Không gian nghệ thuật trong tiểu thuyết nhà thờ đức bà paris của victor hugo (2016)

Ý đồ của tác giả được ông thể hiện ngay ở nhan đề tác phẩm, điều ấychứng tỏ Victor Hugo đặc biệt quan tâm đến không gian ngôi nhà thờ Đức Bà,chính không gian nghệ thuật đã tạo sức hút lớ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA NGỮ VĂN

PHẠM MINH HUẾ

KHÔNG GIAN NGHỆ THUẬT TRONG

TIỂU THUYẾT NHÀ THỜ ĐỨC BÀ

PARIS CỦA VICTOR HUGO

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

HÀ NỘI, 2016

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA NGỮ VĂN

PHẠM MINH HUẾ

KHÔNG GIAN NGHỆ THUẬT TRONG

TIỂU THUYẾT NHÀ THỜ ĐỨC BÀ

PARIS CỦA VICTOR HUGO

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

Hướng dẫn khoa học ThS ĐỖ THỊ THẠCH

HÀ NỘI, 2016

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện khóa luận tôi đã nhận được sự giúp đỡ củacác thầy cô trong khoa Ngữ văn, các thầy cô trong tổ Văn học nước ngoài -trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, đặc biệt là sự hướng dẫn tận tình và quantâm của cô giáo ThS Đỗ Thị Thạch Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tớicác thầy cô và cô giáo hướng dẫn trực tiếp đã giúp đỡ tôi hoàn thành khóaluận này

Trong quá trình nghiên cứu khóa luận không tránh khỏi những thiếusót, rất mong nhận được sự góp ý của thầy cô và các bạn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 2 tháng 5 năm 2016

Sinh viên

Phạm Minh Huế

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan những nội dung mà tôi trình bày trong khóa luận tốtnghiệp này là kết quả của quá trình nghiên cứu mà bản thân tôi thực hiện dưới

sự hướng dẫn chỉ bảo của cô giáo ThS Đỗ Thị Thạch cũng như các thầy côtrong tổ Văn học nước ngoài, khoa Ngữ văn, trường Đại học Sư phạm Hà Nội

2 Những nghiên cứu này không hề trùng lặp với kết quả nghiên cứu của các tác giả khác

Hà Nội, ngày 2 tháng 5 năm 2016

Sinh viên

Phạm Minh Huế

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề 3

3 Mục đích nghiên cứu 5

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 5

5 Phương pháp nghiên cứu 5

6 Cấu trúc khóa luận 6

NỘI DUNG 7

Chương 1: KHÔNG GIAN PARIS DƯỚI TẦM CHIM BAY 7

1.1 Khái niệm 7

1.1.1 Khái niệm không gian 7

1.1.2 Khái niệm không gian nghệ thuật 8

1.2 Phân loại không gian trong nhà thờ Đức Bà Paris 11

1.2.1 Phân loại theo chức năng không gian 11

1.2.2 Phân loại theo tính chất không gian 14

1.3 Tần suất xuất hiện các không gian 15

Chương 2: NGHỆ THUẬT TỔ CHỨC KHÔNG GIAN TRONG TIỂU THUYẾT NHÀ THỜ ĐỨC BÀ PARIS 20

2.1 Nhà thờ Đức Bà - trung tâm không gian Paris 20

2.1.1 Nhà thờ làm trung tâm có năm con đường tỏa ra 20

2.1.2 Sự xuất hiện các sự kiện xung quanh ngôi nhà thờ 21

2.1.3 Nhà thờ là linh hồn của câu chuyện 24

2.2 Không gian được lạ hóa 28

2.2.1 Tái hiện lại không gian Paris thế kỉ XV 28

2.2.2 Không gian được xây dựng bằng thủ pháp nghịch dị 30

2.3 Không gian gắn với số phận từng nhân vật 36

2.3.1 Không gian gắn với nhân vật Esmêranđa 36

2.3.2 Không gian gắn với nhân vật Cadimôđô 41

2.3.3 Không gian gắn với nhân vật Clôđơ Phrôlô 44

2.3.4 Không gian gắn với lũ ăn mày 47

2.3.5 Không gian gắn với mụ tu kín Guyđuylơ 49

KẾT LUẬN 52

TÀI LIỆU THAM KHẢO 54

Như một người chép sử bằng thơ, kịch, phê bình văn học, tiểu thuyết,Victor Hugo đã có công phản ánh trung thực những bước chuyển mình vĩ đạicủa lịch sử đất nước.

Thiên tài ấy đã để lại cho lịch sử văn học Pháp và thế giới một khốilượng tác phẩm đồ sộ: trên 20 vở kịch, 10 tiểu thuyết lớn, 15 tập thơ và hàngtrăm bài chính luận, lý luận văn chương… ở thể loại nào Victor Hugo cũnggặt hái được những thành công nhất định Không thể phủ nhận một trongnhững thể loại đưa ông tới đỉnh cao vinh quang chính là tiểu thuyết Và khi

cuốn tiểu thuyết Nhà thờ Đức Bà Paris ra đời, lập tức tài năng viết tiểu thuyết

của Victor Hugo được công nhận Đây là tác phẩm giả tưởng đầu tiên chứađựng toàn bộ cuộc sống, từ vị vua của nước Pháp cho tới những con chuộtcống ở Paris trong một bút pháp mà sau đó được Honore de Balzac, GustaveFlaubert và rất nhiều người khác, bao gồm cả Charles Dickens, quy nạp Sựđón nhận rộng rãi của cuốn sách ở Pháp đã cổ động cho cuộc vận động duy trìlịch sử còn non trẻ ở quốc gia này và cổ vũ mạnh mẽ sự phục hưng của nềnkiến trúc Gothic

Ý đồ của tác giả được ông thể hiện ngay ở nhan đề tác phẩm, điều ấychứng tỏ Victor Hugo đặc biệt quan tâm đến không gian ngôi nhà thờ Đức Bà,chính không gian nghệ thuật đã tạo sức hút lớn, lôi cuốn sự tò mò, làm tănggiá trị cho toàn bộ tác phẩm

“Tiểu thuyết của Victor Hugo, đặc biệt là Nhà thờ Đức Bà Paris và

Những người khốn khổ được bạn đọc ngày nay trên thế giới yêu thích, ít tác phẩm có thể sánh kịp” [10, tr.494].

Hai tác phẩm này được dịch ra rất nhiều thứ tiếng để đáp ứng nhu cầubạn đọc trên toàn thế giới cho thấy tên tuổi của ông vẫn còn sống mãi và bất tửcùng với những “đứa con của mình” Mỗi tác phẩm để lại một dấu ấn riêngbiệt cho độc giả Cho dù trải qua bao nhiêu năm, bao nhiêu chế độ, bao nhiêuthời đại, nhưng khi đọc tác phẩm của Victor Hugo người ta vẫn thấy nhữngvấn đề về xã hội, về lịch sử, về con người luôn hiện lên trong mỗi trang truyện

Tác phẩm Nhà thờ Đức Bà Paris và Những người khốn khổ là mốc son

chói lọi đánh dấu sự thành công về mảng tiểu thuyết của Victor Hugo Nóchứa đựng những nội dung tư tưởng vô cùng sâu sắc vì vậy Bộ giáo dục đãlựa chọn một phần tác phẩm để đưa vào chương trình giảng dạy trong nhà

trường THPT Cụ thể ở chương trình lớp 11 đoạn trích Người cầm quyền khôi

phục uy quyền được trích ra trong cuốn tiểu thuyết Những người khốn khổ cho

thấy vị trí và vai trò của ông không chỉ đối với nền văn học nước Pháp mà còn

có sức ảnh hưởng tới cả nền giáo dục của nhân loại

Cần nhận thấy rằng hiện nay trên văn đàn thế giới tên tuổi của VictorHugo vẫn đang tỏa sáng rực rỡ và ở Việt Nam các tác phẩm của ông được bạnđọc biết đến khá nhiều, trong đó có một số tác phẩm được chọn hoặc tríchgiảng trong chương trình ở phổ thông Là một sinh viên Ngữ văn, một ngườidạy văn tương lai nên việc tìm hiểu thân thế, sự nghiệp của các nhà thơ, nhàvăn lớn là việc làm thiết thực và có ý nghĩa; đó vừa là nhiệm vụ học tập, vừa

là nhu cầu tất yếu của chúng tôi trên con đường khám phá tri thức và qua đógóp phần làm cho hiểu biết của mình ngày càng phong phú hơn

Tiểu thuyết Nhà thờ Đức Bà Paris tuy không được giảng dạy trong

chương trình phổ thông nhưng việc tìm hiểu tác phẩm này sẽ giúp chúng tôi

hiểu thêm về tác giả Victor Hugo và nghệ thuật viết văn của ông để hỗ trợ choviệc giảng dạy sau này.

2 Lịch sử vấn đề

Victor Hugo không chỉ là một nhà văn, nhà thơ, nhà viết kịch thuộcchủ nghĩa lãng mạn nổi tiếng, một nhà chính trị, một trí thức dấn thân tiêubiểu của thế kỷ XIX ở Pháp, mà ông còn là một họa sĩ vô cùng tài năng với

các kiệt tác để đời như: Bức tranh Mặt trời lặn (1853 - 1855) hay bức tranh

Bạch tuộc và những cái xúc tua (1866); Victor Hugo quả thực là một con

người đa tài, chính vì xuất phát ban đầu vốn là một họa sĩ nên đối với ông mọithứ đều được xây dựng bằng hình khối, đường nét, màu sắc, chiều sâu… điềunày được thể hiện rõ ở từng tác phẩm Với hội họa Victor Hugo vẽ tranh bằngmàu sắc còn với văn chương ông lại vẽ tranh bằng ngôn từ nghệ thuật, chiềusâu của bức tranh văn học được Victor Hugo hóa giải trong các không giannghệ thuật Ông không để cho không gian quyết định nhân vật mà chính nhânvật tự quyết định không gian mà mình xuất hiện, từ đó mọi hành động, tìnhcảm, số phận của nhân vật đều được bộc lộ cho thấy cá tính khách quan củamỗi nhân vật

Với những thành tựu rực rỡ trên văn đàn thế giới, Victor Hugo cũngnhư tác phẩm của ông đã thu hút bao tâm trí của các nhà phê bình trong vàngoài nước Ở Việt Nam sự phổ biến của Victor Hugo khá mạnh mẽ Do đó,những công trình nghiên cứu về tác giả và các tác phẩm của ông xuất hiện rấtnhiều điển hình như:

- Phùng Văn Tửu với “Victor Hugo” (NXB Giáo dục 1978)

- Đặng Anh Đào với “Cuộc đời và tác phẩmVictor Hugo” (NXBGD)

- Đặng Thị Hạnh, Lê Hồng Sâm với “Văn học lãng mạn và Văn họchiện thực phê phán thế kỷ XIX” (NXB Đại học và Trung học chuyên nghiệp1985)

- Minh Chính, Văn học phương tây giản yếu (NXB ĐHQG TPHCM2002).

- Văn học phương Tây, nhiều tác giả biên soạn (NXBGD 2002)

- Lưu Đức Chung (chủ biên) với Văn học thế giới tập 2 (NXB Đại học

Sư phạm)

Đặc biệt, Victor Hugo vô cùng ưu tiên cho không gian mà ông tâm đắc,tác giả muốn mở rộng bối cảnh của mình mà không ngại dành riêng ra một

“chương trữ tình ngoại đề mở rộng với những kích thước khác thường so với

những tiểu thuyết khác” [10, tr.501] Phùng Văn Tửu có viết trong phần Victor

Hugo một nhà văn gần gũi với chúng ta: “Ở Hugo, sự bất hòa tuyệt vọng đối

với xã hội, ý muốn phản kháng thực tại, thể hiện từ cách chọn các khung cảnh

xa lạ về không gian, về thời gian, đến cách xây dựng những nhân vật phi thường đậm màu sắc lý tưởng” [11, tr.71]

Bửu Nam có viết trong phần Thi pháp tiểu thuyết: “Hugo còn thay đổi

vị trí, góc nhìn của mình để tạo ra không gian của miêu tả, không gian chủ quan của nhân vật, không gian của tường thuật gián tiếp, không gian của viễn cảnh và cận cảnh Mối liên hệ qua lại của các không gian tạo nên một nghệ thuật chuyển cảnh, làm đa dạng hệ thống, giọng điệu, cho phép chuyển sự chú

ý của độc giả từ nhân vật này đến nhân vật khác, gây được nhiều cảm giác, ấn tượng khác nhau Việc sử dụng không gian nghệ thuật đa dạng như vậy gợi được bầu không khí sử thi, phù hợp với bức tranh hoành tráng của nó” [11,

tr.108]

Không gian nghệ thuật cũng được Hugo chú trọng trong tác phẩm Nhà

thờ Đức Bà Paris,ông coi nhà thờ Đức Bà chính là trung tâm của thiên truyện,

Victor Hugo dành hẳn ra chương 5 chỉ để giới thiệu về lịch sử, địa lý và kiếntrúc của ngôi nhà thờ Đức Bà Không có nhà văn nào lại đưa ý kiến cá nhâncủa mình vào giữa tác phẩm như vậy, điều đó tạo nên một phong cách riêngbiệt chỉ có ở Victor Hugo

Nhà sử học Giuyn Misơlê nhận xét vào năm 1833: “Cạnh ngôi nhà thờ

lớn cổ kính Victor Hugo xây dựng một tòa nhà thờ lớn bằng thi ca cũng vững chắc như nền móng, ngất cao dãy tháp của tòa nhà nọ” [2, tr.6].

Chúng tôi nhận thấy hầu hết các công trình đều nghiên cứu về các đề tàixoay quanh hình tượng nhân vật, kết cấu truyện độc đáo hay bút pháp lãngmạn mà chưa có đề tài nào đi vào phân tích kỹ về không gian nghệ thuật Tuynhiên những ý kiến trên cũng cho chúng tôi những gợi ý quan trọng để triển

khai tìm hiểu đề tài “Không gian nghệ thuật trong tiểu thuyết Nhà thờ Đức

Bà Paris của Victor Hugo”.

3 Mục đích nghiên cứu

Khóa luận góp phần nghiên cứu một cách chuyên sâu về các không gian

và cách tổ chức không gian nghệ thuật trong tiểu thuyết Nhà thờ Đức Bà Paris

qua đó hiểu rõ hơn phong cách nghệ thuật của tác giả

Kết quả nghiên cứu cũng góp phần bổ sung hỗ trợ kiến thức cho việcgiảng dạy và học tập tác phẩm của tác giả Victor Hugo trong nhà trường

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Victor Hugo là nhà văn tiêu biểu của trào lưu văn học lãng mạn thế kỷXIX Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của ông là một kho vô tận nguồn cảmhứng, đề tài nghiên cứu cho những ai muốn khám phá về con người thiên tàinày Hiện các công trình nghiên cứu về Victor Hugo cùng sự nghiệp sáng táccủa ông vô cùng phong phú Tuy nhiên, trong phạm vi một khóa luận tốtnghiệp và trình độ ngoại ngữ có hạn chúng tôi chỉ nghiên cứu về: Không gian

nghệ thuật trong tiểu thuyết Nhà thờ Đức Bà Paris trên cơ sở xử lý các văn bản tài liệu bằng tiếng Việt Cụ thể: Nhị Ca (dịch) - Nhà thờ Đức Bà Paris -

Victor Hugo (2008), NXB Văn học

5 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện đề tài chúng tôi sử dụng các phương phápnghiên cứu sau:

- Phương pháp khảo sát, thống kê

- Phương pháp phân tích, tổng hợp

- Phương pháp so sánh

Để khóa luận đạt kết quả cao nhất, chúng tôi chủ trương sử dụng kếthợp linh hoạt các phương pháp nói trên

6 Cấu trúc khóa luận

Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung khóa luận chia thành 2chương:

Chương 1: Không gian “Paris dưới tầm chim bay”

Chương 2: Nghệ thuật tổ chức không gian trong tiểu thuyết Nhà thờ

Đức Bà Paris

NỘI DUNG

Chương 1: KHÔNG GIAN PARIS DƯỚI TẦM CHIM BAY

Trong cuốn tiểu thuyết Nhà thờ đức bà Paris, Victor Hugo đã dành hẳn

một chương mang tên “Paris dưới tầm chim bay” để miêu tả khung cảnh

Paris Bởi vì thực chất toàn bộ không gian ở trong cuốn tiểu thuyết Nhà thờ

đức bà Paris chính là không gian Paris, nhưng không gian ấy được tác giả bao

quát từ tầm cao ngôi nhà thờ Đức Bà Cách đặt tên một chương như đã thểhiện điểm nhìn của Victor Hugo đối với không gian trong cuốn tiểu thuyếtnày Đó là không gian trong thành phố Paris hoa lệ lấy tiêu điểm chính là ngôinhà thờ Đặc biệt, Hugo rất quan tâm đến không gian của các sự kiện trongcuốn tiểu thuyết: không gian rộng lớn, không gian bao quát, không gian nhỏlẻ…

1.1 Khái niệm

1.1.1 Khái niệm không gian

Theo Từ điển tiếng Việt: “Không gian là hình thức tồn tại cơ bản của

vật chất (cùng với thời gian) trong đó các vật thể có độ dài và độ lớn khác nhau, cái nọ ở cách cái kia Vật chất vận động trong không gian và thời gian” [8, tr.535]

Còn theo Từ điển Việt Nam: “Không gian là khoảng mênh mông vô

hạn bao trùm vạn vật gồm có cả không gian và thời gian” [1, tr.645]

Không gian là khái niệm thuộc phạm trù triết học, là hình thức tồn tạicủa vật chất Trong cuộc sống, không có gì có thể tồn tại ngoài không gian vàthời gian Vật chất nói chung và đặc biệt là con người nói riêng luôn luôn phảitồn tại, thể hiện tính xác định của mình trong thế giới khắc thể bốn chiều Đó

là ba chiều không gian và một chiều thời gian Họ phải thích nghi với bachiều không gian và một chiều thời gian đó có mối quan hệ biện chứng chonhau Cũng vì thế quan niệm khoa học hiện đại đã coi thời gian là chiều thứ tư

của không gian Không gian là một đại lượng để xác định quá trình tồn tại,vận động và phát hiển của mọi sự vật, mọi sự việc trong thế giới tự nhiên.Không gian là hình thức tồn tại cơ bản của thế giới vật chất Ở trong đó, cácvật có thể có kích thước, độ dài và độ lớn khác nhau, cái nọ ở cạnh cái kia.Con người có thể nhìn ngắm, đo đạc, thậm chí sờ mó không gian một cáchtrực tiếp, có thể cảm nhận được một cách cụ thể, chân thực bằng trực giác.Tuy nhiên, đó chưa hẳn là không gian nghệ thuật mà chỉ là không gian cụ thể,không gian vật chất.

1.1.2 Khái niệm không gian nghệ thuật

Nhắc đến không gian nghệ thuật trong tác phẩm văn học là nói về mộtvấn đề có nhiều tranh cãi, nhiều quan niệm khác nhau Tuy nhiên các quanđiểm đều gặp gỡ nhau trong quan niệm cho rằng: Không gian nghệ thuậtkhông đồng nhất với không gian hiện thực Đó là mô hình nghệ thuật về cáithế giới mà con người đang sống, đang cảm thấy vị trí, số phận của mìnhtrong không gian đó Không gian nghệ thuật là một yếu tố quan trọng thuộchình thức tồn tại của thế giới nghệ thuật, là phạm trụ thuộc hình thức nghệthuật Tuy nhiên, điều đặc biệt ở chỗ, không gian nghệ thuật là hình thứcmang tính nội dung

Không gian nghệ thuật có những đặc điểm riêng của nó: trong nghệthuật, sự miêu tả, trần thuật bao giờ cũng xuất phát từ một điểm nhìn diễn ramột trường nhìn nhất định Qua đó, thế giới nghệ thuật cụ thể, cảm tính bộc lộtoàn bộ quản tính của nó: cái này bên cạnh cái kia, liên tục - cách quãng, cao -thấp, xa - gần, rộng - dài… tạo thành một viễn cảnh nghệ thuật

Lốt man.I.U cho rằng: “Việc chú ý đến vấn đề không gian nghệ thuật

là hệ quả của những quan niệm coi tác phẩm như một trong những không gian được khu biệt theo một cách nào đó, phản ảnh trong cái hữu hạn của mình một đối tượng vô hạn - là thế giới ngoài tác phẩm” [9, tr.376].

Trong Từ điển thuật ngữ văn học, Lê Bá Hán lại cho rằng: “Không gian

nghệ thuật gắn liền với cảm thụ về không gian nên mang tính chủ quan”[6,

160] Không gian nghệ thuật là sản phẩm sáng tạo của người nghệ sĩ nhằmbiểu hiện con người và biểu hiện một quan niệm nhất định về cuộc sống Do

đó, không thể quy không gian nghệ thuật về sự phản ánh giản đơn không gianđịa lý hay không gian vật chất Trong nghệ thuật (cụ thể là tác phẩm văn học),ngoài không gian vật thể còn có không gian tâm tưởng

Không gian nghệ thuật là một hiện tượng khép kín như không gian tròchơi nằm trong quy ước chung giữa tác giả và người đọc, do tác giả đề xuất

và người đọc đồng cảm

Không gian nghệ thuật trong tác phẩm văn học có tác dụng mô hình hóacác mối liên hệ của bức tranh thế giới như: tôn giáo, xã hội, đạo đức, luậtpháp… Không gian nghệ thuật có thể mang tính địa điểm, tính phân giới, tínhcản trở… Không gian nghệ thuật cho thấy cấu trúc bên trong của tác phẩm vănhọc, các ngôn ngữ tượng trưng, quan niệm về thế giới, chiều sâu cảm thụ củatác giả hay một giai đoạn văn học, nó cung cấp cơ sở khách quan để khám phátính độc đáo cũng như nghiên cứu loại hình của các hình tượng nghệ thuật

Ở cuốn Dẫn luận thi pháp học, GS Trần Đình Sử cũng đã bàn về không gian nghệ thuật trong tác phẩm như sau: “Không gian nghệ thuật trong

văn học là hình tượng nghệ thuật, không gian nghệ thuật là hình thức tồn tại của thế giới nghệ thuật, không có hình tượng nghệ thuật nào không có không gian, không có nhân vật nào không có một nền cảnh nào đó Bản thân người

kể chuyện hay nhà thơ trữ tình cũng nhìn sự vật trong khoảng cách góc nhìn nhất định” [12, tr.88]

Thế giới không gian nghệ thuật có thể chia thành các tiểu không gian,giữa các tiểu không gian có những đường ranh giới có thể hoặc không thểvượt qua Đó có thể là không gian điểm (địa điểm), không gian tuyến hoặckhông gian mặt phẳng…

Không gian điểm được xác định bằng các giới hạn và các tính chất,chức năng của nó Chẳng hạn như: không gian quảng trường có tính chất côngcộng, không gian bãi chiến trường là là nơi chiến đấu, không gian ngôi nhà lànơi diễn ra cá nhân sinh hoạt riêng tư…

Không gian tuyến, không gian mặt phẳng lại có thể vươn ra chiều rộnghoặc chiều thẳng đứng; không gian tuyến có thể hướng theo chiều dài nhưkhông gian con đường sáng tác của các tác giả

Lại có thể phân chia không gian nghệ thuật thành không gian hànhđộng và không gian phi hành động (không gian diễn ra hoạt động của conngười và không gian trữ tình) Chẳng hạn như trên sân khấu là nơi diễn rahành động còn sau sân khấu là không gian phi hành động

Xét trong mối quan hệ với thời gian nghệ thuật, không gian nghệ thuật

có sự tương quan chặt chẽ với thời gian nghệ thuật Khi tác giả dừng lại đểkhắc họa không gian, thời gian bị hãm lại hoặc triệt tiêu Người ta có thểkhông gian hóa thời gian bằng cách miêu tả các sự kiện, biến đổi theo trật tựliên tưởng cái này đặt bên cạnh cái kia Có thể xem không gian nghệ thuậttrong tác phẩm như một hệ thống mà không gian nhân vật là một yếu tố

Nhìn chung, không gian nghệ thuật không phải là không gian hiệnthực,vật lý mà là hình tượng không gian, là hình thức tồn tại của hìnhtượng con người đang sống, đang cảm thấy vị trí và số phận của mình.Không gian nghệ thuật là hình thức tồn tại của sự sống con người, gắn liềnvới ý niệm về giá trịvà sự cảm nhận về giới hạn giá trị của con người Nóđược coi là không quyển tinh thần bao bọc cảm thức con người, là một hiệntượng tâm linh nội cảm chứ không phải là một hiện tượng địa lý hay vật lý.Không gian nghệ thuật gắn với quan niệm về con người và góp phần biểuhiện cho quan niệm ấy

Tóm lại, không gian nghệ thuật là mô hình không gian của thế giớinghệ thuật Sự đối lập và liên hệ của các yếu tố không gian, các miền phương

vị: cao - thấp, xa - gần, các chiều: sâu - cao - rộng… tạo thành các ngôn ngữnghệ thuật để biểu hiện thế giới quan niệm của tác phẩm Sự lặp lại của cáchình thức không gian tạo thành tính loại hình của không gian nghệ thuật.

1.2 Phân loại không gian trong nhà thờ Đức Bà Paris

1.2.1 Phân loại theo chức năng không gian

Không gian xuất hiện trong tác phẩm không phải là không gian tựnhiên, cũng không phải là không gian vũ trụ mà không gian ở đây gắn với cáccông trình kiến trúc xây dựng Vì đó là các công trình kiến trúc và gắn vớisinh hoạt của con người nên chúng tôi chia các không gian theo chức năngcủa chúng bởi mỗi công trình kiến trúc được xây dựng lên đều chứa đựngnhững ý đồ nhất định: quảng trường là nơi tụ họp, căn phòng là nơi để ở, đạisảnh là nơi diễn ra các sự kiện lớn… Mỗi không gian lại có một mục đích,chức năng riêng tạo nên nhiều màu sắc cho tác phẩm Dựa vào chức năng củatừng không gian, chúng tôi phân loại ra làm năm không gian chính: khônggian công cộng, không gian sinh hoạt, không gian pháp luật, không gian tôngiáo và không gian quán xá

Không gian công cộng xuất hiện rất nhiều qua: quảng trường Grevơ,đường phố, trên phố sân nhà thờ Dường như các sự kiện liên quan tớiEsmêranđa và Phêbuyt đều diễn ra ở không gian này, cũng có thể thấy tiêuđiểm ở đây chính là quảng trường Tác giả dành riêng ra chương hai trongquyển hai chỉ để miêu tả về không gian ở quảng trường và hình ảnh sắc nétnhất hiện giữa quảng trường chính là giảo đài treo cổ, giảo đài này đã chứngkiến vô vàn những đau khổ, bi thương, những giọt nước mắt, giữa sự sống vàcái chết mong manh hơn bao giờ hết Đặc biệt, nhân vật Esmêranđa phải chịutới hai lần đứng ở đó, lần thứ nhất cô may mắn được Cadimôđô cứu thoátnhưng cuộc đời cô dường như đã được an bài, không thể chạy thoát khỏi pháp

luật mà cuối cùng Esmêranđa đã phải đón nhận cái chết “Ngay từ hồi đó,

quảng trường Gervơ đã mang vẻ rung rợn mà đến nay nó vẫn còn giữ được,

do ý nghĩ đáng ghét tự gợi nên và do Tòa đô chính u ám của Dominique Boccador, đã thay thế cho Nhà cột Phải nói một đài treo cổ và một giàn bêu

tù thường trực, mà thời đó người ta hay gọi là cái cân và cái thang,được dựng cạnh nhau, ngay giữa lòng đường lát đá, đã góp phần không nhỏ khiến mọi người không thèm nhìn vào cái bãi tàn khốc đó, nơi bao kẻ tràn đầy sức khỏe và sinh lực đã từng hấp hối; nơi năm mươi năm sau lại nảy sinh cơn sốt Saint Vallier, cái bệnh khủng bố bằng xử giảo, ghê tởm nhất trong mọi thứ bệnh, vì không phải do Chúa mà chính do con người gây ra” [2,tr.70].

Không gian sinh hoạt, các căn phòng chính là điểm nhấn cho loại khônggian này mang những đặc trưng riêng biệt Căn phòng tân hôn của Gringoa và

Esmêranđa được miêu tả trong chương bảy của quyển hai “Lát sau, nhà

thơ của chúng ta đã ở trong một căn phòng mái khum hình cung nhọn, thật kín đáo, thật ấm áp, chàng ngồi trước bàn, không mong gì hơn là được vay tạm vài món ở chạm thức ăn treo gần đó Chàng thấy hiện lên trong tương lai chiếc giường êm ái và được đối diện với cô gái đẹp” [2, tr.106] Căn phòng

này tuy chỉ xuất hiện duy nhất một lần trong cả thiên truyện nhưng đó làdấu mốc khẳng định trái tim lương thiện của Esmêranđa, mặc dù căn phòngnày chỉ là vỏ bọc để giúp cho Gringoa thoát khỏi cái chết nhưng khiến hắn bắtđầu thấy rung động thật sự trước vẻ đẹp và tâm hồn tinh tế của Esmêranđa.Hắn tiếc nuối vì không được ở trong căn phòng tân hôn theo đúng nghĩa của

nó “Nhưng quả đây là đêm tân hôn kì lạ Thật đáng tiếc Vụ hôn nhân theo

kiểu đập vỡ vò này đúng là có vẻ thơ ngây và cổ lỗ làm mình đâm ra thích thú”

[2, tr.116]

Cung điện thần kì cũng được xếp vào kiểu không gian sinh hoạt tên địađiểm vô cùng mỹ miều nhưng nó lại không hề lung linh, kì ảo như tên gọi Ẩn

trong đó là nơi trú ngụ của những kẻ ăn mày “thật đúng là một thế giới mới,

xa lạ, khác thường cổ quái, lê lết, nhung nhúc, kì dị” [2, tr.92].

Hay như không gian pháp luật xuất hiện chủ yếu ở kiểu không gian này

là những căn phòng, căn hầm: phòng đại hình, phòng tra khảo, phòng giam,tòa Baxtiơ, hầm chứa xác Mông Phô Công Những không gian xuất hiện bóhẹp, tù túng khiến con người ta thấy ngột thở, nặng nề Phòng đại hình thựcchất ra là căn hầm bắt những kẻ tội nhận cố chấp không nhận tội nhưng nó đãbiến thành nơi ép người vô tội phải nhận tội Trái ngược hoàn toàn giữa têngọi và giá trị thực, cho tới căn hầm chứa xác Mông Phô Công vốn dĩ nghe têncũng không ai muốn tới nhưng nó lại khiến cho một tên gù chột mắt nhưCadimôđô được hưởng một chút hạnh phúc trước khi lìa xa cuộc đời này vớingười con gái hắn vô cùng yêu thương

Bảng 1: Phân loại không gian theo chức năngKhông gian Không gian sinh

hoạt

Không gian Không gian Không gian

1, Quảng 1, Căn phòng tân

hôn của Gringoa

và Esmêranđa

1, Phòng đại 1, Gian đại 1, Quán

(Phêbuyt gặp Esmêranđa)

Đức Bà

4,Cung điện ThầnKỳ

4,Tòa Baxtiơ

5, Hầm chứaxác Mông phôcông

1.2 2 Phân loại theo tính chất không gian

Không gian xuất hiện trong Nhà thờ Đức Bà Paristoàn bộ thuộc không

gian kiến trúc nhưng sẽ thấy có hai loại kiến trúc khác nhau: không gian khépkín và không gian mở gắn với từng đặc tính

Không gian khép kín bao gồm toàn bộ những không gian nhỏ như cănphòng (căn phòng tân hôn của Esmêranđa và Gringoa, phòng đại hình, HangChuột, tòa Baxtiơ…), căn hầm (hầm tra khảo, hầm giam, hầm chứa xác MôngPhô Công)

Đối với không gian mở như: quảng trường Grevơ, đường phố, trên phốsân nhà thờ, gian đại sảnh; Victor Hugo đặt cho nó những cái tên dễ hiểu, đơngiản nhất không hề thách đố người đọc, tạo ra một sự gần gũi vô cùng đờithường Nhưng khi nhắc đến không gian khép kín, ông lại đặt cho nó nhữngcái tên bí hiểm hơn: quán rượu Quả táo bà Eva, Hang Chuột, căn phòng Xanh

tơ Mác tơn, cung điện Thần Kỳ; như một sự thôi thúc trí tò mò của độc giả,giống như đặc trưng của kiểu không gian này bởi càng khép kín lại càng thần

bí khó hiểu

Tuy nhiên, cũng thuộc không gian khép kín nhưng những căn phòngnhư: phòng xử án, phòng tra khảo, hầm giam, tòa Baxtiơ, hầm chứa xác Môngphô công lại không được thể hiện dưới những tên gọi thần bí bởi đây là nhữngkhông gian đại diện cho luật pháp của cả một đất nước

Không gian mở tuy chỉ xuất hiện với bốn không gian chính: Quảngtrường Grevơ, đường phố, trên phố sân nhà thờ và gian đại sảnh nhưng hầunhư các sự kiện chính đều diễn ra ở đây, đặc biệt là trên quảng trường Đốivới các không gian thuộc không gian khép kín các sự việc xảy ra cụ thể, rõnét nhưng đối với không gian thuộc không gian mở thể hiện một sự bao quátrộng lớn, những hành động không chỉ của một, hai người mà của rất nhiềungười, nhiều sự việc sảy ra một lúc tạo nên những bức tranh đa sắc diện,chiều rộng chiều sâu được nhân đôi, mở rộng tầm nhìn cho bạn đọc

Bảng 2: Phân loại không gian theo tính chất

1, Căn phòng tân hôn của Gringoa và

Esmêranđa

1, Quảng trường Grevơ

2, Căn phòng Xanh tơ Mác tơn

(Phêbuyt gặp Esmêranđa )

2, Đường phố

3, Nhà mụ Pha luốc đen 4, Trên phố sân nhà thờ Đức Bà

13, Quán rượu Quả táo bà Eva

1.3 Tần suất xuất hiện các không gian

Sau khi thống kê, phân loại các không gian trong tác phẩm Nhà thờ

Đức Bà Paris chúng tôi nhận thấy rằng cuốn tiểu thuyết này xuất hiện rất

nhiều những không gian lớn nhỏ khác nhau đồng thời tần suất xuất hiện cũngkhác nhau Tuy nhiên vì quy định về dung lượng và chất lượng bài viết nênchúng tôi chỉ chọn một số các không gian tiêu biểu nhất để đi vào phân tích;qua đó giúp cho người đọc thấy được nội dung, tư tưởng của tác phẩm, phongcách nghệ thuật và tài năng của Victor Hugo

Bảng 3: Tần số xuất hiện của các không gianQuyển

Mở đầu tác phẩm chính là không gian toàn cảnh Parisvào buổi sángthức dậy với tiếng chuông của nhà thờ như âm thanh khởi điểm để bắt đầu

những câu chuyện li kì bên trong đó “Cách đây ba trăm bốn mươi tám năm

sáu tháng mười chín ngày, dân Paris thức dậy theo tiếng chuông ầm vang khắp nơi giữa ba lần tường thành của khu Thành Cũ, khu Đại Học, khu Phố Mới” [2, tr.19] Mở đầu thiên tiểu thuyết hứng khởi và tràn trề nhựa sống bao

nhiêu thì sau khi khép tác phẩm lại, lại để cho người đọc một sự nuối tiếc đếnđau lòng Kết thúc trong một không gian tù túng và đau khổ, hầm chứa xácMông phô công có lẽ đã trở thành một nỗi ám ảnh, day dứt khó quên trongtrái tim của mỗi bạn đọc Dư âm của cái chết, của tình yêu cao thượng giữamột kẻ dị hình dành cho một cô gái thánh thiện mà đoản mệnh, tình yêu ấy

cũng chỉ có thể trở thành tro bụi “vậy người có bộ xương này đã tới đó, rồi

chết ở đó Khi người ta định gỡ ra khỏi bộ xương nó đang ôm chặt, nó liền tan thành bụi” [2, tr.504]

Tác phẩm Nhà thờ Đức Bà Paris gồm mười một chương, mỗi chương

bao gồm nhiều quyển và chứa đựng những nội dung cốt yếu của từng phần.Nhìn vào bảng thống kê thấy được sự xuất hiện của không gian nhà thờ Đức

Bà và không gian quảng trường Grevơ là hai không gian có tần suất xuất hiệnnhiều nhất Nhà thờ Đức Bà xuất hiện tới một trăm năm mươi năm lần và thứhai là quảng trường Grevơ xuất hiện tám mươi ba lần Cùng với đó có sự xuấthiện của hai không gian khác cũng tương đối nhiều, thứ ba là không gianđường phố xuất hiện ba mươi tư lần và thứ tư là không gian trên phố sân nhàthờ Đức Bà xuất hiện hai mươi chín lần Còn lại các không gian khác đều lầnlượt xuất hiện tuy không nhiều nhưng cũng để lại ấn tượng cho mỗi độc giả Victor Hugo đã lựa chọn hai không gian chính là nhà thờ Đức Bà điển hìnhcho kiểu không gian khép kín và quảng trường Grevơ điển hình cho kiểukhông gian mở Tuy nhiên ta dễ nhận thấy dụng ý của ông, không gian nhà

thờ Đức Bà chiếm số lượng cao nhất và toàn bộ không gian mà Victor Hugođưa vào trong tác phẩm đều tập trung xoay quanh ngôi nhà thờ, dường nhưkhông trực tiếp khẳng định nhà thờ Đức Bà là không gian chủ đạo nhưngbằng tài năng của mình Victor Hugo đã khéo léo để bạn đọc nhận thấy mộtcách tinh tế nhất

Tuy không gian mở bao gồm ít không gian hơn so với không gian khépkín nhưng tần suất xuất hiện không gian mở tương đối nhiều Các không giankhép kín như căn phòng tân hôn của Esmêranđa và Gringoa, căn phòng Xanh

tơ Mác tơn, nhà mụ Pha luốc đen hay các căn hầm như phòng xử án, hầmgiam, hầm tra khảo hầm chứa xác Mông Phô Công chỉ xuất hiện vài ba lầnvới những sự kiện quan trọng gắn với nhân vật, còn những không gian mởnhư đường phố, trên phố xuân nhà thờ có tần suất xuất hiện nhiều hơn rấtnhiều so với các không gian khép kín thường chỉ xuất hiện ở một, hai chươngnhất định, các không gian mở xuất hiện dàn trải ở hầu hết tất cả các chương

Dường như tác giả muốn nhấn mạnh sâu hơn những không gian mở, cómột điều rất đặc biệt này đều xuất hiện xung quanh ngôi nhà thờ để từ đó giúpnổi bật lên không gian nhà thờ Đức Bà Paris

Mỗi không gian nghệ thuật xuất hiện trong tác phẩm Nhà thờ Đức Bà

Paris lại mang những ý nghĩa khác nhau, thông qua từng không gian cũng có

thể nắm bắt được phần nào tư tưởng của tác phẩm Dù xuất hiện nhiều hay ít,dày đặc hay thưa thớt thì nó đều mang trong mình sứ mệnh cao cả góp phầntạo nên nét đặc sắc cho thiên tiểu thuyết này

* *

*

Ở chương một chúng tôi tập trung nêu lên những không gian xuất hiện

trong thiên tiểu thuyết Nhà thờ Đức Bà Paris, có rất nhiều không gian lớn nhỏ

nhưng chúng tôi chỉ đi vào lựa chọn những không gian đặc biệt xuất hiện gắn

với các nhân vật chính để từ đó làm nổi bật những đặc trưng riêng biệt củamỗi không gian Có một điểm đặc biệt trong thơ của mình Victor Hugo chútrọng rất nhiều tới không gian thiên nhiên, cây cỏ, sông núi, vũ trụ,… Đồng

thời so với không gian trong tác phẩm Những người khốn khổ, không gian tự nhiên cũng chiếm ưu thế còn không gian trong Nhà thờ Đức Bà Paris lại tập

trung chủ yếu vào những công trình kiến trúc, khung cảnh thiên nhiên dường

như ít được chú ý Tiểu thuyết Nhà thờ Đức Bà Paris tái hiện lại vô cùng sinh

động khung cảnh Paris hoa lệ, tác giả kết hợp những hình ảnh, không gian,

âm thanh, màu sắc, hòa quyện thành một bức tranh đa chiều, đa màu sắc, góccạnh Paris hiện lên với nhiều khía cạnh từ lịch sử, kiến trúc cho đến thiênnhiên cuộc sống con người Điểm nhấn của bức tranh vĩ đại ấy chính là nhàthờ Đức Bà - nơi khởi nguồn mọi câu chuyện vui buồn, từ đó tạo nên tínhcách, số phận của mỗi nhân vật

Ở chương này chúng tôi chỉ đi vào khái quát chung lại những khônggian chính Chức năng, đặc điểm, tính chất mà mỗi không gian mang lại đượcthể hiện rõ ở chương 2

Chương 2: NGHỆ THUẬT TỔ CHỨC KHÔNG GIAN

TRONG TIỂU THUYẾT NHÀ THỜ ĐỨC BÀ PARIS

2.1 Nhà thờ Đức Bà - trung tâm không gian Paris

Nhà thờ Đức Bà Paris là một nhà thờ công giáo tiêu biểu cho phongcách kiến trúc Gothic trên đảo Ile de la Cite (nằm giữa sông Sein) của Paris.Đây cũng là nhà thờ chính của tổng giáo phận Paris, nhà thờ Đức Bà là mộtkiệt tác về kiến trúc cổ ngay ở trung tâm Paris và cũng nằm trong trái timParis

Tác phẩm tái hiện lại một ngôi nhà thờ, nó tạo nên không gian chínhcủa tác phẩm, nó trở thành tiêu điểm của tác phẩm Trong một không gianmọi chuyện đều được miêu tả bởi thủ pháp nghịch dị Khi nói đến nhà thờngười ta sẽ nghĩ đến tôn giáo, đặc biệt là thời kỳ trung cổ, chính là thể hiệnnhững quyền lực của vua chúa, nhưng ở đây tác giả lại cho thấy một điềungược lại nhân vật được ngợi ca không phải vua chúa Người đại diện chotầng lớp quý tộc là Phêbuyt, người đại diện cho tầng lớp tăng lữ là phó giáochủ Clôđơ Phrôlô, tuy nhiên đây là những nhân vật bị nhìn theo chiều hướngxấu chứ không phải theo chiều hướng tốt Thiện cảm của Victor Hugo chỉdành cho Esmêranđa và Cadimôđô - những con người dưới đáy xã hội

Trong cuốn tiểu thuyết Nhà thờ Đức Bà Paris của đại văn hào Victor

Hugo, ngay tên nhan đề cũng khẳng định ngôi nhà thờ chính là không gianquan trọng nhất giữa Paris rộng lớn, xuất hiện nhà thờ Đức Bà là nơi khởinguồn cho mợi vấn đề, mỗi nhân vật chọn cho mình những không gian điểmnhấn khác nhau mà không bị trùng lặp Từ ngôi nhà thờ sau đó tỏa ra nhiềucác không gian lớn nhỏ cùng với những sự kiện li kỳ hấp dẫn

2.1.1 Nhà thờ làm trung tâm có năm con đường tỏa ra

Đầu tiên xét về mặt địa lý, nhà thờ Đức Bà thuộc khu Thành Cũ ởParis Ở khu này có rất nhiều nhà thờ, nhưng nhà thờ Đức Bà nổi bật và chiếmmột ưu thế rõ ràng

Trước nhà thờ Đức Bà, sát ngang đây là ngang dãy phố đổ vào sânthánh đường một quảng trường, sau nhà thờ Đức Bà về phía Bắc là dãy tu việnvới dãy hành lang Gothic; phía Nam là lâu đài bán Roman của giám mục, phíaĐông là mỏm đất vắng vẻ của Bãi hoang Cuối cùng bên phải nhà nguyệnSainte Chapelle, về phía Tây là tòa pháp đình với dãy tháp xây trên bờ sông

Toàn cảnh khu Thành Cũ được tác giả đứng trên đỉnh tháp nhà thờ mà

phóng tầm mắt của mình “ngắm mãi chiều sâu hun hút của dãy mê cung” [2,

tr.131] Có thể thấy, từ nơi cao nhất của nhà thờ ta sẽ thấy được toàn bộ cảnhvật, thiên nhiên của người đất Thành Cũ này, năm con đường tỏa ra từ nhà thờđược Victor Hugo lựa chọn những từ ngữ miêu tả vô cùng sinh động nhằm táihiện lại mọi không gian, ngõ ngách như: dãy nhà, ống khói, tháp cầu thang,mặt

nước các nhánh sông, ngã tư đông nghịt người,… tất thảy như đều nằm gọntrong đáy mắt của người nghệ sĩ

Tác giả không dùng lời văn khẳng định nhà thờ Đức Bà là trung tâm để

có thể bao trọn không gian rộng lớn kia mà chỉ bằng cách chọn nhà thờ làmđiểm dừng chân lý tưởng, từ đó phô diễn cảnh tượng và mọi hoạt động củanăm phía xung quanh làm nổi bật lên vẻ mạnh mẽ của nhà thờ Đức Bà Qua

đó gián tiếp khẳng định vị trí vững mạnh của nhà thờ Đức Bà tại Paris

2.1.2 Sự xuất hiện các sự kiện xung quanh ngôi nhà thờ

Victor Hugo không chỉ đứng trên đỉnh tháp ngôi nhà thờ để miêu tả vềkhông gian địa lý bao quanh đó mà ông còn tái hiện lại toàn bộ hoạt động,cuộc sống sinh hoạt của những con người ở đây những sự việc diễn ra hàngngày, nhà thờ Đức Bà dường như trở thành tâm điểm của hàng loạt các biến

cố, các sự kiện xảy ra gắn liền với số phận từng nhân vật

Tựa đề gốc bằng tiếng Pháp của tác phẩm là Notre - Dame de Paris

(Tên trang trọng của tòa thánh đường) đã cho thấy nhà thờ là khía cạnh quantrọng nhất của quyển truyện, vừa là bối cảnh chính vừa là trọng tâm của chủ

đề câu chuyện Ngoài trường hợp ngoại lệ là cuộc gặp gỡ của Phêbuyt vớiEsmêranđa, thì hầu hết mọi sự kiện chính của quyển truyện đều xảy ra bêntrong, bên trên, quanh khu vực bên ngoài nhà thờ

Mở đầu thiên truyện là quyển một “Gian đại sảnh” đây chính là khônggian nhỏ để bắt đầu hàng loạt các sự kiện về sau Sự kiện đầu tiên không đượcsảy ra ở trong ngôi nhà thờ mà tác giả đi từ không gian xung quanh trước Tạigian đại sảnh, dân chúng kéo nhau xuống xem biểu diễn mà tác giả của vởkịch đó là Gringoa và cũng tại đó đã diễn ra lễ hội Cuồng đãng Giáo hoàng,

kẻ bị bêu riếu không ai khác là Cadimôđô - một kẻ kéo chuông nhà thờ dịhình, sau hàng loạt các sự kiện xảy ra trong gian đại sảnh là sự xuất hiện củaEsmêranđa - một nữ công đường phố xinh đẹp đã vô tình lạc vào trái tim phóchủ giáo Clôđơ Phrôlô Cũng tại đường phố vào buổi tối Clôđơ Phrôlô cùngCadimôđô bắt cóc Esmêranđa nhưng không thành, Phêbuyt - Đại úy cung thủngự lâm quân đã kịp thời cứu giúp Esmêranđa Chính giây phút đó trái timEsmêranđa đã thuộc về hắn Esmêranđa được cả Cadimôđô và Clôđơ Phrôlô

si mê, nhưng cô lại yêu say đắm Phêbuyt Trái tim đặt sai chỗ, tình yêu không

lý trí đã đặt các nhân vật vào các tình huống buộc nhân vật bộc lộ bản chấtcủa mình

Cadimôđô yêu Esmêranđa bằng cả sự chân thành nguyên sơ của conngười hắn, dung mạo của Cadimôđô gớm ghiếc bao nhiêu thì tình yêu của hắndành cho cô lại đẹp đẽ bấy nhiêu, hắn đã bỏ mặc tất cả để giải thoát cho cô vàsẵn sàng ôm xác cô mà chết Cả dân chúng đều quay lưng lại với cô gái nhỏEsmêranđa bởi họ tin vào sự phán quyết của những người xử án cho rằngEsmêranđa đã đâm Phêbuyt, giảo đài chờ cô nhưng Cadimôđô đã bỏ qua tất

cả, chống lại cường quyền mà cứu cô, đưa Esmêranđavề với nhà thờ, nhờ nhàthờ Đức Bà bao bọc che chở cho cô Có lẽ những nhân vật nhỏ bé này đãđược định sớm không thoát khỏi cái chết, cho dù là chạy trốn nhưng

Esmêranđa vẫn bị bắt lại và bị treo cổ ở giảo đài trên quảng trường Grevơ.Còn phó chủ giáo Clôđơ Phrôlô lại dành cho Esmêranđa một tình yêu điêncuồng Từ việc bắt cóc nàng ở trên đường phố và suýt nữa giết chết Phêbuyttrong một cơn ghen tuông ở căn phòng nhà mụ Pha luốc đen dẫn đếnEsmêranđa bị xử tử, những việc làm trái với lương tâm khiến cho ClôđơPhrôlô có một kết thúc vô cùng bi thảm, kết cục Clôđơ Phrôlô bị Cadimôđôgiết chết khi đẩy ông xuống từ nóc thánh đường Cuối cùng là đại úy Phêbuytngười đàn ông Esmêranđa mù quáng mà yêu thương Sau khi hắn giải cứu cho

cô khỏi vụ bắt cóc, cô trở nên say đắm hắn, chính thứ tình yêu này đã khiến

cô mang danh kẻ giết người, cho đến phút cuối Phêbuyt vẫn chỉ là một kẻmáu lạnh đối với tình yêu của Esmêranđa

Nhà thờ Đức Bà Paris hiện lên với nhiều kiểu soi rọi khác nhau: lúc thìtoàn cảnh uy nghi, lúc thì hoang đường dữ dội Victor Huygo đã làm sống dậycái đêm dài Trung cổ khủng khiếp, đô thành của cung điện Thần Kỳ, của đêmhội rước giáo hoàng cuồng đãng, của những tay trộm cướp, những thầy tu phágiới, những phế binh, những hành khất què cụt, lở loét, vang động nhữngtiếng gào thét rền rĩ, những tiếng gầm gừ với những căn nhà mốc meo, vớichiều đình kì quái của vương quốc tiếng lóng… đó là Paris của dân chúnghiện lên với những lối hẻm tối tăm, với những cảnh hoang tàn… Trái lại, cónhững lúc Paris ấy cũng sống những giờ phút rạng rỡ buổi sáng những ngày lễlớn, khi mặt trời phát đi một tín hiệu thần kì, Paris thức dậy với muôn ngàntiếng chuông, thoạt đầu thưa thớt rồi ngày càng dóng dả và trở thành một dànnhạc giao hưởng với những đàn bướm âm thanh sặc sỡ, làm rung rinh nhữngchân trời xa tắp

Xuyên suốt câu chuyện bi thảm tối tăm, nhà thờ Đức Bà luôn hiện diệnnhư một điểm tựa tinh thần thanh khiết cho những kẻ khốn khổ đau thươngtrước những biến động của cuộc đời Tòa nhà vĩ đại tượng trưng cho cả một

nền kiến trúc nghệ thuật đỉnh cao Nó đứng im lìm lặng lẽ như một nhânchứng khắc ghi tất cả những sự kiện xảy ra xung quanh và cảm nhận nó bằngbức tường vàng bất tử Cái thần của nó ám ảnh như bản thánh ca cứu rỗi, lànhân chứng cho những sự kiện đẫm máu và như để góp phần tố cáo những tệhại lạc hậu khốn nạn, kêu gọi sự phát triển cải cách, kêu gọi lòng nhân đạo

2.1.3 Nhà thờ là linh hồn của câu chuyện

Chính vì sự xuất hiện hàng loạt của các sự kiện đều diễn ra xung quanhngôi nhà thờ đã gián tiếp khẳng định nhà thờ Đức Bà là linh hồn của cả thiêntruyện Nó như một nhân vật không thể thiếu mà nếu không có sẽ không cóbất kì nhân vật hay sự kiện nào cả Hình tượng ngôi nhà thờ được xuất hiệnrất nhiều ở mỗi chương, lặp đi lặp lại nhưng không gây sự nhàm chán chongười đọc mà ngược lại tạo sự tò mò, sự hiếu kì, thúc đẩy người đọc tìm hiểutoàn bộ câu chuyện để có thể nắm được tất cả nội dung cũng như tư tưởng củatác phẩm

Ở quyển thứ nhất, tác giả tập trung đi vào sự phát triển văn hóa VictorHugo muốn cho thấy cách con người trên thế giới thể hiện tư tưởng của họ vàcủa những kỉ nguyên trước đó thông qua văn học và công nghệ Trongchương đầu tiên của quyển một, Victor Hugo tiếp tục củng cố ý tưởng về sựphát triển văn hóa giữa những kỉ nguyên Ông thường đi vào các chi tiết quantrọng miêu tả những tòa nhà và đài tưởng niệm thời Trung cổ Paris Trong

một đoạn miêu tả rất dài, Victor Hugo nói: “Hiện nay chẳng còn sót lại mấy

tí, nhờ tai họa đó, nhất là nhờ đủ mọi lần trùng hưng liên tiếp khác nhau đã kết liễu nốt những gì đám cháy còn để lại, chẳng còn sót lại được mấy tí của ngôi nhà đầu tiên các vua Pháp ngự, của tòa lâu đài đàn anh so với điện Louvre, ngay từ thời vua Philippe le Bel đã khá cổ xưa rồi, khiến người ta tìm kiếm ở đó vết tích các dinh thự lộng lẫy do vua Robert xây dựng và Helgaldus miêu tả Hầu hết cái đó đã tiêu tan” [2, tr.23], “Thời gian đã làm gì, con