơquan duy nhất có quyền ra phán quyết về các vi phạm pháp luật, các tranhchấp theo quy định của pháp luật trong đó có tranh chấp hành chính trongquản lý đất đai và về các vấn đề pháp lý liên quan đến quyền, lợi ích hợp phápcủa tổ chức, cá nhân Xử lý các vi phạm pháp luật bằng chế tài nhà nước, giảiquyết các tranh chấp bằng quyền lực nhà nước đều thuộc thẩm quyền của Tòa

án Vì vậy, quy định của Hiến pháp là cơ sở hiến định cho việc mở rộng thẩmquyền của Tòa án trong xét xử các loại án, trong đó có án hành chính về đấtđai, thể hiện xu thế tất yếu của nhà nước pháp quyền

Để hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ đó, Hiến pháp 2013 quy địnhcác nguyên tắc cơ bản mang tính đặc thù trong tổ chức, hoạt động của Tòa ánnhân dân tại Điều 103 của Hiến pháp Quan trọng nhất, Hiến pháp quy địnhnghiêm cấm cơ quan, tổ chức, cá nhân can thiệp vào việc xét xử của Thẩmphán, Hội thẩm là một bảo đảm hiến định quan trọng cho việc thực hiệnnguyên tắc độc lập xét xử.

Luật tố tụng hành chính đóng vai trò quan trọng trong đời sống pháp luậthành chính, là cơ sở pháp lý cho việc giải quyết các khiếu kiện hành chính vềđất đai đang ngày càng gia tăng và phức tạp, đồng thời là cơ sở pháp lý đểđương sự, người tham gia tố tụng thực hiện đúng các quyền và nghĩa vụ củamình khi tham gia hoạt động tố tụng

Căn cứ vào nguyên tắc, các quy định của Luật tố tụng hành chính, các cơquan, cá nhân có thẩm quyền tiến hành tố tụng thực hiện việc tuân theo phápluật trong quá trình giải quyết vụ án khiếu kiện quyết định hành chính nhằmđảm bảo quá trình giải quyết vụ án là khách quan, các tài liệu chứng cứ của

vụ án được cung cấp, thu thập đúng luật, có giá trị pháp lý, có giá trị chứngminh Các cá nhân, đương sự tham gia trong tố tụng hành chính với các tưcách khác nhau sẽ thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định,nhằm chứng minh cho những yêu cầu khởi kiện của mình, hoặc bảo vệ chonhững ý kiến của mình, góp phần cho việc giải quyết tranh chấp được nhanh

chóng, đúng luật và triệt để Như vậy, luật tố tụng hành chính là cơ sở pháp lý

để các cơ quan tiến hành tố tụng và những người tham gia tố tụng thực hiệnviệc tuân theo pháp luật trong quá trình giải quyết các khiếu kiện quyết định

án hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai

Bên cạnh đó, nhằm cụ thể hóa Luật tố tụng hành chính 2015, các văn bảnhướng dẫn thi hành Luật tố tụng hành chính được ban hành như Nghị quyết04/2015/QH13 ngày 25/11/2015 về thi hành Luật tố tụng hành chính; Nghịđịnh 71/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính Phủ quy định về thời hạn,trình tự, thủ tục thi hành án hành chính và xử lý trách nhiệm đối với ngườikhông thi hành bản án, quyết định của Tòa án; Thông tư liên tịch số 03/2016ngày 31/8/2016 quy định việc phối hợp giữa Viện kiểm sát nhân dân và Tòa

án nhân dân trong việc thi hành một số quy định của Luật tố tụng hành chính;Công văn số 18/UBTVQH14-TP ngày 31/8/2016 hướng dẫn thực hiện Điều

60 Luật tố tụng hành chính…

1.3.3 Pháp luật đất đai

Là tổng hợp các quy định về pháp luật đất đai, là cơ sở pháp lý, luật nộidung để Tòa án giải quyết các tranh chấp khiếu kiện quyết định hành chínhtrong quản lý đất đai Đảm bảo áp dụng đúng các quy định pháp luật đất đai

là một trong những yếu tố cơ bản nhằm đảm bảo chất lượng hoạt động giảiquyết các vụ án khiếu kiện quyết định hành chínhđược triệt để

Chính sách, pháp luật về đất đai với tầm ảnh hưởng sâu rộng tới mọi mặtcủa đời sống xã hội đã đóng góp tích cực vào việc phát triển kinh tế - xã hội

và môi trường Hơn 10 năm qua, thông qua việc phân bổ, sử dụng đất đã tạođược nhiều việc làm, ổn định đời sống cho người dân thông qua chuyển dịch

cơ cấu kinh tế nông nghiệp sang công nghiệp, dịch vụ, chuyển quỹ đất nôngnghiệp sang phi nông nghiệp Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư doNhà nước thu hồi đất đã góp phần ổn định đời sống hàng trăm nghìn lượt hộ

nông dân, thông qua chính sách hỗ trợ đào tạo chuyển đổi ngành nghề, giảiquyết mối quan hệ lợi ích giữa Nhà nước, người có đất bị thu hồi và nhà đầutư.

Hoạt động quản lý đất đai qua từng thời kì được điều chỉnh bởi nhiềuvăn bản pháp lý mang tính chất chung và tính chất cá biệt Tuy nhiên, các vănbản này được ban hành cũng dựa trên những quy định cơ bản của Luật đấtđai Rất nhiều vụ việc phát sinh, áp dụng pháp luật đất đai tại thời điểm đó,nhưng đến nay mới phát sinh tranh chấp Mặt khác, trải qua những thời giannhất định, pháp luật về đất đai đã có nhiều sự sửa đổi bổ sung Do đó, khi ápdụng pháp luật đất đai trong giải quyết vụ án khiếu kiện quyết định hànhchính, các cơ quan có thẩm quyền cần xem xét kĩ luật áp dụng để có thể đưa

ra những quyết định giải quyết đúng quy định, đảm bảo quyền và lợi ích hợppháp của các bên tham gia tố tụng

Để đưa pháp luật đất đai đi vào cuộc sống thì các cơ quan Nhà nước cóthẩm quyền cần phải xây dựng, ban hành các văn bản hướng dẫn áp dụng luậtnhằm hạn chế được những vướng mắc, khó khăn trong việc áp dụng phápluật

Các văn bản hướng dẫn thi hành là cơ sở pháp lý cụ thể, chi tiết để các

cơ quan có thẩm quyền thuận tiện trong việc áp dụng pháp luật và đảm bảoviệc áp dụng pháp luật được thống nhất

1.4 Ý nghĩa của việc giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai tại Tòa án nhân dân

Giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đấtđai có những ý nghĩa nhất định đối với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền vàđối với việc đảm bảo quyền và lợi ích của người dân khi tham qua quan hệhành chính đất đai và trong việc thực thi các chủ trương, đường lối của Đảng,

Nhà nước, chính sách pháp luật của Nhà nước trong hoạt động quản lý và giảiquyết tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất đai.

Việc giải quyết các vụ án khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnhvực đất đai góp phần cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Nhà nướctrong quản lý đất đai, giúp cho các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền nhìnnhận, rà soát lại những quyết định, hành vi hành chính của mình trong hoạtđộng quản lý đất đai để thực hiện điều chỉnh, xử lý các quyết định hànhchínhnếu phát hiện có vi phạm, nhằm đảm bảo và nâng cao hiệu quả của hoạtđộng quản lý hành chính Nhà nước trong lĩnh vực đất đai Mặt khác, việc giảiquyết các khiếu kiện quyết định hành trong lĩnh vực đất đai chínhlà nhằm giảiquyết tốt các tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất đai giữa người khởikiện là cá nhân, cơ quan, tổ chức với cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vựcđất đai Đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức khitham gia quan hệ hành chính đất đai

Việc giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đaitại Tòa án nhân dân nhằm một lần nữa khẳng định tính đúng đắn của cácquyết định hành chínhtrong hoạt động quản lý đất đai của cơ quan, cá nhân cóthẩm quyền Để ban hành bản án, quyết định đúng đắn nhằm giải quyết triệt

để tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất đai

Cuối cùng, việc giải quyết vụ án khiếu kiện quyết định hành chính tronglĩnh vực đất đai còn góp phần không nhỏ trong hoạt động tuyên truyền cácchủ trương, đường lối, chính sách pháp luật đất đai của Nhà nước đến ngườidân, góp phần hạn chế, giảm thiểu được tình trạng khiếu nại, khiếu kiện củangười dân đối với các quyết định hành chínhcủa cá nhân, Cơ quan nhà nước

có thẩm quyền trong lĩnh vực quản lý đất đai, đồng thời giúp cho người dânnắm rõ các quyền và nghĩa vụ của mình khi có tranh chấp xảy ra và khi thamgia tố tụng hành chính

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai tại Tòa án nhân dân

Hoạt động và kết quả giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính tronglĩnh vực đất đai tại Tòa án nhân dân chịu sự ảnh hưởng nhất định của nhiềuyếu tố Phải kể đến là một số yếu tố như:

1.5.1 Yếu tố chính trị, kinh tế: văn hóa, xã hội:

Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, hoạt động quản lý nhà nước về đất đaiđược thực hiện dựa trên những chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật đấtđai của Nhà nước Tuy nhiên, đối với mỗi địa phương, do có những đặc thùnhất định nên vấn đề quản lý Nhà nước trong lĩnh vực đất đai cũng có một sốđiểm đặc biệt, nhất là đối với những địa phương có tình hình kinh tế, chínhtrị, xã hội phức tạp

Những địa phương có nhiều vấn đề về dân tộc, tôn giáo hoặc trình độ,nhận thức còn thấp thì dễ dàng bị các phần tử kích động, xúi dục và lôi kéochống phá chính quyền hoặc gây mất đoàn kết trong nhân dân, gây mất niềmtin của nhân dân đối với các cơ quan Nhà nước ở địa phương Vấn đề nàythường xảy ra nhiều trong quá trình tranh chấp giữa các cơ quan nhà nước vớingười dân mà chủ yếu là tranh chấp trong lĩnh vực quản lý đất đai

Vì vậy, việc giải quyết các vụ án hành chính phải đảm bảo sự phù hợpvới tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của địa phương đó Có như vậy thì cáctranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất đai mới được giải quyết triệt để,tránh được tình trạng khiếu kiện bức xúc, kéo dài, gây mất niềm tin của quầnchúng nhân dân đối với các cơ quan quản lý Nhà nước tại địa phương, đặcbiệt là cơ quan quản lý Nhà nước trong lĩnh vực đất đai

1.5.2. Yếu tố chính sách pháp luật:

Một trong những yêu cầu trong quá trình xây dựng Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa, chính là sự hoàn thiện của hệ thống pháp luật Khi áp

dụng pháp luật trong giải quyết tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất đaitại Tòa án nhân dân, Thẩm phán, Hội đồng xét xử phải áp dụng các quy địnhcủa Hiến pháp, pháp luật tố tụng hành chính và hệ thống các văn bản phápluật khác có liên quan như Luật đất đai và các văn bản hướng dẫn thi hành cóliên quan nhằm đưa ra bản án và quyết định giải quyết chính xác, đúng phápluật, có hiệu quả và hiệu lực cao Chính vì vậy, nếu hệ thống pháp luật có liênquan đến hoạt động áp dụng pháp luật trong giải quyết tranh chấp hành chínhtrong lĩnh vực đất đai không hoàn thiện, thì chất lượng áp dụng pháp luật sẽkhông cao, thậm chí không thực hiện được Vì vậy, để hoạt động áp dụngpháp luật trong giải quyết tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất đai tại Toà

án nhân dân đạt hiệu quả cao, đòi hỏi phải có sự đảm bảo về pháp lý, bao gồm

sự hoàn thiện và thống nhất của hệ thống pháp luật thực định; sự hoàn thiện

và thống nhất của cơ chế thực hiện và áp dụng pháp luật; ý thức pháp luật vàvăn hoá pháp lý của cán bộ, công chức Ngành Tòa án và nhân dân

Sự hoàn thiện và thống nhất của cơ chế thực hiện và áp dụng pháp luậtbiểu hiện thông qua các vấn đề cơ bản như các văn bản pháp luật có liên quantới chức năng nhiệm vụ của Toà án nhân dân, các văn bản pháp luật về tốtụng hành chính, pháp luật đất đai, việc ban hành các văn bản chi tiết hướngdẫn thi hành pháp luật Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luậttrong xã hội; công tác tổ chức và chất lượng hoạt động của cơ quan áp dụngpháp luật; năng lực và phẩm chất của đội ngũ cán bộ, công chức trực tiếptham gia áp dụng pháp luật; chất lượng của các văn bản áp dụng pháp luật…

Ý thức pháp luật và văn hoá pháp lý của cán bộ, công chức và các tầng lớpnhân dân phụ thuộc không nhỏ vào công tác phổ biến, tuyên truyền và giáodục pháp luật cũng như chất lượng của pháp luật; chất lượng của hoạt độngthực hiện, áp dụng pháp luật Điều này cho thấy có sự hoàn thiện của hệ thốngpháp luật thì hoạt động áp dụng pháp luật mới đạt chất lượng cao

Hoạt động giải quyết án khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vựcđất đai phải dựa trên cơ sở chính sách, các quy định pháp luật về đất đai.Chính sách pháp luật đất đai Việt Nam có nhiều sự điều chỉnh, thay đổi quacác thời kì và hiện nay là Luật đất đai 2013 cùng các văn bản hướng dẫn thihành.

Tuy nhiên, quá trình sử dụng đất đai phát sinh từ những thời điểm trước

đó đến nay mới phát sinh tranh chấp thì căn cứ vào tính chất của từng tranhchấp để Tòa án quyết định áp dụng pháp luật về đất đai cho đúng nhằm giảiquyết chính xác nội dung của tranh chấp

1.5.3. Yếu tố văn hóa, phong tục, tập quán:

Phong tục, tập quán thực chất là những quy tắc xử sự mang tính cộngđồng, phản ánh nguyện vọng qua nhiều thế hệ của toàn thể dân cư trong mộtcộng đồng tự quản (làng, xã, khu vực) Các quy tắc này được sử dụng để điềuchỉnh các quan hệ xã hội nói chung, quan hệ tranh chấp đất đai nói riêng, đặcbiệt có ảnh hưởng đến hoạt động giải quyết tranh chấp hành chính trong lĩnhvực đất đai

Phong tục, tập quán là một bộ phận cấu thành căn bản của truyền thốngvăn hoá và giá trị đạo đức trong gia đình Việt Nam Áp dụng phong tục, tậpquán là một trong các biện pháp cần thiết để bảo vệ các bản sắc văn hoá vàchuẩn mực đạo đức truyền thống của gia đình Việt Nam hiện đang có nguy cơ

bị mất dần dưới tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường và sự mở rộnggiao lưu quốc tế

Phong tục, tập quán có một ý nghĩa rất quan trọng trong quá trình tố tụng

và đưa ra đường lối giải quyết các tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đấtđai mang tính tộc người và khu vực

1.5.4. Yếu tố về trình độ, năng lực cán bộ Tòa án:

Hiệu quả của hoạt động áp dụng pháp luật của Toà án phụ thuộc vàonhiều điều kiện, yếu tố, những nguyên nhân chủ quan, khách quan khác nhau,

có thể trực tiếp hoặc gián tiếp Một trong những yếu tố vô cùng quan trọngảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng áp dụng pháp luật của Toà án nhân dântrong giải quyết tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất đai đó là: Chấtlượng đội ngũ cán bộ, công chức Ngành Toà án mà trước hết là trình độchuyên môn, phẩm chất đạo đức, năng lực, tinh thần trách nhiệm của độingũ Thẩm phán

Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân… là những người trực tiếp được giaonhiệm vụ xét xử, nhân danh Nhà nước để bảo vệ pháp luật, do đó họ cần phải

có những tố chất nghề nghiệp nhất định Với vị trí và trách nhiệm xã hội đặcbiệt của mình, đòi hỏi họ phải có những tiêu chuẩn nhất định về trình độchuyên môn, trình độ lý luận chính trị, đạo đức nghề nghiệp…Chất lượng độingũ cán bộ tham gia xét xử là sự tổng hợp chất lượng của từng Thẩm phán,Hội thẩm nhân dân… tham gia xét xử được đánh giá thông qua các tiêu chuẩn

về chuyên môn, phẩm chất chính trị, đạo đức; khả năng hoàn thành nhiệm vụđược giao theo quy định của pháp luật và theo qui định của ngành

Là người giữ vị trí quan trọng trong hoạt động xét xử tại Toà án, Thẩmphán, Hội thẩm nhân dân phải là những người am hiểu pháp luật, có trình độchuyên môn và kỹ năng xét xử Xét xử là một công việc phức tạp, đòi hỏingười tham gia phải có trình độ am hiểu về pháp luật, có tinh thần tráchnhiệm, có kỹ năng sống, có khả năng nắm bắt được diễn biến phức tạp củavấn đề Chính vì vậy, ngoài những tiêu chuẩn "cứng” về điều kiện trở thànhThẩm phán, Hội thẩm nhân dân đã được pháp luật qui định thì họ còn phải cónhững năng lực "đặc biệt” được hình thành thông qua quá trình giao tiếp xãhội, qua học tập Có thể kể đến một số kỹ năng cơ bản như:

- Nắm vững các quy định pháp luật thuộc lĩnh vực được phân công đảmnhiệm một cách chuyên sâu; thu nhận và xử lý thông tin để phục vụ việc thựchiện có hiệu quả chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao.

- Có khả năng phân tích, đánh giá một cách chính xác, toàn diện nhữngtài liệu, chứng cứ để làm căn cứ cho việc ra các quyết định, bản án phù hợpvới thực tiễn

- Có khả năng lập luận, tranh luận, lấy lời khai với những người tham gia

tố tụng; kịp thời xử lý các tình huống phát sinh tại phiên toà theo đúng quyđịnh của pháp luật

Ngoài các điều kiện về chuyên môn, họ còn phải có trình độ lý luậnchính trị, phải thường xuyên trau dồi đạo đức nghề nghiệp, coi đây là một yếu

tố quan trọng, có tác động trực tiếp đến quá trình xét xử của Toà án nhân dânhiện nay Mặt khác, đây cũng là cơ sở quan trọng, mang tính pháp lý cho việctuyển dụng, bổ nhiệm và đào tạo cán bộ Đạo đức nghề nghiệp đối với cán bộngành tư pháp là tiêu chuẩn tối quan trọng, bởi vì hoạt động nghề nghiệp của

họ mang tính đặc thù, có tác động trực tiếp đến đến danh dự, quyền tự do, tàisản,… của con người Những giá trị đạo đức của đội ngũ này được thể hiện rõnét nhất trong hoạt động nghề nghiệp và trong đời sống hàng ngày

Trong hoạt động nghề nghiệp, Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân và cáccán bộ tư pháp khác phải đảm bảo được yếu tố khách quan, công bằng, vô tư,không vụ lợi cá nhân, có lý, có tình Sự công bằng, vô tư và khách quan làhiện thân những giá trị của một nền tư pháp dân chủ Trong quá trình xét xử

họ phải cương quyết tôn trong nguyên tắc này, vượt qua những tác độngkhách quan để đưa ra quyết định, bản án đảm bảo tính khách quan, công bằng,

vô tư, đúng pháp luật Trong quá trình xét xử đòi hỏi họ phải có lương tâm,sẵn sàng nhận và sửa chữa những sai sót gặp phải, có tinh thần trách nhiệmtrong xét xử, luôn đặt niềm tin vào công lý Do đó yếu tố năng lực đội ngũ

cán bộ thẩm phán Tòa án trong giải quyết án khiếu kiện quyết định hànhchính trong lĩnh vực đất đai là rất quan trọng.

1.5.5. Yếu tố hội nhập quốc tế:

Hội nhập quốc tế là một quá trình phát triển tất yếu, do bản chất xã hộicủa lao động và quan hệ giữa con người Sự ra đời và phát triển của kinh tếthị trường cũng là động lực hàng đầu thúc đẩy quá trình hội nhập Hội nhậpdiễn ra dưới nhiều hình thức, cấp độ và trên nhiều lĩnh vực khác nhau, theotiến trình từ thấp đến cao Hội nhập đã trở thành một xu thế lớn của thế giớihiện đại, tác động mạnh mẽ đến quan hệ quốc tế và đời sống của từng quốcgia Ngày nay, hội nhập quốc tế là lựa chọn chính sách của hầu hết các quốcgia Tuy vậy, nhưng không phải ai cũng thực sự hiểu khái niệm này; Trongbối cảnh nước ta đang “tích cực, chủ động hội nhập quốc tế” theo tinh thầnNghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI vừa qua, việc xác định đúng ý nghĩa, bảnchất, nội hàm, xu hướng vận động cũng như hệ lụy của hội nhập quốc tế là rấtcần thiết và có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng chiến lược, chính sách

và các biện pháp cụ thể của nước ta trong quá trình hội nhập

Hội nhập quốc tế có thể diễn ra trên từng lĩnh vực của đời sống xã hội(kinh tế, chính trị, an ninh-quốc phòng, văn hóa, giáo dục, xã hội, v.v.), nhưngcũng có thể đồng thời diễn ra trên nhiều lĩnh vực với tính chất (tức là mức độgắn kết), phạm vi (gồm địa lý, lĩnh vực/ngành) và hình thức (song phương, đaphương, khu vực, liên khu vực, toàn cầu) rất khác nhau11

Đối với hoạt động giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnhvực đất đai, vấn đề hội nhập quốc tế, việc tham gia các Điều ước, công ướccủa Việt Nam trên thế giới có sự tác động không nhỏ đến chính sách pháp luậtcủa Việt Nam và cách thức giải quyết tranh chấp khiếu kiện quyết định hành

11Hội nhập quốc tế: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn; http://www.nghiencuubiendong.vn/toan-cau-hoa-hoi- nhap-kinh-te/2014-hoi-nhap-quoc-te-mot-so-van-de-ly-luan-va-thuc-tien

chính trong lĩnh vực đất đai Để theo kịp bắt nhịp với quốc tế, Việt Nam cần

có những chính sách pháp luật đất đai phù hợp, cơ chế giải quyết tranh chấphành chính trong lĩnh vực đất đai phù hợp, theo tinh thần cải cách tư pháphiện nay Như vậy, việc hội nhập quốc tế luôn có những ảnh hưởng nhất địnhđến hoạt động giải quyết tranh chấp hành chính trong lĩnh vực đất đai về kếtquả và chất lượng

1.5.6. Yếu tố về trang thiết bị, cơ sở vật chất ngành Tòa án:

Bên cạnh những yếu tố khác thì cơ sở vật chất của Toà án nhân dân, điềukiện làm việc và chế độ đãi ngộ đối với cán bộNgành Toà án có ảnh hưởngkhông nhỏ đến chất lượng áp dụng pháp luật trong giải quyết tranh chấp hànhchính về đất đai

Cơ sở vật chất phục vụ xét xử bao gồm: Trụ sở làm việc, các phươngtiện kỹ thuật phục vụ công tác xét xử, các tài liệu tham khảo, tài liệu tra cứu…

có những ảnh hưởng nhất định đến việc nâng cao chất lượng xét xử của Toà

án nhân dân Điều kiện vật chất, cụ thể là máy móc; phương tiện làm việc, đilại; trụ sở làm việc, phòng xét xử, phòng nghị án… được trang bị đầy đủ, hiệnđại thì sẽ góp phần trực tiếp vào việc thể hiện sự trang nghiêm của cơ quancông quyền; Đội ngũ cán bộ Toà án có đủ phương tiện làm việc thì việc xét

xử sẽ đảm bảo chất lượng hơn, họ sẽ tập trung vào công việc mà không bị chiphối bởi sự khó khăn về điều kiện, phương tiện làm việc

Chế độ đãi ngộ tốt sẽ khuyến khích cán bộ hăng hái làm việc, chống lại

sự tha hoá, biến chất, mua chuộc; ngược lại, chế độ đãi ngộ không hợp lý sẽ lànguyên nhân dẫn đến tình trạng lơ là công việc, không hăng say phấn đấunâng cao trình độ chuyên môn, tu dưỡng đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ cán

bộ tham gia xét xử Chế độ chính sách đãi ngộ giữ vai trò hết sức quan trọng,

từ chế độ đề bạt, bổ nhiệm bố trí đến chế độ khen thưởng, chế độ tiền lương

và kỷ luật… đây là động lực thúc đẩy cán bộ Ngành Toà án không ngừng vươn lên hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Tiểu kết chương 1

Trong lĩnh vực đất đai, bên cạnh việc thực hiện quản lý nhà nước bằngcác hành vi hành chính, Nhà nước còn thực hiện hoạt động quản lý về đất đaithông qua việc ban hành các quyết định hành chính

Các cá nhân, cơ quan, tổ chức chịu sự tác động của các quyết định hànhchínhnày có thể thực hiện quyền khiếu nại hoặc khởi kiện theo quy định củapháp luật khi cho rằng các quyết định hành chính trong quản lý đất đai xâmphạm đến và quyền và lợi ích hợp pháp của họ

Việc giải quyết tranh chấp hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai cónhững ý nghĩa nhất định đối với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, vớingười khởi kiện và với hoạt động quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai.Quá trình giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vựcquản lý đất đai chịu sự ảnh hưởng bởi các yếu tố như yếu tố chính trị, kinh tế,văn hóa xã hội, yếu tố phong tục tập quán, yếu tố chính sách pháp luật, yếu tốnăng lực của cán bộ thẩm phán ngành Tòa án, yếu tố hội nhập quốc tế, yếu tố

cơ sở vật chất…Tất cả các yếu tố này đều có những tác động nhất định đếnhoạt động và kết quả giải quyết các khiếu kiện quyết định hành chính tronglĩnh vực đất đai

Đây là những nội dung nghiên cứu của chương 1, là cơ sở cho việcnghiên cứu các nội dung tiếp theo của chương 2