Luận văn thạc sĩ Dạy học tập đọc cho học sinh lớp 3 theo quan điểm tích hợp

Phạm vi nghiên cứu Phạm vi nghiên của đề tài là các văn bản Tập đọc lớp 3, nội dung kiến thức có liên quan đến bài Tập đọc của các phân môn Tiếng Việt khác trong chương trình Tiếng Việt

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO UBND THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG

DẠY HỌC TẬP ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 3

TRƯỜNG TIỂU HỌC QUANG TRUNG HẢI PHÒNG

THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

CHUYÊN NGÀNH: GIÁO DỤC TIỂU HỌC

MÃ SỐ: 60.14.01.01.04.10

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Thuận

HẢI PHÒNG – 2017

i LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài: “ Dạy học tập đọc cho học sinh lớp 3

Trường tiểu học Quang Trung Hải Phòng theo quan điểm tích hợp” là đề

tài do chính tôi thực hiện, không có sự trùng lặp với bất kì đề tài của tác giả

khác Nếu sai tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm

Hải Phòng, ngày 02 tháng 5 năm 2017 Tác giả luận văn tốt nghiệp (Ký và ghi rõ họ tên)

ii LỜI CẢM ƠN Đây là kết quả nghiên cứu khoa học của tôi sau hai năm Cao học Để

có được luận văn này, tôi xin bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đối với TS Nguyễn

Thị Thuận, người đã dành nhiều thời gian, công sức hướng dẫn tôi từ những

bước đầu khó khăn cho đến khi hoàn thành công việc nghiên cứu của mình

Bên cạnh đó, trong thời gian qua, cô cũng là người giúp đỡ và động viên tôi

về mọi mặt

Tôi cũng xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến các quý thầy cô

Trường Đại học Hải Phòng, các GS- TS Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

trong những năm qua đã tận tình giảng dạy cho chúng tôi

Người viết cũng xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Trường Đại học Hải

Phòng và Kh o a sau Đại học đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong

quá trình học tập và làm luận văn

Xin cảm ơn gia đình, anh chị em đồng nghiệp đã động viên, ủng hộ và

giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Hải Phòng, ngày 02 Tháng 5 năm 2017 Tác giả luận văn tốt nghiệp (Ký và ghi rõ họ tên)

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT v

DANH MỤC BẢNG vi

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC DẠY HỌC TẬP ĐỌC 8

THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP 8

1.1 Cơ sở lí thuyết 8

1.1.1 Khái niệm tích hợp 8

1.1.2 Dạy học tích hợp 9

1.1.3 Dạy học tích hợp trong môn Tiếng Việt ở Tiểu học 11

1.1.4 Dạy học tập đọc lớp 3 theo quan điểm tích hợp 12

1.2.Thực trạng dạy học Tập đọc cho học sinh lớp 3 trường Tiểu học Quang Trung Hải Phòng 19

1.2.1.Mục đích khảo sát 19

1.2.2 Địa bàn khảo sát 19

1.2.3.Nội dung và phương pháp khảo sát 20

1.2.4.Kết quả khảo sát 22

1.3.Tiểu kết chương 1 36

Chương 2: TỔ CHỨC DẠY HỌC TẬP ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 3 TRƯỜNG QUANG TRUNG HẢI PHÒNG THEO HƯỚNG TÍCH HỢP 39

2.1 Nguyên tắc tích hợp giáo dục 39

2.2 Tổ chức dạy học Tập đọc với Kể chuyện 39

2.3.Tổ chức dạy học Tập đọc với Tập làm văn 43

2.3.1.Văn bản kể chuyện 43

2.3.2 Văn bản Nhật dụng – Hành chính 43

2.4.Tổ chức dạy học Tập đọc với Luyện từ và câu 44

2.5 Tổ chức dạy học Tập đọc với Chính tả 45

2.5.1 Phát hiện lỗi phát âm học sinh thường mắc 46

2.5.2 Điều chỉnh, bổ sung các từ ngữ cần luyện đọc trong SGK cho phù hợp với đối tượng HS trên địa bàn giảng dạy .46

2.5.3 Cho học sinh rèn luyện theo mẫu cách phát âm những từ ngữ cần luyện

đọc 47

2.6 Tổ chức dạy học Tập đọc với các môn học khoa học khác (liên môn) 47

2.7 Đề xuất một số biện pháp nhằm hoàn thiện quy trình dạy học một số bài Tập đọc lớp 3 đảm bảo tính tích hợp 48

2.8 Tiểu kết chương 2 54

Chương 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 56

3.1 Mục đích thực nghiệm 56

3.2 Nhiệm vụ thực nghiệm 56

3.3 Đối tượng và địa bàn thực nghiệm 56

3.3.1 Đối tượng thực nghiệm 56

3.3.2 Địa bàn thực nghiệm 57

3.4 Nội dung và cách thức tiến hành thực nghiệm 58

3.4.1 Nội dung thực nghiệm 58

3.4.2 Các bước tiến hành thực nghiệm 58

3.4.3 Mô tả thực nghiệm 58

3.5 Kết quả thực nghiệm 70

3.5.1 Đánh giá giờ dạy thực nghiệm và đối chứng 70

3.5.2 Đánh giá kết quả bài kiểm tra sau giờ học 71

3.5.3 Đánh giá kết quả các giờ học Tiếng Việt có liên quan đến bài Tập đọc 72 3.5.4 Kết luận rút ra từ thực nghiệm sư phạm 75

3.6 Tiểu kết chương 3 76

KẾT LUẬN 78

1 Kết luận chung 78

2 Một số ý kiến đề xuất 79

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 81

DANH MỤC BẢNG

Số hiệu

bảng

1.1 Thống kê, phân loại văn bản Tập đọc lớp 3 có tích hợp

nội dung kiến thức của các phân môn Tiếng Việt khác

1

2.1 Thống kê một số từ khó bổ sung trong một số văn bản

tập đọc

21

2.2 Thống kê, phân loại văn bản Tập đọc lớp 3 có tích hợp

nội dung kiến thức của các môn học khác

22

MỞ ĐẦU

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

1.1 Đảng ta đã nhận định: “Tiểu học là bậc học nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân”, nền tảng có vững chắc thì toàn hệ thống mới bền vững và kiên cố Mục tiêu của giáo dục là hình thành cho HS cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về trí tuệ, thể chất, tình cảm và các kĩ năng cơ bản Giáo dục tiểu học tạo tiền đề cơ bản để nâng cao dân trí, là tiền đề hết sức quan trọng để đào tạo thế hệ trẻ trở thành người có ích trong giai đoạn mới Vì thế chương trình giáo dục nói chung và chương trình giáo dục Tiểu học nói riêng ngày càng được quan tâm đúng mức tới mục tiêu cần đạt

Cách học tập và giảng dạy theo chương trình SGK gồm nhiều môn học, phân môn riêng rẽ, biệt lập với nhau không thể phát huy được hết khả năng tư duy,sang tạo của học sinh, vì vậy đòi hỏi người giáo viên phải biết dạy tích hợp các khoa học, dạy cho học sinh biết cách thu thập, chọn lọc, xử lí các thông tin, biết xâu chuỗi và vận dụng các kiến thức đã học vào thực tế cuộc sống

1.2 Tích hợp là một trong những quan điểm GD đã trở thành xu thế trong việc xác định nội dung DH trong nhà trường phổ thông và trong xây dựng chương trình môn học ở nhiều nước trên thế giới Quan điểm tích hợp được xây dựng trên cơ sở những quan niệm tích cực về quá trình học tập và quá trình DH

Thực tiễn ở nhiều nước đã chứng minh rằng, việc thực hiện quan điểm tích hợp trong GD và DH sẽ giúp phát triển những năng lực giải quyết những vấn đề phức tạp và làm cho việc học tập trở nên ý nghĩa hơn đối với HS so với việc các môn học, các mặt GD được thực hiện riêng rẽ Tích hợp là một trong những quan điểm GD nhằm nâng cao năng lực của người học, giúp đào tạo những người có đầy đủ phẩm chất và năng lực để giải quyết các vấn đề của cuộc sống hiện đại Nhiều nước trong khu vực Châu Á và trên thế giới đã thực hiện quan điểm tích hợp trong DH và cho rằng quan điểm này đã đem lại

hiệu quả nhất định.Vì vậy dạy học tích hợp ở Việt Nam là vô cùng cần thiết; trong đó có môn Tiếng Việt ở Tiểu học

1.3 Môn Tiếng Việt ở Tiểu học là môn học không chỉ rèn luyện về kĩ năng sử dụng Tiếng Việt, cung cấp những kiến thức sơ giản về tự nhiên, xã hội, con người ,không chỉ rèn luyện về các thao tác tư duy, phân tích tổng hợp

mà còn bồi dưỡng cho các em tính thẩm mĩ, đạo đức và tâm hồn, giúp các em hiểu hơn về văn hóa của Việt Nam và của nước ngoài Góp phần hoàn thiện nhân cách con người xã hội chủ nghĩa Tiếng Việt cũng là môn học có những

cơ sở để thực hiện tích hợp một cách thuận lợi bởi lẽ Tiếng Việt bao gồm các phân môn như Tập đọc, Kể chuyện, Luyện từ và câu, Chính tả, Tập làm văn Ngoài ra nội dung môn Tiếng Việt cũng liên quan đến các môn học khác như

Tự nhiên và Xã hội, Đạo đức, Mỹ thuật, Âm nhạc….Việc tích hợp các phân môn Tiếng Việt với nhau nhằm phát huy hết lợi thế của phân môn, tiết kiệm thời gian và kiến thức, nội dung học không bị trùng lặp, đồng thời tăng hứng thú cho HS trong quá trình học tập

1.4 Tập đọc là một phân môn thực hành mang tính tổng hợp, nhiệm vụ quan trọng nhất là hình thành năng lực đọc cho học sinh Đọc giúp các em chiếm lĩnh ngôn ngữ để dùng trong giao tiếp, học tập, tạo ra hứng thú và động

cơ học tập, tạo điều kiện để học sinhcó khả năng tự học và tinh thần học tập

cả đời Qua bài tập đọc học sinh được làm quen với ngôn ngữ văn học, các nhân vật trong các bài tập đọc, các thông điệp mà nội dung bài học cần thông báo Tập đọc giúp các em phát triển kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, bồi dưỡng cho các em cảm nhận được những rung cảm thẫm mỹ, cảm nhận được vẻ đẹp của ngôn ngữ qua bài đọc, từ đó giáo dục cho các em những tình cảm trong sáng, tốt đẹp Đọc là khả năng không thể thiếu được của con người trong thời đại văn minh Vì lẽ đó, ở trường Tiểu học, giáo viên có nhiệm vụ dạy cho học sinh một cách có hệ thống các phương pháp để hình thành và phát triển năng lực đọc cho học sinh

1.5 Là một giáo viên đang giảng dạy lớp 3 ở Trường Tiểu học Quang Trung, quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng Chúng tôi nhận thấy thực tế hiện nay ở Trường Tiểu học Quang Trung, mặc dù trong những năm qua đã

có sự nỗ lực của các ban lãnh đạo, các cán bộ giáo viên tìm ra một số phương pháp dạy đọc cho học sinh và thu được một số kết thành tựu nhất định ,song

kỹ năng đọc của học sinh còn nhiều hạn chế, bản thân giáo viên cũng chưa tìm ra được phương pháp tối ưu nhất để nâng cao kết quả giờ đọc Việc dạy của giáo viên vẫn bám vào phương pháp dạy đọc cá nhân , đọc theo nhóm , giáo viên hầu hết không kiểm soát được tốc độ đọc, cách đọc của học sinh, học sinh vẫn đọc sai, nhớ chậm và học thuộc lòng theo lối “học vẹt” nhiều Đây là nguyên nhân làm cho học sinh hoạt động không tích cực , sinh ra nhàm chán khi học bộ môn Tập đọc Để nâng cao chất lượng đọc cho học sinh lớp 3 và tránh nhàm chán cho các em trong giờ học chúng tôi chọn đề tài:" Dạy học Tập đọc cho học sinh lớp 3 Trường Tiểu học Quang Trung Hải Phòng theo quan điểm tích hợp ”

2 LỊCH SỬ VẤN ĐỀ

2.1 Nghiên cứu về vấn đề dạy học theo quan điểm tích hợp

Trên thế giới, nhất là ở những nước phát triển, vấn đề dạy học theo quan điểm tích hợp đã và đang được quan tâm Đầu những năm 90 của thế kỷ XX, tài liệu giới thiệu về chương trình (Curriculum – A Comprehensive Introduction) của Hoa Kì [ 28] đã dành hẳn một mục bàn về vấn đề tích hợp trong chương trình các cơ hội học tập.Tài liệu này khẳng định tích hợp nội dung giáo dục trong chương trình giáo dục là nhằm đáp ứng mong muốn làm cho chương trình thích ứng yêu cầu xã hội, làm cho chương trình trở nên có ý nghĩa

Ở một số nước phương Tây cũng đã xuất hiện những công trình nghiên cứu nghiêm túc về quan điểm tích hợp trong dạy học Hai nhà sư phạm Francois Marie Gerard và Xavier Rocgiers đã tổng hợp lại thành tài liệu

“Khoa sư phạm tích hợp hay làm thế nào để phát triển các năng lực ở nhà

trường ” năm 1996 [29] Trong cuốn sách này, tác giả đã phân tích những căn

cứ để dẫn tới việc tích hợp trong dạy học, từ lí thuyết về các quá trình học tập (những trào lưu sư phạm), các cách xây dựng theo quan điểm tiếp cận tích hợp trong giáo dục tới khái niệm tích hợp – định nghĩa và mục tiêu; ảnh hưởng của cách tiếp cận này tới việc xây dựng chương trình giáo dục, tới thiết

kế mô hình SGK và việc đánh giá kết quả học tập của học sinh

Ở Việt Nam, việc kết hợp nhiều nội dung và nhiều kĩ năng học tập trong một bài học vốn đã có trong truyền thống dạy học Tuy nhiên, hiện nay dạy học tích hợp được nhấn mạnh, phát huy và nâng lên thành lí luận và được đưa vào áp dụng ở hầu như tất cả các môn học từ bậc Tiểu học đến Phổ thông trung học Một số tác giả tiêu biểu quan tâm đến vấn đề này là tác giả Trần Bá Hoành, Nguyễn Thị Minh Phương, Cao Thị Thặng, Nguyễn Văn Đường, Nguyễn Trọng Hoàn, Nguyễn Thanh Sơn…

2.2 Nghiên cứu về vấn đề dạy học Tiếng Việt theo quan điểm tích hợp

Ở bậc Tiểu học, gần đây cũng đã có một số tác giả nghiên cứu về vấn đề dạy học tiếng Việt theo quan điểm tích hợp Trong tài liệu Hỏi – đáp về dạy học Tiếng Việt 3, tác giả Nguyễn Minh Thuyết đã làm rõ vấn đề Thế nào là dạy học tiếng Việt theo quan điểm tích hợp? [46; tr 26]

Trong cuốn Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên Tiểu học, chu

kì III, tác giả Nguyễn Đắc Diệu Lam đã đề cập đến nhiều vấn đề như Khái niệm về dạy học tiếng Việt theo quan điểm tích hợp [19; tr30]; quan điểm tích hợp thể hiện trong chương trình và SGK Tiếng Việt [19; tr32]; những vấn đề tích hợp ở sách giáo khoa và sách giáo viên trên một lớp [19; tr35]; thực hành xây dựng kế hoạch bài học và thực hành dạy học tiếng Việt theo quan điểm tích hợp [19; tr37]

2.3 Nghiên cứu về vấn đề dạy đọc

Trên thế giới, vấn đề dạy đọc trong nhà trường đã có hằng thế kỉ nay Với các công trình nghiên cứu nổi tiếng như Hoạt động đọc của Wolfgang

Iser; Hiện tượng về đọc của Hanshoberr Jauss Hay một số bài báo có giá trị như Phân tích việc dạy đọc từ góc độ tâm lí và ngôn ngữ học của J Bcarroll; Yêu cầu về kĩ năng của việc học đọc của RL Venezky, R Ccalfee, R.S Champman…

Ở Việt Nam, việc dạy đọc trong nhà trường đã có bề dày lịch sử cùng với việc dạy chữ Quốc ngữ Nhiều tác giả đã quan tâm và giải quyết các vấn

đề về dạy đọc thành tiếng, dạy đọc hiểu và đọc diễn cảm Đáng chú ý là ý kiến của các tác giả Cao Đức Tiến, Lê Phương Nga, Nguyễn Thị Hạnh, Nguyễn Thanh Hùng, Nguyễn Thị Thanh Hương…

Như vậy, nhiều tác giả với nhiều công trình nghiên cứu đã bàn tới các vấn đề về dạy học tích hợp, dạy học Tập đọc Tuy nhiên, những công trình nghiên cứu tổng hợp hai vấn đề trên còn đang rất ít được quan tâm Kết quả nghiên cứu của các công trình trên giúp chúng ta định hướng đúng đắn trong việc tìm hiểu và nghiên cứu việc dạy học Tập đọc nói chung và dạy học Tập đọc lớp 3 nói riêng theo quan điểm tích hợp

Tóm lại, đã có một số công trình nghiên cứu đề cập tới vấn đề dạy học tiếng Việt ở Tiểu học theo quan điểm tích hợp Song phần lớn các công trình nghiên cứu này chưa đặt vấn đề nghiên cứu dạy học theo hướng tích hợp cho từng phân môn Tiếng Việt, từng bài cụ thể, đặc biệt là đối với phân môn Tập đọc Hơn nữa, chưa có một công trình nào nghiên cứu chuyên sâu về việc dạy học Tập đọc cho học sinh lớp 3 Trường Tiểu học Quang Trung Hải Phòng theo quan điểm tích hợp – một việc làm theo chúng tôi là cần thiết, góp phần hiện thực hóa quan điểm tích hợp được đề cập đến trong SGK, chương trình tiếng Việt ở Tiểu học hiện nay

3 MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

3.1 Mục đích nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu nhằm chỉ ra sự tích hợp các nội dung kiến thức của các phân môn Tiếng Việt khác trong bài Tập đọc, tìm ra biện pháp dạy học Tập đọc đảm bảo tính tích hợp đó, nhằm củng cố mối liên quan giữa các phân

môn Tiếng Việt, góp phần nâng cao hiệu quả dạy học Tập đọc ở lớp 3 nói riêng và dạy Tập đọc ở Tiểu học nói chung

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, luận văn cần giải quyết các nhiệm vụ sau:

- Xác định được cơ sở của việc dạy Tập đọc theo quan điểm tích hợp

- Đề xuất một số biện pháp dạy Tập đọc cho học sinh lớp 3 Trường Tiểu học Quang Trung, Thành phố Hải Phòng theo hướng tích hợp

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm để bước đầu kiểm tra, đánh giá hiệu quả của những biện pháp đề xuất trên

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là Dạy học Tập đọc cho học sinh lớp 3 Trường Tiểu học Quang Trung, Thành phố Hải Phòng theo quan điểm tích hợp

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên của đề tài là các văn bản Tập đọc lớp 3, nội dung kiến thức có liên quan đến bài Tập đọc của các phân môn Tiếng Việt khác trong chương trình Tiếng Việt lớp 3 và phương pháp dạy học các bài Tập đọc cho cho học sinh lớp 3 Trường Tiểu học Quang Trung, Thành phố Hải Phòng theo quan điểm tích hợp

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Để giải quyết tốt các nhiệm vụ đặt ra trong luận văn, chúng tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu

Phương pháp này dùng để nghiên cứu, khái quát hóa những quan điểm, luận điểm trong các tài liệu có liên quan để xác lập cơ sở lí luận cho việc dạy học Tập đọc cho học sinh lớp 3 Quang Trung Hải Phòng theo quan điểm tích hợp

- Phương pháp quan sát

Phương pháp này dùng để thu nhận kết quả dạy học của giáo viên và học sinh lớp 3 Quang Trung Hải Phòng theo quan điểm tích hợp

- Phương pháp điều tra, khảo sát

Phương pháp này dùng để tiến hành điều tra thực trạng dạy, học Tập đọc của giáo viên và học sinh lớp 3 Quang Trung Hải Phòng theo quan điểm tích hợp

- Phương pháp thống kê

Phương pháp này dùng để thống kê, xử lí các số liệu thu thập được

- Phương pháp thực nghiệm

Phương pháp này dùng để thực nghiệm các phương pháp đã đề xuất

6 ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN

- Góp phần xây dựng cơ sở lí luận và thực tiễn của việc dạy Tập đọc lớp

3 theo quan điểm tích hợp

- Đề xuất được một số biện pháp dạy học Tập đọc lớp 3 nhằm đảm bảo tính tích hợp trong dạy học Tiếng Việt ở Trường Tiểu học Quang Trung

7 CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo và Phần phụ lục,phần nội dung luận văn gồm 3 chương sau:

Chương 1: Cơ sở của việc dạy Tập đọc theo quan điểm tích hợp

Chương 2 : Tổ chức dạy học Tập đọc cho học sinh lớp 3 Quang Trung Hải Phòng theo hướng tích hợp

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Chương 1

CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC DẠY HỌC TẬP ĐỌC

THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP 1.1 Cơ sở lí thuyết

Những vấn đề chung về dạy học và dạy học tích hợp

1.1.1 Khái niệm tích hợp

Tích hợp là một khái niệm rộng, không chỉ dùng trong lĩnh vực lí luận dạy học các bộ môn Tích hợp (Intergration) có nguồn gốc từ tiếng Latinh Intergration với nghĩa: xác lập lại cái chung, cái toàn thể, cái thống nhất trên

cơ sở những bộ phận riêng lẻ

Theo từ điển Anh – Anh: từ intergrate có nghĩa là kết hợp những phần, những bộ phận với nhau trong một tổng thể Những phần, những bộ phận này

có thể khác nhau nhưng thích hợp với nhau

Theo Từ điển Bách khoa Khoa học giáo dục Cộng hòa liên bang Đức, nghĩa chung của từ intergration có hai khía cạnh:

- Quá trình xác lập lại cái chung, cái toàn thể, cái thống nhất từ những cái riêng lẻ

- Trạng thái mà trong đó cái chung, cái toàn thể được tạo ra từ những cái riêng lẻ

Tích hợp có nghĩa là sự hợp nhất, sự kết hợp, sự hòa nhập

Khái niệm tích hợp được sử dụng trong nhiều lĩnh vực

Trong kĩ thuật điện tử, tin học theo Từ điển Điện tử và công nghệ thông tin, tích hợp là quá trình bó các phần tử mạch thành một chíp đơn Mạch tích hợp (ic) là các mạch liên thông được tổ hợp, liên kết lại với nhau

Trong lĩnh vực giáo dục, khái niệm tích hợp xuất hiện từ thời kì khai sáng (thế kỉ XVIII) dùng để chỉ một quan niệm giáo dục toàn diện con người, chống lại hiện tượng làm cho con người phát triển thiếu hài hòa, cân đối… Trong dạy học các bộ môn, tích hợp được hiểu là sự kết hợp, tổ hợp các nội dung từ các môn học, lĩnh vực học tập khác nhau thành một “môn học”

mới hoặc lồng ghép các nội dung cần thiết vào các nội dung vốn có của một môn học

Theo Từ điển tiếng Việt: Tích hợp là sự kết hợp những hoạt động, chương trình hoặc các thành phần khác nhau thành một khối chức năng Tích hợp có nghĩa là sự thống nhất, hòa hợp, kết hợp

Theo từ điển Giáo dục học: ( Dạy học) tích hợp là sự liên kết các đối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch giảng dạy

1.1.2 Dạy học tích hợp

Dạy học tích hợp được hiểu là định hướng dạy học trong đó giáo viên tổ chức, hướng dẫn sao cho học sinh biết huy động tổng hợp các kiến thức, kỹ năng đã có thuộc các lĩnh vực khác nhau để giải quyết được nhiệm vụ học tập

và qua đó mà hình thành kiến thức, kỹ năng mới

Chúng ta đều biết rằng, mục tiêu tối thượng của giáo dục nói chung và giáo dục phổ thông nói riêng là phát triển năng lực của con người Biểu hiện của năng lực là kỹ năng giải quyết một tình huống có ý nghĩa, chứ không phải

ở việc tiếp thụ một lượng tri thức rời rạc Chính vì có khả năng làm cho con người nhận thức được các sự vật, hiện tượng theo đúng mối quan hệ vốn có của chúng với thế giới xung quanh, nên dạy học tích hợp là một cách thức rất hữu hiệu để dạy học phát triển năng lực

Theo Th.S Hà Thị Lan Hương (Viện NCSP-Trường ĐHSP Hà Nội) [2] Mục đích của dạy học tích hợp là để hình thành và phát triển năng lực học sinh, giúp học sinh vận dụng để giải quyết những vấn đề trong thực tiễn của cuộc sống Bản chất của năng lực là khả năng của chủ thể kết hợp một cách linh hoạt, có tổ chức hợp lý các kiến thức, kỹ năng với thái độ, giá trị, động cơ, nhằm đáp ứng những yêu cầu phức hợp của một hoạt động, bảo đảm cho hoạt động đó đạt kết quả tốt đẹp trong một bối cảnh (tình huống) nhất định; và phương pháp tạo ra năng lực đó chính là dạy học tích hợp Dạy học tích hợp có những đặc điểm sau đây:

- Thiết lập các mối quan hệ theo một logic nhất định những kiến thức, kỹ năng khác nhau để thực hiện một hoạt động phức hợp

- Lựa chọn những thông tin, kiến thức, kỹ năng cần cho học sinh thực hiện được các hoạt động thiết thực trong các tình huống học tập, đời sống hàng ngày, làm cho học sinh hòa nhập vào thế giới cuộc sống

- Làm cho quá trình học tập mang tính mục đích rõ rệt

- Giáo viên không đặt ưu tiên truyền đạt kiến thức, thông tin đơn lẻ, mà phải hình thành ở học sinh năng lực tìm kiếm, quản lý, tổ chức sử dụng kiến thức để giải quyết vấn đề trong tình huống có ý nghĩa

- Khắc phục được thói quen truyền đạt và tiếp thu kiến thức, kỹ năng rời rạc làm cho con người trở nên"mù chữ chức năng", nghĩa là có thể được nhồi nhét nhiều thông tin, nhưng không dùng được Như vậy, dạy học tích hợp là cải cách giảm tải kiến thức không thực sự có giá trị sử dụng, để có điều kiện tăng tải kiến thức có ích Để lựa chọn nội dung kiến thức đưa vào chương trình các môn học trước hết phải trả lời kiến thức nào cần và có thể làm cho học sinh biết huy động vào các tình huống có ý nghĩa Biểu hiện của năng lực

là biết sử dụng các nội dung và các kỹ năng trong một tình huống có ý nghĩa, chứ không ở tiếp thụ lượng tri thức rời rạc”

Như vậy dạy học tích hợp hướng tới việc tổ chức các hoạt động học tập, trong đó HS học cách sử dụng phối hợp các kiến thức và kĩ năng trong những tình huống có ý nghĩa gần với cuộc sống Trong quá trình học tập như vậy, các kiến thức của HS từ các môn học khác nhau được huy động và phối hợp với nhau, tạo thành một nội dung thống nhất, dựa trên cơ sở các mối liên hệ lí luận và thực tiễn được đề cập trong các môn học đó

Trong dạy học tích hợp, người học được đặt vào những tình huống của đời sống thực tế, họ phải trực tiếp quan sát, thảo luận, làm bài tập, giải quyết nhiệm vụ đặt ra theo cách nghĩ của mình, tự lực tìm kiếm nhằm khám phá những điều mình chưa rõ chứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức đã được giáo viên sắp xếp Người học cần phải tiếp nhận đối tượng qua các

phương tiện nghe, nhìn, và phân tích đối tượng nhằm làm bộc lộ và phát hiện ra các mối quan hệ bản chất, tất yếu của sự vật, hiện tượng Từ đó, người học vừa nắm được kiến thức vừa nắm được phương pháp thực hành Như vậy, người dạy không chỉ đơn thuần truyền đạt kiến thức mà còn hướng dẫn các thao tác thực hành

Ở bậc học phổ thông, dạy học tích hợp là góp phần thực hiện mục tiêụ giáo dục toàn diện của nhà trường, góp phần giảm tải học tập cho học sinh, là một trong những cách thức giúp học sinh nhận thức sự vật, hiện tượng khoa học theo đúng bản chất quan hệ của nó với các sự vật, hiện tượng khác

1.1.3 Dạy học tích hợp trong môn Tiếng Việt ở Tiểu học

Trong môn Tiếng Việt, tích hợp có thể theo chiều ngang và chiều dọc Theo chiều ngang là tích hợp kiến thức tiếng Việt với các mảng kiến thức về Văn học, Thiên nhiên, Con người và Xã hội theo nguyên tắc đồng quy Ví dụ: SGK Tiếng Việt 3 thực hiện mục tiêu tích hợp nói trên thông qua hệ thống các chủ điểm học tập Theo quan điểm tích hợp, các phân môn (Tập đọc, Chính tả, Kể chuyện, Tập viết, Luyện từ và câu, Tập làm văn) trước đây ít gắn

bó với nhau, nay được tập hợp lại xung quanh trục chủ điểm và các bài đọc; các nhiệm vụ cung cấp kiến thức và rèn luyện kĩ năng cũng gắn bó với nhau chặt chẽ hơn trước

Tích hợp theo chiều dọc là tích hợp ở một số đơn vị kiến thức và kĩ năng mới với những kiến thức và kĩ năng đã học trước đó theo nguyên tắc đồng tâm (còn gọi là đồng trục hay vòng xoáy trôn ốc) Cụ thể là: kiến thức và kĩ năng của lớp trên, bậc học trên bao hàm kiến thức và kĩ năng của lớp dưới, bậc học dưới nhưng cao hơn và sâu hơn Ví dụ : Ở lớp 1, học sinh được học theo các chủ điểm tương đối rộng: Nhà trường, Gia đình, Thiên nhiên và Đất nước Lên lớp 2, các chủ điểm được chia nhỏ hơn Thí dụ: chủ điểm Nhà trường và Gia đình ở lớp 2 được chia thành 8 chủ điểm nhỏ: Em là học sinh, Bạn bè, Trường học, Thầy cô, Cha mẹ, Anh em, Ông bà, Bạn ở trong nhà Lớp 3, ngoài các chủ điểm đã học ở lớp 1 và 2, học sinh được tiếp cận với các

chủ điểm mới mở rộng hơn như Quê hương, Cộng đồng, Bắc Trung Nam, Ngôi nhà chung, Khoa học, Thể thao, Lễ hội Việc chia nhỏ các chủ điểm phù hợp với sự phát triển nhận thức của trẻ và giúp trẻ duy trì hứng thú học tập, loại trừ cảm giác nhàm chán dễ xảy ra khi học một chủ điểm trong một thời gian quá dài.Các chủ điểm là bộ khung cho cả cuốn sách giáo khoa Ở lớp 1, thời gian học dành cho mỗi đơn vị học là 1 tuần; các chủ điểm lần lượt trở đi trở lại theo kiểu đồng tâm xoáy ốc; mỗi lần trở lại là một lần khai thác sâu hơn Từ lớp 2 trở lên, mỗi chủ điểm được dạy trong 2 tuần, vòng đồng tâm xoáy ốc thưa hơn Phải sau một năm, học sinh mới trở lại với chủ điểm đã học

Dạy học Tiếng Việt theo quan điểm tích hợp nhằm thiết lập mối quan hệ giữa các khái niệm khác nhau đã học: giữa các khái niệm khác nhau của cùng một môn học cũng như các môn học khác nhau nhằm thích ứng với những thử thách lớn lao của thời đại ngày nay

Với môn Tiếng Việt ở Tiểu học, mỗi phân môn học có những nhiệm vụ riêng và được dạy theo đặc trưng riêng của từng phân môn Song để giúp HS

có kiến thức tổng hợp để giải quyết những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn, người ta đã quan tâm đến mối quan hệ giữa các khái niệm, kiến thức, kĩ năng của các phân môn học khác nhau Đó chính là sự thể hiện của quan điểm tích hợp trong dạy học Tiếng Việt như hiện nay

1.1.4 Dạy học tập đọc lớp 3 theo quan điểm tích hợp

Các bước dạy tập đọc lớp 3 theo quan điểm tích hợp cũng giống các bước dạy học tích hợp trong một giờ Tập đọc nói chung, nghĩa là cần phải trải qua hai bước cụ thể sau:

Bước 1: Thống kê cụ thể kiến thức liên quan của các phân môn Tiếng Việt khác có trong bài Tập đọc

Chúng ta biết rằng, SGK Tiếng Việt 3 được biên soạn theo quan điểm tích hợp gồm tích hợp theo chiều ngang và tích hợp theo chiều dọc Trong phạm vi của đề tài, chúng tôi chủ yếu tập trung khai thác việc dạy học các văn

bản Tập đọc ở góc độ chúng là nguồn ngữ liệu sinh động để hình thành những kiến thức và kĩ năng khác được quy định trong chương trình Do vậy, việc dạy học các văn bản Tập đọc lớp 3 theo quan điểm tích hợp của đề tài chính là việc cụ thể hóa một phần quan điểm dạy học tích hợp theo chiều ngang của nhóm tác giả biên soạn SGK Tiếng Việt 3 Sau đây là bảng thống kê, phân loại văn bản Tập đọc lớp 3 có tích hợp nội dung kiến thức của các phân môn Tiếng việt khác.[Xin xem bảng 1.1 phần phụ lục 1 trang 1]

Chúng ta thấy rằng, các bài Tập đọc được tuyển chọn trong SGK Tiếng việt 3, ngoài việc phù hợp với hệ thống chủ điểm của sách và chủ điểm của tuần, chúng còn đáp ứng yêu cầu rèn luyện Tiếng Việt, yêu cầu về tính tư tưởng, tính nghệ thuật và phù hợp trình độ nhận thức của HS

Các văn bản được lựa chọn dạy trong SGK Tiếng Việt 3 khá phong phú

và đa dạng, tạo cơ hội cho HS được tiếp xúc nhiều mảng hiện thực, mở rộng tầm nhìn cuộc sống, đồng thời cũng giúp HS làm quen với nhiều phong cách tạo lập văn bản, ứng dụng được những kiểu văn bản đã học trong thực hành giao tiếp Sách có 99 văn bản tập đọc gồm có 94 văn bản văn học ( 13 bài thơ

và 81 bài văn xuôi) và 5 văn bản Nhật dụng – Hành chính ( văn bản thông thường).Trong đó có 78 văn bản Tập đọc mang nội dung tích hợp kiến thức các phân môn Tiếng Việt có liên quan ( chiếm gần 78% tổng số bài tập đọc trong sách) Mức độ tích hợp của các bài tập đọc cũng rất khác nhau Có bài cùng một lúc là nguồn ngữ liệu phong, sinh động để dạy nhiều bài thuộc phân môn khác trong cùng một chủ điểm Ví dụ như các bài tập đọc: Cậu bé thông minh ( tuần 1); Ai có lỗi? ( tuần 2); Người mẹ ( tuần 4)…

Ngoài ra, chúng ta cũng dễ nhận thấy, đa số những bài Tập đọc ở đầu tuần, đầu chủ điểm là ngữ liệu được sử dụng nhiều hơn cả để học các phân môn Tiếng Việt khác trong tuần, trong chủ điểm đó

Các bài Tập đọc giữa hoặc cuối tuần có liên quan đến các phân môn Tiếng Việt khác ở mức độ ít hơn, thường là chỉ liên quan đến một phân môn Chính tả, Tập làm văn hay luyện từ và câu

Khi tiến hành nghiên cứu, xem xét kĩ vể nội dung kiến thức của các bài Tập đọc trong SGK Tiếng Việt 3 cùng với nội dung kiến thức của các bài học thuộc các phân môn Kể chuyện, Chính tả, Tập làm văn, Luyện từ và câu chúng tôi đã nhận thấy có sự liên quan chặt chẽ, thống nhất giữa các phân môn Tập đọc với các phân môn học đó

Bước 2: Tiến hành xây dựng kế hoạch bài học theo hướng đảm bảo đúng mục tiêu của bài Tập đọc nhưng trong từng bước đi của bài học luôn chú ý đến chỗ và cách tích hợp một cách hợp lí

- Kiểm tra bài cũ: Có thể kiểm tra kiến thức của các bài Tập đọc trước đó hoặc kiến thức của các phân môn Tiếng Việt khác trước bài học Song, ở bước này cũng nên kiểm tra kiến thức đã học của HS một cách tổng hợp, có thể là nội dung kiến thức tổng hợp từ các bài Tập đọc hoặc tổng hợp nội dung kiến thức của một bài Tập đọc với một phân môn Tiếng Việt khác trong tuần, trong chủ điểm…nhằm giúp HS có kĩ năng thường xuyên nhìn các đơn vị kiến thức đã học trong mối quan hệ thống nhất với nhau

Ví dụ: Bài tập đọc Hội đua voi ở Tây Nguyên( TV3 tập 2 _ tuần 25) có kiến thức liên quan đến phân môn chính tả, phân môn luyện từ và câu và phân môn tập làm văn trong cùng tuần và trong tuần kế tiếp Các nội dung có kiến thức liên quan cụ thể như: Nội dung bài viết chính tả trong tuần chính là một đoạn trong bài tập đọc, trong đoạn viết bao gồm các nội dung Chính tả cần ôn luyện ( phân biệt tr/ch, ưt/ ưc); Ôn tập về Nhân hóa cách đặt và trả lời câu hỏi

Vì sao? ( phân môn Luyện từ và câu); nội dung bài liên quan đến kể về lễ hội ( phân môn Tập làm văn) Do đó dạy bài này theo quan điểm tích hợp, các phần có thể làm như sau:

Ví dụ: Khi đọc bài Hội đua voi ở Tây Nguyên, GV có thể kiểm tra bài cũ bằng một câu hỏi có liên quan đến chủ điểm như : Chúng ta đang học chủ điểm gì? Hãy kể cho các bạn cùng nghe tên một số lễ hội mà em biết?

Học sinh sẽ phải nhớ lại toàn bộ kiến thức đã học ở bài tập đọc Hội Vật

và kể được tên một số lễ hội về chủ điểm đang học

- Giới thiệu bài: Cùng với việc dẫn dắt, lôi cuốn HS có hứng thú với bài Tập đọc sẽ học, GV có thể giới thiệu qua về một số yêu cầu của bài học trong

đó có nói đến cả yêu cầu về nội dung kiến thức của phân môn Tiếng Việt khác đã tích hợp trong bài nhằm định hướng cho HS chú ý, quan tâm đến những vấn đề đưa ra trong bài học

Ví dụ: GVcó thể giới thiệu bài như sau:

Mùa xuân là mùa của lễ hội, trên khắp đất nước ta đang diễn ra rất nhiều lễ hội, hôm nay cô trò mình cùng đến với một lễ hội rất lớn, rất đặc sắc của Tây Nguyên, đó là lễ hội đua voi ở Tây Nguyên

- Luyện đọc: Trong khi xây dựng kế hoạch bài học, GV đã được tìm hiểu, nghiên cứu kĩ về bài Tập đọc Và đây cũng là thời điểm mà người GV cần xem xét, phát hiện những từ ngữ, câu khó đọc đối với HS thuộc địa bàn giảng dạy Từ đó sẽ có kế hoạch cụ thể để thực hiện nhiệm vụ rèn đọc cho

HS Giải quyết được khâu này, chính là cơ sở để HS học tốt những giờ Chính

tả tiếp sau của các bài Tập đọc

Ngoài ra, ở khâu luyện đọc, dạy học tích hợp còn được thể hiện ở cả việc kết hợp đọc với hiểu nội dung bài đọc bằng giọng đọc, thái độ tình cảm khi đọc

Ví dụ: Với bài Hội đua voi ở Tây Nguyên, do đặc trưng của bài đọc là văn bản kể tả, bài đọc không có các đoạn hội thoại nên HS không phải phân vai Tuy nhiên HS phải thay đổi giọng đọc tùy thuộc theo diễn biến của cuộc đua voi cho phù hợp Ở đây dạy học tích hợp thể hiện ở việc luyện cho HS đọc các từ khó có liên quan đến nội dung bài viết chính tả như: chiêng khua, trống đánh, chiêng trống nổi lên,cuốn, huơ vòi…

- Tìm hiểu bài: Khi dạy một bài Tập đọc bất kì, việc hướng dẫn HS hiểu nội dung bài đọc luôn là nhiệm vụ vô cùng quan trọng Dạy học theo quan điểm tích hợp không những không làm mất đi vai trò đặc biệt đó mà luôn đảm bảo đúng mục tiêu, quy trình cũng như những yêu cầu đã đặt ra trong bài học Nhưng cũng chính trong bước tìm hiểu bài, việc dạy học tích hợp sẽ được thể

hiện rõ nhất Bao gồm dạy học tích hợp nội dung kiến thức của phân môn Tập đọc với phân môn Kể chuyện, Tập làm văn, Luyện từ và câu Bằng việc xây dựng các câu hỏi, bài tập đọc hiểu vừa khai thác nội dung bài đọc vừa tạo được những “điểm nhấn” cần thiết cho lượng kiến thức của các phân môn Tiếng Việt khác có liên quan trong bài Các hình thức giải quyết những câu hỏi, bài tập cần được xây dựng một cách linh hoạt, tạo được hứng thú học tập cho HS

Như vậy, dạy học Tập đọc lớp 3 theo quan điểm tích hợp trong bước tìm hiểu bài sẽ giúp HS ngoài đọc hiểu văn bản còn được lưu ý đến một phần nội dung kiến thức sẽ học trong cùng tuần, cùng chủ điểm của các phân môn Kể chuyện, Chính tả, Tập làm văn, Luyện từ và câu…

Ví dụ: GV có thể đặt các câu hỏi, khai thác nội dung bài Tập đọc như sau: GV giao nhiệm vụ cho HS thảo luận nhóm 4 để trả lời 4 câu hỏi SGK trong vòng 3 phút Sau đó chữa bài dưới hình thức Rung chuông vàng

CH1: Hội đua voi diễn ra ở đâu?

A Tây Nguyên

B Tây Bắc

C Nam bộ

GV đưa đáp án : A

Đưa bức tranh về Tây Nguyên và giới thiệu : …

CH2:Chọn đáp án đúng: Những công việc chuẩn bị cho cuộc đua là:

A Voi đua từng tốp mười con dàn hang ngang ở nơi xuất phát

B Trên mỗi con voi có hai chàng Man- gát ngồi điều khiển

C Hai chàng Man- gát ăn mặc đẹp và rất bình tĩnh

D Cả 3 đáp án trên

GV đưa đáp án : D

? Các em thấy công việc chuẩn bị cho cuộc đua thế nào

CH3: Nối các từ ở cột A với các cụm từ ở cụm B sao cho phù hợp

B Đi lại thong dong, bình tĩnh

C Ghìm đà, huơ vòi chào khán giả

- GV đưa đáp án: C

? Chi tiết nào trong bài cho em biết điều đó

? Em thấy ngày hội đua voi ở Tây Nguyên như thế nào?

GV đưa clip hội đua voi

GV chốt toàn bài: Hội đua voi là một trong những lễ hội độc đáo của đồng bào các dân tộc ở Tây Nguyên, thường được tổ chức vào cuối tháng 3

âm lịch hàng năm nhằm tôn vinh tinh thần thượng võ, tài thuân dưỡng voi của người dân bản địa

Nội dung tích hợp được thể hiện ở:

-Nội dung các câu hỏi đều liên quan đến bài Luyện từ và câu kế tiếp Các chú voi được nhân hóa bằng cách sử dụng những từ ngữ chỉ hoạt động, đặc điểm, trạng thái của con người

- Hiểu được nội dung bài đọc đồng thời giúp các em nắm được nội dung đoạn viết chính tả tiết kế tiếp

- Hiểu được nội dung bài đọc, giúp các em có thêm kiến thức, thêm hiểu biết về lễ hội và học được trau dồi vốn từ ngữ, cách sử dụng câu hợp lí, giúp các em viết được đoạn văn hay hơn về chủ đề lễ hội trong tiết Tập làm văn

- Nội dung bài học có những câu hỏi và phần chốt chuyển của GV có rất nhiều nội dung và kiến thức liên quan đến các môn học khác như lịch sử, địa lí….ví dụ bài Hội đua voi ở Tây Nguyên giúp các em có thêm kiến thức hiểu biết về vùng đất Tây Nguyên trù phú, truyền thống, phong tục tập quán của con người nơi đây

- Luyện đọc lại

Ví dụ trong bài tập đọc Hội đua voi ở Tây Nguyên GV hướng dẫn

Đoạn 1 các em cần đọc chậm rãi, bình tĩnh, nhấn giọng các từ “ phẳng lì”, “vang lừng” để thể hiện sự chuẩn bị chu đáo của những chú voi và người điều khiển trước cuộc đua

Đoạn 2 để thể hiện không khí sôi nổi, kịch tính của cuộc đua, các em đọc nhịp nhanh, sôi động ,nhấn giọng vào các từ “ lao đầu chạy”, “ hăng máu”, “ mù mịt” Đến câu cuối bài đọc nhịp vui, chậm lại nhấn vào các từ “

Như vậy không chỉ giúp các em có hiểu biết về kiến thức mà qua bài tập đọc còn giúp các em thêm yêu quê hương với những truyền thống, lễ hội đặc sắc, có ý thức giữ gìn và bảo tồn nét đẹp đó Không những thế qua bài đọc còn giúp các em có thêm ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ các động vật quý hiếm

Ngoài ra phần luyện đọc lại còn giúp các em được luyện tập, rèn kĩ năng

kể chuyện bằng cách đọc nhấn giọng ở các từ ngữ gợi hình gợi tả giúp cho câu chuyện sinh động, hấp dẫn hơn

Tóm lại: Dạy học Tập đọc lớp 3 theo quan điểm tích hợp không được làm mất đi đặc thù riêng biệt của phân môn này Kết hợp nhiều nội dung, phương pháp, hình thức học tập trong một bài Tập đọc, “tam vị”, hòa thành

“nhất thể” chính là để góp phần làm cho việc dạy học Tập đọc ở Tiểu học được nhẹ nhàng hơn, thú vị và đem lại hiệu quả thiết thực hơn

1.2.Thực trạng dạy học Tập đọc cho học sinh lớp 3 trường Tiểu học Quang Trung Hải Phòng

1.2.1.Mục đích khảo sát

Chúng tôi tiến hành khảo sát thực trạng dạy học Tập đọc lớp 3 ở trường Tiểu học Quang Trung Hải Phòng nhằm mục đích cơ bản sau:

- Có số liệu tin cậy về thực trạng dạy học Tập đọc lớp 3

- Phân tích số liệu, đánh giá tình hình (những ưu điểm và nhược điểm), phát hiện những nguyên nhân ảnh hưởng đến kết quả dạy học Tập đọc của

GV và HS lớp 3 ở trường Quang Trung Hải Phòng

- Xác lập cơ sở và phương pháp cho việc đề xuất những kiến giải nhằm góp phần cho việc dạy học Tập đọc lớp 3 ở trường Quang Trung Hải Phòng đảm bảo được tính tích hợp, đồng thời để góp phần nâng cao chất lượng dạy học Tiếng Việt ở Tiểu học nói chung

1.2.2 Địa bàn khảo sát

Chúng tôi tiến hành khảo sát các GV trực tiếp dạy lớp 3 và các em HS đang học lớp 3 tại trường Tiểu học Quang Trung, Ngô Quyền, Hải Phòng như sau:

Lớp 3A1, GVCN : Hoàng Thị Lan Hương

Lớp 3A2, GVCN : Trần Thanh Thảo

Lớp 3A3, GVCN : Vũ Hoàng Thanh

Lớp 3A4, GVCN : Nguyễn Thị Luận

Lớp 3A5, GVCN : Đoàn Thị Kim Nguyên

Lớp 3A6, GVCN : Vũ Thị Hương

Lớp 3A7, GVCN : Phạm Thị Ngọc Linh

Lớp 3A8, GVCN : Lương Thị Mừng

Lớp 3A9, GVCN : Phạm Huyền Trang

Chúng tôi đã chọn các lớp 3 trường Tiểu học Quang Trung ở trên để điều tra, khảo sát về tình hình dạy và học của GV và HS vì HS trong trường học

đó phần lớn thuộc địa bàn xã Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, Kiến Thụy, Thủy Nguyên

và một số vùng lân cận vì điều kiện gia đình theo bố mẹ ra thành phố lập nghiệp sinh sống vì vậy HS thuộc địa bàn của hai vùng khác nhau ( thành phố và nông thôn) Với ý tưởng như vậy chúng tôi nhằm mục đích thu lại kết quả khách quan và nhờ đó nắm rõ hơn về thực trạng dạy học Tập đọc cho HS lớp 3, xem thực sự quan điểm tích hợp thể hiện trong nội dung bài học trong SGK đã được chú ý trong quá trình giảng dạy chưa và vận dụng như thế nào,

có đảm bảo đúng ý tưởng của các tác giả biên soạn SGK hay không

1.2.3.Nội dung và phương pháp khảo sát

Khảo sát giáo viên trên phiếu điều tra, chúng tôi phát phiếu thăm dò (Phụ lục 1) cho 9 đồng chí GV ở trường Tiểu học Quang Trung Phiếu gồm 10 câu hỏi xoay quanh 9 nội dung cơ bản, 9 nội dung mỗi nội dung tương ứng với 1 câu hỏi Để tiện theo dõi, chúng tôi thống kê thành bảng sau:

Nội

dung

1

Tìm hiểu nhận thức của GV về việc

dạy học theo quan điểm tích hợp

- Nội dung: Câu hỏi 1 Phiếu thăm dò ý kiến GV

- Hình thức: Khoanh vào các đáp

án trước ý kiến cá nhân

Nội

dung

2

Tìm hiểu nhận thức của GV về sự

thể hiện của quan điểm tích hợp

trong phân môn Tập đọc lớp 3

- Nội dung: Câu hỏi 2 Phiếu thăm dò ý kiến GV

Tìm hiểu nhận thức của GV về vai

trò của việc dạy học phân môn Tập

đọc lớp 3 theo quan điểm tích hợp

Lí do của sự đánh giá đó

- Nội dung: Câu hỏi 3 Phiếu thăm dò ý kiến GV

- Hình thức: Khoanh vào các đáp án trước ý kiến cá nhân

Nội

dung

4

Tìm hiểu về hứng thú của GV đối

với việc dạy học Tập đọc lớp 3 theo

quan điểm tích hợp Lí do của sự

Tìm hiểu công tác chuẩn bị của GV

trước giờ lên lớp tiết Tập đọc lớp 3

- Nội dung: Câu hỏi 6 Phiếu thăm dò ý kiến GV

- Hình thức: Khoanh vào các đáp án trước ý kiến cá nhân

Nội

dung

6

Tìm hiểu thực tế việc dạy học Tập

đọc lớp 3 dựa theo sự đánh giá của

GV về kết quả học tập các phân

môn Tiếng Việt lớp 3

- Nội dung: Câu hỏi 7 Phiếu thăm dò ý kiến GV

- Hình thức: Khoanh vào các đáp án trước ý kiến cá nhân

Nội

dung

7

Tìm hiểu nguyên nhân GV gặp khó

khăn khi dạy học phân môn Tập đọc

lớp 3 theo quan điểm tích hợp

- Nội dung: Câu hỏi 8 Phiếu thăm dò ý kiến GV

- Hình thức: Khoanh vào các đáp án trước ý kiến cá nhân

Nội

dung

8

Tìm hiểu nhu cầu cần nâng cao trình

độ chuyên môn của GV khi dạy học

phân môn Tập đọc lớp 3 theo quan

điểm tích hợp

- Nội dung: Câu hỏi 9 Phiếu thăm dò ý kiến GV

- Hình thức: Khoanh vào các đáp án trước ý kiến cá nhân

Nội

dung

9

Tìm hiểu kinh nghiệm thực tế của

GV trong việc dạy học Tập đọc lớp

3 theo quan điểm tích hợp

Nội dung: Câu hỏi 10 Phiếu thăm dò ý kiến GV

- Hình thức: Ghi lại ý kiến cá nhân

Chúng tôi đã lập thống kê các đối tượng khảo sát qua bảng sau:

Bảng 1.2 Thống kê các đối tượng khảo sát

Trình độ Sau đại hoc Đại hoc Cao đẳng Trung học Đối tượng

khảo sát

Số lượng SL

người)

Tỉ lê (%)

SL (người)

Tỉ lê (%)

SL (người)

Tỉ lê (%)

SL (người)

Tỉ lê (%)

100% GV đều nhận thức đúng về quan điểm dạy học theo quan điểm tích dạy học và hiểu rằng dạy học theo quan điểm tích hợp giúp học sinh biết huy động kiến thức, kĩ năng gồm nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giải quyết

có hiệu quả các nhiệm vụ học tập.Thông qua đó hình thành kĩ năng, kiến thức mới, trang bị cho các em các kĩ năng giải quyết các tình huống có trong cuộc sống

Nội dung 2: Khi tìm hiểu nhận thức của GV về sự thể hiện của quan điểm tích hợp trong phân môn Tập đọc lớp 3, chúng tôi thu được kết quả như sau [Xin xem bảng 1.4 phần phụ lục 2 trang 14 ]

Bảng thống kê 1.4 đã cho thấy nhiều GV hiểu chưa đầy đủ về sự thể hiện của quan điểm tích hợp trong phân môn Tập đọc ở lớp 3 Đa số GV đều cho rằng quan điểm tích hợp thể hiện trong phân môn Tập đọc là Kết hợp dạy Tập đọc với việc cung cấp các kiến thức về Văn học, Thiên nhiên, Con người và

Xã hội (chiếm 88,89%) Các bài Tập đọc ở lớp 2 và lớp 3 đều được xây dựng theo các chủ điểm giống nhau nhưng ở lớp 3 có mở rộng và khai thác sâu hơn Phân môn Tập đọc gắn bó chặt chẽ với các phân môn Tiếng Việt khác thông qua chủ điểm và các bài đọc và Các bài Tập đọc trở thành ngữ liệu để các bài học thuộc phân môn Tiếng Việt khác khai thác và sử dụng, 9/9 GV chọn cả 4 ý kiến Điều đó khẳng định một thực tế là GV có biết về quan điểm tích hợp trong dạy học Tiếng Việt, có hiểu về sự thể hiện của quan điểm này trong phân môn Tập đọc nhưng hiểu một cách chưa đầy đủ Đây là một vấn

đề cần được quan tâm.Vì chỉ khi GV nhận thức được về sự thể hiện của quan điểm tích hợp trong phân môn Tập đọc thì mới có thể lập kế hoạch và triển khai bài dạy Tập đọc đảm bảo được

Nội dung 3: Khi tìm hiểu về vai trò của việc dạy học phân môn Tập đọc lớp 3 theo quan điểm tích hợp chúng tôi thu được kết quả [Xin xem bảng 1.5 phần phụ lục 2 trang 15 ]

Nội dung 4: Khi được hỏi về vấn đề chuẩn bị lên lớp tiết Tập đọc lớp 3, chúng tôi thu được kết quả [Xin xem bảng 1.6 phần phụ lục 2 trang 16 ]

Nội dung 5: Khi được hỏi về việc áp dụng các hình thức học tập trong việc hướng dẫn HS tìm hiểu nội dung bài Tập đọc, ý kiến của GV kết quả [Xin xem bảng 1.7 phần phụ lục 2 trang 17 ]

Nội dung 6: Khi được hỏi Trong khi dạy học các phân môn Tiếng Việt, đồng chí thấy đa số HS chưa hoàn thành tốt các việc nào sau đây? Kết quả [Xin xem bảng 1.8 phần phụ lục 2 trang 18 ]

Nội dung 7: Ở nội dung tìm hiểu về nguyên nhân của những khó khăn

mà GV gặp phải trong quá trình giảng dạy phân môn Tập đọc lớp 3 theo quan điểm tích hợp kết quả thu được như sau:

Có 88,89 % GV cho rằng họ gặp khó khăn trong- quá trình dạy học phân môn Tập đọc lớp 3 theo quan điểm tích hợp về nguyên nhân của những khó khăn đó, các GV đều tập trung xoay quanh những nguyên nhân mà chúng tôi

dự kiến đưa ra, chỉ có 1 GV có bổ sung thêm ý kiến là đồng chí còn gặp khó khăn do không biết tìm tài liệu hướng đẫn giảng dạy về Tập đọc theo quan điểm tích hợp ở đâu để vận dụng dạy học cho tốt Các số liệụ cụ thể được chúng tôi thống kê qua bảng [Xin xem bảng 1.9 phần phụ lục 2 trang 19 ] Bảng số liệu đã cho thấy, các đổng chí GV cho rằng nguyên nhân cơ bản của những khó khăn mà họ gặp phải khi dạy học phân môn Tập đọc lớp 3 theo quan điểm tích hợp là do GV chưa có kinh nghiệm dạy học phân môn Tập đọc lớp 3 (nhiều GV các năm học trước đang dạy ở các lớp 1, 4, 5), đặc biệt là việc dạy học Tập đọc lớp 3 đảm bảo đúng theo quan điểm tích hợp và

do GV cũng ít được học tập, trao đổi với các chuyên gia giáo dục về vấn đề tích hợp và dạy học tích hợp trong phân môn Tập đọc Bên cạnh đó, nhiều GV còn cho rằng họ gặp khó khăn do chính HS của họ chưa có trình độ và khả năng vận dung kiến thức một cách tổng hợp để giải quyết các bài tập, tình huống học tập Ngoài ra, khó khăn còn từ nhiều nguyên nhân khác Điều này đòi hỏi Sở giáo dục, Phòng giáo dục cũng như Ban lãnh đạo các nhà trường Tiểu học cần phải có những việc làm thiết thực hơn nữa, sát sao hơn nữa nhằm tạo mọi điều kiện cho các đồng chí GV có thêm kiến thức, cách tổ chức dạy học, phương tiện dạy học phục vụ tốt cho việc dạy học phân môn Tập đọc lớp 3 đảm bảo được tính tích hợp

Nội dung 8: Qua điều tra, chúng tôi thu được kết quả [Xin xem bảng 1.10 phần phụ lục 2 trang 20 ]

Như vậy, các GV khác đều có nhu cầu hiểu biết thêm về nội dung kiến thức và cách thức để tiến hành dạy học phân môn Tập đọc lớp 3 theo quan điểm tích hợp cho hiệu quả

Ngoài ra, nhiều GV còn bộc lộ với chúng tôi những mong muốn khác như: Muốn được xem giáo án và dự giờ dạy mẫu tiết Tập đọc giảng dạy theo quan điểm tích hợp để học hỏi kinh nghiệm của các chuyên gia và đồng nghiệp

- Những nhu cầu, mong muốn của các đồng chí GV là hoàn toàn chính đáng và cần thiết, phải đáp ứng kịp thời bởi điều đó cho thấy họ đang bị thiếu hụt về những mảng kiến thức hoặc còn yếu trong phương pháp dạy học Để giải quyết vấn đề này, trước hết mỗi GV phải có kế hoạch tự học, tự bồi dưỡng cho bản thân mình thông qua việc trao đổi, thảo luận với đồng nghiệp hoặc nghiên cứa thêm tài liệu chuyên ngành Ngoài ra, các cơ quan quản lí giáo dục ở mỗi địa phương cần nắm được tình hình địa phương mình để có những biện pháp thiết thực giúp các GV tự tin, phấn khởi, nhiệt tình hơn trong công tác giảng dạy, thực hiện hiệu quả mục tiêu dạy học Tiếng Việt của chương trình mới đề ra

Nội dung 9: Khi tìm hiểu kinh nghiệm thực tế của GV trong việc dạy học Tập đọc lớp 3 theo quan điểm tích hợp, chúng tôi thu được nhiều ý kiến thiết thực như sau:

Đồng chí Lương Thị Mừng_ khối trưởng khối 3, trường Tiểu học Quang Trung cho biết: Ngay từ đầu năm học, cần phải có sự thống kê, phân loại rõ ràng các chủ điểm học tập, nội dung các chủ điểm đó để chỉ ra mối liên hệ giữa các nội dung kiến thức, kĩ năng của các phân môn Tiếng Việt với nhau trong cùng chủ điểm

Đồng chí Hoàng Thị Lan Hương_ GV khối 3 trường TH Quang Trung

có ý kiến cho rằng: Cần phải sưu tầm và nghiên cứu một sô' tài liệu về tích

hợp và về cách dạy học theo quan điểm tích hợp Khi đã thấu tỏ lí luận rồi thì việc vận dụng và tiến hành giảng dạy sẽ đạt hiệu quả cao hơn

Đồng chí Vũ Thị Hương _ GV khối 3 trường TH Quang Trung cho rằng: + GV cứ nghiên cứu kĩ SGV, thấy bài nào đảm bảo tính tích hợp rồi thì làm theo, bài nào có nội dung tích hợp mà chưa được khai thác thì vận dụng thiết kế bài học tương tự như những bài SGV đã thể hiện

+ Cần soạn giáo án rõ ràng, chi tiết

Đồng chí Lê Thanh Thảo cho biết kinh nghiệm của mình khi dạy học phân môn Tập đọc lớp 3 theo quan điểm tích hợp là:

+ GV nên tổ chức cho HS tham gia nhiều các hình thức học tập khác nhau

+ Đối với những câu hỏi tìm hiểu bài khó, GV có thể cho HS thảo luận nhóm để tìm câu trả lời

Đồng chí Phạm Huyền Trang là một GV trẻ nhưng rất có năng lực cho biết kinh nghiêm của mình là: Bài học thề hiện được quan điểm tích hợp nhưng cần diễn ra một cách nhẹ nhàng, tự nhiên

Qua kết quả trên cho thấy các đồng chí GV tiểu học bằng thâm niên công tác cùng với lòng nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ nên chương trình tiểu học mới được triển khai ít năm với nhiều nội dung mới mẻ nhưng các đồng chí cũng

đã tích luỹ cho mình những vốn kinh nghiệm quý báu và vô cùng thiết thực trong việc dạy học phân môn Tập đọc lớp 3

Để nắm được thực tế việc dạy và học phân môn Tập đọc lớp 3 của GV

và HS như thế nào, chúng tôi tiến hành nghiên cứu giáo án của GV, dự giờ và quan sát các tiết học Tập đọc lớp 3 của một số GV dạy học tại trường TH Quang Trung , Ngô Quyền, Hải Phòng Cụ thể như sau:

Bảng khảo sát giáo viên và học sinh qua việc dự giờ, quan sát

Tuần Tên bài Tập đọc Địa bàn dự giờ, quan sát

1 Đơn xin vào Đội Lớp 3 Trường TH Quang Trung

1 Cậu bé thông minh Lớp 3 Trường TH Quang Trung

6 Nhớ lại buổi đầu đi học Lớp 3 Trường TH Quang Trung

2 Hội đua voi ở Tây Lớp 3 Trường TH Quang Trung 2

8

Cuộc chạy đua trong rừng Lớp 3 Trường TH Quang Trung

Đồng thời, chúng tôi cũng tiến hành dự một số giờ Kể chuyện, Chính tả, Luyện từ và câu và Tập làm văn có liên quan đến nội dung kiến thức của các bài Tập đọc như đã nêu ở trên

Sở dĩ chúng tôi đã nghiên cứu giáo án và dự một số giờ học đó là vì những bài Tập đọc chúng tôi chọn có các mức độ tích hợp nội dung của các phân môn Tiếng Việt trong cùng chủ điểm là khác nhau Có bài Tập đọc có lượng kiến thức liên quan đến nhiều phân môn học khác trong chủ điểm (bài

“Hội đua voi ở Tây Nguyên ”), có bài Tập đọc sự liên quan kiến thức ở mức

độ vừa phải (bài “Quê hương”), hay có bài Tập đọc chỉ có một lượng kiến thức nhỏ của các phân môn Tiếng Việt khác được tích hợp trong bài (bài “ Nhớ lại buổi đầu đi học”, “Cậu bé thông minh”, “Cuộc chạy đua trong rừng”) Bên cạnh đó, những bài Tập đọc được chúng tôi chọn dự giờ có bài

có nội dung liên quan trực tiếp, dễ nhận thấy khi tìm hiểu các bài học ở các phân môn khác sau bài Tập đọc đó ( Bài “Nhớ lại buổi đầu đi học” “Đơn xin vào Đội” có nội dung gần gũi, dễ vận dụng để GV dạy bài Tập làm văn “Kể

về buổi đầu tiên đi học của em”và “Điền vào giấy tờ in sẵn”trong tiết TLV cùng tuần, tương tự như vậy đối với bài Tập đọc “Quê hương”,“Hội đua voi

ở Tây Nguyên”), nhưng cũng có bài Tập đọc với nội dung kiến thức liên quan một cách gián tiếp, phải qua sự tìm hiểu, xem xét kĩ người GV mới có thể

nhận ra mối liên hệ giữa các phân môn học (Ví dụ bài Tập đọc “Cuộc chạy đua trong rừng”, “Tiếng ru”)

Thông qua việc nghiên cứu giáo án, dự giờ của một số đồng chí GV lớp

3, chúng tôi thu được kết quả như sau:

* Về các giờ dạy Tập đọc

Đa số các giờ dạy Tập đọc, các đồng chí GV đều đã chuẩn bị giáo án đầy

đủ chu đáo Khi tiến hành giảng dạy, các đồng chí đều đã đảm bảo đúng tiến trình của bài dạy, đảm bảo thời gian của tiết học, số lượng HS được tham gia luyện đọc nhiều, số HS được gọi để trả lời câu hỏi, bài tập tìm hiểu bài cũng nhiều Tuy nhiên, chúng tôi cũng có một số nhận xét khác, cụ thể như sau:

 Ở các bước kiểm tra bài cũ, đa số các GV yêu cầu HS đọc bài tập đọc của giờ trước, sau đó trả lời câu hỏi liên quan đến nội dung bài học Đây là sự gợi ý, hướng dẫn vốn có từ SGV Chúng tôi đồng ý với cách làm như vậy, vừa kiểm tra được kỹ năng đọc của HS, lại vừa kiểm tra xem HS có hiểu nội dung bài đọc không Tuy nhiên, theo chúng tôi, khi học một số bài Tập đọc, nếu có điều kiện thích hợp thì ở bước này GV cũng có thể kết hợp kiểm tra một số kiến thức của giờ Tập đọc trước với một số nội dung kiến thức liên quan đến bài Tập đọc đó nhưng thuộc phân môn Tiếng Việt khác Như trước khi học bài Hội đua voi ở Tây Nguyên, GV có thể kiểm tra HS đọc lại bài Tập đọc Hội vật, đồng thời kết hợp hỏi HS Em hãy kể tên các lễ hội mà em biết? Khi dự giờ học nàv của đồng chí GV Vũ Thị Hoàng Thanh lớp 3A3 ,chúng tôi thấy đồng chí chưa để ý đến sự tích hợp trong khâu dạy học này

 Ở bước giới thiệu bài, đa số các đồng chí GV đều tiến hành như sự gợi

ý của SGV, có ba đồng chí có cách giới thiệu bài khác Đó là đồng chí GV Phạm Ngọc Linh lớp 3A6, giới thiệu bài trực tiếp “ Hôm nay, cô trò mình cùng tìm hiểu lễ hội lớn và đặc sắc ở vùng đất Tây Nguyên qua bài : Hội đua voi ở Tây Nguyên” Đồng chí Hoàng Thị Lan Hương lớp 3A1 như sau: Hãy quan sát các hình ảnh trên màn hình và cho cô biết tên các lễ hội mà các thấy.?Sau khi HS trả lời xong GV giới thiệu bài: Mùa xuân là mùa của lễ hội,

khắp nơi trên mọi miền tổ quốc đang diễn ra các lễ hội, ngày hôm nay cô trò mình sẽ cùng đến thăm một lễ hội rất đặc sắc của vùng đất Tây Nguyên trù phú qua bài tập đọc : “Hội đua voi ở Tây Nguyên” Và đồng chí Phạm Huyền Trang lớp 3A9 lại có cách giới thiệu bài khác: Sau khi cho HS nghe bài hát “ Chú voi con ở bản Đôn” GV hỏi : Bài hát có nội dung gì? Em thấy chú voi trong bài hát thế nào?Sau khi HS trả lời GV giới thiệu bài: trong cuộc sống thường ngày những chú voi rất dễ thương, giúp ích cho con người chúng ta rất nhiều, vậy trong các cuộc đua những chú voi như thế nào chúng ta sẽ cùng tìm hiểu qua bài tập đọc hôm nay “ Hội đua voi ở Tây Nguyên”

Như vậy, việc giới thiệu bài của GV cũng khá phong phú và đa dạng với nhiều cách thức khác nhau Song theo chúng tôi, vối một.số bài Tập đọc, GV

có thể giới thiệu qua về một số nội dung kiến thức của các phân môn Tiếng Việt khác hoặc tầm quan trọng của nội dung kiến thức tích hợp trong bài để giúp HS bước đầu có sự lưu ý đến nội dung kiến thức đó từ giờ Tập đọc

 Ở bước Luyện đọc, đa số các GV đều cho HS tiến hành theo đúng sự chỉ dẫn trong SGV về các bước thực hiện, luyện đọc các từ, câu khó mà chưa

bổ sung hoặc xem xét HS lớp mình còn mắc những lỗi đọc nào khác để lưu ý sửa Sau tiết dạy, chúng tôi được đồng chí GVCN cho biết, đồng chí không thể sửa lỗi đọc phân biệt 1/n cho HS vì sửa xong các em lại quên do về nhà những người thân của các em vẫn nói như vậy

Cả trong quá trình dự giờ, chúng tôi thấy giờ Tập đọc Hội đua voi ở Tây Nguyên là đồng chí GVCN có cho HS luyện đọc thêm từ “cuốn”, “huơ vòi”,

“khua” (khác với sự gợi ý trong SGV) Theo chúng tôi, SGV dự kiến đưa ra các từ cần luyện đọc cho HS từng vùng, miền, đa số là hợp lí Tuy nhiên, GV cần linh hoạt cho HS luyện thêm, điều chỉnh bổ sung thêm cho phù hợp với đối tượng HS mình đang giảng dạy, cụ thể trong bài HS rất hay sai từ “cuốn” thành từ “quấn”, “huơ” thành “ hươu”, “ khua” thành “khoa” Vì vậy không chỉ riêng bài tập đọc này mà GV phải kiên trì và tiến hành một cách

thường xuyên luyện cho HS ở tất cả các giờ Tập đọc khác thì mới có hiệu quả

 Khâu tìm hiểu nội dung bài đọc, theo chúng tôi là có thể kết hợp được nhiều nội dung lưu ý về kiến thức liên quan đến giờ Tiếng Việt với các phân môn khác Chúng tôi có một số nhận xét về bước dạy này trong các tiết dự giờ như sau:

Tiết dạy bài Đơn xin vào Đội, GV tổ chức cho HS đọc lại Đơn xin vào đội ,sau đó cho HS trả lời lần lượt các câu hỏi cuối SGK GV và HS cứ tiến hành tuần tự các hoạt động GV yêu cầu - HS làm việc- 2 HS khác nhận xét -

GV nhận xét Đến câu hỏi thứ 3 “ Nêu nhận xét về cách trình bày đơn” GV mời 2 học sinh trả lời, nhưng chúng tôi quan sát thấy ở dưới lớp có nhiều HS không trả lời được câu hỏi Lí do là yêu cầu của bài hỏi cách tổng quát, trong khi vốn từ và vốn hiểu biết của HS với thể loại văn bản hành chính còn mới, còn đang tập làm quen nên chưa nắm được Theo chúng tôi, có thể thay đổi hình thức học tập sang làm việc nhóm Có như vậy, HS mới có thể tìm hiểu

kĩ hơn về từng phần và cách trình bày đơn , nhớ bài để học tiết Tập làm văn sau đó Chép mẫu đơn có hiệu quả được

Tiết dạy bài Cậu bé thông minh (tuần 1) của GV Vũ Thị Hoàng Thanh lớp 3A3 trường Tiểu học Quang Trung là nguồn ngữ liệu để dạy tiết Kể chuyện, Chính tả, trong cùng tuần đó Để đảm bảo được việc dạy học theo quan điểm tích hợp, GV cần xem xét hệ thống câu hỏi, bài tập đã phù hợp chưa rồi mới tiến hành giảng dạy 4 câu hỏi trong SGK đều lần lượt được GV

và HS giải quyết một cách rất tự nhiên, nhịp nhàng Nhưng theo chúng tôi, ở cuối phần Tìm hiểu bài, GV cho nhắc lại những tình tiết truyện tương đối nhiều.Lẽ ra, GV dành thời gian đó để hỏi về ý nghĩa câu chuyện và rèn mẫu câu Ai thế nào? thông qua việc nói lên đặc điểm tính cách của Cậu bé thông minh

Ở tiết Tập đọc “ Cuộc chạy đua trong rừng”, và các giờ Tập đọc khác chúng tôi cũng thu được kết quả tương tự

Trong tất cả các tiết dự giờ, chỉ có 2 tiết tập đọc một tiết Tập đọc “Tiếng ru”của GV Lê Thanh Thảo và tiết Tập đọc “ Hội đua Voi ở Tây Nguyên” của

GV Hoàng Thị Lan Hương là có sử dụng hệ thống câu hỏi tự thiết kế và chữa dưới hình thức “Rung chuông vàng”

Như vậy, thông quạ việc nghiên cứ giáo án, dự các giờ Tập đọc lớp 3 như trên, chúng tôi thấy rằng, việc dạy và học Tập đọc lớp 3theo quan điểm tích hợp, đa số được GV hiểu và nói đến tương đối tốt, song trong thực tế quá trình giảng dạy thì hầu như quan điểm đó chưa được vận dụng triệt để khi các

GV chủ yếu tiến hành bài dạy theo sự gợi ý, hướng dẫn của hệ thống câu hỏi, bài tập trong SGK, SGV Điều này có những ưu điểm và mặt mạnh đáng kể như bài học được tiến hành theo đúng quy trình giảng dạy Nếu hệ thống câu hỏi tìm hiểu bài tốt sẽ tạo điều kiện tốt cho học sinh hiểu được nội dung bài Tập đọc, phát huy được khả năng sáng tạo và linh hoạt của GV Nhưng như chúng tôi đã trình bày ở trên, nhiều bài Tập đọc có hệ thống câu hỏi chưa khai thác hết nội dung của bài hoặc câu hỏi chưa tập trung làm rõ mảng kiến thức tích hợp của phân môn Tiếng Việt và các môn học khác .hay SGV chưa thể hiện được sự tích hợp trong từng bước của giờ Tập đọc Nếu như cứ theo tài liệu hướng dẫn mà giảng dạy thì liệu có đảm bảo được quan điểm tích hợp mà các nhà biên soạn đã nghiên cứu và thể hiện trong mỗi bài Tập đọc? Thực tế đòi hỏi cần phải có một giải pháp để trả lời cho câu hỏi: Làm thế nào để dạy học Tập đọc lớp 3 đảm bảo được tính tích hợp?

* Về giờ dạy Kể chuyện

Chúng tôi dự giờ Kể chuyện Cậu bé thông minh và Cuộc chạy đua trong rừng ngay sau giờ Tập đọc GV đã đảm bảo đúng quy trình lên lớp, lớp học sôi nổi, ít khoảng cách giữa cô giáo và HS , thời gian đảm bảo, số lượng

HS được kể chuyện tương đối nhiều Tuy nhiên, theo chúng tôi, chất lượng giờ học Kể chuyện bài

“ Cậu bé thông minh” chưa đạt được hiệu quả cao do đa số các HS đều

có cách kể chuyện như đọc truyện, nhiều em quên các tình tiết trong truyện,

hoặc kể còn ngập ngừng, ít sử dụng ngôn ngữ kể của mình Khi được cô giáo yêu cầu trả lời cậu bé trong bài là người như thế nào Các em đều trả lời giống nhau đó là cậu bé là một người rất thông minh.Ngoài ra, các em không tìm được những từ ngữ khác để thể hiện ý nghĩ tốt đẹp của truyện như cậu là người thông minh, nhanh nhẹn, và dũng cảm đứng ra đối đáp với vua để giải cứu cho người dân trước thử thách khó khăn của nhà vua Còn ở tiết “ Cuộc chạy đua trong rừng” , khi kể chuyện xong các em cũng chưa tìm và chọn lọc được những từ ngữ thể hiện tính cách của nhân vậy “ ngựa con” và bài học rút

ra đều phụ thuộc vào câu cuối của bài Tập đọc

Đây là những câu chuyện có các tình tiết, cốt truyện khá đơn giản và có xen chút hội thoại thể hiện tính cách của từng nhân vật Tuy không có xung đột hay mâu thuẫn gay gắt nhưng HS cũng chưa đạt được yêu cầu về tác phong, cử chỉ khi kể chuyện do chưa nắm hết nội dung, ý nghĩa của truyện Đối với những câu chuyện có nội dung phong phú và phức tạp hơn, chắc HS còn có thể phải mở lại SGK và thực hiện yêu cầu như của giờ Tập đọc?

Chúng tôi cho rằng, nguyên nhân ít thành công trong giờ Kể chuyện xuất phát từ chính giờ Tập đọc trước đó Chúng ta có hai tiết học đọc và tìm hiểu nội dung bài đọc (cũng là nội dung văn bản truyện), nếu văn bản đó được khai thác từ góc độ đặc trưng thể loại truyện với các bài tập đọc hiểu chú ý về tình tiết, cốt truyện, nhân vật, ý nghĩa, hành động của nhân vậts thì chắc hẳn HS

sẽ hiểu và nhớ truyện tốt hơn, trên cơ sở đó các em mới có thể sáng tạo trong cách kể Mục đích của giờ Kể chuyện là các em được kể, được rèn kĩ năng kể (nói) trước đám đông, nhưng ngay cả nội dung truyện các em còn chưa nắm chắc thì các em không thể có một tâm thế tự tin khi kể chuyện

Thực tế đó đòi hỏi mỗi người GV cẩn phải có trách nhiệm hơn nữa trong việc thiết kế xây dựng các câu hỏi, bài tập đọc hiểu văn bản truyện nói riêng

và cả kế hoạch bài dạy cho phân môn Tập đọc lớp 3 nói chung

* Về các giờ dạy Tập làm văn

Chúng tôi nghiên cứu giáo án và dự 2 giờ Tập làm văn sau hai bài Tập đọc

 Bài thứ nhất: Đơn xin vào Đội (tuần 1)

Ở bài Tập làm văn này có hai nội dung như tên của bài đã cho biết, do phạm vi của đề tài nên chúng tôi chỉ tập trung đánh giá nội dung thứ hai của bài dạy

Cách thông thường theo quy trình và phương pháp truyền thống

Phần 1: Bài tập 1

Hãy nói những điều em biết về Đội TNTP Hồ Chí Minh

Dựa vào các câu hỏi gợi ý ở SGK sau khi cho HS tìm hiểu xong về Đội TNTP HCM, GV yêu cầu HS nêu yêu cầu, rồi GV tổ chức cho HS làm bài vào Vở bài tập Chữa bài xong, GV cho HS viết lại đơn vào vở ghi Kết quả

HS làm bài rất chậm và còn bỡ nhỡ, hầu hết không nhớ cách viết và cách trình bày đơn

Cách thứ hai có sự tích hợp với tiết Tập đọc chúng tôi làm như sau: Phần 1 Bài tập 1:

Hãy nói những điều em biết về Đội TNTP Hồ Chí Minh

Dựa vào các câu hỏi gợi ý ở SGK sau khi cho HS tìm hiểu xong về Đội TNTP HCM, GV yêu cầu các em xem lại bài tập đọc “ Đơn xin vào Đội” ở tiết trước, rồi GV tổ chức cho HS làm bài vào Vở bài tập Chữa bài xong, GV cho HS viết lại đơn vào vở ghi Kết quả HS đã nắm được cách trình bày đơn trong giờ Tập đọc, biết cách viết hoa và sử dụng ngôn từ trong văn bản hành chính, các em làm nhanh và đúng nhiều

Như vậy, rõ ràng trong trường hợp này, giải quyết tốt nhiệm vụ từ giờ Tập đọc có vai trò rất thiết thực trong việc giải quyết một nhiệm vụ trong bài của giờ Tập làm văn