Quản lý hoạt động nhập khẩu cơ chế, chính sách và biện pháp sách chuyên khảo

QUẢN LÝ HOẠT DỘNG NHẬP KHẨU - C 0 CHẾ, CHÍNH SÁCH VÀ BIỆN PHÁP... chíiih sách và biện plìíiỊ... Nhà nước [hái ca n th iệ p vào th ị trường tlô diồu chỉnh, ỉiếu tiôt hướníỊ sự tác dộng củ

QUẢN LÝ HOẠT DỘNG NHẬP KHẨU -

C 0 CHẾ, CHÍNH SÁCH VÀ BIỆN PHÁP

l ’(;S T S , N ( ; i ’YKN l l i r i ; KllAI i C h u b iê n )

T h S V Ì ' T1ỈỊ IỈ1KN T h S DAO M G Ọ (' T I E ' n

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NHẬP KHÂU

-CƠ CHẾ, CHÍNH SACH VẬ BIỆN PHÁP

(Sách chuyên khảo)

N H À X U Ấ T BẤN T H Ố N G K Ê

LỜI NÓI ĐẨU

i'hinli Si'icli IIK) (*u;ỉ va hội nli;')Ị) kình l(‘ ÍỊUÕC té (la (líMiì lại ỉiliừn^" kOt (jUii kha iỊU.iii ( ho litMi kiỉìlì lõ tỉ‘(nì^ (lí) hoại dộn^ Iihập

k h â u (t à t h ó t i i ệ n cliíộc v n i I r o ( Ị U a n t r ọ n ^ cvin l ì i i n h t i ' o n ^ vì(m‘ p h ụ c

v ụ c ó l i i ệ u ( l u a Ị í h á l ti'ị('Mì s ; u i x u á l v a (lỏi m ớ \ c ô n ^ n g h ộ t l i ú r ( l â y

\^'ÁnịỊ c a o c h â t lưỢĩi^^ v à s ứ c (’ạ n h t i ’a n h c u a hàỉ i^^ h ó a đ á p ứ ĩ ì g n h u

* ' a u i h i ô t , y ê u c u a cloi s n l ì ^ ^ Tr oì i ^ ^ I i h ữ n ^ ^ I i ã m s;iỊ) t ớ i , (‘ù n g VỚI q u ỉ ì

ĩ ỉ ’i n h (‘ôn^^ ii^^hiỘỊ) h ó a h i ệ i i (lại h ó a t ! â t l u i ỏ c n h u c a u n h ạ Ị ) k h â i i

l ì à ỉ i K l i ó a s ẽ l ì ^ à y r à n i í ị ĩ \ ‘ả l a n ^ ^ ilòi h()i cl i ủnK" t a Ị ) h a i c ó s ự ( Ị u à n

l ý n h ậ p k h ẩ u c h ạ t c h õ (ỉò k h ỏ i i g i i n h l u í í í n ^ x ấ u t.ỏi c á n c â n

th a n l ì toán (ỊUÔC lô l)ao vệ và Ị)hát triên kinh tê trong nước một

( ' ã c l i ô n đ ị ỉ i h v ữ ĩ i g c h a c *

Sự,oìu Viì, xu thỏ lo à n cau hóa mà hiốu hiộĩì của nó là tự (io

hóa Ihươỉig mại d ậ l ra cho hoạt (lộng (juan lý ĩihậỊì k h ẩ u n h ữ n g

t h a c h i h ử c k h ô n g nhó N h iố u (‘ỏ n g cụ q u á n lý !ihập k h ẩ u t r u y ề n

t h ò n ^ sẽ k h ô n g còn Ị)hu liựp VỚI ('ác (Ịuy (lịnh (ỊUốc tô cá n [)hai

liĩiỉi vi hđiì ra dời, cẫu íỉưỢí' n ^ lìi rn cứu á|) (iựììí? Do cló, cơ chế,

( i i u i h sácli q u a n lý nliạỊì kh au ('ấn Ị)hải (híỢc hoạr h đị n h một

inạnli sả n xưảt Irong nước, thực lìiộn t h à n h ròng công cuộc (-NH,

ỉiỉ)M ỏ VuH Xam

( 'u ỏ n sảvh c h u y ê n khao: ( ị u ả n ỉ ý h o a t d ộ n g n h ậ p k h á u -

C ơ ch êl c h i n h s á c h vù b i ê n p h á p đưỢ(' nlióm tá c gia ^ồm

1h;S TS N g u y ễ n Hữu Kh:u ThS Vũ Thị Hiền và TlìS Đào Xgọc Tiên biôn so ạ n nliarn ỈIIỊH* dích; Hộ ihôiig hóa và là m rỏ

một sô v ấ n để lý lu ận liôn (Ịiian rơ chỏ chíiih sách và biện plìíiỊ)

q u a n lý nhạ|) k h ẩ u , troiig (!ó ílặí* biệ t chú V (ItMi (Ịuy (lịnh c ủ a r á ’

l ổ chức (|Uỏ’c t ế vồ các lìiộìì p h á p (Ịuan lý nhạỊ) k h ẩ u Iroii'r <ỊU;1

t r ì n h hội nhỘỊ) k in h tô (ỊUÔC lô T r ê n cơ sỏ (iánlì giá lìiộu (}ua củ.i các biện p h á p q u ả n lý h o ạ i đ ộ n g n h ậ p k h ẩ u mà Viộl N anì ÁJ

d ụ n g t r o n g giai đ o ạ n 2000-2 0 0 6 và n g h i ẻ n cứu k i n h nghÌỊMn củ.i một sô^ nước về q u ả n ]ý n h ậ p k h ẩ u , bao gồm Mỹ, T r u n g Quôc V:1

T h á i Lan cuôn sá ch đ à xáy d ự n g đ ị n h luíớng cho chín íì Síich

q u ả n lý h o ạ t dộng n h ậ p k h ẩ u củ a Việt X am ; dể x u â l một sô giải

p h á p n h ằ m hoàn t h i ệ n cờ c h ế q u ả n lý n h ậ p k h ẩ u ; k iế n n g h ị viộ.‘

áp d ụ n g cụ t h ể dôi với t ừ n g biện p h á p q u ả n lý n h ậ p k h ẩ u nh án i

đ ẩ v m ạ n h h o ạ t đ ộ n g s ả n x u ấ t k i n h d o a n h p h ù hỢp với c á c (Ịuy

đ ịn h qưôc tô đặc b i ệ t s a u k h i Việt N a m c h í n h t h ứ c tr ở t h à nil

t h à n h viên t h ứ 150 của WTO Nội d u n g cuôn s á c h được k ê t câ'u

là m 5 chương:

Chương 1\ Cơ sở lý l u ậ n của cơ chế, chính sách và các biệii

p h á p q u ả n lý n h ậ p k h ẩ u

Chương 2: Kinh nghiệin q u ả n lý h o ạ t động n h ậ p k h ẩ u c ủ a mộc

sô' nước t r ê n thê giới

Chương 3: Thực t r ạ n g cơ chế, chính sách và các biộn pháp

q u ả n lý h o ạ t động n h ậ p k h ẩ u của Việt Nam

Chương 4 Định hướng q u ả n lý h o ạ t động n h ậ p k h ẩ u củ a Việt

N a m tr o n g bối cả nh hội n h ậ p kin h t ế quốc tế

Chương 5: Một sô^ đề x u ấ t đối với việc h oàn thiện cơ c h ế và vảc

biện p h á p q u ả n lý n h ậ p k h ẩ u của Việt N a m trong bỗ*i c ả n h hội

n h ậ p k in h t ế quôc t ế

Nhóm tác gìầ hy vọng cuôn sách sẽ c ung câ{) n h ữ n g t h ô n g tin,

tư liệu t h a m khảo có ích c ho các n h à n g h i ê n cứu các cơ qua n

hoạch đ ịn h chính sách, g iả ng viên và sin h viôn các tr ư ờ n g (lại họt:

đ a n g nghiên cứu học tạ p liôn q u a n đôn lĩnh vự(' này, đặc biệt là

s i n h v iê n trường dại học N g o ạ i t hư ờn g (đ Cíi bậc clại học v à s a u dại

học) đ a n g theo học các môn học n h ư C hính sáclì th ương mại íiuỗi’

tế; Kinh lô (ỊUÔC lô; ( ị u a n hộ kin h tê quôc tê,

Xiat Nh;'i|) k h a u ( Uo '1’huoii^^ miỉ\) 1’hoíì^' (^uản lý khoa học và

1 Tổng quan vế cơ chè quản lý nhập khẩu

Khái n iẹ m cờ (iìế đượr sứ d ụ n g t r o n g n h i ể u n g à n h , n h i ề u

l ì n h vực X h ì n c h u n g , k h á i niệm cơ chỏ d ù ỉ i g dể chỉ sự tư ơ n g lá c

g iữ a các yếii tô kết Ihàn lì hộ th ố n g mà nhò dó hệ t h ô n g có t h ể

h o ạt dộng, c h á n g h ạn n h ư cơ c h ố vậĩi h à n h c ủ a m á y móc t h i ế t

bị, vơ chê h o ạ t dộng của một tổ chức,

Theo (Ịuan điểm " d ộ n g \ mỗi nển kinh tê cũ n g được coi là một

hộ t h ô n g gồm nhiều t h à n h p h ầ n khác n h a u (N h à nước, người tiêu

du n g , các (ỉoanh ngluộp, ) c ù n g tuơng tác và v ậ n h à n h hư ớng đ ế n

m ụ c tiêu của mình Do (ỉó, ứng với mỗi nên k in h t ế có một cd c h ế

k m h tô v ậ n han h Ị)iùi hợp ('ó thế lìiou cd chô k i n h tê là t ổ n g t h ể CÍÌC y ê u tõ ró rnôì liôn hệ tác độ ng qua lại lần n h a u tạ o t h à n h đ ộn g

lực íỉẫn (ỉầt nền kinli t ế nhầĩn tới mục tiôu đã định Th ực c h â \ củ a

n í c hê kinli tố là sự lác (lỘ!ig tương lác ịỊÌĩUì c hủ t h ể q u ả n lý tới dôi

tưỢng (ỊUíiĩi lý thỏiig íỊua các ch ín h sách công cụ v ậ n h à n h th e o các

quy luậl kin h tô Như vậy, sẽ có 3 loại hình cơ chê k in h tô: (1) nôn kinh tê chi huy vận h à n h theo cơ chê k ế hoạch hoá t ậ p trung; (2)

ucn kinh to tliỊ iriUUìịĩ, vậii hàiili theo ('íí v h ế thị trường: (3) n ển

kinh t ố hỗn hỢỊ> vạn hàn h t.heo (‘ơ í‘hô^ thị í i-ường có sự q u ả n lý c ủ a

Nhà lìiiớc

ứ n g VỚI mỗi cơ c hê kiìih t ế n h ấ t định có m ộ t vơ chỏ (Ịuaìi lý

k i n h t ế Ị ) h ù hỢp Cơ c h ế (juan ]ý kiĩih lê là ckc p hư ơng thức m à (Ịua

đó N h à nước tác động vào nển k in h tỏ dể dịnh h ư ớ n g Iiổĩì kn ih lố

tự v ậ n động n h ằ m tới các mục tiêu đã định Cơ c h ế q u ả n lý k in h t ế

là phương th ứ c tác động của N h à nước vào sự v ậ n dộng c ủ a CÌ\C

q u y lu ậ t kinh t ế tr o n g n ề n k in h tế, vì vậy cơ c h ế q u ả n lý k in h lố

cầ n th iế t p h ả i dược điều ch ỉ n h k h ô n g n g ừ n g th e o quy lu ật v ậ n động của các quy l u ậ t k i n h tế

Ngoại th ương (x u ấ t n h ậ p k h ẩ u ) lả inột lình vực k in h mùi

n h ọ n của nền kinh tê quôc dân, d ả m n h ậ n chức n à n g lưu thôĩig

h à n g hoá, dịch vụ giữa t r o n g nước và ngoài nước, là một bộ p h ậ n

câ u t h à n h của n ề n k i n h tế H o ạ t động n à y cũ n g cầ n phải được

q u ả n lý theo một cơ c h ế nhâ^t định, m a n g t í n h đặc t h ù Đó là cơ clìế

q u ả n lý x u ấ t n h ậ p k h ẩ u

Cơ c h ế q u ả n lý k i n h tê^ và cơ c h ế q u ả n lý xưâ^t n h ậ p k h á u dưỢc xây d ự n g và b a n h à n h t r ê n cơ sở n h ậ n t h ứ c v à v ậ n d ụ n g các q uy l u ậ t k h á c h q u a n c ủ a n ề n k i n h tê t h ị t r ư ò n g ơ Viột

N a m h i ệ n n a v , Đ ả n g v à N h à nước t a c h ủ t r ư ơ n g x â y d ự n g n ề n

k i n h t ế t h ị t r ư ò n g t h e o đ ị n h h ư ớ n g xã hội c h ủ n g h ĩ a có sự

q u ả n lý c ủ a N h à nước Do đó, cơ c h ế q u ả n lý x u â t n h ậ p k h ẩ u

p h ả i t u â n t h ử t h e o cá c q u y l u ậ t c ủ a k i n h t ế t h ị t r ư ờ n g có sự

q u ả n lý t h ô n g n h â t c ủ a N h à nước Có t h ể nói, cơ c h ế q u ả n lý

x u â t n h ậ p k h ẩ u r a đồi là m ộ t đòi hỏi k h á c h q u a n Việc xây

d ự n g , đ i ể u c h ỉ n h , h o à n t h i ệ n cơ ch ê q u ả n lý x u â t n h ậ p k h ẩ u

v ừ a m a n g t í n h k h o a học v ừ a m a n g t í n h n g h ệ t h u ậ t Nó đòi hỏi v ừ a p h ả i t u â n t h e o cá c q u y l u ậ t k i n h t ế k h á c h q u a n , v ừ a đòi hỏi t à i n á n g , n g h ệ t h u ậ t n ắ m b ắ t đ ú n g cá c q u y l u ậ t k i n h

t ế đ a n g h o ạ t đ ộ n g v à t á c đ ộ n g t í c h cực c ủ a cá c q u y l u ậ t k i n h

t ế đó t r o n g n h ữ n g đ i ề u k i ệ n k i n h t ế -x ã hội t r o n g nước v à q uỏc

tê cụ th ể N h ư v ậy cơ c h ế q u ả n lý x u ấ t n h ậ p k h ẩ u có t h ể và

c ầ n t h a y đổi c h o p h ù hỢp với q u y l u ậ t k i n h t ê k h á c h (Ịuaỉi,

n g h ĩ a là các công cụ, c h í n h s á c h và nội d u n g c ủ a cơ c h ê q u ả n

lý x u ấ t ĩ i h ậ p k h ẩ u có t h ể t h a y dổi N h ư n g n h ữ n g t h a y (lổi n h ư

! í <M1 l\ỉl(Mụ:' (hn_)(‘ \;ì Vi)\ nine ỉ IIMI í‘Ịi;i tio,

vua Nỉ ìd nỉùỉc.

nhập khàu

S ư cần thiết khach quan của cơ ché quán lý n h ậ p k h â u

( ị u â n lý nêiì kì nh tê quô(‘ liãii nói c h u n g và q u á n lý h o ạ t

íìnnịX nhậỊ) k h á u lìóì n ô n g là một yêu cầu có t í n h k h á c h q u a n

Sií' cán t h i ế t t‘iia cơ (‘hô (Ịuản lý iihậỊ) k h ẩ u x u ấ t p h á t t ừ n h ữ n g vôu cau saii:

Trưỏc hếi sự tác động của các (luy luật k in h tê Irong nền k in h

tế t hị trườììg ở Ị>hạm vi (ỊUỎt' ịỊVã cũn^ như ÍỊUỐC t ế m a n g tín h c h â t

[rực tiôp S ự Lác dộng đó làm (‘ho nển kinh t ế c ủa mỗi quốc gia

c ũn^ n h ũ k i n h tỏ' toàn cầu lìoạí dộng nảng cỉộn^ kích th íc h các nền

kinh te Ịìhát tricn hoạt động san xuấl kiỉih d o a n h có h i ệ u quả

theo lợi n h u ặì i nên xuất khau, nhập kháu khôĩig tạo ra cơ câu s ả n Ị)hấm Lỏi ưu cho xã hội; không chú ý ‘tên báo vệ môi trường, an ninlì xà hội: cũng do r h ạ y thpo lợi n h u ậ n nên các n h à s ả n x u â t

kinh d o a n h cỏ t h ổ làm l)ál cử việc g] (lù là buôn g ia n , bán lận, đ ầ u

(‘(í tích trừ tlổ kiôm (lượe nh iếu lợi ĩìhuận n ổ bảo v ệ lợi ích giai cấp

inà Xlià nước là ngưòi đại (liộn Nhà nước [)hái ca n th iệ p vào th ị trường tlô diồu chỉnh, (ỉiếu tiôt hướníỊ sự tác dộng của thị trư ờ n g vào Ị)hục vụ lựi ícli của giai cấỊ) íló

T h ứ hai cơ c h ế q u à n lý n hập k h ẩ u là mội bộ p h ậ n t r o n g cơ

rh ỏ (Ịiiảĩì lý kinli t ế của một quôV gia Do vậy, c ầ n t h i ế t xác lập

một C(í c h ỏ nhậỊì khâvì hỢỊ) lý giai ph óng đưỢc lực l ư ợ n g s ả n x u ấ t

củ a l ấ t ca các t h à n h p h ầ n k i n h tê ỏ t ấ t cá các cap là hoàii to à n

c ẩ n th i ô t đ ả m bảo t h ự c h i ệ n m ụ c tiôu, n h i ộ m vụ và kê hoạch

làm tổn h ại đến lợi ích d â n tộc, tấ t vếu đòi hỏi p)hải có sự q u ả n lý

t ậ p t r u n g củ a N'hà nước theo một cơ c h ế p h ù hỢp, t r o n g đó N hà nước với vai trò của một ‘‘n h ạ c tr ư ở n g ” có t h ể sử d ụ n g b à n ta y hữu

hình của mình dể điều tiôt hoạt động kinh t ế nói c h u n g và nhỘỊ)

k h ấ u nói riêng Điểu này lại càng q u a n tr ọ n g đôi với một nền kinh

Lê còn non yếu và đ a n g ch u y ể n dôi n h ư Viộl Nam

T h ứ tư, mỗi d o a n h nghiệp, mỗi n h à q u ả n trị d o a n h nghiỘỊ) hoạt động kin h d o an h x u ấ t n h ậ p k h ẩ u trong một k h u ô n k h ổ h ạ n hẹp, với chức n ă n g k i n h do an h cụ t h ể đôi với một sô^ m ặ t h à n g và thị tr ường n h ấ t định Do đó cách xác đ ịn h hi ệ u q u ả k in h t ế cũng hướng tới mục tiêu k i n h t ế cụ thể, h ay nói một cách k h á c các

d o anh nghiệp chủ yếu t h i ê n vể tín h n g ắ n h ạ n n h i ề u hơn dài h ạn

Do đó, các k h í a c ạ n h th ư ờ n g chỉ đưỢc xẹm xét t r o n g thời gian n g á n

và trong một không gian c ũng hẹp, d ẫ n tới k h ả n á n g lự tạo lập

n h ữ n g điểu kiện, môi t r ư ò n g k in h d o a n h bị h ạ n chế Vì vậy, do an h nghiệp r â t cầ n sự hỗ trỢ của N h à nước để th ự c hi ệ n chiến lược kin h doan h của mình

Cuôì cùng, việc m u a b á n h ả n g hoá - (ỉịch vụ trôiì thị tr ư ờ n g thô

giới liên q u a n dến rât n h i ề u vế u tô: k i n h tế, c h í n h Irị luậ t phấỊ)

I)ể t r á n h dược n h ữ n g b â t lợi tr o n g k in h doanh, ổn đ ị n h buôn bán lâu dài và h ạ n C'hô^ tác động xấu của các cuộc k h ủ n g h o ả n g k in h tô\ đòi hỏi ph ải có sự q u ả n lý của N h à nước ( \ j c h ế lá c dộng này sẽ

đ a m hảo c ho h o ạ t đ ộ n g n h ậ p k h ẩ u t h ự c hi ộn đ ú n g vỏi ( iii ôn hỉỢc

ph ái tr iể n k i n h tô - xã hội củ a một quỏc gia đ ả m báo được các cam kêt vổi nưóc ngoài, t r á n h được n h ữ n g rủi ro, diễn biến xâu của thị trường thô' giới

i \ f ^( ẨVí ' ỉ ì Ỉ a c c i / I ) ( ỉ n l a t ì h d ì ì l ì c<ỉ c l ì r ( Ị i u i i ì / v ì ì / ì ậ / ) k h â u

NY,nỉ\'(Mì t;if \ ạn (‘ò clì(‘ (juan ly xuát iihạỊ) k h a u vố cơ bán

l a S I Í n l i A t ( ] u a i i { ' U; t ( Ị u ; i i r i n l i Ị í ỉ ì a t ! Ị ‘1Í M 1 k i i ì l ì t í ' x ã h ộ i c i i a i n ộ t

cluin^^ và n.uu\('‘H t;u' (ỊUMIÌ ly xuat nliíiỊi kỉìàu nỏi nỏĩig ('ụ thê là:

i \ f c h i ' ( Ị u a n / v x i ư ì t ì ì h ậ p k ỉ ì á i i Ị ì h a ỉ p h u h Ợ p v ớ ỉ c á c q u y ỉ u ậ Ị

k h c i c h q u d ì ì , d á v h i é t 1(1 ('(ỈC ( Ị U V l u ậ t k i n h t ế , c á c q u y l u ậ t c á a i h ị

ỉrưiỉng ỉloạt tlộn^^ sa n xuat lưu llióíì^^ h à n g hoá t r o n g đ(3 bao

guìii lioạt tiọỉi^ iihạỊ) khâ u (lt*u Ị>hai luâi i tlìeo n h ữ n g (Ịuy luạí

khá(*h (Ịiian cua saĩi xuaỉ và lưu thôn^^ h à n g hoá Còn hoạt dộng

(ỊUIÌĨÌ lý c u a Nlià 1 ÌU'(K‘ dôi vỏi h(jạl (lộn^^ xiuYí nhỘỊ) k h ẩ u t h ô n g

(Ịua việc' b a n hànli một (■() chê (Ịuaiì lý xuất nhậỊ) k h ẩ u lại là hoạt,

ítộng (lo ý Í*hí (‘hii í]uan í'hi Ị)hôi là t‘!ìínli Vì vậv , cớ c h è q u á n lý xuất n h ậ p k h â u ciế ì-a Ị ) h a i p h ù hdỊ) veil (‘ủ a các (Ịuy l u ậ t k h á c h

(Ịuaii Và chí có n h ư vạy, hoạt dộng xuất nhíỊỊ) k h ẩ u mới có tỉiể

Ị)lìál t r i ể n vừn^í (’ỉìar

ỉ)ê thựi* hiộn tiKiiyíMì tác nàỵ (iòi hoi dội n g ũ n h â n lực t r o n g

họ t h ỏ n g r h ủ t h e íỊuán lý N h à luíỏc Ị)hái có dủ I r ì n h dộ n h ậ n

biôt v à k h á n ă n g v ậ n d ụ n g các quy lu ậl i r o n ^ v i ệ c x â y d ự n g cơ

c h ế , c h í n h s á c h x u ấ t nlìậỊ) k h ẩ u p h ù liựỊ) với c á c y ê u c ầ u c ủ a q u y

l u ậ t k i n h tố,

Cơ c h ế q u c h ì ìỵ n h ậ p kh â u p h á i da m báo th ực hiện tốt nguyên tắc tậ p t r u n g d â n vhii trong ( Ị u ả n lý Cơ í'hế íió p h ải đ ả m bảo cho

dộng n h ậ p klìẩu với lìuVíc ngoài tlico (lúng d ịn h h ư ớ n g của N hà nước D ồ n g thời, với tư cácb là n^ười (Ììếu tiêt và (ỉiốu c h ỉ n h hoạt

dộng t h ư ơ n g inại với nước ngoài, Nhà nước cầu tôn Lrọng và d am

hiỉo Ị)hát h u y cao ĩiliất tính ĩìăn g iỉộng, í í n h c h ủ d ộ n g t r o n g s ầ n xuấ t, k i n h cioanh ('ủa các doanh nghiỘỊ) Ị)hù hỢp VỚI đ i ể u k i ệ n c ủa

nến k i n h l ố thị trư ờ n g và thị Irưòiìg qiKH' tô T hự c hiệ n ng u y ê n tác n à y dòi tìói N hà ÍIƯỚC thực hiộỉi tôt chức n ă n g q u a n lý N h à

ÌIUỚC vổ k i n h lê k h ô n g can t h i ệ p sâu vàí> s à n xuât k i n h d o an h

('ủa (ioanh ỉighiỘỊ)

Cơ vhê q u ả n l ý n h ậ p k h ă u p h á i thực hiện niục tìì'u hiệu (Ịun

k inh t ế - x ã hội, l ấ y đ ó l à m m ụ c đích cuỏi c ũ n g c ù a h o ạ t d ộ n g q u á n

lý ỉii ệ u q u ả kinh lô - xã hội cúa hoạt dộng n h ậ p k h ẩ u (ãing là

thước do k ế t (Ịuả của cơ ch ê và c h í n h s á c h n h ậ p k h ẩ u 'rhự(’ hiện

n g u y ê n tắc n à y dòi hỏi các n h à qu ả n lý c ù n g Iihư d o a n h n g h i ệ p phải có q u a n đ iể m đ i ỉ n g đắn về hiộu quá k in h Lô xã hội, (iồng thòi phải có tri thức n h ấ t đ ịn h về tính t oán hiộu qu ả và có p h ư ơ n g

p h áp luận đ á n h giá hi ệ u quả kinh tê - xã hội

Cơ c h ế q u ầ n l ý n h ậ p k h ấ u p h ả i kết lìựỊ) h à i huà g iữ a c á c iựi ích: lợi ích d â n tộc v à lợi ích q u ố c tê (của các đ ỏ i tác, b ạ n h à n g )

Cđ c h ế q u ả n lý n h ậ p k h ẩ u trước hết phải đ á m báo lợi ích eủ a dât nước (bao gồm lợi ích c ủ a N h à nước, của d o an h nghiệp và cá n h ã n người lao động) Đồng thòi, phải thự c hiệ n n g u y ê n tắc b ì n h cỉẳng

c ù n g có lợi tr on g q u a n h ệ buôn bán vối các đôì Lác.

Về lợi ích củ a đâ't nước, p h ả i coi t r ọ n g và b ảo vộ lợi ích k i n h

tê - xã hội, coi h i ệ u q u ả k i n h t ế - xã hội là m ụ c tiê u , là liòu

c h u ẩ n c ủ a sự t ă n g t r ư ở n g k i n h tế Đồng ihời k h ô n g dược coi n h ẹ

lợi ích c ủ a d o a n h n g h i ệ p v à cá n h â n ngư ời lao d ộ n g , p h ả i COI lợi

ích cá n h â n là độ n g lực t r ự c tiế p t h ú c đ ẩ y s ả n x u ấ t , k i n h d o a n h

và n â n g cao h i ệ u q u ả k i n h d o a n h x u ấ t n h ậ p k h ẩ u

2 Chính sách quản lý nhập khẩu

a Khái niệm

Theo q u a n điểm c ủ a các n h à ngôn ng ữ học thì h o ạ t (lộng n h ạ p

k h ẩ u là h o ạt dộng m u a h à n g hóa, dịch vụ t ừ nước ngoài n h ằ m phục vụ các n h u cầu t r o n g nước ch ưa s ả n x u ấ t đưỢc hoặc sảii x u ấ t

n h ư n g ch ưa đ áp ứ n g đ ủ n h u cầu Để th ự c hiộn tôt mục tiê u và các nguyên tắc n h ậ p k h ẩ u , các quốc gia đều phải xây d ự n g cho m ìn h một hệ t h ố n g chí nh sá ch n h ậ p k h ẩ u hỢp lý Đây là một bộ pliận của ch ín h sá ch thương mại quô’c t ế của một quôc gia Có nh iếu cách tiếp cậ n khá c n h a u về ch ín h sách q u á n lý n h ậ p k h ẩ u n h ú n g theo q u a n điểm của n h ó m tác giả, ch ín h sách n h ậ p k h ẩ u dưực cỉịiih

ng h ĩa n h ư sau:

■' ( ’h n i l ì s á r l i ( Ị v i ; t n l y n h ậ p k h á u l a h ộ t h ò n g (‘á c ( Ị u a i ì ( l i ô m ,

t n c , n i ụ c ì t i ệ ĩ i Ị ) h á Ị ) v a ( ‘ô n ^ ^ c ụ r n à í ' á c í ị i i ô c g i a s ứ(Itinji nliàiìi (ỊUÍIĨI lý tiiru chinh c;h' hoạt (lộn^ ìihập k h â u Ịìhù hựỊ)

\'(Ỉ1 VÁC lỢì l l i ô c i i a (|UÓC ự,]:\ t r o ì i ^ iừììịĩ, t h ờ i k ỳ n h a m (l(*m l ạ i lợi í c h

( ’An chú V ì■aỉìỊ^^ (’hinli sá(*li ĩihậị) khâu luỏìi t'ó tínli lịch sứ 0

inoi ^lai (loạn lic-li sii klì;u‘ nhau, lììỗi (ỊUÔt* ị^Mi cỏ f h i n h sá ch n h ập

k h â u kh á c n h a u ĩihãni (lí‘m lợi lỢì ich cao ĩihíít, cho nước mình

[■irn í*ạnlì tló hoạt dộĩig nhậ p khâiỉ luôn h à m chứ a các y ê u tô

q u ô c t ế n h ư ị Ị ì í ì c ì ì Ị ) h ư d n ^ ' t h ứ ( ' \ ' à Ị ) h i í ơ n g t i ộ n i h a n h t o á n , c h ủ

ihê thaĩìi gia Do vậ\' chính sách nhỘỊ) k h ẩ u Ị)hài p h ù hỢp và Ị)lian á n h ìnột Ị)há!i cíiínlì sách dối ngoại f ủ a quôc gia n ày VỚI các

g ìi ì k h i U ‘.

tụ do hóa thương mại

Xliập k h ẩ u là một lìoạl động q u a n trọng của th ư ơ n g mại quôc

tê N h ậ p k h ẩ u tác (tộiìg một cách trực tiôp và quy ết định đến sả n xuất và đời sông tr o n ^ nước NhậỊ) k h ẩ u dể bổ s u n g các h à n g hoá nìà Irong nvíớc chưa sản xuất đưỢc' hoặc sả n x u ấ t k h ô n g đ á p ứng

đu n h u cầu N h ậ p k h ấ u còn để th a y thế, ngh ĩa là n h ậ p k h ẩ u vể

n h ừ n g h à n g hoá mà sản x u ấ t khôn g có lợi b ằ n g n h ậ p k h ẩ u Hai

m ạ l nhậị) k h ẩ u bỏ s u n g và n h ậ p k h ẩ u th a y i h ế nếu được thực hiện tốt sẽ lá c dộng tích (‘ực dẽn sự Ị)háí tr iển cân đôi nền k in h t ế quôc (lân t r o n g (ló, cân (ỉôì trực tiếp ba yếu tô'của s ả n xuất; công cụ lao

dộiiK dòì tượng lao (lộìì^^ và sức lao dộng Với cách tác dộng đó,

ngoại thư(ínfí (lượr roi như một phươ ng pháj) s ả n x u ấ t g i á n tiếp.

"I'ron^ bôì ('ỉỉỉih tự (lo hỏa thương mại dã m a n g tín h to àn cầu,

r lu n h s á c h (Ịuáỉi lý nhậỊ) kh ẩu của Việt N a m rầ n t h i ê t ph ải có sự

dìcu c h ỉ n h theo hướng vừa bao vộ dược thị trường nội dịa, vừa đ ảm

t)íU) (láp ứ n g n h u cầu về phát triển s ả n xiuYl, n h u c ầu c ủ a đòi sô n g

n h â n d â n và (ỉáp ứng yêu cầu hội n h ậ p kinh tê quôc tê Cụ t h ể là:

v.hính sách q u à n lý nh ậ p k h â u tạo điểu kiện th ú c đ ẩ y n h a n h

q u á tr in h c h u y ể n d ị c h c ơ cấu k i n h tẽ theo h ư ớ n g c ô n g n g h i ệ p hoá, hiện đ ạ i hóa đ ấ t nước

Công ngh iệ p hoá là q u á t r ì n h c huyển đổi nển k i n h i ế một cá(’h

hiộn đại hơn Kinh t ế Việt N a m Lừ trước đỏn nay cơ bán xiìắí phát

từ một n ề n vsản x u ấ l n ô n g n g h i ệ p q u v mô nhỏ ỉ ) ể trở t h à n h một quôc gia có n ê n k i n h t ế ti ến t i ế n h i ệ n đại, các c h í n h sác h kin h tè' -

xã hội nói ch u n g và c h í n h sá ch q u ả n lý n h ậ p k h ẩ u nói n ê n g c ầ r

th iế t phải t h ể hiện được sự điểu tiết hỢp lý giửa t í n h c h ấ t bảo hộ

VỚI tự do tr o n g q u a n h ệ k i n h t ế đôi ngoạ i để t r a n h t h ủ dược sụ

c huyê n giao khoa học công n ghệ t ừ n h ữ n g nước Liên tiên vào Viột

N a m làm cho cơ cấu được cải tiế n th e o hướng CNH, HỈ)H

Văn kiện Đại hội Đ ả n g to à n quốc lần th ứ IX xác định đến nàrn

2010 tỷ trọ n g nông ng h iệ p c h i ế m 16-17%; công ng h iệ p chiếm 10- 41% và dịch vụ chiếm 42-43% Đế th ự c hiện được chỉ tiêu này

ch ín h sách n h ậ p k h ẩ u có vai trò r ấ t q u a n tr ọ n g t r o n g việc điếu tiết

h o ạ t động n h ậ p k h ẩ u công n g h ệ t h i ế t bị mới, t r a n g bị cho các

n g à n h k i n h t ế n h ư điện v à điện tử, công nghiệp đ ó n g tàu, chê^ biến

d ầ u khí, c h ế biến n ô n g sản t ừ đó sẽ hướn g các n g à n h k in h tẽ theo hướng công ngh iệ p hoá, h iệ n đại hóa

M ặ t k h á c chính sá ch n h ậ p k h ẩ u cầ n t h i ế t kịp thòi giải quyết

n h ữ n g m ặ t m ấ t cân đối c ủ a n ề n k i n h tế, đ ả m bảo cho cơ câu kinh

t ế tr o n g nước có một tỷ lệ hỢp lý, p h á t t r i ể n một n ề n kin h t ế bền vững Một n ền k in h t ế m u ô n p h á t t r i ể n tôt cầ n đ ả m bảo sự cân (lôì theo n h ữ n g tỷ lệ nhâ^t đ ịn h như; c â n đôi giữa k h u vực s ẩ n x u ảt tư liệu sả n x u ấ t vả k h u vực sả n xuá^t t ư liộu tiêu dùng; giữa tích luỹ

và tiôu dùng; giữa h à n g hoá và lượng tiển tr o n g liíu thôiì^; giữa

x u ấ t k h ẩ u với n h ậ p k h ẩ u và cá n câ n t h a n h toán quôc tẽ

Chinh sách quản lý n h ậ p kh âu có tác d ụ n g điều tiết và hiủhìg dẫìi tiêu dừng, g ó p p h ầ n cải thiện và riáìĩg cao mửc sống của ìihán dán

C h í n h s á c h q u â n lý n h ậ p k h ẩ u có vai t r ò diỂu t i ế l hoạt

đ ộ n g nhậỊ) k l i ẩ u h à n g h ó a n h ằ m t h o ả m ã n n h u e a u t r ự c tio'j)

củ a n h á ĩ i d á n vô h à n g t i ê u d ù n g m à t r o n g nước k h ô n g sảíi xuỉYt

(liíỢc s;in xu;ì! klìnii'.', ilu nhiĩ ỉili;ip kh;'iu ĩ h u ỏ c c t i ữ a bộíil).

( l o t l i Í M i ị Ị \ : \ ( Ỉ U I I K - l l n n ' ỉ l i i í c Ị i l ì M i n , .

Clnnlì saclì (Ịuaii ly iihạỊì klỉaii họp lý còn (‘ó lác (lụiì^^ ÌKÌo vệ

n l i ữ n ^ ^ n g à n h s ; i n x u á t \ v i i ] \ ị 2^ nuVù- Ị ) h a t I n r n t i ' á ĩ i h í l i ì Ợ í ’ s ự c ạ n ỉ i

I r a n l ì ( ] u á i n ứ c c u a Ỉ 1 Ỉ 1 Ù Ỉ 1 Í 4 s a n Ị ) h â i n l u ì ỏ c n g o à i , ( l ò n ^ i h ờ i v â ĩ i ( I n m b a o ( l á u v à o ( ' h o s a n x u ấ t , k l ì ô i Ị ) h ụ ( ‘ l ạ i n í ì ữ n g n g à n h n g h ế

c ũ ỈÌKÍ ì’a n h ữ n ^ ^ Ỉ i ^ à n ỉ i m o i t ạ o l ì l ì ì ố u v i ẹ c l à n ì ổ n ( Ỉ Ị n h ( ‘h o

ní^’ ư ò i l a o đ ộ n ^ l ừ ( l ó t a n í ^ " k l i a i l ì i U i h í n á í i

kìiMì Ị)hat t n ê n n lu ìn ^ ĩì^^uih sa n xuất hàĩig tiê u d ù n g t h a y th ê nliậỊ) k h á u , vừa n h íu n mục đich tiêt kỉệm ĩìguồii ngoại tộ d à n h

f h o n h ậ p k h â u , vừ a guii (Ịuyêl dưỢ(‘ nliiổu v i ệ c l à m , v ừ a trực

liÔỊ) c u n g c ấ p h à n g tiõu d ù n g ih iê t yếu cho n h â n d â n m à k h ô n g

Ỉ)Ị Ị)hụ t h u ộ c v à o ĩiừớc ngoài.

Chinh sách q u á n lý nhập kháu co tac d ụ n g tích cực đến việc

m ớ rộng (Ịuan hệ hợp tac với nư(k' ngoái, th úc đ ẩ y q uá tr in h hội

n h ậ p kin h tê qiioc tế.

\ h ậ Ị ) k h ẩ u c h í n h là hiộn tượng di ('huyển h à n g hóa từ thị

trư ờ ng thô^ giới vào thị trường nội dịa cúa một ììước Soíig để lựa

ch ọn nhậ[ì k h ấ u được hàiig hóa có chất lượng cao, giá cả hỢp lý, iỉaỊ) ứ n g dượí* n h u cẩu c ủa sán xuấl và clòi s ô n g n h â n dân, các quôc

Ị^ia và d o a n h nghiỘỊ) Ị)hải niỏ rộng gìHo dịch với đôi l á c ỏ n h i ề u

luíớc k h á c n h a u ("ìiínli vì vậy, rùng với xuáí k h ẩ u , h o ạ t dộ n g n h ập

k h ẩ u ('lìíntì là C(í sớ v ậ t ('[lat quan trọng (ỉế mớ rộng (]uan hệ kinh

l ê cỉôi ngoại c ủ a ììiột nước.

Ditói lác (lộng củí\ cuộc cách mạn^ĩ khoa hục công nghẹ, xét

t ỉ v n hình (iiộn kiiih l ố toàn cầu, lônfí (’untỊ luôn lớn hờn t ổ n g cầu

Vì vậy, các quôr gia luôii tìm cách rnri rộiìg thị trư ờ n g tiêu tliụ

h à n g hóa (lo nướ(‘ m ìn h san xuất ra nhưng lại tìm cách bảo hộ thị trơòììg nội địa ('liính vì vậy VVTO luôn ra n h ữ n g (lịnli c h ế

n h a m m ụ c c l í c l i ^ ạ t l ) ó n l i ừ n ^ c á n t r ớ l à m b ÓỊ ) m é o t h ư ơ ì ì g m ạ i I h ê ỈỊHÍI- yêu cáu cát- ĩiưỏc t h à ĩ ìh viên phài (Ịuan hệ th ường mại với

Iiliau trên n^uyôn tac Tòì huệ quỏc (MFN) VH ĩ ) ã i ' a g ộ l í i u ô c gvả

(NT), ( ’híĩih sácli nhỘỊ) k h â u của các quôV là k h ô n g clược Ịỉhàn biộl đôi xử giữa các nước và cũ n g không được p h â n biột đôi xử giữa

h à n g ĩìhập k h ẩ u V Ớ I h à n g s ả n x u â t nội dịa

Do vậy xâv d ự n g đưỢc m ộ t c h í n h s á c h q u á n lý n h ậ p k h a u

n h ữ n g y ê u c ẩ u củ a WT() là h ế t sức k hó n h ư n g lại r ấ t c ầ n ih ìếị

dể mở r ộ n g q u a n h ệ đôi ngoại với nước ngoài

3, Mối quan hệ giữa cơ chế, chính sách và các biện pháp quản lý nhập khâu

( ị u a kh á i niộ m v ề cơ c h ế q u ả n lý n h ậ p k h ẩ u đưỢc p h â n tích ò

p h ầ n trên, có t h ể t h â y cơ c h ế q u ả n lý nhậỊ) k h ẩ u được câu t h à n h Lừ

3 bộ phận; (1) C'hủ i h ể q u ả n lý; (2) Đối tượng q u ả n lý; (3) Phương thức q u ả n lý

và biện pháp quản lý nhập khẩu

Nguồn: Nhóm nghiên cửu

M o t ( ị i i ò r ^ i ; i s c l i i r j i i i i ( j U; i iiM I i i : i \ c u a m n i h l a c a c ('() ( Ị u a n n h a

IUÍ(>Í' i\ờ (| IK111 Iv iniii hoạt iỉniì^ kiiìỈ! íc x;'i lun c ua (lat nưíỉc

TiiíúU' lụ nliu' \'ậ\ fl(' quíỉii ly dííii'' Iihạp k h áu \ h a nướciliDĩụ^’ (Ịua 1^0 I'liunim I Ĩ 1 ; I Ì ỈIÌỌI (‘ò ( Ị u a n lý nhà nưVíí* có cliửc

M;in^ lio;u'li ( lị n h CMC c li i i ì h (Ịinti: ly lin;ỉl (lôíi^^ ni ại

X l u í vạv inôt {■<) r l ì ( ‘ (ịu.iĩi ly I kíịi lý >í‘ Cí’ ìiiột (*lui t hê là bộ !ná>'

<Ịii;tn ly c ua N l i à iìiíỏc ^'ọn Iilìí* nhun^^ tinh ít', hoại tlộng rỏ liiệii (Ịua

t ao du sức ÌH)iU‘h dịnli các (‘lỉính sách íilìam định hướìig và điều

hành hoạt (ìộnự: kinh tè nói và ỉioạl úỏUịỊ ìihỘỊ) khâu nóỉ riêng ĩig;ỉ\' í‘à n ^ ĩỏl luiiì \ì() míìy (]u;iiì lý nìiậỊ) khâu cua Viột Nam trong

chuvíMi tỊUíiĩì lý nhạỊ) kháu ù í Hộ kinh tô MUig l?ộ Công thương tiến

Uộ 1'hư(íỉig nghiỘỊ) rồi l^ộ Xgoại tỉiiiơỉì^ \\ộ Kiĩih tỏ Dôi ngoại Bộ

'rinìííntí mại và Du lịch vả nay là 15ộ Tliưííng mại (iã p hán nào liiể

luộn V1Ộ(‘ đôi moi í ‘hu the ti’oiig CỊUỉiii lý lìhập k h ẩ u p h ù hỢp VỚI íỊuá

Irình ( ’XH lỉĐH và vêu cầu fủa hội ỉihậ]) kỉnh lê quôc tê

Hinh 1-2: Mò hình liên kết các chủ thể quản lý nhập khẩu

của Việt Nam

Nguồn: Giao trinh Kinh tè ngoai thương

2006-M ặ l khác, khi một (ỊUÔC gia có m ột cờ c h è (juàn lý lỏ l, í‘ó một t),)

m á y íỊuàii lý VỚI l ì h ữ n g c h í n h sá ch q u a n lý nhốỊ) k h ẩ u hỢỊ) lý sẽ lạ.)

điểu kiộn môi tr ư ờn g t h u ậ n lợi cho n h ữ n g đôi tượng (Ịuàn lý

do an h nghiộp s á n x u ấ l và kinh d o a n h h à n g n h ậ p k h a u có cììổn

lược k in h d o anh lâu dài, ổn dịnh tạo điếu kiộn rh o h à n g nliập

k h ẩ u vể kịp thời gian, đủ s ố lượng, đ ả m bảo đ á p ứn g đún^^ yêu 'a.i

vê' c h ấ l lượng giá cầ và c h ủ n g loại Một cơ c h ế tôt cỏn có tác dung

diêu tiết công tác q u ả n lý h à n g n h ậ p k h ẩ u , k h ô n g gây c ạ n h trành

quá mức dôi VỚI h à n g s ả n x u â t ở nội địa, m ặ t k h á c c òn kích tlic'i

tạo diều kiện sả n x u â t p h á t triển, chôn g dưỢc các h iệ n tương biòn lậu gian lận th ương mại

q u ầ n lý n h ậ p k h ẩ u mở cửa, p hù hỢp với quv lu ật k h á c h (]uan liong

vơ c h ế thị trường, th ú c đ ẩv q u á tr ìn h hội n h ậ p kinh t ế quôc tế lộn

hưởng đưỢc n h ữ n g lợi t h ế t ừ thị t r ư ò n g t h ế giới vể vôn thị trư(JnỊ-ĩ, công nghệ, dồng thời kh ai th á c tôt các tiề m n ă n g t r o n g nước )ây chí nh là hiện tượng một hệ th ô n g c h í n h sách q u a n lý n h ậ p k i ẩ u

hỢp lý góp p h ẩ n làrn c ho cơ chế^ q u ả n lý lìg ày c à n g h o à n c h ỉ n h ih( ' 0

hướng hiộn (ỉại hơn

C hín h sá c h (|uần lý n h ậ p k h ẩ u đưỢc thực hiộn I h ô n g (Ịua nột

hộ llìông các biện p h á p (còn (iược gọi là còng cụ) (Ịuàĩi lý mi)p

kh ẩu Hộ t h ô n g các biện Ị)háỊ) đó được chia t h à n h hai nhóĩTi:

] I^)IÔI 1 Ị ìhaỊ) ( Iì;ì ! 1'/ t luir (ỊUaii f'1';! 1'|ÍĨ)

'2 l ỉ i í Mì j ) ! i ; i Ị ) p i n ĩ l i i u ' (| U:1!! ( Ĩ H m - 1 a i ‘i f ĩ n i i ' a s u r ( ‘ s ) } ) Ó 1 i l u i ê ( Ị U I I I , t l á v l a b i ệ i ì | )1ỉ;ìỊ) m í t W ' I ' O c l ì o Ị ) l ì ( ‘Ị) s i itlụiUĩ (!(' hộ thị ti'unn^ troĩi^ nunc nỉuíii^ Ị)h;n cam kôl í’à n ^

t ) u ô c V Ớ I i T ì ộ t I i ì ử c t ỉ i i u " ' t i ’á í i n l i a t ( l ị ỉ i l i \ ' à (■(') l ị c l i t l ' i n h ( ’a t ^ i a m ( l í )

( : i c c h i n h s ; u ‘h v e ( ^ U I r h v t ô i h u ệ ( Ị UÔí ‘ ( M K X ) c ỉ ì ê t l ộ i h u ê í Ị u a n

l i u c l a i Ị ) h ỏ (*ậỊ) ( í i s i * ) l l i Ộ Ị ) ( l ị n h i h u ô ( Ị u a i ì l i u đ à i c ó h i ệ u l ự í '

i)ỏi VỚI hiÍMì Ị)[ìa[) Ị)hi ihuô (ỊUiUì (lí) ìtliiếu Ii^iívôn ĩìhân (lạc

ciuv Irì ('á(' rào (‘íin lỉuíííng mại nh ãm ì)ao hộ uốn s á n xuấ t lìội (lịa

() Việt N a m (io (lieu kiộn nến kinh tê d a n g c h u y ê n đôi elìủ Ihế

q u á n lý (ỈÔI tượng quíin lý và các chíiìh sách l)]ện p h áp c ũ n g liên

lụt' t h a y (lối (íiai đoạn 1955-1959 ihực' hiện cờ c h ế "Nhá nước

t hòng n h ấ t q u á n ỉý ngoại thương'\ giai (loạii ]9(K) -1986 thực hiện c-ơ chô* "Nhá nước dộc quyền ngoại thương" và gìíìì doíỊU 1987 (lẽn

n a v lliực hiệ n c.ó chẽ " mớ rộng s ự tham gin cua các t h à n h p h ầ n

k i n h tẽ trong hoạt đòrìịị ngoai ỉhưííng diùú s ự (Ịuản lý th ô n g nhấ t

<’ùa N h à nước" Trong giai cloạn hiộii nay hàiig loạt các vấn dế

I tìự r tê p h á t sinli liÔ!i (Ịuan tỉôn dặc diổĩn tr o n ^ và ìigoài nưỏc (iòi hỉỏi cd chê (ỊUíin lý cán (‘ỏ sự diổu ('hình íl(* tigày cà ng hoàĩì thiện

hidn đáị) ứ n g n h ữ n g yôu (‘ầu ihực l ố khấcli (Ịuan KỈÌI (lôì lá c (Ịuan hiộ Ị)hương Ihức: huÔM l)án dã tha> Vtổi theo sự íỉiổu c h ỉ n h c ủa ('ác (ịuv l u ạ l thị li-iiòiig thì yồu cẩu tất yôu (‘hún^ ta pliíĩi cai tổ lại cơ

c h ộ (Iiiàii lý nhậị) klìâu Ị)hủ h(iỊ) híín.

C ó t h ô k h a n ^ ^ i ! Ị i ) h m ỏ i ( Ị u a n l i ệ g ỉ ử a (’h u t h ổ ( ị U í i n l ý í i ô i

t i í ó n ự , ( Ị U í i i i l ý v à c á i ' r h i ỉ ì h s á c h , b i ệ n Ị ) t i áỊ ) ( ì i ố u t i ô t n h Ộ Ị ) k h ẩ u

l u ô n là m ô’] ( Ị u an h ộ h ữ u C(J m a n g t í n h tíYt y ố u ò m ỗ i t h o i k ỳ Ị)hát

t n ể n đíVt nước.

II QUY ĐỊNH CỦA T ổ CHỨC THƯƠNG MAI THỂ GIỚI

VỂ CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NHÂP KHẨU

1 Quy định của WTO vể thuê nhập khâu

T h u ê n h ậ p k h ẩ u là công cụ d ã đưỢc các nước th ự c hi ệ n t ừ rât lâu và t h ư ờ n g coi là b iệ n p h á p cổ điển, n h ư n g có tá c d ụ n ^ t r ự c tiôp và m ạ n h mẽ I ro n g đ iê u t i ế t h o ạ t độ ng n h ậ p k h ẩ u H i ệ n n av

có n h i ề u k h á i n iệ m k h á c n h a u về t h u ô nói c h u n g và t h u ế nhậ[ j

k h ẩ u nói r i ê n g x u ấ t p h á t t ừ n h i ề u cách t i ê p c ặ n k h á c n h a u : t ừ

q u a n điểm về k i n h l ế c h í n h trị, t ừ góc độ ngừòi t h u t h u ế , ngườii

nộp t h u ế , t ừ góc độ p h á p l u ậ t T u y n h i ê n , VỐI tư c á c h là m ộ t

công cụ q u ả n ]ý n h ậ p k h ẩ u , c h ú n g ta có t h ể hiể u “I h u ế nhạỊ-i

k h ẩ u là một loại t h u ê g iá n t h u đ á n h vào h à n g m ặ u dịch, Ị)hi m ậ u dịch, khi h à n g hoá di vào l ã n h t h ổ hải q u a n c ủ a m ột n ước”’

Một cách dơn gi ả n hơn, dưới góc độ tài c h í n h đđn t h u ầ n , t h u ế

n h ậ p k h ẩ u được xem là m ộ t k h o ả n tiền m à đôi t ư ợ n g nộp t h u é

p h ả i nộp c ho cơ q u a n h ả i q u a n c ủ a m ộ t nước k h i có h à n g h o á dx

vào k h u vực hải q u a n c ủ a nưổc đó

Các nước sủ d ụ n g t h u ế n h ậ p k h ẩ u cd b ả n đ ể u n h ằ m n h ữ n g mục đích như:

- Góp p h ầ n vào việc p h á t t r i ể n và bảơ hộ s ả n x u ấ t t r o n g nước

- Hướng đ ẫ n tiêu d ù n g t r o n g nước

- Góp p h ầ n tạo nguồn t h ư cho n g â n sách

- Là công cụ thự c h iệ n c h í n h sá ch thị trư ò n g

- Là công cụ q u a n t r ọ n g t r o n g đ à m p h á n q u ố c lế góp Ị)hầri

th ú c đẩy tự do hoá ih ương mại

ỉ ) ể hạ n ch ê việc quá l ạ m d ụ n g t h u ế n h ậ p k h ẩ u , ^ây nô n tìnhi

1 Bùi Xuân Lưu và Nguyễn lỉữu Khải Giáo trình Kỉnh tô ngoạ.i thương 2006

trnn^^ ỉ)ao họ iỊu;'i nnii\ caii trổ sự Ị)hát lì'iên ('ua thơííĩì^^ inại Ì\U(H'

U\ 'IV) <’liứ(' tluùin^^ niại th ê ^iới ('ho Ịìhéị) các niìớ(' háo hộ ba ng

lluiõ (Ịuan nhiùi^' ]ìhiu tuáìi tlui các (]uy tac n h át dịnh:

ĩi^ni\êii t;ìc 'Wn h u ệ (ỊIIÔC {MFX) cố nghĩa là ('ỉiĩì có sự ưu dài ('hun^'

clỏ) V('Ỉ1 tái f ; u ‘ các Iiư'ỏ(* tliàỉih viên ỉ)iểii ĩ (lATT 1994 ghi; "Những

ỉ(iỊ ỉch ưu đcÌL đ ặ v q u y ể n h o ặ c m i ễ n g i ả m m a các niùỉc t h à n h vièn

n à \ ‘ a p ( l u n g cho n h ữ n g s á n p h â r n n h ậ p k h á u c ủ a các nước k h á c Ị>h(ii (ĩỉểỢc a p d u n g vò đ i ề u kiện, k h ô n g c h ậ m t r ễ đ ố i với n h ữ n g sả n Ị)háììĩ v ù n g lo ạ i n h ậ p k h ù u t ừ b ấ t k ỷ nước t h à n h viên nào h a y x u ấ t

k h â u sa n g bất ki' nước th à n h viên nào " Theo n g u y ên tắc MFN,

niọi cam kết ỉihư: miỗn giảm t h u ế hoặc hoàn lại Lhuô phái ghi vào

biêu lluỉê T u y nliiên nh iểu quôc gia vẫn sử d ụ n g biếu t h u ế dơn

có n g h ĩa là đôi VỚI mỗi loại h à n g h o á chi t h ế h i ệ n m ộ t mức t h u ế

lìiện ch í n h sá ch p h â n biệl đôì xử đô"i với h à n g n h ậ p k h ẩ u đến từ các' nưổc k h á c n h a u Đổ đ ả m bảo t í n h m i n h bạch tr o n g q u a n hộ đôi ngoại, WTO yõu cầu mọi cam k ôt về t h u ế q u a n phải công k h ai ghi vào hiốu t h i i ế để mọi t h à n h viên đều biết

I^ên cạiih đó, WTO củng vêu cầu các nước thực hiện ng u y ẽ n tắc

dôi xử quôc gia (NT) Điểu 111 - GATT/1994 quy đ ịn h '\Một m ặ t

h à n g n h ậ p k h ấ u s a u k h ỉ đ ã đ i q u a hiên g i ớ i và đ ã t r ả các k h o ả n

t h u ế q u a n c ủ n g n h ư c á c k h o ả n p h í k h á c , sẽ k h ô n g bị đ ô ĩ x ử k é m ưu

đ ã i hơn so với s ả n p h ă rn nội đ ị a t ư ơ n g t ự \ Mục tiêu của nguyên lác NT t r o n g t h u ế q u a n là n h ằ m t r á n h sự p h â n biệt đôi xử giửa

h à n g nội cÌỊa và h à n g n h ậ p k h ẩ u về các m ặ t n h ư d á n h I h u ố nội

dịa CÍU‘ lu ật lộ, (]UV d ị n h đôi với v i ệ c b á n h à n g , v ậ n c h u v ể n , t h a n h

b Sụ ràng buộc về thuê quan

Hãy là một n g u y ê n tắc m à th e o đó, n h ữ n g cam kết của các

niiiic t h à n h viên WTO vổ giảm t h u ế và n h ữ n g miễn giám k h á c một

khi dà được đưa ra thì các nước n à y k h ô n ^ đưỢ(! d á n h t h u ê cao hờn

mức đã cam kếl Sự c a m kết đó còn gọi là n h ữ n g r à n g buộc th u è

CỊLian (bound tanfO- M ục cỉích củ a n g u y ẻ n tắc r à n g buộc này là tíìi)

I*a một tiôn t r i n h ổn (lịnh vể giảm t h u ế để dẩy m ạ n h tự do hoa thương mại quốc tế

Khi gia n h ậ p VVTO, mỗi nước đều p h ả i có n h ữ n g cam kôt r à n g buộc t h u ê n h ậ p k h ẩ u củ a min h Mức độ r à n g buộc củ a mỗi nướ(' là khác n h a u , tùy thuộc vảo k ế t q u ả đ à m p h á n gia n h ậ p WTO Theo

k ế t quá Vòng d à m p h á n Uru goay , đối VỚI các nitóc p h á t triển, yố dòng t h u ê r à n g buộc t ừ 21% đến 73%; với các nước đ a n g pliát triển, sô' dòng t h u ê r à n g buộc t ừ 78% đến 99% và với các n ền k in h

t ế chuyể n đổi, sô' dòng t h u ế r à n g buộc t ừ 73% d ế n 98% Tuy n hiê n

xu hướng hi ệ n n a y là các nước cà n g gia n h ậ p s a u c à n g phải cam kết r à n g buộc n h iề u hơn biểu t h u ế q u a n của m ìn h , có ng h ía là sẽ

h ạ n c h ế việc các nước t h à n h viên có t h ể t á n g mức t h u ế suấì

C h ẳ n g h ạ n , Việt Nain khi đ à m p h á n gia n h ậ p WTO d ă phải cam kết r à n g buộc đến 99% số dòng t h u ế n h ậ p k h ẩ u

Nôu x é l th e o t ừ n g n h ó m h à n g t h ì m ức r à n g buộc c ũ n g có sự

c h ê n h lệch ỉ)ôì với h à n g n ô n g s ả n m ứ c r à n g buộc t h u ê là 100%, đối vói h à n g công n g h i ệ p : t h ì các nước p h á t t r i ể n c a m k ế t r à n g buộc 73% I r o n g k h i các nước đ a n g p h á t t r i ể n p h ả i c a m k ế t r à n g buộc d ế n 97% Đ iể u n à y m u ô n nói n h ữ n g nước c h ậ m p h á t t r i ể n

t h ì c ầ n có sự r à n g buộc cao để d ả m b ảo t í n h ổn đ ị n h

Tuy nhiên, các quốc gia t h à n h viên cũ n g đưỢc q u y ề n loại t r ừ một S(í m ặ t h à n g k h ô n g ph ải cam k ết r à n g buộc t h u ế q u a n ( n h ù n g ngoại lộ) ỉ)ó là: N h ừ n g m ặ t h à n g liên q u a n dê*n (tạo đức xã hội,

báo vộ q u y ề n và sức* k h o e con ngưòụ bảo vộ d ộ n g t h ự c vật, v à n g

bạc lài s ả n quôc gia vô v ă n hóa n g h ệ t h u ậ t , lịch s ử k h á o C(1 tài

nguy ên th iê n nhiên, a n n in h quôc phòng

N^oài ra theo kết (]uá (làm p h án , các: nước có thổ chủ dộng

k h ô n ^ thự c hiện r à n g buộc t h u ê q u a n cho một s ố m ạ t hầnịỊ cụ thể.

Cấn clni ý là sau khi ('á(' cam kêt ràng biKx: thì Ị)híii công bô

lie! Iriỉili cat (l;in inuv thuô (ỊU;U1 cua ìUíík mình tlu'i) niột íliííi

1 nỉiMl (linỉi.

\ i ì õ u \ h u v ị Ị ] ù n i ọ t v a i t i o í ] u a n t r ọ HLí Hi) t h ó ĩ n ứ c t h u ỏ ( ị u a n

ni; Iiiụí niiỏr (lanh vao han^^ xuát di híiạc iìÌiẠị) vế, t)uHi ìiày liôn

I'lico (Ịuy tìịnh cu:\ \VT() các miíic í h à n h viôĩì (‘ó t h ế sứ a dối

hỉ(' t tỉiuô tiluì vh'h‘ lự siĩa (ỈỎI hoạc hu\ ỉ)(’) một mức t h u ế nào (ỉó

t n n ^ l ị c h t r ì n h ^Míìiiì l l ì u t v n l i ư n ^ n i u õ n \ - ậ v ( Ị UÔC g i a d ỏ Ị ) h ã i ( l à i n

Ị)htiK lỉìựt' ìnộn sự [11KM1 Ịíiám khiU' tuoiì^ (kíííiìg VỚI mứ(‘ m iễn

ị lì i m tliuê cũ (lè iliou í“hinln í‘ó tính chai tlÌMi l)ừ.

\\'T() cho phÓỊ) các nước t h à n h viên ỈÌỊ) d ụ n g h à n h đ ộ n g ph òng

ỉ ig í a í.ự vệ h ằ n g íhưô nhập kh ẩu cao hơn mức c a m kôt n h ư áp

í ì ụ ì g t h u ê cliông Ị)ỉiá giá c h ô n g IrỢ cấ[) trong n h ữ n g trường hỢp

s a u d á y :

- Bi\o vệ kháii cAị) nến công nghiỘỊ) non trò, khi bị h à n g n h ậ p

k l ì i L ỉ v d i s ô l ư ợ ĩ ì g ( Ị u á n h i ổ u ( i e d ọ a

- Các do an h nghiệỊ) nước xuíít k h ấu l)á ìì p h á giá

- Xước xuất k h ẩ u á[) (ỉụng bìộn pháp trỢ ('ấp k h ô n g được phép

- Cán cân t h a n h toán l)ị đe dọa

2.Các biện pháp phi thuê quan

a Các biện pháp hạn c h ế dịnh lượng

Cíxv hiệMì phỉÍỊ) hạĩi (‘hô dịĩih lượn^ lã ỉihửng quy định của các

qim' gia có tác (lộng I rực tiô'p đến số lượn^' Ịioậc’ giá Irị h à n g hoá,

c ỉ ư i c x u í V t (1} h a y n h ặ Ị ) v ể t ừ m ộ t t h ị t r ư ờ n g n à o đ ó ỉ ) â y l à n h ó m bi( n phÚỊ) m a n g tính dặc thù chủ quan nhâ't ÍÍÌC độn g dến thương

rn ạ (|UỎC tô Do vậy, trong hệ íhỏn^ các hiộn Ị)háp phi t h u ế qu an

t h ì đ a y là nhóm rào cán mà WTO íỊuy tỉỊnh khá c h ặ t chõ T h e o quy

đ ị ĩ h íhì UỊỊOÌU th u è (]uan i h u ế nội íỉỊa va các loại phí khác, các

l l i í n h viên kỉìỏng (lưỢ{‘ lạo ra hay (luy trị n h ử n g biộn Ị)háp như

h ạ n ngạch, giấy |)hóp hay các biộn pháị) k h á c n h ầ m h ạ n chê sò lượng n h ậ p k h ẩ u t ừ n h ữ n g Lhànli viên khác, h a y h ạ n chê sô KíỢiiịỊ

x u ất k h ẩ u hoậc b á n dổ x u ấ t k h ẩ u tởi các t h à n h viên khác Nh(')ni này gồm một s ố biện p h á p cơ b ả n sau:

a l Cấm n h ậ p k h ẩ u (Im po rt Prohibitions)

Câ'm n h ậ p k h ẩ u là biện p h á p bảo hộ cao, gây r a h ạ n chê lốii

n h ấ t đôi với th ư ơ n g mại quô’c tế Nói chung, WTC) k h ô n g cho phé|i đưỢc sử d ụ n g biện p h á p này T uy nhiên, t r ì n h độ p h á t t r iể n giữii các t h à n h viên k h ô n g đồng đều (hiện nay có k h o ả n g 3/4 các nưới’

t h à n h v i ê n là các nước đ a n g p h á t triển), do v ậy , c á c quốc gia vẫ]i

có t h ể thi h à n h biện p h á p cấm x u ấ t k ^ ẩ u , n h ậ p khiiu t r ê n cơ sif khôn g p h â n biệt dôì xử trong một sô" tr ư ờ n g hỢp q uy dịnh tại Điều XXI/GATT 1994 n h ư sau:

- C ầ n t h i ế t để đ ả m bảo an n i n h quôc gia;

- C ầ n t h i ế t đế bảo vệ đạo đức xã hội;

- Cần t h i ế t để bảo vệ con người, động v ậ t và th ự e vật;

- Liên q u a n lới n h ậ p k h ẩ u h a y x u ấ t k h ẩ u v à n g và bạc;

- C ầ n t h i ế t để bảo vệ các tài s ả n quôc gia về n g h ệ t h u ậ t , lịch sử hay k h ả o cổ;

- C ầ n t h i ế t để bảo vệ các tài n g u y ê n t h i ê n n h i ê n k h a n hiếm

T uy nh iê n, WTO quy định r ằ n g , t ấ t cả các biện p h á p n à y c ầ nthự c hiện k èm theo việc h ạ n c h ế s ả n xuâ"t h a y t i ê u d ù n g nội d ị a liên q u a n tới c h ú n g N goà i r a Đ i ề u X X /G A T T 1994 còn cho

a2 H ạ n ngạch n h ậ p k h â u

Dây là biện p h á p quy định sô lượng hoặc giá trị h à n g hóa n h ậ p

k h ẩ u nói c h u n g hoặc t ừ một thị tr ư ờ n g nào đó t r o n g một thời gian

n h ấ t đ ịn h (Lhông t h ư ờ n g là 1 năm) Điểu 11- GATT/1994 quy định

I ỉ l i ỉ í * u ( 1(M1 l h u ' ( ỉ n ^ ’: ÌIKU ỉ h r ị i^n] l ^í i ón p l i Ú Ị ) ĩ ì à \ ' ÍỈIÍỢC ( Ị u y ( l ị n h

Ii^dìienì ỉií^^ạl h()ỉi tluiẽ (Ịuaìi !)(Í1 lìai lý (lo chu vêu s a u fiãv;

' l ' h ư I i h a t , r a c b i ô i i p l i a Ị ) p h ỉ i h u ẽ ( Ị i i a n n ỏ i r h u n g v à ĩ i h ừ n g

t u r n Ị ) h a Ị ) h ạ n c ị \ v d ị i i ỉ ) l u ọ n ^ - ĨIỎI Vỉ v ì ì ự, k h ô n ^ ^ t h ế h i ộ n í í i i h m i n h

ỉ>ạ<‘ti nỉu ì t h u ê ÍỊIUUI (io titih Ị)h;ìỊ) lý k h ôn g cao l)an^ i h u ê mậl

k h á r , t l ì o i ịỊ\-<\n i \ u \ ( Ỉ ị ỉ i h l l ì ô n ^ ^ i h i i ờ í i ^ ( ' h i t r o i ì g v ò n g n i ộ l t ì A m

' 'Vhử hai, h ạn n^ai'h và các biÌMì ỊìhnỊ) liạĩi chỏ định lưựng (lễ

l)i(‘n tướiì^^ h(ín tliue ([Uan Xlnểu kill C‘l)i cấn t h a y dổi cách gọi tên

l i i ệ n Ị ) h á Ị ) n l i i i n g MỘI d u n ^ t h ự c c h ã i v a n l à h ạ n n g ạ c h ( v í d ụ n h ư

C'á(’ bụMi Ị)!iá|) (ỊUỈUI lý theo kê hoạch (ỈỊiih luíỏn^ q u à n lý th eo cơ

(Ịuan (‘h u y ê n M^ành íỊuan lý có dìểu kÌỊMì )

T u y nhiên \VT() vảĩì cho phéỊ) áp d ụ n g h ạ n ngạch tron g

n h ử u ^ t r ư ờ n g họỊ) clại' biệt như:

- X lia m h ạ n ('hê t ạ m tlìời, ĩìgăn ngừa, khắc p hục sự k h a n hiếm

trâm t r ọ n g về kí ơn g thực, thực ph ẩm h a y các s ả n p h ẩ m t h i ế t VCU

khác.

' N h a m bảo vộ tình hình tài chính dối ngoại và cán cân t h a n h

to á n của nưỏc m ìn h khi sự th â m h ụ t nghiêm t r ọ n g về dự t r ữ tiền

tệ hoặc có s ố dự trừ quá ít cần thiết phái n â n g mức dự trữ lẽn một ĩiiức hỢỊ) lý-

- Các niiớ(‘ d a n g phát triển có t h ể áp d ụ n g h ạ n c h ế sô lượng

tron^ ch ư ơ ĩ ìg trì n h trỢ ^nÚỊ) cúa Chính Ị)liủ về dẩy m ạ n h p h á t triển

k in h te hoạc h ạ n r h ế dổ bao vọ cho một sô n g à n h công nghiệp.Ngoài ra, h ạ n ngạch cxìn dược ấp dụ n g tr o n g các trư ờ n g hỢp

n h ư bảo vộ đạo (ỉức xã hội ỉ)ảo vộ sức khỏe con ngvíòi, bảo vệ động

thiíc vạt qu ý hiôVn, xuất nhập kh ẩu v à n g bạc tài s ả n quốc gia liên

q u a n đếiì văn hóa nghệ th uậl, lịch sứ khảo cổ, tài ng u y ên thiên nhiôn khan lìiốm

Khi sử ílụiìg h ạ n ngạch, WTC) yêu cầu các quôc gia phải Ihực hụMi các cliốu kiộỉi kèm tlií‘0 như:

- Phíii kèm t lì(H) viộc hạn ch ế sản xuât hay tiôu d ù n g nội địa.

- C a m kết k h ô n g lảm ảnh hưỏng tới lợi ích của các nước t h à n h

viêiì khác, dồĩi^ thời ph ã i d ầ n dầ n nới lỏng biộn p h á p n ả y kill k til’

tố (là khôi pỉiục, s a u dó dỡ bỏ hoàn toàn n h ằ m th ự c h i ệ n ngUHMì

tắc c h u n g của WTO

Do tí n h Ị)háp lý k h ô n g cao và ihời gi an t h ô n g t h ư ờ n g chi nộ'

n á m trỏ lại, nên k h i tic'n h à n h áp d ụ n g h ạ n n g ạc h , các (ỊUÔC ịvx

phải cô ng hô' thòi g i a n cụ t h ể và n h ữ n g t h a y đổi n ê u (‘ó.

Nếu h ạ n ngạch áp ciụng cho t ừ n g nước thì phải đ ạ t được tlỏ;i

t h u ậ n vể p h â n phôi h ạ n ngạch với các nước t h à n h viên có l:ên

q u a n đôn lợi ích với nước mình

a3, Giấy p h é p n h ậ p k h ẩ u

Giấy p hép n h ậ p k h ẩ u h à n g hoá là một biộn phÚỊ) q u ả n lý nlậ})

k h ẩ u thuộc nh óm h ạ n c h ế số lượng N h ư n g giấy p h é p n h ậ p k l ẩ u

k h ác VỚI h ạ n n g ạ c h n h ậ p k h ẩ u ở chỗ k h ô n g q u y đ ị n h SC) lưỢng, ăav

giá trị cụ t h ể mà chỉ yêu cầ u khi n h ậ p k h ẩ u p h ả i x u â t t r ì n h chvriíí

từ để cơ q u a n Hải q u a n và các cơ q u a n h ữ u q u a n k h á c kiểm Lr:i

hoặc câp phép , n ê n đưỢc áp d ụ n g rộng rãi với m ụ c đích:

- Q u ả n lý được lượng h à n g hóa x u ấ t đi, n h ậ p vê' p hục vụ ‘ho công tác th ô n g kê lập k ế hoạch

- Chông các hiện tượng gian lận thương m ại, b u ô n lậu

- Góp p h ầ n bảo vệ thị t rư ờ ng và s ả n x u â t nội địa

* Thực hiện các cam k ế t vói nước ngoài

Các yêu cầu củ a WTO về giây phép n h ậ p k h ẩ u được quv đ n h

t rong Hiệp định về t h ủ tụ c câp giây phép n h ậ p k h ẩ u ILP (lĩTìỊort Licensing Procedure) Hiệp địn h này đưa ra các quy đ ịn h n h ư siu;

Đôì V(ỳỉ cơ qu a n cấp g i ấ y p h é p iĐiềii 1.1, 2, ,3) :

C h ế độ cap và q u ả n lý giây phép k h ô n g Ị)hiền loái hơn mức *ần

Các th ủ tục h à n h ch ín h để thực hiện ch ế độ cấp phép không (iỉợc

bóp méo thương mại do sử d ụ n g không thích hỢp các thủ tục đỏ ^ác

l iỊ \ ' ;i ( l i i ò c (Ị11;II1 l y t l ì c o ỈIÌOÍ t t ì n V c o n ^ Ị ) a n u \ ’M h( Ỉ Ị ) l y,

VI K\ thòi hạii với biện Ị)háỊ) mà chúnỊ^^ iìùỢc sứ d ụ n g đế th ực hiện,

và sõ k h ôĩ ìg đạt I’a những gáĩìh nậii^ hàiih c h í n h hòn mức cần

i h v i (ỉe CỊuáìi lý biộn Ị)há[) (ló Trong trường hợj) đòi lìổi cấ p Ị)hÓỊ)

khcn^ vì mục đích (Ịuản lý số lượng các t h à n h viên phải công bô^

- Tư cách của những cá nhân, cát* còuị:^ ty và các Lổ chức làm

ddi xin cap Ị)hép

- Cơ q u a n (Ịuán lý hànỉi chinh, chịu trách nh i ệm cấỊ) phé[); và

- XhŨTig sả n phẩĩĩi í‘ần C‘ỏ giấy Ị)hÓỊì.

C^uy (lịnh này nhiun làm minh hạch tâí cả các l iẽ u ch í khi tliaìi [íia (‘íYị) hạìì n^ạch, (ỉíim bíío lự do cạnh tra nh , t â l cả các

d o a i h nghiỘỊ) (iếu hiốt (tôi ih u kinh doanh niặl h à n ^ đó là ai, cơ (Ịiun n à o cấỊ) Ị)hổỊ) dôi với nh ững sản Ị)hám nào.

Q uy đ ịn h n h ằ m báo vẹ quyền ìợi cưa nhà n h ậ p k h â u (Điều

1 5 1 1 ) :

Ỉ)(ỉn XÌĨI v à n h ữ n g thủ tục, k ể cá í h ủ lụ c dổi lại g i â y p h ép ,

cà nĩ (líỉn í^ián t‘àiìg tôt;

- \)ơn XIIÌ sẽ k h ô n g bị t ừ chỏi vì n h ữ n g lỗi n hỏ c ủ a c h ứ n g tù'

mà k h ô n g t h a y đổi nội dun^" dữ k i ệ n cơ b a n t r o n g đó.

Ngoại t r ừ n h ữ n g lỗi n h ư cô^ ý g i a n lộn hoặc c ẩ u t h ả , vụn*

p h ạ t á p d ụ n g VI n h ữ n g lỗi n h ư t r ê n , k h ô n g n ê n y ê u c ầ u q u n

k h ắ t k h e , m à chỉ n ê n c ả n h cáo

H à n g n h ậ p k h ẩ u sè k h ô n g bị t ừ chôi do n h ữ n g biến cô nhỏ n h ư sai sót vê giá Irị, sô^ lượng h a y tr ọng lượng

T ấ t cả các lỗi kổ t r ê n đều không làm ả n h hưởng dến nội duuỊĩ

so với chỉ đị n h tr on g g i ả y ph ép, so vối tập q u á n t hư ơn g m ạ i quôV tố

hoặc so với khi vận c h u y ể n xếp dỡ h à n g ròi Do vậy, k h ô n g vì thò

rnà gâ y khó kh ă n , Irở n g ạ i đôi V Ớ I các d o a n h ngh iộp k i n h do an h

xu ấ t n h ậ p k h ẩ u Điểu n à y r ắ t h a y x ả y ra ở các nước đ a n g pliát

t n ể n x u â t p h á t từ n h ữ n g n ề n s ả n x u â t nhỏ T h ậ m chí n hiề u cơ

q u an , n h iề u n h à chức t r á c h còn lợi d ụ n g n h ữ n g lỗi nhỏ k h ô n g eô" ý của các n h à n h ậ p k h ẩ u để gây phiền h à sách nhiễu Đây ch ín h là tìn h t r ạ n g t h a m n h ũ n g th ư ò n g xảy ra ở các nước c h ậ m và đ a n g

p h á t triển

T hủ tụ c c ấ p g iâ y p h é p c ủ a WTO

Thủ tục cấp g i ấ y p h é p n h ậ p k h ẩ u tự d ô n g ( k h ô n g d iề u kiện)

Theo Điểu 32 Hiệp đ ị n h ILP thì giấy p h é p tự động là mộL v ă n

b ả n cho p hép thự c h iệ n ngay lập tức k h ô n g có diều kiệ n gì đôl với người làm đớn xin giấy phép Theo c h ế độ này, cơ q u a n cấp giâV phép n h ậ p k h ẩ u th ự c hiện một cách tự dộng, kh ông di ế u kiộn và ngưòi xin không bị gây k hó k h ă n gì

Đôì VỚI giấy p h é p tự động, WTO quy đ ịn h ngưòi n h ậ p k h ẩ u nộp đơn vào b ấ t cứ n gàv là m việc n à o và sẽ được cấp tx'ong vòng 10 ngày C h ế độ cấp p h é p n à y chỉ m a n g t í n h c h â t q u ả n lý đ ể điều t i ế t

ho ạt động x u ấ t n h ậ p k h ẩ u chứ k h ô n g n h ằ m cản trờ h o ạ t độn g thương mại

Thủ tục cấp g i ấ y p h é p n h ậ p k h â u k h ô n g tư d ộ n g (cồ diêu kiên)

(ìiấv phÓỊ) khôn^í tự động là một van b á n cho phép dược t h ự c

l i i r ĩ i k ỉ i ì n ^ u ' o ! n t ì ạ p k h ; ' i u ( ỉ ; i Ị t l í HỊ í ( l i n i c m ộ t s ỏ ( l i í n i ki CMi n l ì â t

d ị r i l ì T h ự c c l i f i t ( l ã \ ' l;i l o ạ i ị Ị \ i ỉ y ị j 1i í ‘Ị) (!u'Ọ(* s u l ì ụ n ị ị c h o i n ụ c ( l u ‘li

hạn clií' uhậỊi ktiãu cu;i (•;!(■ ('ỉìiiìh pliiỉ (In vậy nó í‘hủ yỏii ÚỊ) (lụn^^

vị]<) ỉìluìng tìan^ hoá (ỊUíiĩi lỹ l)an^ \\IỊÌ\ Ii^ạch.

[\lii (iuĩìK KiíVv Ị)lìÓỊ) (lê (Ịuán lý lìạĩì n g ạ c l i ìihậỊ) k h a u , WTO

Vr i i (‘ã u v ơ ( Ị u a n t ‘ấỊ) Ị ) hêỊ ) p l i í i i v ồ n ị Ị ỉ)ô: (i) S ô k í ự n g h o ạ c g i á t r ị

h ì n h pli ân (‘hia (’lu) các ĩuiớc; (lii) T h ô n g bao ch o nước c u n g C‘ã\)

ì\ìii\ịX IIÌỌI t h õ n g IHÌ ve ci\\) ị^nấy \)\ìv\) (iv) T h ô n g báo c h o ( ' h í íi h

Ị ỉ h i i (‘Lia n i i ớ c m i n h h i e l t i n v ế s ự ( ị u a n t á m c ủ a các* n i í ó c

'riiời h ạ n giây ỉ)liÓỊ) ilược cấp là ;ì() ngày kế lừ khi n h ậ n đơn

T h u lỊU' lìdi cấp Ị.)hé]) (Ịvn (lịnh rằiig ^lây Ị>hép đưỢc cap trên cơ sở

“d ê n triíớc gìiu tỉuyõt Irước" Trường hựỊ) tron g v ò n g 60 n g à y kể từ

kill n g ừ n g n h ậ n (!ơn Ihì giấy plìÓỊ) cIlìỢc cấỊ) trôn cơ sớ x e m xét tlổng thòi dốn thòi hạn hiộu lực I‘úa hạn ngạch.

ỉ?(lì vì d â y là một liình i h ứ c nh a m hạiì c hỏ s ố l ư ợ n g n h ậ p

k h a u l i ên k l u cấỊ) g i ấ y Ị)hép k h ô n g l ự t ỉ ộng, cơ q u a n có t h ẩ m quvồTi cầ n xem x él dến các yếu tố trong quá kh ứ ngưòi nh ập

k h a u có s ủ d ụ n g hếí ( h a y chưa hôt) hạ n n g ạ c h đ ă p h â n bổ n á m

l f ii ớ c \ có vi p h ạ m , ho ặ c sai sót gì không, đ ể p h â n b ổ h ạ n n g ạ c h

s a u n à y cho p h ù hỢp WTO đã t h à n h lập một ủy b a n c h u y ê n

tỊì ( ' 0 dõi vê c a p g i ã y plìép.

b Các biện pháp tương dương thué quan

Vài' biện p h á p qxìảì) lý ịíiá nhập khAu h ay gìà bán tr o n g nước

có thổ ró lác dộng trực tiếp hay gián tiếp tới giá củ a h à n g n h ập

k h a u tương đư ơng như t l u ỉ ế quan Các nước sử d ụ n g các b i ệ n pháp

n à y vì n h ữ n g lý do sau dây:

- [)uy trì giá của liàng sản x u ấl trong ĩiước, khi giá h à n g n h ậ p

k h a u llìâỊ) h(ín g i á nội (iịa c ủ a h à n g c ù n g loại m ộ l m ứ c n h ấ t d ị n h

\)\n h giá t r o n g mỉỏc dííi với một mặt h à n g n ào đó k h i giá cả

trèii thị t r ư ờ n g t r o n g và ĩigoài nước biến đ ộ n g b ấ l lợi.

- T iiộ t tiêu Iihững tác dộng bấl lợi gây r a hời h o ạ t động ngoại

t h ư ơ n g bât bình (ỉaiig.

S a u ciáy c h ú n g ta n g h i ê n cửu m ộ t scí triííỉuK hỢỊ) C’ó tá c độní:

t ư ơ n g d ư ờ n g n h ư t h u ế q u a n lĩìà W TO (Ịuy d ị n h c h o các nvíớí'

t h à n h v i ê n

67 X á c đ ịn h trị g iá hải qua n

ỉ)iều 7, Hiệp định vể trị giá hải q u a n của WTO (ACV) có (ỉư:i

ra khái niộm và cách xác đ ịn h trị giá hai (Ịuan n h ư sau: “7V/ ịfi(ĩ

hải q u a n lờ trị giá của h à n g hoá x u ấ t n h ậ p k h ẩ u được xác đ ịn h

theo m ụ c đ í c h q u ả n l ý h ả i q u a n , là m ộ t t r o n g n h ữ n g c ă n c ứ cơ hán

d ể tín h t h u ế h ả i q u a n v à c ác t h u ế k h á c ”.

Hiệp địn h này đưỢc ký k ết giữa các nước t h à n h viên n h ằ m mục

đích bảo đ ả m giá trị h à n g hóa n h ậ p k h ẩ u được xác đ ịn h một cacli

k h á c h q u a n và công bằng, p h á t h uy tác động tích cực tới các rà n g

Khi t h u ế n h ậ p k h ẩ u được xác đ ị n h d ự a t r ê n giá t r ị hàĩìg hóa th ì viộc xác đ ị n h tr ị giá n h ư t h ế n à o là vô c ù n g q u a n trọng,

vì nó liẽn q u a n tới t i ề n t h u ế p h ả i dó n g và chi p h í n à y lại liên

q u a n tới giá h à n g n h ậ p k h ẩ u cao h a y t h ấ p Đ iề u dó có là m ('ho

c ạ n h t r a n h b ì n h đ ẳ n g h a y k h ông Đ â y c h í n h là m ụ c đích (*ủỉì WTO n h ằ m là m cho t h ư ơ n g m ại t h ế giới p h á t t r i ể n m ạ n h mẽ, ổn

đ ị n h và b ì n h đẳng

Hiệp địn h yêu cẩ u một sô^ nước đ a n g p h á t t r iể n trước kia thự c hiện cách xác định k h á c cầ n chuyển dổi th e o cách xác địĩìh ỉiày trong vòng 5 n ă m (1/1/2000) WTO quy đ ịn h các cách xác định trị

gìả hải q u a n n h ư sau;

Tri g i á g i a o dịch ( t r a n s a c t i o n value)

N g u y ên tắc cơ b ả n củ a Hiệp d ịn h là trị giá được xác dịnlì (iựa

tr ê n cơ sỏ giá thự c t r ả hoặc sẽ t r ả khi h à n g hóa được b á n t ừ nước

xu ất k h ẩ u s a n g nvíớc n h ậ p k h ẩ u dựa t r ê n hóa dơn hoặc t r ê n hợp đồng (theo ị ị ì ệ ụ dịnlì là (ỉiá trị giao dịch)

Ní^ĩoài ^ná ghi trên hỢỊ) đồng, trị giá hai q u a n còn bao gồm cả

n h ữ n g chi phí Iihư p h í hoa hồng và môi giới, chi phí đóng gói và

containe^r ^lá trị h à n g h ó a hoặc dịch vụ ph ụ trỢ, các k h o a n thu vể

s a u m à người b á n được hưởn g p h á t sin h do việc h án lại

'■lui\'('n ĩìhuíiriíĩ ho;t(' <-\i )lụi)Ị* lị-iỉií.! lìliMp kliỉUi li(‘Ị> sa u (In (tiíc la

i r Ị l i a i (ỊUỈUÌ (‘(') t l i o Ịtl ìi ỉĩ i i i u l i k ỉ i n n ị ; l l i ự c (íl ivi ’( j ĩ ì ^ ì i h o ) t l o

'l'roĩiK trunn*^" hộỊ) hai (|uan n^^ii n^ờ vổ tín h tíung thực của Irị

íria giao (lịch ^hi trôn hóa clííiK hoặt' líên hỢỊ) (lồĩig lliỘỊ) địn h ẮV

mạt h à n ^ c ù n g loại clơộí báii vỏi niụi* dícli x u â l k l i ẩ u c h o c ù n g

inột nước* ĩ)hậỊ) kỉìáu vào v ù n g íhờì diem hay c ù n g kỳ VỚI lô h à n g

(l ang dưỢc' xa r tlịiih ti Ị giá.

ỉ i à n g hoá cù n g loại clược liiếu là: "háng hoá g i ế n g n h a u về mọi

p h ư ơ n g diện; kẽ cà cav độc (ỉiểiìi về thưv thẽ vật chất, vhất lượng và

Uy tin N h ữ n g kh á c hiệt t h ứ \ếii bể ngoài kh ô n g loại t r ừ việc nhìn

n h ả n h à n g hoa lá c ù n g loại mờ h a n g cnch n à o đi) c h ú n g p h ù hỢp VỚI đ ị n h n g h ĩ a "

l l à i ì g (ỉược (*oi là h à n g cùnị^ loại la nhừiìg h à n g hoá mà:

- ( ĩ i ô n g n h a u VV các khía cạnh: 1'ính c h a i và í!ặc đ i ể m vể thực

thô vật chất; Clìấl lượtiK hàiig hoá và Daiih l iô n g h à n g hoá.

định trị gìả.

- Do c ù n g một h à n g Síiii xuất.

ỉ)ịnli nfihia vổ h à n g hoá cùng loại khỏnịỊ b;u) gồm các hàiifí lu)á nhậ[) k h ẩ u do người b á n cuMg cấp vói mức’ KÌíi t h ấ p hoặc cho k h ù n s

để người n h ậ p k h ẩ u thực hiện các ý dồ thiết kế, t r a n g t r í mỹ t h u ậ t

Trường hỢỊ) h à n g hoá c ù n g loại với l ià n g hoá đ a n g diíỢc xác

định trị giá k h ô n g phải do người cùng h ã n g s á n x u â \ thì cỏ t h ể lây trị giá của h à n g hoá cù n g loại do h ã n g khác c ù n g ỏ nước dó sả n xuất Trư ờ n g hỢp hai h à n g hoá có n h ữ n g k h á c biệt n h a u k h ô n g

đ á n g kể vê bê ngoài thì c ũ n g đưỢc COI là h à n g c ù n g loại.

Tri g i á g i a o d ich của h à n g tương tự ( T r a n s a c t i o n v a l u e

o f s i m i l a r goods)

Điều 3 H iệ p đ ị n h ACV q uy đ ị n h n ế u trị giá h ả i q u a n (‘ủ a

h à n g n h ậ p k h ẩ u k h ô n g t h ể xá c đ ị n h dưỢc t h e o h a i p h ư ơ n g p h á p

nói t r ê n thì tr ị giá h ả i q u a n sẽ là tr ị giá ịỊÌao dịc h c ủ a i n ặ l h à n g

t ư ơ n g tự được b á n VỐI m ụ c đí ch x u ấ t k h ẩ u c h o c ù n g m ộ t nước

n h ậ p k h ẩ u vào c ù n g thời đ iể m h a y c ù n g kỳ với lô h à n g d a n g được xác đ ị n h trị giá

H à n g hoá tương tự được hiểu là ''hàng hoá m ặ c d ù k h ô n g g i ố n g

[ì\ịX lAri VM cun^ỉ cAịí (ió thuíỉn^^ inại VỚI h à n ^ hoá (lan^^ xác

li iti l r’Ị ịỊ]H.

lìọỊ) xác' (lịiìlì íliíỢc nliiíni I rị ^ná giao (lịc‘li của hàíi^

^ l ị r h t ì Ị Ự,\‘Á l i à i i ^ ỉ i l ì ặ p k h á i í

/ > 7 ỷĩìá k h á u t r ừ l S i i \ d i e n ( D e d u c t i v e v a l u e )

'1'roíig trườní^ hỢp khỏn^ thê xác dịỉih Irị giá hai (Ịiian t h e o các

Ị)lì ùíng \)hn\) tỉ-Ị ịỊvÁ Kiao clị('h ÍIÓI trên thì ĩìén xá(* (ỉịnh trên cơ sỏ

(tííi ^íá ban trôn thì Irưòĩìg nội clịa (‘ủa lìàĩig nhậỊ) k h á u (lang cần

xíì' iìỊnh trị ^'lá (hoạr h à n g RÌông hệt hoạc h à n g tưdn^í tự) khíúi trừ

nli iĩìí^: C‘hi phí (lưới (lây ĨIỎU (‘húĩig tliựí' sự xay ra:

(h.iMg liôn (|uan dèn VIỘC bán ìvãnụ, tại nước có n h ậ p k h ẩ u h à n g

( ù i g c h ủ n g loại hay h ạ n g bậc.

- Cước Ị)hí v ậ n tái bảo hi ốm và chi p h í có liên q u a n p h á t s i n h

\ r m g Ị)hạm VI c ủ a nước nhỘỊ) khẩu.

- Chi Ị)hí và Ị)hi tính gộp theo.

- Lộ phí hãi íỊuan và t h u ế hai (Ịuan của nước n h ậ p kh ấu

S ế u k h ỏ n g có h à n g hoá ĩihập k h ấ u và cùng k h ô n g có m ặ t h à n g

n h ip k h ẩ u cùn^^ loại hay tương lự dưỢc b á n vào c ù n g thòi điểm

hoỉC c ù n g kỳ nliập k h ẩ u cúa lô h à n g thì trị giá h ải (Ịuan sè được

căr cứ và o đdn giá mà với mức giá (tó h à n g hoá n h ậ p k h ẩ u hay lìàng (àing loại, h à n g tương tự nh ậ p k h ẩ u sẽ được bá n ở nưỏe n h ập

kí u u vớ] (ìiổu ki ện Ỉiỉiơ đíì ỉìhẠ[j kỉiẩu vào tigảy sớm n h ấ t s a u n gà y riluỊ) k h ẩ u lô h à n g (lang xác (ỉịnh Irị ^iá n h ư n g k h ô n g q u á 90

ỉ\ị>^-<y s a u ĩìgày iihạỊ) kh ẩu lô h à n g (16.

Khi áp (iụng |)hif(nig [)liái^ k h ấ u t rừ, cầĩi c h ú ý đế n các chi t i ế l

Sai: Lựa chọn giá cầ thích hơỊ); Thòi giaii và điỂu ki ệ n b á n hàng; Sô' ư ợ n g lớn n h â t

C ô l l õ i c ủ a Ị ) h ư í i n g Ị ) h á [ ) s u y ( ỉ i í Mi l à v i ệ c l ự a c h ọ n g i á c ả ,

t h o (i6 h à i i g hoá iilìậỊ) k h ẩ u n h â t {lỊĩìh dược b á n cho ()hía ngưòi

n u a khôiiịí cỏ íỊuaii hệ (ỉạr biột ỏ ỉìước lì h ạ p k h ẩ u t h e o sô' lượng

I t ù ì n h ấ t h o ạ c v à o k l i o í l n g t h ò i g i a ĩ i ỉ i h Ộ Ị ) k h á u h à n g h o á d a n g

cìược' xá(' đ ị n h trị giá Từ giá ca dó, ỉiiỘỊ> cỉịnh ẮV ch o Ị)hóp suy (liền n h ữ n g chi phí và tổn t h ấ t ỉih â l d ịn h xảy ra tro ĩig q u á trìnli

nhậỊ) k h ẩ u

Trị g i á tính toán ( C o m p u te d value)

Kill k h ô n g t h ể xác định trị giá the‘0 các phương p h á p trôn thì Hiệp dịnh ACV cho phép xác dịnh trị giá híii (Ịuan d ự a vào tổng chi phí s ả n x u ấ t ra h à n g hoá n h ậ p k h ẩ u Theo p h ư ớ n g p h á p n à v

trị giá hải q u a n được xác định trên cơ sở ụ,ịấ i h à n h c ủ a m ặ t h ằ n g

đ a n g được xác dịnh trị giá cộng với một k h o ả n lợi n h u ậ n và chi phi

ỉigười x u ất k h ẩ u s a n g nước ngưòi n h ậ p k h ẩu

N hư vậy vối trị giá l í n h toán ta sè xem việc s ả n x u ấ t những:

h à n g hoá n h ậ p k h ẩ u và sẽ tín h toán clìi phí củ a h à n g hoá

Trị giá tín h to á n bao gồm các k h o ả n sau:

- Chi phí hoặc trị giá ng uyên vật liệu và b án t h à n h p h ẩ m h o ặ c

các chi phí gia c ô ng k h á c đã sử d ụ n g vào s ả n x u ấ l h à n g n h ậ p khẩụ

- Khoản lợi n h u ậ n và chi phí c h u n g tương đương vối trị giá Hai k h o ả n này t h ư ò n g dược p h ả n á n h khi b án h à n g c ù n g chủngỉ loại h a y h ạ n g bậc với lô h à n g đ a n g dưỢc xác đ ịn h trị giá Nhữn^Ị

m ặ t h à n g đó c ù n g đưỢc s ả n x u ấ t ở nưốc đà x u ấ t k h ẩ u lô h à n g dan^Ị cần xác đ ị n h trị giá.

- Chi p h í hoặc t r ị giá c ủ a mọi chi p h í c ầ n i h i ế t đ ể t h ể hiệr)

t)iếu 6 Hiệp định ACV cũng quy định r a n g khôĩìg bên nào d u ợ c

t h ổ của bên đó phải xuPít trình dể k i ể m tra, h a v (‘ho p h é p sử dụnpĩ

b ấ t cứ tài k h o ả n hay hồ sơ nào để phục vụ cho việc xác đ ị n h Lrị tíiíá tính toán C hí nh vì điếu nàv mà việc xác (lịnh trị giá th e o phươniíĩ Ị)háỊ) này bị h ạ n chô^ và có p h ầ n phức lạp

N h ư vậy, dể xác dịiih trị giấ theo phương p h á p tíĩìh toám

(ỉương n h i ê n c ẩn Ị)hải k i ể m Lra inọi chi phí sail x u ấ t ('ủa m ặ t h à n ^

d a n g diíỢc' xác dịn h trị ^iá và các t h ô n g tin kh ác dưỢc t h u t h ậ p h ô n

t i ị ' ) ; n ỉiLĩVỉc n l i ạ ị ) k l i M U ' I’r o n ^ h á u h(M c á c t r ư ờ n g I ì Ợ ị ) s á n

K b i t i - a h o a n h ; ‘i Ị í k l i á i i ( l ỏ i i Ì I Ỉ Ỉ Ỉ Ĩ Ỉ n ^ o à i t ẩ n i í Ị U í i n l ý t ' i ỉ a m ọ i

'■() ( ị u a ĩ i c h u V I ì an, u c u a Iiiííic ỉ i h á ị ) k h á u V i ộ c s ứ ( l ụ n g Ị ) h ơ f ỉ ỉ i g

Ịìl/iỊ) íínli lo án íhu'(íĩi^^ Ì)Ị hạii chv Xranịĩ các Iriửỉn^^ lulỊ) ĩiià n^ưòi

fìi a \ a ĩiíi^iíííi báĩi (■(') (Ịuaĩ! hộ (lạc ỉ)iệl và vi()(' c u n g cấỊ) cho các cơ

'Ịi.ìn lỉửvi (ỊUaíì cua ììùớv n h ạp kliâu n h ữ n g t h ô n g tin vồ cáí’ tài

liệỉ c a n í h i ỏ l (‘ho vi(}c k i ê m tra liÔỊ) theo lại do người s ả n x u ấ t ra ỉìà i g ho á lỉỏ c h u á n bị.

Chi Ịìhi va Irị ự;]‘A (ỈƠỢc XÍU‘ (ìỊnh trên cơ sớ n h ữ n g th ô n ^ tin có

l i è i ( Ị u a n ( i ô n v i ẹ c SÍUI x u à l m ặ t h à n g d a n g d ư Ợ c x á c đ ị n h I r ị g i á

X l ữ n g t h ô n g tin nà y do người sả n x u ấ l hay đại diện ngưòi s ả n

x u ú í ‘u n g c ấ Ị )

K h o ản lợi n h u ậ n và chi phí ch u n g cùng đưỢc xác đ ịn h tr ôn cơ

■sd n h ữ n g t h ô n g tin (ỉo người s á n xuất hay dại di ện ngưòi s ả n xuâ^t

cLUg câp t r ừ khi sô liệu của lìgưòi sá n xuất k h ô n g n h ấ t q u á n với số liệi ciược Ị) h á n á n i i t r o n g các n g h i ộ p v ụ b á n h à n g “c ù n g c h ủ n g loại lia' (‘ùiig h ạ n g bậc” Iihư lô h à n g d a n ^ xác dịn h trị giá N h ữ n g m ậ t

lìà i g đó do ngưòi s á n x u â i làm ra tại Iiưổc x u ấ t k h ẩ u đ ể x u â t k h ẩ u Síug nước n h ậ p khẩu,

T r i í ò n g hỢp sử d ụ n g th ỏ n g tin k h ôn g ph ải do ngưòi s ả n x u ấ t ha^ dại d i ệ n c ủ a họ c u n g cấp đ ể xác định trị giá t í n h toán, cđ q u a n

1 ỉ a (Ịuan của nirô(* n h ậ p k h ẩ u vSÕ báo cho người n h ậ p k h ẩ u biết

n h í n ^ t h ô n g tin dã sử d ụ n g dể xác dịnh giá cả n ế u người n h ậ p

kh u i y ê u cẩu.

P h ư ơ n g p h á p d ư p h ò n g (Fall-back m eth od)

Việc đ ị n h ^iá lính thuô^ hải q u a n tuỲ tiện có t h ể bóp méo kinh doính xu ất n h ậ p k h ẩ u h à n g hoá Do đó, nếu k h ô n g t h ể áp d ụ n g cá( p h ư ờ n g [)háp trên WT() cho phép xác địn h trị giá hải q u a n

trêì cơ s ỏ kêì hỢỊ) (‘ác f)hii(mg Ị)há}) một cách p h ù hỢp n h ư n g

k hnì^ được (ỉựa tr ê n (‘ác cárh sau: (lựa t r ê n giá n h ậ p kỉiẩ u tôì

thini: Dựa Irêìi ^lá t)án tron g mỉớc cúa h à n g hoá iương lự được

sár x u a l tại nước mà h à n g hoá cần xác địn h trị giá hải q u a n đưỢc

rihjp k h ẩu : Một hộ t h ô n g cho phÓỊ) rhâp n h ậ n giá cao hớn trong

hai loại giá sử d ụ n g (ỉể xác dịn h trị giá tí n h t hu ồ (Ịuan của hí'lự

hoá: Dựa t r ê n ^iá h án của h à n g hoá tại thị tr ư ờn g nước xuất k ln u Ỉ)ịỉìh giá t r ẽ n cơ sờ ^iả dịnh hay tuỳ liộn

b2 Q u y đ ịn h g iá bán tôì đ a ! t ố i thiêu

Quy d ị n h g i á bán tối đa

Oiá b á n tôi đ a t r o n g nước dôi vối m ộ t h à n g h o á n à o đó có ihc

h ạ n c h ế n h ậ p k h ẩ u , đặc bi ệt là đôi với Iihững n h à x u ấ t kìẴVi

k h ô n g có k h ả năn^í c ạ n h t r a n h cao C h ẳ n g h ạ n n h ư Mỹ m iô n bảo vệ th ị Lrưòng đôi vói m ặ t h à n g t h u ỷ s ả n họ sẽ q u v d ị n h nội mức giá cao (giá t r ầ n ) đôi với m ặ t h à n g i h u ỷ s ả n b á n tạ i hi

t r ư ờ n g Mỹ Điều đó sẽ gây kh ó k h ă n cho các nước đ a n g p l á t

t r i ể n n h ư T r u n g Quôc, Việt N a m khi t h â m n h ậ p t h ị t r ư ờ n g (ủa

họ, vì sức c ạ n h t r a n h kém

Các t h à n h viên t h ừ a n h ậ n là các biện p h á p q u ả n lý giá tôi đa

cho dù có p h ù hỢị) với n g u y ê n lắ c k h ô n g p h â n b i ệ t dôì xử quôc ^la

(NT) cũ n g có th ể có tác dộng xấu tới lợi ích củ a các t h à n h v ê n

đ a n g cu ng cấp h à n g n h ậ p k h ẩ u

Qu y đ ỉ n h g i á bán tối thiểu

Thực c h ấ t đây là việc C h í n h p h ủ quy đ ịn h m ức giá sàn, á})

d ụ n g đôi với việc m u a h à n g hoá xuâ^t k h ẩ u củ a các công ty k n li

d o an h n h ằ m bảo vệ quvền lợi của ngưòi s ả n x uất Ví dụ giá ịạo

củ a một quốc gia chỉ dao dộng ở mức 2500đ/kg đ ế n 3500đ/kg, ỉếu

n h ư vậy lợi ích của người nôiig d â n sẽ bị íinh hưởng Do vậy ^ h à nước quy định mức giá s à n m u a vào của các công ty k h ô n g t l â p hơn 4000d/kg Điều n à y dễ ỉàm cho tín hiệ u thị tr ư ờ n g (cung, CIU, giá cả) p h ả n á n h k h ô n g t r u n g thực, sẽ làm bóp méo t h ư ơ n g ĩìại

quôc tế Vì thực châ^t dâv là một d ạ n g trỢ cắp cho n ô n g d â n íản

x u á t gạo

Do đó các I h à n h viên đ a n g áp d ụ n g các biộn Ị)háp q u ả n lý íiíi lối da hoặc tôi th iể u nên cần phải tín h đên lợi ích c ủ a ('ác t h í n h viên khi t h a m gia vào th ườ ng mại quôc tỏ' n h à m I r á n h bị ín h hưởng bời các tác động xấu đó

Mặc dù các qui định về giá bán tôi đa hoặc tôi th iể u tnnj,'

mi(ic lliiôu tiiih lìuộc nliuiiK \';in (IÔ nay thưíỉn^ diíỢc ('á(*

tỉíàỉìh VIPĨI (ỉạl ra Vf'ii VÌM' inúH- daiií^ J.nn n h ạ p KiA'FT 1994, Diếu 3)

h:ì P h u ỉhii

t)áv !à biện Ị)ti;'iỊ) ihườĩi^ clưọc SIỈ iìụuịỊ ờ cát' miik' (ỉang Ịìhát

! r i ô n I i h a ì ì i m ộ í s ô i n u c ( l i c h n h i i :

- (!óị) ị)1iíui V)ao hộ sail xuất Iroiì^ nưỏc cùnụ, vỏi tlìuó (Ịiian:

- 'l'ạo thôiii thu ^láni hớl nluìng (‘hi [)hí cho công lác

q u a n lý xu ấ t nhậị) khâu, s a n sẻ g á n h ĩiặng (ỉối VỚI n g â n sách;

- Hinìi ỏn ^ìá cà ỏ một sỏ m ặ t h àn g hay có biến động

S o n ^ VỚI l ý ( l o g \ c h à n g n ữ a t h ì d á y c ù n g l à m ộ t t r o n g n h ừ n g

biộn p h á p làm l)óì> méo thương mại ílo vậy điểu Vlll/('iATT 1994

quy địnli; “7Vĩ/ ca các loại p h í và p h ụ thu (không p h ả i là th uê x u ồ t

n h ậ p k h â u và các loại thuẽ nội địa khác) đ á n h vào h à n g x u ả t n h ậ p

k h á u chỉ đỉỉỢc g i ớ i hạn (ĩ m ứ c tương ứ n g chỉ p h í d ị c h vụ t h ự c s ự hồ

ra i á k h ô n g đưỢc s ứ d ụ n g n h ư s ự b ao hộ g i á n ti ế p các s ả n p h ả m

t r o n g nước, h a y n h ư thuê x u ấ t n h ậ p k h â u , h a y c ho m ụ c đ í c h thu

n g ă n s á c h ' \

c Các biện pháp liên quan dên doanh nghiệp

c L Doa nh nghỉệp thương m ạ i nhà nước (State trading)

T r ê n th ư ớ n g trưòng thương có nh iểu d o a n h ngh iệ p t h a m gia

vào tỊuá tr ìn h lưu t h ô n g Ị)hân phôi, có n^ưồn gôc sở hữu từ n h i ề u

i h à n h p h ẩ n k in h Lố khác n h a u , có th ể là công ty t ư n h â n , hoặc cổ

Ị)hần hoặc có vôn đầu tư nước uịịoằ\ hoặc công ty n h à nước,

'Prong St) các d o a n h ng h iệ p này doanìi ng h iộ p n h à nước thư ờ n g

ítược h ư ở n g n h iề u ưu dài hờn, do vậy dễ gây n ê n sự c ạ n h t r a n h khÔMí^ b ìn h đáiig Do (ìó, tại diều XVI1'(JATT/1994, quy định:

''Doanh n g h i ệ p thư iỉng m ạ i nhờ nước là các d o a n h n g h i ệ p k h ô n g Ịìhân bi ệt hin h í hức s à hữu, dưỢc N h à nước b a n cho n h ữ n g đ ặ c CỊuvén n h ấ t (tịnh (d o a n h n g h i ệ p ( hư ơng m ạ i n h à nước) cỏ th ê g ả y

ra n h ữ n g trờ ngại lớn tới thư ơng mại quốc t ế \ Các llì àn h viên phải

cam kỏt CÍIV hoạt dộng xuất n h ạ p k h ẩ u của các (loanh nghiệp

thư<íng mại ĩihà nưỏc Ị)hù hỢp với các ĩiguyên tắc c h ư n g vể đôi xử

khôn g p h â n biệt với các doan h nghiộp tư n h â n và p h ả i tiên hành các hoạt dộng m u a b á n h à n g hoá chỉ dựa t r ê n tiôu chí t h ư ơ n g mại

c h ả n g h ạ n n h ư gìấ cả, c h â t lượng, tiêp thị, v ậ n tải Đồng thòi

Ị)hải d à n h cho các d o a n h nghiệp oủa các t h à n h viTmi k h á c n h ữ n g cò

hội thích hỢp t h a m gi a c ạ n h t r a n h t r o n g việc m u a b á n h à n g hoá

p hù hỢp với th ông lộ k i n h d o an h chung Các t h à n h viên có ngliĩa

vụ th ô n g báo cho WTO về các do an h ng hiệ p th ư ơ n g m ạ i n h à nưỏ(' của họ

c2 Quyền k ì n h d o a n h (trading rights)

Q u v ền k i n h d o a n h h a y còn gọi là qu y ền t h ư ơ n g mại Irong lĩnh vực h à n g hoá là q u y ề n d à n h cho một s ố công ty n h ấ t đ ịn h dược tiến h à n h hoạt động x u â t k h ẩu , n h ậ p k h ẩ u dôì với t â t cả các mặt

h à n g hoặc một sô^ m ặ t h à n g n h ấ t định, trên m ột s ố thị tr ườ n g nhất

định, hoặc trong một thòi gian nhất định hoặc một S(í lình vựt'

n h ấ t định N h ữ n g q uy đ ịn h này đểu t r á i vối n g u y ê n l ắ c của WTO

về tín h công khai, m i n h bạch và bình đẳng

N h ữ n g nước có n ề n k in h t ế k ế ho ạch hoá t ậ p t r u n g hoặc n h ữ n g nước đ a n g c h u y ể n đổi s a n g n ề n kin h t ế thị tr ư ờ n g t h ư ò n g sử dụiìịí quyển k in h d o an h n h ư một công cụ th ư ơ n g mại dể h ạ n c h ế xuất,

n h ặ p k h ẩ u , m à các q u y ề n này lại th ường rơi vào t a y các doan h

ng hiệp n h à nước, tạo r a sự độc quyền trong k in h doanh

d Các biện pháp k ỹ thuật

d l Các q u y đ ịn h k ỹ t h u ậ t và tiêu ch u ẩ n s ả n phâm.

WTO yêu cầu các qui định kỹ t h u ậ t , tiê u c h u ẩ n c ũ n g n h ư ttiủ tục để đ á n h giá k h ô n g được tạo r a các trở ngại k h ô n g cầ n th i ế t đôi với th ư ơ n g mại quốc tế, phải đ ả m bảo ng u y ê n tắc k h ô n g p h â n biệl đôi xử và đãi ngộ quôc gia, phải minh bạch và tiôn tới h à i hoà hoá.Một sô quy định về t h ủ tụ c d á n h giá sự p h ù hỢp với các tiêu

c h u ẩ n và quy dịnh kỹ t h u ậ t trong Hiệp đ ịn h về h à n g rào kỹ t h u ậ t dôi với th ư ơ n g mại (TBT - Technical B a r r i e r s to T r a d e ) t h ể hiộĩi

n h ư sau;

- Các điểu kiện ưu đài khi kiểm n ghiệ m s ả n p h ẩ m n h ậ p k h ẩ u

'ỈỎI VỎI (’ác ruíòc Ị)h;'n nliu' nlt.ỉu IMuiiíiiií Ị)h;ìỊ) kiêin tra và trìĩih íự

<]IUU1 ly Siiti Ị)li.'un nliạỊì kh;'iu kliôíiỊ^ (ỊU;Ỉ Ị>hử(‘ tạ|) hay chộnì luỉn

ki t ' Mi i n ^ ^ i i ệ n ì ( l ỏ i \'Ỏ1 \ \ ì\nịỵ, i i l i ậ Ị ) k h á u p h i U t i í ( í n ^ d i í ( í n ^ Ị ) h í k i ế m

n ^ ’ h ỉ ( M i ì l ì à n ^ ^ ỉ i ộ ì ( l ị a v ; i l ì uVí c k l i a c ,

- Nếu cí\c (loanh lì^^hiệỊ) xuất k h ẩ u h()ặ(‘ t i h ậ Ị ) k h ẩ u hoặc dại

lý VOU c ầ u thì J)hái (‘un^^ ('ấỊ) (’ho họ kêt (|uả k i ể m n g h i ộ m

Khỏĩi^ gây khó k h ă n vể địa (ỉiẽm kiểm Iighiẹm và kiểm tr a

f'họn Mìảu (ÌỎI với h à n g xuât khâu, nhậỊ) k h ẩ u hoặc dại lý.

Vh'Ả\ giữ bí ỉiìật tài liộu kiern nghụMTi s ả n p h ẩ m n h ậ p k h ẩ u

n h i ì b í m ậ t t.ài l i ộ i i k u Mi ì n g h i ệ m S i i n p h ẩ m t r o n g n ư ớ c

X h ư n g c‘ác tliành viên có ihố (iừa ra các biện p h á p cần thiế^t để háo vẹ mô) trường, sức khoẻ con ngưòi và động thự c v ậ ụ n gán

n ^ ừ a c á c h à n h d ộ n g xấu mà nó cho là t h í c h hợp, VỚI đ i ề u k i ệ n là

i'àc b i ệ n Ị)háp đó k h ô n g dưỢc áp d ụ n g th eo c á c h thứ c tạo ra sự

p h â n hi ệt đôi xử tuỳ tiện, hay h ạ n chẻ vô lý đôì vâi th ư ơ n g rnại qiiôc tẽ

- Khi có vêu cẩu ph ái cung Cííp chỉ tiỏt hoặc b ả n sao các tiêu

c h u ẩ n k ỹ t h u ậ l m à nước m ìn h áỊ) (iụng cho các nưỏc t h à n h viên khác

- P h à i d à n h một íhìíì gian hỢp lý dỏ các íìước k h á c góp ý đôi với

Viộc so ạn t h ả o các tiêu c h u ẩ n này

cl2 Các quy đ ịn h k i ể m dịch độn g thực vật

K iể m (lịch dộng, thực vậL được (‘oi là n h ữ n g b i ệ n p h á p Ị)hi thuê^

íỊuaii n ằ m I r o n g l ì hóm t i ê u c h u ẩ n kỹ t h u ạ t v à k h ô n g i h u ộ c loại bị W'lX) n g ả n (‘ấm (‘iiặt í*hẽ f)iổu 2 Hiệp dịnh vể kiổm dịch động

thự c v ậ t ( S a n i t a r y a n d I’h y t o s a n i t a r y - SPS) S P S (ỊUV din h cụ t h ể

n h ư sau:

- Các t h à n h viên k h ô n g bị n g ăn cán viộc b a n h à n h hay thực

hi ện các biện ph áp c ầ n t h i ế t dể bảo vệ sức k h o ỏ con n^ười, dộ ng

v ậ t và thự c v ậ l với điều kiện các biện p h á p n à y k h ô n g dược á p

d ụ n g th e o cách thứ c tạo r a sự p h â n biệt đối xử k h ô n g hỢp lý và tuỳ tiện, hay h ạ n c h ế một cách vô lý tới th ương mại quốc tế

- Các t h à n h viên k h ô n g n h â t t h i ế t phải t h a v đổi mức độ báo vộ thích hỢp của họ dôi với sức khoẻ con ngưòi, động v ậ t và th ự c vật

- Các t h à n h viên có qu y ền đưa r a các biện p h á p vê kiểm dịch động v ặ t và thực v ậ t cần t h i ế t với điều kiện p h ả i t u â n th e o các qui định của Hiệp đ ịn h SPS

C ầ n c h ú ý rằ ng, WTO quy đ ị n h các t h à n h viê n p h ả i d ả m báo

đ á n h giá rủ i ro k h á c h q u a n hơn Đồng thời t i ế n h à n h xem xét

đ á n h giá các biện p h á p t ạ m thòi này Iro n g m ộ t thòi h ạ n hỢp lý

(Điều 5,7, H iệp đ ị n h S P S )

Bên c ạ n h đó, các t h à n h viên WTO phải d ả m bảo r ằ n g các biộn

p h á p S P S được dựa t r ê n đ á n h giá rủi ro dôi với sức khoẻ con người, động v ậ t và thực vật, tuỳ th eo h oàn cả nh, có c â n n h ắ c tới n h ữ n g kỹ

t h u ậ t đ á n h giá rủi ro của các tổ chức quốc t ế liẽn q u a n (Điểu 5 / ,

Hiệp đ m h SPS).

ci3 Các yèiẦ cầu về n h ă n m á c h à n g hóa

N h ã n mác là n h ữ n g ký hiệu để p h â n bi ệt h à n g hóa, địch vụ