Bài 19. Tạo giống bằng phương pháp gây đột biến và công nghệ tế bào

Tạo giống bằng phương pháp gây đột biến 1.. Quy trình 2.Một số thành tựu tạo giống ở Việt Nam : 2.Một số thành tựu tạo giống ở việt nam.. Quy trình 2.Một số thành tựu tạo giống ở Việt

Bài 19 : Tạo giống bằng ph ơng pháp gây đột biến và công nghệ tế bào

Kiểm Tra bài cũ

Cõu 1 : Thế nào là ưu thế lai ? Nờu phương phỏp tạo gi ống lai cho ưu thế lai ?

Cõu 2 : Tại sao ưu thế lai cao nhất ở F1 và giảm dần ở

đời sau ?

-Ưu thế lai là hiện tượng con lai cú sức sống, khả năng chống chịu, khả năng sinh trưởng và phỏt triển … vượt trội so với cỏc dạng bố mẹ

-Để tạo con lai cú UTL người ta thường tạo ra cỏc dũng thuần khỏc nhau rồi lai từng cặp dũng thuần với nhau để tỡm tổ hợp lai cho UTL cao

- Một trong những nguyờn nhõn giải thớch cho hiện tượng này là ở cỏc thế hệ sau mức độ dị hợp tử giảm dần

I Tạo giống bằng phương phỏp gõy đột biến :

phương phỏp gõy

đột biến 1 Quy trỡnh

1 Quy trỡnh

Nờu cỏc bước trong quy trỡnh tạo giống bằng phương phỏp gõy đột biến?

Phương phỏp này hiệu quả đối với đối tượng nào? Vỡ

sao?

B1: Xử lớ mẫu vật bằng tỏc nhõn đột biến B2: Chọn lọc cỏc cỏ thể đột biến cú kiểu hỡnh mong muốn

B3: Tạo dũng thuần chủng Lưuưý:ưCầnưlựaưchọnưtácưnhânưđộtưbiến,ưliềuưlư ợng,ưthờiưgianưxửưlýưthíchưhợpưvàưphảiưchọnư lọcưcáưthểưđộtưbiến

Vì sao phải lựa chọn nh

vậy?

Đột biến phần lớn là cú hại vỡ thế khụng chọn được tỏc nhõn đột biến cũng như liều lượng và thời gian

xử lý thớch hợp thỡ đối tượng sinh vật bị xử lớ cú thể

bị chết hoặc giảm sức sống và khả năng sinh sản

I Tạo giống bằng

phương pháp gây

đột biến

1 Quy trình

2.Một số thành tựu tạo giống ở Việt Nam :

2.Một số thành tựu

tạo giống ở việt

nam.

Quan sát một số hình sau đây về thành tựu tạo giống đột biến.

Nho lưỡng bội (trái), nho tứ bội (phải)

phương pháp gây

đột biến

1 Quy trình

2.Một số thành tựu tạo giống ở Việt Nam :

2.Một số thành tựu

tạo giống ở việt

nam.

Với những kiến thức

đã học hãy cho biết cách thức nhận biết sơ

bộ cây tứ bội trong số các cây lưỡng bội?

Hãy kể thêm một số giống cây tồng được tạo ra bằng phương pháp gây đột biến ở Việt Nam mà em biết

?

I Tạo giống bằng

phương pháp gây

đột biến

1 Quy trình

2.Một số thành tựu tạo giống ở Việt Nam :

2.Một số thành tựu

tạo giống ở việt

nam.

- Trên đối tượng vi sinh vật cũng như đối với nhiều loài thực vật, bằng cách xứ lí đột biến đã tạo ra

được nhiều giống có nhiều đặc điểm quý hiếm

Ví dụ 1 : Việc sử dụng cônsixin đã tạo ra các giống cây dâu tằm tứ bội, sau đó lai với cây lưỡng bội tạo

ra dạng tam bội có năng suất lá cao

Ví dụ 2 : Xử lí bào tử nấm penicillium bằng tia phóng xạ rồi chọn lọc tạo được chủng penicillium

có hoạt tính penixilin tăng gấp 200 lần dạng ban đầu

Ví ụ 3 : Xử lí đột biến bằng tia gama trên giống lúa Mộc tuyền tạo ra giống lúa MT1 …

phương phỏp gõy

đột biến

1 Quy trỡnh

2.Một số thành tựu

tạo giống ở việt

nam.

II Tạo giống bằng cụng nghệ tế bào :

II Tạo giống bằng

cụng nghệ tế bào

1.Cụng nghệ tế bào thực vật :

1.Cụng nghệ tế

bào thực vật.

Tạo cõy lưỡng bội

cú kiểu gen đồng nhất về tất cả cỏc gen

Hạt phấn hoặc noón (n) -> ống nghiệm -> mụ đơn bội Xử lớ cụnsixin tạo cõy lưỡng bội

Nuụi cấy hạt phấn hoặc noón

Tạo cõy lai khỏc loài (mang bộ NST của 2 loài khỏc nhau)

Loại bỏ thành TB của 2 TBSD khỏc loài (TB trần) Dung hợp 2 TB trần tạo

TB lai Nuụi cấy TB lai tạo cõy lai

Lai tế bào sinh dưỡng (TB xụma)

Nhõn nhanh cỏc giống cõy quý hiếm từ một cõy cú kiểu gen quý -> quần thể cõy trồng đồng nhất về kiểu gen

Cho mụ (TB) vào ống nghiệm -> tỏi sinh thành cỏc cõy hoàn chỉnh

Nuụi cấy mụ (tế bào) TV

Kết quả Cỏch tiến hành

Cỏc phương phỏp

Nghiên cứu SGK

và điền đầy đủ các thông tin vào

bảng

I Tạo giống bằng

phương pháp gây

đột biến

1 Quy trình

2.Một số thành tựu

tạo giống ở việt

nam.

II Tạo giống bằng

cơng nghệ tế bào

1.Cơng nghệ tế

bào thực vật.

2.Cơng nghệ tế bào động vật :

2.Cơng nghệ

tế bào động

vật.

Bạn cĩ một con chĩ mang kiểu gen quý hiếm, làm thế nào bạn

cĩ thể tạo ra nhiều con chĩ cĩ kiểu gen y hệt như con chĩ của

bạn ?

a.Nhân bản vơ tính động vật :

Cĩ hai cách : -Nhân bản vơ tính động vật

-Cấy truyền phơi

Quy trình nhân bản cừu Đơly

Mẹ cho noãn (TB trứng)

Nh©n tõ TB tuyÕn vĩ

Mẹ cho gen (TB tuyến vú)

Cõu §«ly

Ph«i sím

Mẹ mang thai

Hãy cho biết các bước trong quy trình nhân bản vơ tính ?

phương pháp gây

đột biến

1 Quy trình

2.Một số thành tựu

tạo giống ở việt

nam.

II Tạo giống bằng

công nghệ tế bào

1.Công nghệ tế

bào thực vật.

2.Công nghệ tế bào động vật :

2.Công nghệ tế

bào động vật.

a.Nhân bản vô tính động vật

a.Nhân bản vô

tính động vật.

- B1 : Lấy trứng của con cừu ra khỏi cơ thể (cừu cho trứng)  loại bỏ nhân của tế bào trứng

- B2: Lấy nhân tế bào tách ra từ tế bào tuyến vú của con cừu khác (cừu cho nhân tế bào)

- B3 : Đưa nhân tế bào này vào tế bào trứng đã bị hủy nhân

- B4 : Nuôi trứng đã được cấy nhân trong ống nghiệm cho phát triển thành phôi

- B5 : Cấy phôi vào tử cung của con cừu khác để cho phôi phát triển và sinh nở bình thường

Hãy cho biết kiểu hình của cừu sinh ra ? Giải thích ?

- Cừu sinh ra có kiểu hình giống cừu cho nhân TB

Ý nghĩa: Nhân bản động vật biến đổi gen phục vụ lợi ích của con người

lợi ích của con người

I Tạo giống bằng

phương pháp gây

đột biến

1 Quy trình

2.Một số thành tựu

tạo giống ở việt

nam.

II Tạo giống bằng

cơng nghệ tế bào

1.Cơng nghệ tế

bào thực vật.

2.Cơng nghệ tế bào động vật :

2.Cơng nghệ

tế bào động

vật.

a.Nhân bản vơ tính động vật

a.Nhân bản vơ

tính động vật.

Dolly là 1 con cừu cái được sinh ra bằng kĩ thuật nhân từ 1 TB trưởng thành.

 Nó có 3 bà mẹ:

- Mẹ cho gen: Finn Dorsett

- Mẹ mang thai

- Mẹ cho noãn:

Blackface

phương pháp gây

đột biến

1 Quy trình

2.Một số thành tựu

tạo giống ở việt

nam.

II Tạo giống bằng

cơng nghệ tế bào

1.Cơng nghệ tế

bào thực vật.

2.Cơng nghệ tế bào động vật :

2.Cơng nghệ

tế bào động

vật.

a.Nhân bản vơ tính động vật

a.Nhân bản vơ

tính động vật.

Dolly ra đời sau nhiều năm nghiên cứu, ít nhất là 277 thử nghiệm chuyển nhân TB để được

29 phôi (12% thành công) Nó giống hệt từ hình dáng tính cách của Finn

Dorsett 3/1998 nặng 45kg 2/2003 Dolly chết do

chứng viêm khớp và ung thư phổi nặng.

I Tạo giống bằng

phương pháp gây

đột biến

1 Quy trình

2.Một số thành tựu

tạo giống ở việt

nam.

II Tạo giống bằng

công nghệ tế bào

1.Công nghệ tế

bào thực vật.

2.Công nghệ

tế bào động

vật. a.Nhân bản vô

tính động vật.

b.Cấy truyền phôi :

b.Cấy truyền

phôi

Hãy cho biết quy trình kĩ thuật cấy truyền phôi ?

- Bằng kĩ thuật chia cắt phôi thành nhiều phần riêng biệt, mỗi phần sau

đó sẽ phát triển thành một phôi riêng biệt  Tạo

ra các cá thể có kiểu gen giống nhau

phương phỏp gõy

đột biến

1 Quy trỡnh

2.Một số thành tựu

tạo giống ở việt

nam.

II Tạo giống bằng

cụng nghệ tế bào

1.Cụng nghệ tế

bào thực vật.

2.Cụng nghệ

tế bào động

vật. a.Nhõn bản vụ

tớnh động vật.

b.Cấy truyền

phụi

Củng cố bài học

GiảưsửưcóưmộtưgiốngưcâyưcàưchuaưcóưgenưAưquyư

địnhưmộtưtínhưtrạngưkhôngưmongưmuốnư(dễưmắcư bệnhư X).ư Hãyư nêuư quyư trìnhư tạoư thểư độtư biếnư mangưkiểuưgenưaaưcóưkhảưnăngưkhángưbệnhưX

Xửưlýưhạtưgiốngưbằngưtácưnhânưđộtưbiếnư(tiaưphóngư xạ)ưưGieoưhạtưđãưxửưlýưthànhưcâyưưChoưcácưcâyư conưnhiễmưtácưnhânưgâyưbệnhưXưưChọnưlọcưcácư

câyưcóưkhảưnăngưkhángưbệnhưưChoưcácưcâyưđóưlaiư vớiưnhauưhoặcưchoưtựưthụưphấnưđểưtạoưdòngưthuần

Điền cỏc từ thớch hợp vào chỗ trống trong cỏc cõu sau :

1 Cụng nghệ tế bào đó làm……1… cỏc giống vật nuụi,……2… cả về số lượng và chất lượng

2 ứng dụng …3…… trong tạo giống mới

ở……4…… bao gồm nhiều kĩ thuật như……5……

nuụi cấy mụ,……6…

3 ỏp dụng ……7…… trong sản xuất ……

8…… chủ yếu là hỡnh thức……9… và nhõn bản vụ tớnh

thay đổi nhanh chúng cõy trồng

cụng nghệ tế bào

nuụi cấy hạt phấn cụng nghệ tế bào