Tìm hiểu thực trạng hoạt động vẽ theo mẫu của trẻ mẫu giáo lớn trường mầm non xuân hoà phúc yên vĩnh phúc (2014)

Các phương pháp hoạt động vẽ theo mẫu lâu nay đangđược sử dụng còn mang tính áp đặt, dập khuôn theo mẫu, sao chép chưa pháthuy hết khả năng sáng tạo và sự linh hoạt của người giáo viên k

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC

******************

TRẦN THỊ HƯƠNG

TÌM HIỂU THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU CỦA TRẺ MẪU GIÁO LỚN TRƯỜNG MẦM NON XUÂN HÒA – PHÚC YÊN – VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình

Người hướng dẫn khoa học Th.S VŨ LONG GIANG

Hà Nội - 2014

LỜI CAM ĐOAN

Khóa luận là kết quả cố gắng của bản thân tôi trong quá trình học tập

và nghiên cứu ở trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 Tôi xin cam đoan kết quả

nghiên cứu của đề tài “Tìm hiểu thực trạng hoạt động vẽ theo mẫu của trẻ

mẫu giáo lớn, trường mầm non Xuân Hòa – Phúc yên – Vĩnh Phúc” không

có sự trùng lặp với bất kỳ một đề tài nào khác Nếu sai tôi xin chịu tráchnhiệm hoàn toàn !

Hà Nội, tháng 5 năm 2014

Sinh viên Trần Thị Hương

MỤC LỤC

MỤC LỤC 67

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài .1

2 Mục đích nghiên cứu .4

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

4 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu .4

5 Phương pháp nghiên cứu .4

6 Giả thuyết khoa học .7

7.Cấu trúc của khóa luận 7

NỘI DUNG 8

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÍ LUẬN 8

1.1 HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU TRONG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC MẦM NON 8

1.1.1 Vẽ theo mẫu 8

1.1.2 Vai trò của hoạt động vẽ theo mẫu 10

1.1.2.1 Vẽ theo mẫu trong hoạt động tạo hình 10

1.1.2.2Vai trò của hoạt động vẽ theo mẫu đối với sự phát triển toàn diện của trẻ 13

1.2 PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU CHO TRẺ MẦM NON 17

1.2.1 Nội dung hoạt động vẽ theo mẫu 17

1.2.2 Phương pháp hướng dẫn .18

1.2.3 Hình thức tổ chức 23

1.3 HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU Ở ĐỘ TUỔI MẪU GIÁO LỚN 25

1.3.1 Đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mẫu giáo lớn 25

1.3.2 Đặc điểm vẽ theo mẫu của trẻ mẫu giáo lớn 27

1.3.3 Tính sáng tạo trong sản phẩm vẽ theo mẫu lứa tuổi mầm non 30

CHƯƠNG 2 TÌM HIỂU THỰC TRẠNG VỀDẠY HỌC VẼ THEO MẪU CỦA TRẺ MẪU GIÁO LỚN TRƯỜNG MẦM NON XUÂN HÒA 37

2.1 MỘT SỐ NÉT CHUNG VỀ TRƯỜNG MẦM NON XUÂN HÒA 37

2.2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU CHO

TRẺ 5 – 6 TUỔI 38

2.2.1 Nội dung nghiên cứu 38

2.2.2 Tiêu chí đánh giá 38

2.2.3 Kết quả nghiên cứu thực trạng 39

2.2.3.1 Kết quả quan sát tự nhiên của hoạt động vẽ theo mẫu nói chung 39

2.2.3.2 Kết quả điều tra 41

2.2.3.3 Kết quả phân tích sản phẩm .47

CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT MỘT SỐ HÌNH THỨC VÀ BIỆN PHÁPNHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU CHO TRẺ MẪU GIÁO LỚN TRƯỜNG MẦM NON XUÂN HÒA 50

3.1 ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY VẼ THEO MẪU CHO TRẺ MẪU GIÁO LỚN TRƯỜNG MẦM NON XUÂN HÒA 50

3.1.1 Nâng cao hiệu quả trực quan 50

3.1.2 Biện pháp động viên khích lệ .52

3.1.3 Phương pháp thực hành luyện tập 54

3.2 ĐỀ XUẤT MỘT SỐ HÌNH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU CHO TRẺ MẪU GIÁO LỚN TẠI TRƯỜNG MẦM NON XUÂN HÒA 55

3.2.1 Thay đổi hình thức vào bài gây hứng thú cho trẻ .55

3.2.2 Ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức hoạt động vẽ theo mẫu cho trẻ mẫu giáo lớn .56

3.2.3 Tổ chức hoạt động vẽ theo mẫu cho trẻ đa dạng .57

3.2.4 Tổ chức hoạt động vẽ theo mẫu thông qua các trò chơi, cuộc thi, lễ hội .57

3.2.5 Tích hợp hoạt động vẽ theo mẫu thông qua các môn học khác .58

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 60 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC 1 PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN

PHỤ LỤC 2 ẢNH

Đối với trẻ mẫu giáo lớn, đây là lứa tuổi chuẩn bị vào trường phổthông Khi các đặc điểm tâm sinh lý của trẻ được hình thành và hoàn thiện,lúc này, trẻ có nhiều ham muốn, học hỏi, tìm tòi và sáng tạo Đặc biệt, trẻ rấtthích thú với hoạt động tạo hình, trong đó có vẽ tranh theo mẫu là hoạt động

mà trẻ được tham gia ngay từ lứa tuổi nhỏ nên các đặc điểm vẽ tranh theomẫu có những nét đặc trưng riêng Hơn nữa, ở trường mầm non có rất nhiềuhoạt động, môn học nhằm phát triển toàn diện cho trẻ mẫu giáo và nó là cơ sởban đầu của nhân cách con người mới Biết sáng tạo và lao động trong tươnglai Chính vì vậy việc thực hiện tốt cho trẻ về vẽ theo mẫu trong mầm non sẽgóp phần không nhỏ vào việc nâng cao chất lượng giáo dục nhằm phát triểntoàn diện cho trẻ Trẻ biết đánh giá khái quát cao, trẻ phản ánh ấn tượng củabản thân không phụ thuộc vào thực tế Trẻ rất thích sử dụng màu sắc sặc sỡmang tính chất phản ảnh biểu tượng Trẻ tham gia vào hoạt động vẽ tranhgiúp hình thành các đức tính tốt như: yêu cái đẹp và mong muốn tạo ra cáiđẹp Trong cuộc sống hàng ngày, trẻ đã tiếp thu một lượng tri thức đáng kể vềthế giới xung quanh do trẻ trực tiếp nhìn thấy, nghe thấy và sờ thấy hoặc dongười lớn kể lại qua các câu chuyện, phim ảnh Từ đó thế giới biểu tượng của

trẻ cũng phong phú dần lên và làm nảy sinh tính ham hiểu biết, hứng thú nhậnthức, muốn khám phá những điều mới lạ Xuất phát từ đó trẻ bắt đầu quantâm đến các kiểu dáng, cách trang trí, thiết kế, bỗng kết hợp lại với nhau vàđược trẻ thể hiện qua tranh vẽ một cách trượng trưng Những nét vẽ nghuệchngoạc, hồn nhiên, hết sức bình dị nhưng rất cần thiết trong quá trình hìnhthành khả năng cảm thụ cái đẹp và khả năng tư duy sáng tạo của trẻ Từnhững nét vẽ, bức tranh đó chính là cảm xúc, tình cảm là ước mơ mà trẻ đãthể hiện trên trang giấy…

Trong quá trình thực tập tại trường mầm non Xuân Hòa, chúng tôinhận thấy giáo viên chưa thực sự giúp trẻ khám phá các phương tiện truyềncảm của hoạt động vẽ theo mẫu Trong quá trình tổ chức hoạt động vẽ tranh,giáo viên thường cho trẻ vẽ một số đối tượng cụ thể, hướng trẻ quan tâm đếnhình ảnh mô tả, đến cách tạo ra hình mà ít chú ý đến các hình thức tổ chứchoạt động Những phương pháp đó chưa thực sự đáp ứng và chưa phát huyhết khả năng của trẻ Các phương pháp hoạt động vẽ theo mẫu lâu nay đangđược sử dụng còn mang tính áp đặt, dập khuôn theo mẫu, sao chép chưa pháthuy hết khả năng sáng tạo và sự linh hoạt của người giáo viên khi tổ chứchoạt động tạo hình, hay khi đưa ra một bức tranh mẫu chúng ta chưa quan tâmđến khả năng của trẻ có làm được như thế hay không, một bức hình quá khóđến giáo viên đôi khi còn lúng túng hà cớ gì mà bắt trẻ phải vẽ giống nhưmẫu, từ đó làm trẻ lúng túng gặp khó khăn trong cách thể hiện bài vẽ Chính

vì thế mà hiệu quả của quá trình tổ chức các hoạt động vẽ theo mẫu ở trườngmầm non chưa cao Trường mầm non Xuân Hòa cũng là một trong số nhữngtrường mầm non có phương pháp tổ chức các hoạt động học tập chưa hợp lý,còn nhiều hạn chế và gặp nhiều khó khăn Trong đó có hoạt động tạo hìnhnói chung và hoạt động vẽ theo mẫu nói riêng

Là một giáo viên mầm non tương lai, chúng tôi nhận thấy rõ được cáchạn chế trên, nên chúng tôi đã lựa chọn “Tìm hiểu thực trạng hoạt động vẽtheo mẫu của trẻ mẫu giáo lớn trường mầm non Xuân Hòa – Phúc yên – VĩnhPhúc” làm đề tài nghiên cứu.

3 Nhiệm vụ nghiên cứu.

Phân tích, hệ thống hóa, khái quát một số vấn đề lí luận có liên quanđến đề tài nghiên cứu

Tìm hiểu thực trạng tổ chức hoạt động vẽ tranh theo mẫu, đặc biệt làcác biện pháp và hình thức tổchức hoạt động vẽ tranh theo mẫu của trẻ mẫugiáo lớn tại trường mầm non Xuân Hòa

Đề xuất một số biện pháp tổ chức vẽ tranh theo mẫu cho trẻ mẫu giáolớn tại trường mầm non Xuân Hòa, thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc

4 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu.

- Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu thực trạng hoạt động vẽ tranh theo mẫu của trẻ mẫu giáolớn tại trường mầm non Xuân hòa, thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh phúc

- Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu một số biện pháp và hình thức tổ chức hoạt động vẽ theomẫu cho trẻ mẫu giáo lớn ở trường mầm non Xuân Hòa

5 Phương pháp nghiên cứu.

- Phương pháp nghiên cứu lí luận

Tìm hiều, đọc, phân tích, tổng hợp và hệ thống hóa các tài liệu về cơ

sở phương pháp luận, những tài liệu giáo trình tâm lý học, giáo dục học, cáccông trình nghiên cứu thực tiễn đã công bố… nhằm làm rõ cơ sở lí luận liênquan đến đề tài nghiên cứu

- Phương pháp quan sát.

Quan sát các tiết học vẽ tranh theo mẫu và quan sát việc sử dụngphương pháp của giáo viên trong hoạt động vẽ theo mẫu để nhằm tìm hiểukhả năng bắt trước, làm theo của trẻ theo các tiêu chí đưa ra Đồng thời thuthập một số thông tin liên quan đến việc giải quyết nhiệm vụ nghiên cứu.Những thông tin thu được bổ sung cho phương pháp khác giúp làm rõ hơnvẫn đề nghiên cứu

- Phương pháp làm mẫu

Làm mẫu là giáo viên trực tiếp thực hiện diễn tả bức tranh một cáchthuần thục, đơn giản và dễ hình dung nhất về các thao tác vẽ một bức tranhhoàn thiện nhằm giúp trẻ thực hiện được bài vẽ

- Phương pháp điều tra

Dùng phiếu câu hỏi đối với các giáo viên đứng lớp ở trường mầm nonXuân Hòa để tìm hiểu thêm thông tin về nhận thức và việc tổ chức, hướngdẫn, đánh giá trẻ vẽ tranh theo mẫu để theo hướng khuyến khích trẻ làm theomẫu nhưng vẫn phát huy được khả năng sáng tạo của trẻ

- Phương pháp phân tích sản phẩm

Thông qua việc thu thập các bức tranh vẽ theo mẫu của trẻ có thể đánhgiá được nội dung ý tưởng, vốn hiểu biết và kinh nghiệm, kỹ năng vẽ theomẫu và khả năng sáng tạo của trẻ

Tuy nhiên, trẻ mầm non nhiều khi không thể hiện được hết ý muốnhoặc hiểu biết của mình qua sản phẩm.Với một kết quả như nhau nhưng cáchthức, tốc độ tạo ra sản phẩm đó có sự khác nhau Vì thế chúng tôi luôn kếthợp đánh giá sản phẩm với đánh giá ý tưởng, tiến trình trẻ làm ra sản phẩm

đó Ngoài ra, chúng tôi cũng chú ý đến sự tập trung chú ý và hứng thú của trẻtrong suốt quá trình vẽ tranh theo mẫu

6 Giả thuyết khoa học.

Việc tìm hiểu thực trạng hoạt động vẽ theo mẫu, để tìm ra những giảipháp nâng cao chất lượng vẽ theo mẫu cho trẻ mẫu giáo lớn theo hướng tíchcực, phát huy được khả năng của trẻ, phát triển được kỹ năng vẽ tranh cho trẻ,tạo điều kiện cho trẻ phát triển tư duy, khả năng bắt chước, sự ham thích sángtạo, học tốt hoạt động vẽ tranh theo mẫu của trẻ mẫu giáo lớn tại trường mầmnon Xuân Hòa, thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc nói riêng và môn tạo hình nóichung ở trường phổ thông sau này

7.Cấu trúc của khóa luận.

Ngoài phẩn mở đầu, kết luận và kiến nghị, nội dung chính của khóaluận bao gồm:

Chương 1 Cơ sở khoa học của đổi mới phương pháp nhằm nâng cao chất

lượng vẽ theo mẫu cho trẻ mẫu giáo lớn trường mầm non Xuân Hòa

Chương 2 Nghiên cứu thực trạng vẽ theo mẫu của trẻ mẫu giáo lớn tại

trường mầm non Xuân Hòa.Tìm hiểu thực trạng về dạy vẽ theo mẫu cho trẻMẫu Giáo Lớn trường mầm non Xuân Hòa

Chương 3 Đề xuất một số biện pháp và hình thức nhằm nâng cao chất lượng

vẽ theo mẫu cho trẻ mẫu giáo lớn tại trường mầm non Xuân Hòa

Vẽ theo mẫu thực chất là hình hoạ Từ xa xưa, khi con người chưa cótiếng nói và chữ viết thì hình hoạ đã được sử dụng như một phương tiện

"ngôn ngữ" chung của các dân tộc Họ vẽ hình để biểu thị ý muốn, để trao đổitình cảm giữa con người với nhau trong sinh hoạt, trong lao động, trong cuộcđấu tranh với thiên nhiên Ngày nay, hình họa giữ một vị trí quan trọng trongnghệ thuật tạo hình nói chung và trong hội hoạ nói riêng Vì vậy, hình hoạ làmột phân môn cơ bản nhất của ngành mỹ thuật, là môn học cơ sở của hội hoạ.Hình hoạ có tính chất quyết định nhất trong việc bổ sung cho các loại hìnhnghệ thuật khác như: điêu khắc, trang trí…

- Vẽ theo mẫu sẽ hình thành thị hiếu thẩm mỹ tốt, phát triển năng lựcsáng tạo, kỹ năng, kỹ xảo thể hiện đối tượng, đồng thời rèn luyện phươngpháp làm việc khoa học

- Vẽ theo mẫu giúp nhận thức nhanh dáng vẻ của các đối tượng, hìnhthành nên tình cảm yêu quý thiên nhiên, yêu quý người lao động và thànhphẩm lao động do con người làm ra

- Vẽ theo mẫu đối với trẻ mầm non đó là sự bắt chước mô phỏng lạiđối tượng thông qua lăng kính chủ quan của mình Nhằm rèn cho trẻ khả năng

quan sát, vẽ nét, vẽ hình, tô màu,chú ý thể hiện lạiđặc điểm của mẫu một cáchtương đối … Đối tượng mẫu có thể là vật thật, mô hình tranh ảnh, thậm chí vẽtheo chí nhớ Vẽ theo mẫu là một trong các loại bài hoạt động tạo hình cơ bảnnhất trong hoạt động tạo hình của trẻ mầm non.

Đối với độ tuổi mẫu giáo, vẽ theo mẫu là một trong những hoạt cơ bảnnhất của hoạt động tạo hình, là bước đầu tiên cho các hoạt động vẽ khác Cácnét vẽ của trẻ mới chỉ là mô phỏng tượng trưng về đường nét, màu sắc, hìnhdáng,…mà trẻ quan sát được Giáo viên không nên đưa ra yêu cầu quá cao đòihỏi trẻ vẽ như nguyên mẫu, vì trẻ không đủ khả năng để vẽ và như thế khiếntrẻ không còn hứng thú với hoạt động vẽ theo mẫu

Trẻ 5 - 6 đã biết bắt chước và vẽ lại mẫu, trẻ rất hứng thú với hoạtđộng vẽ, các nét vẽ của trẻ chưa được thành thạo Nhưng mục đích chính đó

là cho trẻ làm quen với hội họa, rèn luyện kỹ năng cầm bút phối hợp mầu sắc,

…nhằm tạo ra các sản phẩm mang đặc điểm riêng của từng trẻ

Vẽ theo mẫu đối với trẻ mẫu giáo lớn không chỉ đơn giản là một hoạtđộng học, mà còn là cái nôi nuôi dưỡng những xúc cảm thẩm mỹ, tìm kiếmnhững khả năng nghệ thuật sớm có ở trẻ Có nhiều trẻ vẽ đẹp và tô màu sángtrẻ có khả năng mô phỏng mẫu vẽ chuẩn, nhưng bên cạnh đó cũng có nhữngtrẻ rất lúng túng, các nét vẽ nghệch ngoạc, tô màu chờm ra ngoài, hay trẻkhông thể hình dung được mình vẽ cái gì và vẽ như thế nào Giáo viên cầnchú ý, đối với từng trẻ, vì không phải trẻ nào cũng có năng khiếu vẽ, nên đặt

ra những yêu cầu khác nhau, tuyệt đối không khen quá mức hoặc chê baimắng nhiếc làm trẻ mât đi hào hứng khi tham gia hoạt động vẽ theo mẫu

Tùy vào khả năng của trẻ mà Cô cũng cần chú ý đến mẫu vẽ sao chosinh động thu hút trẻ và đảm bảo vừa sức, đó cũng là vẫn đề quan trọng để trẻ

có thể vẽ theo mẫu được tốt nhất

1.1.2 Vai trò của hoạt động vẽ theo mẫu

1.1.2.1 Vẽ theo mẫu trong hoạt động tạo hình

Hoạt động Tạo hình là một dạng hoạt động nghệ thuật nhằm giúp trẻnhận biết và phản ánh thế giới xung quanh thông qua những hình tượng nghệthuật nhưng chỉ dừng lại ở mức độ nhằm thỏa mãn nhu cầu, ý thích và phùhợp với khả năng của trẻ Hoạt động này là một dạng hoạt động có sản phẩmđặc trưng của trẻ mầm non Có bốn dạng hoạt động cơ bản sau: Vẽ, Nặn, Cắt– xé – dán – Lắp ghép xây dựng

Hoạt động nặnlà một trong những hoạt động tạo hình trong trườngmầm non, mục đích là cho trẻ nhận biết được vẻ đẹp của hình khối, chất liệuchủ yếu là đất sét, đất màu, ngoài ra sử dụng các vật liệu khác như giấy màu,khối đá,…cho trẻ làm quen từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó

Yêu cầu trẻ nắm được một số kỹ năng nặn cơ bản và có thể tạo ra sảnphẩm đơn giản phù hợp với lứa tuổi và khả năng của trẻ Sản phẩm nặn củatrẻ trẻ thường không đúng về tỉ lệ và sản phẩm cũng không được nhẵn mịncho nên giáo viên cũng không nên đặt ra yêu cầu đòi hỏi quá cao ở trẻ màđộng viên khích lệ để trẻ hứng thú tham gia hoạt động nặn

Hoạt động xé dán là hoạt động trong hoạt động tạo hình cho trẻ mầmnon, hoạt động xé dán chủ yếu cho trẻ tiếp xúc với các mảng màu rèn các kỹnăng khéo léo của đôi tay và sự theo dõi của mắt Xé dán là một loại bài khónhất trong các loại bài mà mà trẻ được làm quen, đối vơi trẻ mức độ yêu cầu ởmức độ đơn giản, phù hợp với độ tuổi, các chất liệu thì chủ yếu là giấy màu,một số bài có thể dạy tích hợp như xé dán thì có thể kết hợp thêm một số chấtliệu khác

Hoạt động chắp ghép là một hoạt động tích hợp hỗ trợ cho các hoạtđộng tạo hình khác Ở hoạt động chắp ghép cung cấp cho trẻ các kỹ năng mỹthuật và kỹ thuật và trẻ tạo ra hai loại sản phẩm đó là sản phẩm có hình khối

trong không gian ba chiều và các sản phẩm trên mặt phẳng Thường sử dụngvật liệu chắp ghép đa dạng có thể sử dụng các vật liệu có sẵn trong tự nhiên,các loại vật liệu phế liệu, vỏ hộp, giấy, vải Hoạt động chắp ghép phù hợp vớitất cả các lứa tuổi mầm non từ đơn giản đến phức tạp.

Hoạt động vẽ là hoạt động tạo hình cơ bản và quan trọng nhất trongmôn tạo hình, chiếm nhiều thời gian nhất, cung cấp cho trẻ nhiều kỹ năng cơbản như; quan sát, nhận biết hình dáng, màu sắc, phân tích, tìm hiểu các nộidung chủ đề, rèn kỹ năng vẽ nét vẽ hình, vẽ màu cho trẻ Chất liệu cho hoạtđộng vẽ ở trường mầm non là bút chì, bút sáp, phấn màu, giấy…

Giáo viên hướng dẫn trẻ vẽ từ đơn giản đến phức tạp, đối với độ tuổimẫu giáo lớn thì trẻ đã khéo léo hơn, nét vẽ của trẻ đã dần ổn định, màu sắctrong sản phẩm cũng đẹp hơn các độ tuổi trước Trong hoạt động vẽ bao gồm

3 hoạt động chính: Vẽ theo mẫu, vẽ trang trí, vẽ tranh

+ Vẽ theo mẫu: Trong trường mầm non mục đích rèn luyện các kỹnăng so sánh, nhận biết đối tượng một cách đơn giản, biết và đến được các bộphận chi tiết

Mẫu vẽ thường là vẽ theo các chủ đề thường là các mẫu đơn giản,giáo viên có thể sử dụng mẫu thật, tranh ảnh, hay mẫu do chính giáo viên vẽ.Trong một bài vẽ theo mẫu giáo viên nên chuẩn bị nhiều mẫu vẽ cho trẻ quansát nhận biết

Cần chú ý đó là trẻ chỉ cần diễn tả đúng đặc điểm của mẫu không cầngiống y như mẫu

+ Vẽ trang trí: Mục đích cho trẻ nhận biết vẻ đẹp trong tranh trí, cungcấp cho trẻ một số kiến thức, kỹ năng đơn giản nhất về trang trí

Vẽ trang trí là loại bài vẽ khá khó đối với trẻ mầm non, trẻ chưa cókhả năng vẽ họa tiết nhắc lại đúng về tỉ lệ cũng như vẽ hình, các khoảng cáchhọa tiết thường không đều nhau

+ Vẽ tranh: Thường theo các chủ đề nhất định, tập cho trẻ làm quenvới một số thể loại tranh đơn giản gồm có vẽ tĩnh vật, vẽ chân dung, vẽ phongcảnh, tranh sinh hoạt đơn giản.

Đối với hoạt động vẽ này thì yêu cầu trẻ phân biệt được được thể loạitranh, tạo ra sản phẩm đúng với chủ đề, tăng cường khả năng vẽ nét, tô màuhay cách sắp xếp hình

Trong tất cả các hoạt động thì hoạt động vẽ theo mẫu là một hoạt độngquan trọng và cơ bản nhất, là cơ sở cho các hoạt động tiếp theo mà trẻ đượclàm quen Ở độ tuổi mẫu giáo lớn, trẻluôn rất nhạy cảm với cái đẹp xungquanh, đây là thời kỳ phát triển những cảm xúc thẩm mỹ – đó là những cảmxúc tích cực được nảy sinh khi trẻ tiếp xúc trực tiếp với cái đẹp trong cácnghệ thuật trong đó có nghệ thuật tạo hình

Hoạt động tạo hình nói chung và hoạt động vẽ theo mẫu nói riêng cóvai trò rất lớn đối với sự nhận thức cho trẻ Thông qua hoạt động vẽ theo mẫutrẻ có cơ hội tìm hiểu, nghiên cứu các đối tượng miêu tả để có được hiểu biết,hình dung về đối tượng đó, từ đó trẻ xây dựng các đối tượng Hoạt động vẽtheo mẫu là phương tiện để phát triển tư duy, trí nhớ, tưởng tượng… điều đógiúp tăng thêm vốn hiểu biết của trẻ

Hoạt động vẽ theo mẫu cũng là con đường để giáo dục tình cảm – xãhội cho trẻ mầm non Trẻ được tiếp thu cái đẹp qua hoạt động vẽ, trẻ trực tiếptrải nghiệm các xúc cảm, các trạng thái tình cảm trong giao tiếp, học hỏi vềcác kỹ năng xã hội và trẻ biết cách đánh giá các hành vi xã hội Qua hoạtđộng tạo hình giúp trẻ có thói quen tự giác làm việc

Hoạt động tạo hình đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển thẩm

mỹ cho trẻ Vẽ theo mẫu là một trong những hoạt động nghệ thuật Hoạt độngnày giúp cho trẻ có điều kiện thuận lợi nhất cho sự phát triển của cảm giác, trigiác thẩm mỹ, giúp trẻ nhận ra màu sắc, hình dạng, đường nét, tỷ lệ, sự sắp

xếp trong không gian…nhận thấy được cái đặc trưng và nét đẹp trong sự vật, hiện tượng mà trẻ miêu tả.

Hoạt động tạo hình giúp phát triển thể chất cho trẻ mầm non Hoạtđộng vẽ theo mẫu giúp cho đôi bàn tay của trẻ linh hoạt, phát triển khả năngkết hợp khéo léo của đôi tay và đôi mắt

Hoạt động vẽ theo mẫu giúp phát triển ngôn ngữ cho trẻ Trẻ tạo rasản phẩm tạo hình muốn giới thiệu về hoạt động đó, qua đó làm tăng thêmvốn từ và ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ

Qua hoạt động tạo hình nói chung và hoạt động vẽ nói riêng còn giúptrẻ vững vàng hơn khi bước vào trường phổ thông Hoạt động tạo hình cùngvới các hoạt động vẽ theo mẫu giúp cho sự phát triển toàn diện của trẻ Vậynên chúng ta cần tạo môi trường đặc biệt là môi trường kích thích tính tò mò,ham hiểu biết, muốn tạo ra cái đẹp cho trẻ tham gia một cách tích cực nhất.Hoạt động tạo hình bao gồm nhiều loại bài học như vẽ, nặn, xé dán, chắpghép và cho trẻ làm quen với tác phẩm tạo hình…trong đó hoạt động vẽ nóichung và hoạt động vẽ theo mẫu nói riêng chiếm phần chính trong hoạt độngtạo hình và tác động mạnh với sự phát triển toàn diện của trẻ

1.1.2.2Vai trò của hoạt động vẽ theo mẫu đối với sự phát triển toàn diện của trẻ

Hoạt động vẽ theo mẫu với sự phát triển nhận thức, trí tuệ: Hoạt động vẽ

theo mẫu là hoat động nhận thức mang tính hình tượng:

- Khi tham gia vào hoạtvẽ sẽ giúp não hoạt động để nhận thức, xácđịnh màu sắc, hình dạng, vị trí không gian và có lợi cho sự phát triển trí tuệ,giúp trẻ thông minh hơn

- Trong qua trình vẽ, trí tưởng tượng của trẻ sẽ tiếp tục phá vỡ nhữngkhuôn mẫu cố định Sau khi nhìn nhận được vẻ ngoài mới lạ của sự vật, trẻ sẽtiếp tục có cảm hứng để sáng tạo nhiều hơn

- Nâng cao khả năng quan sát: Những bức vẽ của trẻ em thường rấtkhó hiểu Tuy nhiên, nếu bạn để ý kỹ thì sẽ nhận thấy trong bức tranh của trẻthường có những chi tiết lạ được vẽ rất nổi bật Các chuyên gia tâm lý chorằng đây là sự phản ánh thế giới thông qua bộ nhớ của trẻ.

Thực tế, đây chính là cách để trẻ thể hiện khả năng quan sát hàngngày và trẻ sẽ chú ý đến những chi tiết mà người lớn không để ý Nhiềuchuyên gia hội họa cho biết rằng, những bức vẽ của trẻ thường thể hiện thếgiới nội tâm và tinh tế hơn so với người lớn

Nâng cao khả năng tưởng : Sự nhận thức thế giới ở trẻ em rất khácbiệt Nếu như người lớn luôn có những quy tắc để nhìn nhận thế giới thì vớitrẻ em, thế giới đó lại là một câu chuyện cổ tích với những chi tiết kỳ lạ

Thêm vào đó, việc sử dụng màu sắc sẽ càng hiện thị rõ ràng hơn về trítưởng tượng của trẻ em Đó là thế giới đầy màu sắc

Hoạt động vẽ theo mẫu còn giúp trẻ có thể tiếp thu, mở rộng và hệthống hóa các chuẩn mực cảm giác về hình, màu sắc, tỉ lệ, kích thước,…Thông qua quá trình quan sát đối tượng miêu ta mà trẻ tích lũy được một sốlượng lớn các thông tin hình ảnh cùng những hiểu biết về sự vật, hiện tượngtrong cuộc sống xung quanh, từ đó trẻ nắm được mối quan hệ có tính chất quiluật của mọi vật thế giới xung quanh

Trong quá trình vẽ này trẻ lĩnh hội được các kỹ năng sử dụng các loạidụng cụ như, bút, sáp màu, tẩy, giá vẽ… Đây chính là điều kiện thuận lợi cho

sự phát triển của trí tuệ và nhân cách

Khi trẻ quan sát, phân tích và thể hiện trong bài vẽ trẻ dần dần họchỏi, nắm bắt được các kinh nghiệm hoạt động nhận thức, sẽ được rèn luyệnkhả năng độc lập tổ chức, điều khiển, điều chỉnh quá trình nhận thức củamình

* Hoạt động vẽ theo mẫu đối với việc bồi dưỡng thẩm mỹ: Hoạt động tạo

hình nói chung và hoạt động vẽ theo mẫu nói riêng là một hoạt động nghệthuật, tạo nên những điều kiện thuận lợi nhất cho sự phát triển cảm giác, trigiác thẩm mĩ Việc quan sát, tìm hiểu các sự vật hiện tượng giúp trẻ nhận rađặc điểm thẩm mĩ ( hình dáng, màu sắc, cấu trúc, tỉ lệ, sự sắp xếp không gian,

…) nhận ra nét độc đáo, tạo nên sự hấp dẫn của đối tượng miêu tả

Các đặc điểm thẩm mĩ phong phú và đa dạng của đối tượng miêu tả lànhững yếu tố kích thích sự xuất hiện của những rung động, những xúc cảmthẩm mĩ ( cảm xúc về vẻ đẹp của hình, màu, nhịp điệu,…) Từ các xúc cảmthẩm mĩ hình thành nên những tình cảm thẩm mĩ, thái độ thẩm mĩ, giúp trẻbiết thưởng thức cái đẹp từ thiên nhiên và từ các tác phẩm nghệ thuật

Quá trình thể hiện các sản phẩm vẽ là điều kiện thuận lợi cho trẻ tíchcực vận dụng vốn biểu tượng hình tượng đã được tích lũy để phối hợp, xâydựng hình tượng mới làm cho các sản phẩm vẽ của trẻ ngày càng trở nên sinhđộng, đầy sức hấp dẫn và mang màu sắc nghệ thuật

Khác với mọi hoạt động trong trường mầm non, tham gia hoạt động

vẽ theo mẫu trẻ có thể phản ánh được đối tượng, tri giác về đối tượng mộtcách đầy đủ Khi quan sát một đối tượng trong thực tế trẻ không biết vẽ chúngnhư thế nào và làm thế nào để có một bức tranh, thì qua hoạt động này giúptrẻ giải quyêt được những ý muốn đó Các sản phẩm vẽ phù hợp với lứa tuổi

sẽ mở ra trước mắt trẻ sự sống động vẻ rực rỡ của sắc màu, hình dạng…

Sự phản ánh hiện thực và biểu lộ tình cảm qua các phương tiện truyềncảm đặc trưng cho loại hình nghệ thuật vật thể như đường nét, hình dạng, bốcục, màu săc,… chính là con đường lĩnh hội các kinh nghiệm văn hóa thẩm

mĩ phù hợp với lứa tuổi của trẻ em, trên cơ sở đó mà hình thành thị hiếu thẩm

mĩ sau này

* Hoạt động vẽ theo mẫu đối với việc giáo dục tình cảm, đạo đức, kỹ năng giao tiếp xã hội:Vẽ tranh chính là một loại hình nghệ thuật giống như âm

nhạc, khiêu vũ và nó thể hiện cảm xúc của con người Tranh chính là sự biểuhiện cảm xúc cá nhân bên trong Nhìn vào tác phẩm đó, chúng ta có thể thấyđược tâm trạng cũng như những suy nghĩ của con

Tranh vẽ có giá trị giáo dục rất lớn đối với trẻ Trẻ em thích vẽ tranh

dù chỉ mới là những bức tranh vẽ theo cảm hứng, động tác vụng về nhưng vẫn

là cách trẻ thể hiện “tài năng” của mình Trẻ được tự do tưởng tượng, bộc lộniềm vui, ý thích của mình trong tranh Cha mẹ, thầy cô và cảnh vật luôn làđối tượng trẻ muốn thể hiện đầu tiên, là hình tượng nghệ thuật quan trọng cótác dụng gợi mở khả năng hội họa của trẻ.Xu hướng sử dụng màu trong quátrình phát triển hoạt động vẽ: Trẻ sử dụng màu một cách tùy tiện do tri giácmàu sắc bằng cảm xúc và do thích màu này hơn màu kia Vì thế, trẻ thường

sử dụng màu yêu thích để vẽ đối tượng chứ không phải để diễn tả màu thựccủa đối tượng

Trong tranh vẽ, trẻ thể hiện thái độ của mình đối với nội dung vẽ: Bé

mô tả những điều đẹp đẽ bằng các màu sắc rực rỡ, vẽ cẩn thận còn những gìkhông đẹp bằng màu tối, các em sẽ vẽ cẩu thả

Khi được học vẽ một cách đúng đắn, có thể hình thành ở trẻ:

- Kỹ năng quan sát đối tượng một cách trình tự

- Kỹ năng tách ra những nét đặc trưng của đối tượng

- Phát triển tri giác có mục đích và các thao tác tư duy

- Tính tích cực và năng lực sáng tạo ở trẻ

Hoạt động vẽ theo mẫu đối với sự phát triển thế chất.Hoạt động tạo hình

nói chung và hoạt động vẽ theo mẫu nói riêng, có ảnh hưởng to lớn đên sứckhỏe tinh thần và phát triển về thể chất cho trẻ nhỏ

Trẻ hoạt động tự do trong môi trường thẩm mĩ, trong bầu không khíthoải mãi sinh động sẽ tạo cho trẻ niềm vui sướng, phấn khởi Chính sự phấnkhởi này đã tác động không ít đến hệ tim mạch, điều hòa hoạt động của hệthần kinh, điều chỉnh hoạt động của cơ thể.

Khi tham gia vào hoạt động vẽ theo mẫu thì việc cầm bút, màu sáp,que,…giúp trẻ vận động cac cơ tay chắc hơn, các khớp ngõn tay và ngón taylinh hoạt hơn

Như vậy, có thể nói hoạt động vẽ theo mẫu như một món ăn tinh thầncho sự phát triển tâm sinh lý của trẻ em

1.2 PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU CHO TRẺ MẦM NON

1.2.1 Nội dung hoạt động vẽ theo mẫu

Sự phát triển của trẻ được tạo ra bởi các hoạt động trong cuộc sốnghàng ngày, trẻ giao tiếp, tiếp xúc, làm quen với thế giới xung quanh; trẻ đượctham gia vào các buổi đi dạo, các buổi tham quan… Do hình thức hoạt độngcủa trẻ ở trường phổ thông là học tập, còn ở trẻ mẫu giáo là vui chơi là hoạtđộng chủ yếu nên nội dung và cách thức tổ chức các hoạt động ở trường mầmnon có nhiệm vụ cung cấp cho trẻ những tri thức xác thực về khoa học, nhưngrất sơ đẳng về sự vật, hiện tượng xung quanh Đó là những tri thức văn hóachung nhất biều hiện dưới dạng những biểu tượng gần gũi, dễ hiểu đối với trẻ

em, những mối quan hệ đơn giản, những nguyên nhân gần gũi với các sự vât,hiện tượng của môi trường xung quanh Khối lượng tri thức và kỹ năng cũngcấp cho trẻ mẫu giáo lớn ở các hoạt động học không đáng kể so với phổthông Song khối lượng tri thức đó có ý nghĩa quan trọng để phát triển trí tuệ

- Nội dung của hoạt động vẽ theo mẫu ở mẫu giáo nhằm mục đích chotrẻ em tiếp xúc và làm quen với cái đẹp, và mong muốn tạo ra cái đẹp, trẻ làm

quen với màu sắc, đường nét, hình dạng, kích thước, số lượng cơ bản của tạohình.

- Trẻ em chưa có khả năng lĩnh hội bằng lời giải thích, thông báo củagiáo viên, mà cần thông qua các hoạt động thực tiễn là hoạt động vẽ theo mẫu

để từ đó, dần dần trẻ nhận thức được vẻ đẹp của hình (hình dáng, hình khối),màu sắc của đối tượng, có ý nghĩa là giáo dục trẻ qua các hoạt động là chủyếu

- Việc sử dụng các hình thức tổ chức hoạt động vẽ theo mẫu cho trẻmẫu giáo là một việc rất quan trọng Hình thức chính là cách tổ chức giờ học,

là cách sắp xếp trẻ tham gia vào hoạt động vẽ Việc sử dụng các hình thức tổchức hoạt động vẽ cho trẻ cần có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các hình thứcdạy và học trong lớp và ngoài lớp Bởi trẻ em ở độ tuổi này là học và chơiphải song song, không tách rời: “ học mà chơi, chơi mà học” Trẻ em chỉ lĩnhhội được kiến thức và kĩ năng khi chúng thấy hứng thú

Có nhiều cách tổ chức hoạt động vẽ theo mẫu cho trẻ ở trường mầmnon như: tổ chức theo thời gian, tổ chức theo địa điểm, tổ chức theo loại bàihọc, …Mỗi hình thức đều có những ưu điểm và hạn chế nhất định của nó.Chúng ta cần linh hoạt để không làm ảnh hưởng đến hứng thú của trẻ

1.2.2 Phương pháp hướng dẫn.

Phương pháp hướng dẫn vẽ theo mẫu:

- Lựa chọn và trình bày mẫu:

+ Mẫu vẽ đa dạng có thể bằng mô hình tranh ảnh, trí nhớ, khi hướngdẫn giáo viên có thể linh hoạt sử dụng mẫu một cách thích hợp và trình bàymẫu cho trẻ quan sát dễ và cho trẻ nắm bắt mẫu một cách nhanh nhất

- Phương pháp hướng dẫn quan sát:

+ Hướng dẫn quan sát khai thác tìm hiểu nội dung mẫu

+ Hướng dẫn trẻ so sánh, nhận xét về tỉ lệ hình dạng, màu săc, hay các

bộ phận của mẫu

+ Trong phần quan sát có thể gợi ý cách thể hiện

+ Sử dụng các câu hỏi cho trẻ nhận xét về mẫu, các câu hỏi cảm nhận.+ Trong phần hướng dẫn quan sát giáo viên phải nắm vững phươngpháp quan sát cũng như phương pháp dùng lời đàm thoại, vẫn đáp để hướngdẫn trẻ một cách hiệu quả nhất

Có hai phương pháp chính và thường xuyên được sử dụng đó làphương pháp quan sát và phương pháp đàm thoại

P h ươ n g p h á p q ua n

s á t

Là quá trình tổ chức trẻ tri giác trực tiếp các sự vật, hiện tượng xungquanh một cách có mục đích, có kế hoạch trong một thời gian nhất định Quaquan sát không chỉ giúp trẻ nhận biết các thuộc tính bên ngoài của sự vật, hiệntượng mà còn giúp trẻ nhận biết được những biến đổi của hoàn cảnh xung quanh trong một quá trình

Khi quan sát tranh mẫu trẻ có thể tri giác toàn bộ về bức tranh nhưđường nét, màu sắc, để từ đó trẻ có thể cảm nhận được vẻ đẹp về màu sắc,đường nét, bố cục của bức tranh Tranh mẫu có thể là do giáo viên tự chuẩn bịhoặc một bức tranh in sẵn

* Ưu điểm - hạn chế

+ Ưu điểm

- Phù hợp đặc điểm nhận thức của trẻ: Nhận thức cảm tính là chủ yếu,

tư duy cụ thể, trí nhớ trực quan hình tượng, chú ý không chủ định

- Rèn luyện, phát triển các giác quan

- Cung cấp vốn từ

- Tạo điều kiện cho trẻ được hoạt động và trải nghiệm

- Củng cố và chính xác hóa những biểu tượng đã có

- Kích thích tính ham hiểu biết, tìm tòi, khám phá sự vật, hiện tượngxung quanh.

- Phát triển khả năng nhạy cảm

- Dễ dàng phát hiện sự thay đổi và sự khác nhau, giống nhau của sựvật, hiện tượng xung quanh

- Giáo dục trẻ gắn bó với môi trường xung quanh

+ Hạn chế

- Biểu tượng thu nhận được chưa sâu sắc

- Phạm vi nhận biết sự vật, hiện tượng bị bó hẹp: Chỉ nhận biết được

sự vật, hiện tượng trong môi trường gần

* Yêu cầu khi sử dụng phương pháp quan sát

Tổ chức không gian quan sát:Hoạt động tri giác các sự vật và hiệntượng chỉ đạt kết quả khi trẻ được tiếp xúc trực tiếp với chúng trong một điềukiện tối ưu; Với không gian quan sát rộng rãi, thoáng mát, an toàn trẻ có thể

sử dụng tích cực các giác quan vào quá trình quan sát ( thị giác, xúc giác,thính giác, khứu giác, vị giác ) và trẻ hoạt động thoải mái với đối tượng quansát mà không bị gò bó (lắc, đẩy, gõ, nâng lên, đặt xuống…) Với không gianquan sát quá hẹp thì giáo viên có thể sử dụng các vật rời để phát cho mỗi trẻ

Giáo viên cần chú ý số lượng trẻ tham gia quan sát (cả lớp, nhóm, cánhân…), hoặc tổ chức trẻ ở những vị trí quan sát hợp lý để trẻ dễ dàng họatđộng trực tiếp với đối tượng trong quá trình quan sát

- Thời gian quan sát:

Khoảng thời gian này kéo dài từ 5 – 10 phút là tối ưu

- Sử dụng phương pháp quan sát với cấu trúc 3 nhiệm vụ:

Tập trung chú ý của trẻ: Không nên sử dụng điều gì quá độc đáo, sặc

sỡ, hoặc gây ấn tượng mạnh, làm trẻ không chú ý vào nội dung quan sát tiếptheo Hợp lí hơn nếu dùng lời nói và các hành vi có tác dụng gây hứng thú để

trẻ sẵn sàng chú ý đến giáo viên ( hãy cùng xem cái này rất thú vị nhé! hãyxem tay cô và đoán đây là con gì nào? Cô dùng bàn tay uốn lượn như cá bơihoặc làm chim bay…để trẻ đoán).Tổ chức các hành động, vận động cho trẻ.

P h ươ n g p h á p đ à m t h o ạ i

Là quá trình cô giáo giao tiếp với trẻ bằng những câu hỏi đã lựa chọn

về các sự vật, hiện tượng xung quanh nhằm đạt được các mục đích nhất định.nhằm kích thích họat động nhật thức của trẻ theo hướng cần thiết

* Ưu điểm- hạn chế

+ Ưu điểm

- Gây hứng thú và sự chú ý của trẻ đến các chi tiết trong bức tranh

- Giúp trẻ hiểu kĩ, hiểu sâu về các sự vật, hiện tượn trong bức tranh

- Phát triển tư duy và ngôn ngữ

- Giúp trẻ hình dung được bố cục và vẻ đẹp của bức tranh cũng nhưcác bước để vẽ

- Khai thác được vốn hiểu biết của trẻ về bức tranh mà trẻ quan sátđược để từ đó làm chính xác hóa những kiến thức còn mơ hồcủa trẻ

- Góp phần giáo dục trẻ thói quen, hành vi văn minh, cách ứng xửđúng đắn trong giao tiếp

+ Hạn chế: Trẻ khó khăn trong cách diễn đạt và giải thích

* Yêu cầu khi sử dụng phương pháp đàm thoại

+ Hệ thống câu hỏi

- Ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp lứa tuổi

- Xây dựng hệ thống câu hỏi gồm nhiều cấp độ khác nhau nhằm pháthuy tính tích cực của trẻ, tránh câu hỏi chỉ yêu cầu trẻ trả lời “có” hoặc

“không”, “đúng” hoặc “sai”…

Đối với những trẻ tiếp thu chậm cô đưa ra những câu hỏi gắn liền vớikinh nghiệm thực tế, hành động thực hành

Đối với những trẻ tiếp thu thông minh hơn cô đưa ra những câu hỏikhái quát.

-Cần chuẩn bị các loại câu hỏi khác nhau: Câu hỏi kích thích trẻ nhậnbiết sự vật, hiện tượng khi trẻ đang trực tiếp tri giác ( bức tranh này vẽ gì? Cónhững gì trong bức tranh, con nhìn thấy gì trong tranh )

+ Nghệ thuật đàm thoại

- Ngữ điệu giọng cần thay đổi cho phù hợp với nội dung và cấu trúccâu hỏi

- Thái độ của cô cần nhẹ nhàng, tình cảm Tránh gây cho trẻ lo lắng,

sợ hãi trong quá trình đàm thoại

- Cần khuyến khích, động viên trẻ đúng lúc, kịp thời

Công nhận những câu trả lời đúng của trẻ bằng lời nói ( Đúng rồi, giỏilắm, rất tốt…) hoặc bằng cử chỉ, dáng điệu (gật đầu, mỉm cười); nhìn trẻ cườivui, hưởng ứng, âu yếm khi trẻ trả lời

Tránh để trẻ mất tự tin khi trẻ trả lời chưa đúng bằng các câu nói nhẹnhàng ( Theo cô thì … các con thử nhìn lại xem nào? Sờ lại xem nào? Nghelại xem nào? Hoặc bạn nào có ý kiến khác? )

- Đối với những trẻ nhút nhát, cô không nên gọi trẻ trả lời đầu tiên vàkhi gọi cô cần tạo ra tình huống thích hợp để chúng trở nên mạnh dạn hơn,như là có thể cho trẻ ngồi tại chỗ trả lời câu hỏi; yêu cầu trẻ nhắc lại câu trảlời của bạn và động viên, khen ngợi trẻ

- Tạo cơ hội cho trẻ đặt câu hỏi với giáo viên, với bạn hoặc tự đặt câuhỏi và trả lời câu hỏi do chính trẻ đặt ra

- Không ngắt quãng sự liên tưởng của trẻ trong quá trình đàm thoại

- Lựa chọn hình thức tổ chức trẻ đàm thoại hợp lí

Đàm thoại giữa cô với cá nhân trẻĐàm thoại giữa cô với nhóm trẻ

Đàm thoại giữa cô với cả lớpĐàm thoại giữa trẻ với cá nhân trẻĐàm thoại giữa trẻ với nhóm trẻ Đàm thoại giữa trẻ với cả lớp

- Hướng dẫn đàm thoại:

Cô hỏi – Trẻ trả lời- Cô nhắc lại Trẻ hỏi – Cô trả lời – Trẻ nhắc lạiTrẻ hỏi – trẻ trả lời – cô nhắc lại

- Hướng dẫn cach vẽ:

+ Giáo viên có thể vẽ mẫu cho trẻ quan sát hoặc dùng tranh ảnh mẫu

để quan sát, hướng dẫn

+ Vẽ theo mẫu ở trẻ mầm non không phải là vẽ như hình họa cơ bản

mà là dựng khung hình và phác nét mà vẽ theo mẫu là trẻ vẽ những bộ phậnlớn (chinh) trước sau đó vẽ các chi tiết và trẻ vẽ kết hợp nét tạo thành hìnhnhư trẻ thường dùng như cong, thẳng, xiên, để tạo thành hình, khi hướng dẫn

vẽ theo mẫu giáo vên chú ý trẻ các kỹ năng như tư thế ngồi, nét vẽ, vẽ màu

1.2.3 Hình thức tổ chức

* Hoạt động vẽ theo mẫu trên tiết học còn được xem là là hoạt động dạy họcnhư trước đây gọi là chính khóa Ở hoạt động này dạy và học giữ vai trò chủyếu, bao gồm:

+ Giáo viên cung cấp kiến thức mới và kỹ năng cơ bản.

+ Trẻ tiếp nhận kiến thức và kỹ năng theo yêu cầu của bài, của chương trình

Ở hoạt động này trẻ có thể hoàn thành sản phẩm ngay trong tiết học,thoomg qua bài vẽ giáo viên nẵm được mức độ học của học sinh khi vẽ theomẫu đã chuẩn và đạt được yêu cầu hay chưa Hoạt động vẽ trên tiết học đượcnêu ra ở chương trình chung cho tất cả các trường mầm non, các trường mầmnon phải thực hiện từ nội dung, chủ đề, loại bài, thời lượng của từng bài vàphải hoàn thành trong thời gian qui định

Hoạt động vẽ theo mẫu trên tiết học thường diễn ra trong lớp học, tiếthọc được thực hiện theo các yêu cầu về cả giáo viên và trẻ, biểu hiện như sau:

Về phía giáo viên: chuẩn bị thiết kế bài dạy; đồ dùng, thiết bị dạy học;khi lên lớp cần tiến hành theo đúng trình tự, điều này đòi hỏi giáo viên phải

có sự chuẩn bị chu đáo thành thạo từ tiến trình cho đến các nét vẽ làm sao chokhông ảnh hưởng đến trẻ

Với trẻ: Cô giáo chuẩn bị các đồ dùng cho trẻ đảm bảo đủ với sốlượng trẻ, chỗ học ( ngồi bàn hay sàn lớp), ngồi vẽ theo tập thể lớp hình chữ

U hay thành các nhóm yêu cầu phải hoàn thành sản phẩm của mình theo đúngthời gian…

Có thể tổ chức cho cả lớp vẽ chung một bài hoặc yêu cầu mỗi tổ vẽtranh khác nhau theo yêu cầu của cô giáo

* Hoạt động vẽ theo mẫu ngoài tiết học

Hoạt động vẽ theo mẫu ngoài tiết học được xem như là hoạt động dạy

và học mang tính hỗ trợ ( hay còn gọi là ngoại khóa) Nhưng không có nghĩa

là không quan trọng Hoạt động này có vai trò bổ sung, củng cố làm phongphú kiên thức, kỹ năng cho hoạt động trên tiết học

Hình thức dạy và học gồm có:

+ Trong lớp học ( có bàn, ghế, bảng, đồ dùng cần thiết, )

+ Ngoài lớp học ( sân trường, phòng tranh triển lãm…).

Nội dung dạy và học rất đa dạng và phong phú, gồm có:

+ Thực hành vẽ ở sân trường để củng cố kiến thức

+ Mở rộng phát triển và nâng cao khả năng vẽ theo những yêu cầu khó hơn dogiáo viên đề ra

Để hoạt động vẽ theo mẫu ngoài tiết học có hiệu quả, giáo viên nênchọn các phương pháp trọng tâm như: phương pháp trực quan, quan sát, thựchành,… Đồng thời, lựa chọn nội dung bổ sung sao cho phù hợp, ngắn gọn,súc tích

Đa số các trường mầm non chưa quan tâm đến hoạt động vẽ theo mẫungoài lớp học mà chủ yếu cho trẻ tiếp cận trên các hoạt động học bắt buộc nênchưa tạo ra được hứng thú Nhưng hoạt động vẽ theo mẫu luôn là hoạt động

mà trẻ yêu thích đó là một lợi thế, nhưng vẫn đề là mẫu vẽ làm sao thu hútđược trẻ muốn vẽ, mẫu vẽ mà không gay được ấn tượng với trẻ thì cũng sẽgây nhàm chán cho trẻ, cũng nên đưa ra nhiều mẫu vẽ từ 2 – 3 mẫu để trẻ có

sự lựa chọn Không nên dập khuôn bắt trẻ vẽ một mẫu, cho trẻ lựa chọn sẽgiúp các em làm tốt hơn

Khi tổ chức hoạt động vẽ theo mẫu giáo viên cần chuẩn bị chu đáo,chuẩn bị đầy đủ về địa điểm hoat hoạt động, phương tiện cần dùng trong hoạtđộng, các tình huống sư phạm

1.3 HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU Ở ĐỘ TUỔI MẪU GIÁO LỚN

1.3.1 Đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mẫu giáo lớn

Trẻ mẫu giáo lớn các bộ phận và các chức năng dần hoàn thiện và ổnđịnh Chính vì thế mà đặc điểm về các mặt tâm sinh lý có sự biến đổi và pháttriển vượt bậc Trẻ đã có thể tập chung, chú ý vào các sự vật, hiện tượng trongkhoảng thời gian lâu hơn, các đặc điểm về ngôn ngữ, tư duy, thể chất, tri giácthể hiện sự thay đổi rõ rệt Cụ thể là:

Tri giác: Ở trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi, tri giác nhìn và tri giác nghe đãphát triển đáng kể Tùy hoàn cảnh mà trẻ tự phát biểu lên những điều đã trigiác theo nhiệm vụ do các cô giáo đặt ra Điểm mới trong tri giác của trẻ làxuất hiện các hình tượng nghệ thuật Việc tri giác thẩm mỹ hoạt động vẽ theomẫu được thể hiện ở chỗ nghe và nhìn, không chỉ ở nội dung và cả hình thứcnghệ thuật Phát triển tri giác nghệ thuật cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi có ýnghĩa to lớn, đặc biệt với quá trình phát triển tâm lý, làm quen và tiếp nhậnhoạt động vẽ theo mẫu.

Tư duy: Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi khao khát muốn biết hết tất cả Điều

đó, phản ánh quan niệm đơn sơ, thơ ngây của trẻ trong thế giới và trong tạohình Trẻ thường vận dụng kinh nghiệm trực tiếp Vì vậy cần giải thích nhấtquán tạo nên một khái niểm riêng cho trẻ thì khái niệm đó có sức sống lâu bềnlàm tăng khát vọng của trẻ khi tìm ra chân lý Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi bắt đầu

có khả năng phân tích, tổng hợp, trẻ bắt đầu biết tư duy và suy diễn trừutượng, thích bắt chước và mô phỏng hành vi, lời nói của các nhân vật mà trẻđược xem trên truyền hình hoặc do người khác kể cho trẻ nghe

Tưởng tượng: Giàu sức tưởng tượng là thuộc tính của trí tuệ, gắn liềnnăng lực hiểu biết của trẻ Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi là thời kỳ phát triển sứctưởng tượng phong phú Khi trẻ làm quen với hoạt động vẽ theo mẫu trẻ tiếpnhận thực tại, cải biến chúng và lam theo cách hiểu, cách cảm thụ riêng Từ

đó, xuất hiện khát vọng và khả năng sáng tạo của trẻ khi tiếp xúc với hoạtđộng vẽ theo mẫu

Ngôn ngữ: Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi đã sử dụng được tiếng mẹ đẻ rõràng, mạch lạc và từng bước thể hiện các sắc thái cảm xúc cảm hợp lý tronghành vi, lời nói Trẻ mẫu giáo thường không làm chủ được cảm xúc của mình,trẻ dễ bị xúc động Điều này ai cũng thấy rõ, bởi đây là phản ứng tự nhiên củatrẻ Vấn đề quan trọng của trẻ không phải tri thức mà là cảm xúc, đó là năng

lực hóa thân của trẻ, cái nhìn thơ ngây đối với các sự vật hiện tượng trongthiên nhiên, tự đồng nhất mình với hình ảnh, cũng như hòa mình vào thiênnhiên, vào cuộc sống Suy nghĩ của trẻ xuất phát từ bản thân mình là chính.Việc tham gia vào hoạt động vẽ theo mẫu vẫn còn mang đậm màu sắc cảmxúc Nó biểu hiện một trạng thái chưa ổn định, dễ dao động trước những tácđộng bên ngoài Nên khi giáo dục nghệ thuật cho trẻ, ngoài kiến thức và nănglực, chủ yếu tạo phong cách sống Do dế xúc động nên khi tiếp nhận trẻ ít bịrằng buộc bởi lý trí Trẻ nhận thức rõ cái đẹp về đường nét, màu sắc tronghoạt động vẽ theo mẫu Quan đó, trẻ mong muốn tạo ra cái đẹp và đưa cái đẹpvào trong cuộc sống Hơn thế nữa, vốn từ của trẻ mẫu giáo lớn tích lũy đượckhá phong phú, không chỉ về danh từ mà cả về động từ, tính từ, liên từ…không chỉ hiểu được từ ngữ mà trẻ còn nắm được ngữ pháp một cách khá đầy

đủ để diễn đạt các mặt trong đời sống hàng ngày Trẻ phát âm đúng từ ngữ, ítsai ngữ pháp và lỗi chính tả

Về thể chất: Cả cân nặng và chiều cao phát triển kém hơn giai đoạntrước Nhưng có sự thay đổi rõ rệt về chất lượng Cụ thể là chiều cao trungbình tăng từ 4 – 6 cm, đạt từ 105,5 – 125,2cm Về cân nặng tăng khoảng 1-2,5kg

1.3.2 Đặc điểm vẽ theo mẫu của trẻ mẫu giáo lớn

Ở trường mầm non, trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi được tham gia vào rất nhiềudạng hoạt động phong phú, song có thể nói, hoạt động tạo hình là sự liên kếtcủa các loại hoạt động phong phú như: vẽ, nặn, xé, lắp ghép Trong đó hoạtđộng vẽ theo mẫu là hoạt động vẽ cơ bản nhất, giúp trẻ rèn các kỹ năng vẽnét, vẽ hình, tô màu, … quan sát diễn tả lại đặc điểm của mẫu, và tri giác nhậnthức về đối tượng tốt nhất Vì nó đòi hỏi trẻ phải huy động một cách tích cựcnhững biểu tượng và vốn hiểu biết của mình Tranh vẽ theo mẫu của trẻ mẫugiáo lớn thể hiện được năng lực quan sát khi trẻ xem tranh mẫu Trẻ quan sát

như thế nào thì vẽ vào tranh như thế, tuy nhiên những nét vẽ của trẻ chỉ mang tính mô phỏng chưa chuẩn như tranh mẫu.

Trẻ mẫu giáo lớn đã hình thành kiểu tư duy mới – trực quan sơ đồgiúp trẻ hiểu được những thuộc tính bản chất của sự vật hiện tượng Đây làmột bước ngoặt về sự phát triển tư duy của trẻ từ tính hình tượng sang tínhtrừu tượng Ở độ tuổi này, do sự phát triển về thể lực, cơ bắp và sự khéo léocủa vận động, trẻ đã có khả năng tạo nên các đường nét với tính chất khácnhau khá phức tạp Cùng với sự phát triển phong phú của kinh nghiệm nhậnthức, xúc cảm, tình cảm, trẻ bắt đầu nhận ra được sự hạn chế và vẻ hấp dẫncủa các hình vẽ khái quát với những nét đơn điệu, sơ lược Đặc biệt, trẻ ở độtuổi này khá linh hoạt trong biến đổi, phối hợp các đường nét và hình thể đểthể hiện hình vẽ, rất riêng của mỗi hình tượng, sự vật cụ thể Ở độ tuổi này,nhiều trẻ đã có vốn hiểu biết tương đối về cảm giác màu sắc, đã có khả năngđộc lập quan sát để thấy được vẻ linh hoạt trong sự thay đổi màu sắc của các

sự vật trong hiện thực và làm quen trong quá trình tri giác với một số cáchphối hợp màu sắc Tính tích cực quan sát, nhận thức chính là điều kiện giúptrẻ bước đầu biết sử dụng màu sắc để thể hiện nội dung vẽ, qua đó mà biểu lộsuy nghĩ, tình cảm, ước mơ của mình qua những bức tranh của mình tạo ra

Tranh mẫu: Trẻ xác định được bức tranh nói về điều gì, nội dung, bốcục và màu sắc, đường nét trong tranh như thế nào

Vị trí của tranh trên giấy: Trẻ hiểu được cách sắp xếp không gian cũngnhư vị trí của chính mình giữa môi trường xung quanh Trẻ biết sắp xếp cáchình ở các vị trí hợp lí trong một bức tranh như: Đâu là mảng chính thì đặt ởgiữa bức tranh, và vẽ to, mảng phụ đặt ở vị trí xa hơn và vẽ nhỏ hơn

Nét vẽ và các hình dạng:

+ Trẻ biết tô đậm, vẽ nhạt, biết sử dụng các đường nét hợp lý trongtranh vẽ của mình Độ đậm nhạt của từng nét mang rất nhiều ý nghĩa Các

đường nét vẽ tinh tế, rõ ràng, nhẹ nhàng, nhanh và mạnh, trẻ vẽ được nét theo

ý muốn, vẽ các nét ngắn – dài, to – nhỏ, thẳng – xiên, định hướng được các vịtrí không gian trong tranh: trước – sau, trên – dưới, phải – trái…

+ Các nét vẽ của trẻ không bị cứng nhắc, đã mềm mại, có sự uyểnchuyển hơn rất nhiều, trẻ đưa các nét vẽ mạnh, nhẹ theo ý muốn

Các biểu tượng: Trẻ biết sử dụng các biếu tượng ( hình tròn, hìnhvuông, hình tam giác, hình chữ nhật, hình tru, khối cầu,…), hình ảnh trongcuộc sống hàng ngày và đưa vào trong tranh vẽ của mình như cầu vồng, nước,mặt trời, mặt trăng, cây, nhà, những con đường, cửa sổ, cây cối Các biểutượng, hình ảnh đó mang tính biểu cảm cao từ đó khi nhìn tranh mẫu trẻ sẽquen thuộc hơn và có thể vẽ theo đúng yêu cầu

Ví dụ: Trẻ vẽ ngôi nhà, quan sát tranh mẫu cũng như trong thực tế thìtrẻ sẽ dễ dàng nhận biết ngôi nhà có hình vuông, mái có hình tam giác, haynhà cao tầng thì là những hình vuông xếp trồng lên nhau,…

Màu sắc: Trẻ sử dụng nhiều màu sắc khác nhau và biết sử dụng đúngmàu như bức tranh mẫu, biết phối hợp nhiều màu vào một bức tranh mà trẻthể hiện sinh động hấp dẫn hơn Trẻ vẽ màu tươi sáng, thể hiện sự đậm nhạttheo yêu cầu của bức tranh Tuy nhiên trẻ vẫn còn tô màu theo ý thích tô màuchưa chuẩn, còn hở và bị chờm ra ngoài, đặc biệt trẻ rất khó sử dụng màu bột

và màu nước, vì nếu không biết sử dụng trẻ sẽ làm bẩn quần áo và làm bẩnbức tranh,…

Ví dụ: Bức tranh mẫu về phong cảnh có nhà màu vàng mái màu xanh,

có cây xanh thân màu nâu, ông mặt trời màu đỏ, những đám mây màu hồng…

Tuy nhiên, trong hoạt động vẽ theo mẫu trẻ vẫn gặp một số khó khắn,hạn chế như sau:

+ Nét vẽ của trẻ chưa chuẩn, không được thẳng và không liền mạch

+ Trẻ bắt trước quá máy móc, nhưng không tuân thủ về độ to nhỏkhiến bức tranh bị rối.

+ Trẻ vẽ tranh như liệt kê, kể, không có sự sắp xếp hợp lý

+ Trong quá trình tô màu, trẻ chưa tô kín hình con hở nhiều khoảngtrắng, độ đậm nhạt không đều, tô còn chờm ra ngoài,…nếu dùng màu sáp thìtrẻ có xu hướng tô màu nhiều lần ở một chỗ làm cho bóng lên, làm nền lì khóđẹp, trẻ tô màu không hết nhiều khi tô nguyên một chỗ, hay chỉ tô một màu.Nhiều trẻ còn chưa biết phối hợp nhiều màu trong tranh vẽ của mình, trẻ sửdụng 1 màu cho cả một bức tranh…

+ Khi vẽ theo mẫu trẻ thường bắt chước theo hướng chủ quan vẽ theo

ý mình, và thường thêm nhiều chi tiết khiến bức tranh bị rối

Tóm lại, ở trẻ mẫu giáo lớn các đặc điểm nhận thức về hoạt động vẽtheo mẫu đã đạt được những thành tựu đáng kể, giúp trẻ có thể tự tin làm tốtyêu cầu của bài vẽ, đánh giá được năng lực của mình cũng như của các bạn.Qua hoạt động vẽ theo mẫu này giúp trẻ có thể làm quen với việc học, và làmtốt yêu cầu đặt ra, trẻ nhận thức được yêu cầu mình cần phải hoàn thành Tuynhiên vẫn còn nhiều hạn chế cần phải có sự điều chỉnh và giúp đỡ của ngườilớn, để trẻ có thể nhận biết được rõ hơn về mục đich, yêu cầu được đặt ra

1.3.3 Tính sáng tạo trong sản phẩm vẽ theo mẫu lứa tuổi mầm non

Hoạt động tạo hình cho trẻ trong các trường mầm non chưa phải làmột hoạt động sáng tạo nghệ thuật thực thụ Quá trình hoạt động và sản phẩmhoạt động tạo hình của trẻ thể hiện các đặc điểm của một nhân cách đangđược hình thành Hoạt động tạo hình của trẻ em không nhằm mục đích tạonên những sản phẩm phục vụ xã hội, cải tạo thế giới hiện thực xung quanh.Mục đích và kết quả to lớn nhất của quá trình hoạt động chính là sự biến đổi,phát triển của chính bản thân chủ thể hoạt động (trẻ em)