Xác định trị giá hải quan đối với hàng nhập khẩu, kinh nghiệm quốc tế và hàm ý đối với việt nam

Sau một thời gian thực hiện áp dụng Hiệp định trị giá GATT/WTO trong hoạt động xác định trị giá tính thuế đối với hàng hoá nhập khẩu ở nước ta, về cơ bản đã tiếp cận được cơ chế và kỹ th

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

HOÀNG THỊ BÌNH SƠN

XÁC ĐỊNH TRỊ GIÁ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU:

KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ HÀM Ý

ĐỐI VỚI VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

Hà Nội – 2018

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

HOÀNG THỊ BÌNH SƠN

XÁC ĐỊNH TRỊ GIÁ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU:

KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ HÀM Ý

ĐỐI VỚI VIỆT NAM

Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế

Mã số: 60 31 01 06 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS TS HÀ VĂN HỘI

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài: “Xác định trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu: Kinh nghiệm Quốc tế và hàm ý đối với Việt Nam” là công trình

nghiên cứu do riêng tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS

Hà Văn Hội Các số liệu và trích dẫn được sử dụng trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và tin cậy

Người cam đoan

Hoàng Thị Bình Sơn

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thiện luận văn này, tác giả đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo nhiệt tình của PGS.TS Hà Văn Hội

Trong quá trình hoàn thành chương trình cao học, tác giả đã nhận được

sự hướng dẫn, giúp đỡ nhiệt tình của quý thầy cô trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội

Trước hết, tôi xin chân thành cảm ơn đến quý thầy cô trường Đại học Kinh

tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập

Tôi xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Hà Văn Hội đã dành nhiều thời gian và tâm huyết hướng dẫn tôi nghiên cứu và giúp tôi hoàn thiện luận văn tốt nghiệp này

Tôi gửi lời tới gia đình tôi đã luôn ủng độ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thiện luận văn này

Với thái độ làm việc nghiêm túc, với nhiều nỗ lực và cố gắng trong tìm tòi, nghiên cứu nhưng vẫn không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong nhận được những đóng góp ý kiến từ quý thầy cô và bạn đọc.!

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT i

DANH MỤC SƠ ĐỒ iii

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÁC ĐỊNH TRỊ GIÁ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU 5

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 5

1.1.1 Nội dung tổng quan các công trình nghiên cứu 5

1.1.2 Đánh giá kết quả của các công trình nghiên cứu liên quan 9

1.2 Cơ sở lý luận và thực tiễn về Trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu 10

1.2.1 Khái niệm và lịch sử hình thành Trị giá Hải quan 10

1.2.2 Vai trò của việc xác định Trị giá Hải quan 19

1.2.3 Nguyên tắc xác định Trị giá Hải quan theo WTO 20

1.2.4 Các phương pháp xác định Trị giá Hải quan theo WTO 24

CHƯƠNG 2 CÁCH TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 31

2.1 Cách tiếp cận và phương pháp luận nghiên cứu 31

2.1.1 Cách tiếp cận nghiên cứu 31

2.1.2 Phương pháp luận nghiên cứu 31

2.2 Phương pháp nghiên cứu 31

2.2.1 Phương pháp phân tích tổng hợp 31

2.2.2 Phương pháp thống kê 33

2.2.3 Phương pháp so sánh 34

2.2.4 Phương pháp case - study 35

CHƯƠNG 3 XÁC ĐỊNH TRỊ GIÁ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU TẠI MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI 36

3.1 Khái quát chung về áp dụng Hiệp định trị giá Hải quan GATT/WTO của các nước trên thế giới 36

3.1.1 Đối với các nước phát triển 37 3.2.2 Đối với các nước đang phát triển 38

3.2 Phân tích thực trạng áp dụng cơ chế xác định trị giá Hải quan theo WTO của một số nước cụ thể 44

3.2.1 Xác định Trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu của Trung Quốc 44 3.2.2 Xác định Trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu của Nhật Bản 50 3.2.3 Xác định Trị giá hải quan đối với hàng nhập khẩu của Hàn Quốc 57

3.3 Đánh giá và bài học kinh nghiệm từ việc áp dụng cơ chế xác định Trị giá Hải quan của một số nước 59

3.3.1 Đánh giá tình hình áp dụng cơ chế xác định Trị giá Hải quan 59 3.3.2 Bài học kinh nghiệm rút ra 61

CHƯƠNG 4 XÁC ĐỊNH TRỊ GIÁ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU Ở VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ HÀM Ý CHÍNH SÁCH 64 4.1 Khái quát thực trạng xác định trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu của Việt Nam 64

4.1.1 Các văn bản của Việt Nam quy định và hướng dẫn xác định trị giá hải quan đối với hàng nhập khẩu 64 4.1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến việc xác định trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu của Việt Nam 72 4.1.3 Thực trạng áp dụng trị giá Hải quan tại Việt Nam 77 4.2 Một số hàm ý đối với Việt Nam nhằm đẩy mạnh áp dụng trị giá tính thuế hàng nhập khẩu 883 4.2.1 Các nhân tố chủ quan 89 4.2.2 Các nhân tố khách quan 103

KẾT LUẬN 105 TÀI LIỆU THAM KHẢO 1016

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

1 ACV Agreement on Customs

Valuation

Hiệp định về xác định trị giá tính thuế hải quan

2 APEC Asia-Pacific Economic

Cooperation

Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương

3 ASEAN Association of Southeast

5 BDV Brussel Definition of Value Định nghĩa trị giá Brussels

6 CDV Current domestic value Trị giá nội địa hiện hành

7 CIF Cost, Insurance, Freight (tiền hàng, bảo hiểm, cước

phí

8 CO Certificate of Origin Xuất xứ hàng hóa

9 CTDC Customs and Taxation

Commission

Hải quan và Ủy ban Thuế suất

10 GATT General Agreement on

Tariffs and Trade

Hiệp định chung về thuế

quan và mậu dịch

11 GSP Generalized Systems of

Prefrences

Hệ thống ưu đãi chung

12 KCS Korean Customs Service Dịch vụ hải quan Hàn Quốc

13

MIFAFF Minister for Food,

Agriculture, Forestry and Fisheries

Bộ trưởng Bộ Thực phẩm, Nông nghiệp, Lâm nghiệp

và Thủy sản

14 MOSF Ministry of Strategy and

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế

17 WCO World Customs

Organization

Tổ chức Hải quan thế giới

18 WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại Thế

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 4.1: Trình tự áp dụng các phương pháp xác định trị giá tính thuế hàng nhập khẩu 82

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Cùng với chủ trương phát triển kinh tế theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Việt Nam đã và đang tích cực tham gia hội nhập kinh tế quốc tế Đến nay, Việt Nam đã trở thành thành viên chính thức của nhiều tổ chức quốc tế có liên quan đến hoạt động Hải quan như WCO, ASEAN, APEC, ASEM và đặc biệt là việc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) tháng 01/2007 Trong các cam kết khi tham gia WTO, Việt Nam phải triển khai thực hiện cam kết về “Trị giá Hải quan”

Ở Việt Nam, Trị giá Hải quan của hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu chính thức được thực hiện vào đầu thập kỷ 90, đánh dấu bằng sự ra đời của Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu năm 1991 Sau một thời gian thực hiện

áp dụng Hiệp định trị giá GATT/WTO trong hoạt động xác định trị giá tính thuế đối với hàng hoá nhập khẩu ở nước ta, về cơ bản đã tiếp cận được cơ chế

và kỹ thuật xác định trị giá hiện đại của Hiệp định Trong thời gian này, Trị giá Hải quan chủ yếu phục vụ một mục tiêu quản lý duy nhất là dùng để tính thuế cho hàng hoá xuất nhập khẩu, vì vậy giai đoạn này Trị giá Hải quan được biết với tên gọi là trị giá tính thuế hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu Theo đó, việc xác định trị giá tính thuế chủ yếu dựa trên bảng giá tối thiểu do Nhà nước qui định Đây là cơ chế áp dụng trị giá tính thuế hải quan theo sự áp đặt của Nhà nước Tuy nhiên, xác định trị giá tính thuế theo Bảng giá tối thiểu không còn phù hợp với thực tiễn khi Việt Nam hội nhập với khu vực và quốc tế Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, yêu cầu đơn giản và hài hòa hóa thủ tục Hải quan theo Công ước Kyoto và để có được những cơ chế xác định trị giá tính thuế hàng hóa nhập khẩu khoa học, phù hợp với Quốc tế và điều kiện thực tiễn Việt Nam hiện nay, đòi hỏi phải nhận thức đúng đắn về cơ sở lý luận và thực tiễn, từ đó đề ra những giải pháp

thiết thực để hoàn thiện công tác xác định giá tính thuế hàng hóa nhập khẩu ở Việt Nam, tiến tới đạt được mục tiêu cải thiện môi trường kinh doanh xuất nhập khẩu và thu hút đầu tư, đảm bảo nguồn thu, chống thất thu cho NSNN là vấn đề hết sức bức xúc và thiết thực hiện nay Đồng thời, để công tác xác định Trị giá Hải quan phù hợp với các nguyên tắc của hiệp định GATT, đảm bảo công bằng cho các doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cũng là một yêu cầu hết sức quan trọng Trong công tác này, việc nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế trong việc xác định Trị giá Hải quan là hết sức cần thiết, để từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm trong triển khai thực hiện việc xác định Trị giá Hải quan cũng như hoàn thiện công tác quản lý giá cho hàng hoá nhập khẩu

Trong bối cảnh đó, học viên đã lựa chọn đề tài luận văn tốt nghiệp với

chủ đề: Xác định trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu: Kinh nghiệm Quốc tế và hàm ý đối với Việt Nam

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở phân tích, đánh giá cơ chế xác định Trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu của một số Quốc gia, rút ra bài học kinh nghiệm, từ đó, Luận văn đưa ra một số hàm ý đối với Việt Nam trong việc xác định Trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu phù hợp với đặc thù của Việt Nam cũng như tuân thủ các cam kết của Việt Nam trong WTO, mà Việt Nam là thành viên chính thức

2) Một số quốc gia trên thế giới đã áp dụng cơ chế xác định Trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu theo quy định của WTO như thế nào?

3) Việt Nam cần thực hiện những giải pháp gì để hoàn thiện công tác xác định Trị giá hải quan đối với hàng nhập khẩu?

2.3 Nhiệm vụ nghiên cứu

 Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về Trị giá Hải quan và cơ chế xác định trị giá Hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu

 Đánh giá việc áp dụng cơ chế xác định Trị giá Hải quan theo WTO đối với hàng nhập khẩu của một số quốc gia trên Thế giới

 Đề xuất giải pháp tiếp tục hoàn thiện cơ chế và nâng cao hiệu quả thực thi trong việc kiểm tra, xác định trị Hải quan đối với hàng nhập khẩu của Việt Nam phù hợp với thông lệ Quốc tế

3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là: Hoạt động xác định Trị giá Hải quan đối với hàng hoá nhập khẩu của một số Quốc gia trên Thế giới

4 Phạm vi nghiên cứu

4.1 Phạm vi thời gian

Giới hạn thời gian nghiên cứu của Luận văn từ 2007 đến 2017 Tháng 01/2007 đánh dấu mốc son trên con đường hội nhập kinh tế Quốc tế Đó là Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO)

4.2 Phạm vi không gian

Luận văn lựa chọn ba quốc gia là Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc để phân tích hoạt động xác định Trị giá Hải quan đối với hàng hoá nhập khẩu của các nước này Lý do: Cả ba nước Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc đều

là thành viên của WTO và đang thực hiện những cam kết trong WTO về xác định Trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu

5 Đóng góp mới của đề tài

- Hệ thống hoá, phân tích, làm rõ nội hàm của “Trị giá Hải quan” và các phương pháp xác định Trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu

- Chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng đến việc xác định Trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu

- Đánh giá thực trạng cơ chế xác định Trị giá Hải quan của một số nước

và rút ra các bài học kinh nghiệm

- Phân tích những khó khăn, thuận lợi và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện qui trình xác định Trị giá Hải quan của Việt Nam

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn được kết cấu thành 4 chương:

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÁC ĐỊNH TRỊ GIÁ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU

CHƯƠNG 2 CÁCH TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CHƯƠNG 3 XÁC ĐỊNH TRỊ GIÁ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU TẠI MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI

CHƯƠNG 4 THỰC TRẠNG ÁP DỤNG TRỊ GIÁ HẢI QUAN Ở VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ HÀM Ý CHÍNH SÁCH

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÁC ĐỊNH TRỊ GIÁ HẢI QUAN ĐỐI VỚI

HÀNG NHẬP KHẨU

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

1.1.1 Nội dung tổng quan các công trình nghiên cứu

1.1.1.1 Các công trình nghiên cứu về Trị giá Hải quan của WTO

Trong cuốn sách: “Các phương pháp xác định Trị giá Hải quan theo

GATT và kiểm toán Hải quan” của tác giả Phạm ngọc Hữu biên soạn và hiệu

đính- Nxb Tài chính Hà nội – 1996, đã trình bày những phương pháp luận cơ bản về xác định giá trị Hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo Hiệp định trị giá GATT/WTO phục vụ cho quá trình quản lý, điều hành vĩ mô nền kinh tế thị trường

- Đề tài nghiên cứu khoa học cấp ngành mã số N08-2000 “Xác định lộ

trình tiến tới thực hiện Hiệp định trị giá GATT/WTO và các giải pháp thực thi” do Cục Kiểm tra thu thuế xuất nhập khẩu thuộc Tổng cục Hải quan thực

hiện năm 2000 đã khẳng định: Vận dụng và quản lý đúng đắn nghiệp vụ xác định trị giá hàng hóa nhập khẩu theo mục đích Hải quan là một trong những vấn đề mà Hải quan toàn thế giới đã và đang phải quan tâm sử dụng Hiệp định Thực hiện Điều VII của Hiệp định chung về thuế quan và thương mại GATT/WTO 1994 có hiệu lực đối với các nước thành viên của WTO từ 1/1/1995 Hiệp định này là hệ thống phương pháp xác định Trị giá Hải quan của hàng nhập khẩu đã được chấp nhận

1.1.1.2 Các công trình nghiên cứu về Trị giá Hải quan đang áp dụng tại các nước trên Thế giới

Luận văn thạc sỹ Luật với chủ đề: “Trị giá Hải quan của WTO, thực

trạng và áp dụng tại Trung Quốc và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam”

(2012) của tác giả Đào Ngọc Thành đã tiếp cận cơ sở lý luận về việc xác định

trị giá tính thuế cho hàng hoá xuất, nhập khẩu theo Hiệp định trị giá GATT/WTO Tiếp cận làm rõ những mặt được trong các qui định của pháp luật hiện hành và thực tế hoạt động của Trung Quốc trong lĩnh vực xác định Trị giá Hải quan, so sánh với thực tiễn áp dụng ở Việt Nam để rút ra những bài học kinh nghiệm phục vụ công tác quản lý nhà nước về Hải quan Đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về việc xác định trị giá tính thuế cho hàng hoá xuất, nhập khẩu Nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước của cơ quan Hải quan trong lĩnh vực xác định trị giá cho hàng hoá XNK ở

Việt Nam

1.1.1.3 Các công trình nghiên cứu về Trị giá Hải quan đang được áp dụng tại Việt Nam

Luận văn thạc sỹ Luật: “Hiệp định trị giá GATT, kinh nghiệm một số

nước và thực trạng áp dụng tại Việt Nam”, (2010) của Nguyễn Thị Ngoan

cũng phân tích những đặc điểm, bất cập về cơ chế xác định trị giá tính thuế theo bảng giá tối thiểu trước thời điểm chính thức áp dụng hiệp định trị giá GATT/WTO (trước năm 2004) Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về trị giá tính thuế theo các phương pháp của GATT/WTO và cơ chế xác định giá tính thuế hàng hóa nhập khẩu theo Luật pháp Việt Nam hiện nay Đánh giá đúng thực trạng cơ chế xác định giá tính thuế hàng hóa nhập khẩu hiện hành ở Việt Nam, chỉ ra những bất cập, hạn chế của công tác xác định giá tính thuế hàng hóa nhập khẩu hiện hành Đề xuất giải pháp tiếp tục hoàn thiện cơ chế và nâng cao hiệu quả thực thi trong việc kiểm tra, xác định trị giá tính thuế hàng nhập khẩu theo xu hướng hội nhập quốc tế

Bài viết: “Thuế xuất nhập khẩu của Việt Nam trong xu thế hội nhập và tự

do hóa thương mại Quốc tế (2015)”, của Nguyễn Thị Thanh Hoài đã chỉ rõ: Trong

xu thế quốc tế hóa đời sống kinh tế thế giới và khu vực, nước ta đã và đang từng bước hòa mình để phát triển kinh tế và mơ rộng quan hệ đối ngoại Việc buôn bán, trao đổi hàng hóa giữa nước ta và các nước trong khu vực cũng như với các nước

trên thế giới ngày càng đa dạng phong phú Để quản lý được các hoạt động mua bán với các nước, nhà nước đã có nhiều biện pháp, trong đó thuế xuất nhập khẩu

là một trong những công cụ chủ yếu Thông qua việc ban hành và thực thi chính sách thuế xuất nhập khẩu, chúng ta có thể nắm đủ tình hình xuất nhập khẩu hàng hóa, tạo điều kiện cho nhà nước có căn cứ đề ra chính sách ngoại thương đúng đắn, cân đối cung, cầu hàng hóa nhập khẩu và cân bằng cán cân thanh toán Thuế xuất nhập khẩu là một trong những nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nước Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu của nước ta đã được Quốc hội thông qua ngày 26.12.1991 Từ đó đến nay đã được sửa đổi, bổ sung cho phù hợp, đáp ứng các yêu cầu khách quan của quá trình phát triển kinh tế và thực tiễn trong bối cảnh hội nhập kinh tế khu vực

Luận văn Thạc sỹ chuyên ngành Quản lý Kinh tế với chủ đề “Hoàn thiện

cơ chế xác định trị giá tính thuế hàng hoá nhập khẩu tại Việt Nam” của tác giả

Trương Thế Hùng đã hệ thống hoá, phân tích, so sánh các cơ chế, chính sách liên quan đến xác định trị giá tính thuế hàng nhập khẩu Phân tích những cơ chế do ngành Hải quan ban hành, chính sách do Chính phủ và các ngành hữu quan ban hành mà ngành Hải quan phải thực hiện, qua đó đánh giá những thuận lợi, khó khăn của từng loại cơ chế, chính sách đối với hoạt động xác định trị giá hàng hoá nhập khẩu hiện nay Đánh giá thực trạng hoạt động xác định giá tính thuế hàng hoá nhập khẩu hiện nay trên cơ sở khảo sát, điều tra, thu thập, phân tích các dữ liệu giá tính thuế tại ngành Hải quan Phân tích những khó khăn, thuận lợi và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện qui trình xác định trị giá tính thuế hiện nay về

cơ chế chính sách, về điều kiện trang thiết bị làm việc và con người thực hiện, về quan hệ phối hợp trong và ngoài ngành, về nhận thức và tình hình chấp pháp của người nhập khẩu, doanh nghiệp

Bài viết, “Nâng cao hiệu quả công tác xác định trị giá tính thuế hàng

nhập khẩu theo hiệp định Trị giá Hải quan” của các tác giả: Lê Thành Phong,

Trần Đình Tuấn, Vũ Thị Quỳnh Chi, trên tạp chí Khoa học & Công nghệ số

98 (10), cho rằng: Trị giá Hải quan GATT/WTO là một hệ thống tiên tiến, phù hợp với một thế giới đang được toàn cầu hóa hết sức mạnh mẽ Việc áp dụng Hiệp định Trị giá Hải quan ở Việt Nam vừa có tính bắt buộc theo các cam kết quốc tế, vừa do tính ưu việt của Hiệp định trong công tác xác định trị giá tính thuế hàng nhập khẩu Kể từ khi thực hiện toàn bộ nội dung Hiệp định Trị giá Hải quan đến nay, Việt Nam đã thu được những kết quản đáng ghi nhận trong việc xác định Trị giá Hải quan hàng nhập khẩu, tuy nhiên vẫn còn nhiều vấn đề đang tồn tại cần được hoàn thiện của toàn bộ hệ thống Trong thời gian tới, các cơ quan quản lý Nhà nước còn phải tiếp tục nghiên cứu để chuyển hóa được toàn bộ nội dung của hệ thống xác định trị giá theo Hiệp định vào văn bản pháp luật ở cấp độ quy định cao hơn Những giải pháp đề xuất cho Nhà nước và ngành Hải quan xuất phát từ đánh giá thực trạng nhằm góp phần nâng cao hiệu quả xác định trị giá tính thuế hàng hóa nhập khẩu, thực hiện áp dụng đầy đủ Hiệp định Trị giá Hải quan của WTO tại Việt Nam trong lâu dài, tăng được nguồn thu cho ngân sách nhà nước, đảm bảo sự công bằng và hiệu quả kinh doanh cho cộng

đồng doanh nghiệp, đẩy mạnh giao lưu thương mại Quốc tế

Bài viết: “Giải pháp nâng cao chất lượng thực thi hiệp định trị giá wto

tại Việt Nam (2016)” của tác giả Lê Thị Ánh Tuyết, trên Tạp chí Hải Quan

cho rằng: Hiệp định trị giá WTO trở thành điều kiện bắt buộc cho tất cả các nước tham gia WTO Với tư cách là thành viên, Việt Nam phải thực thi đầy

đủ các quy định trong Hiệp định trị giá WTO Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ tới công tác xác định Trị giá Hải quan tại Việt Nam Trên cơ sở đánh giá thực trạng công tác Trị giá Hải quan ở nước ta thời gian qua, bài viết đã đề xuất các nhóm giải pháp để có thể nâng cao hiệu quả thực thi Hiệp định trị giá WTO, đảm bảo nguồn thu Hải quan của Việt Nam trong thời gian tới

- Sách “Cộng đồng doanh nghiệp – cơ quan Hải quan và Hiệp định trị

giá GATT/WTO” do Tổng cục Hải quan biên soạn tháng 5-2001

- Sách “Hướng dẫn xác định Trị giá Hải quan Asean (ACVG)” do

Tổng cục Hải quan biên soạn tháng 4-2004

- Giáo trình “Thuế và Trị giá Hải quan” do trung tâm đào tạo, bồi

dưỡng công chức Hải quan thuộc Tổng cục Hải quan biên soạn năm 2006

- Sách “Sổ tay kiểm tra Trị giá Hải quan của Tổ chức Hải quan thế giới

WCO” do trung tâm đào tạo, bồi dưỡng công chức Hải quan thuộc Tổng cục

Hải quan biên soạn tháng 4-2007

- Sổ tay Hiện đại hoá Hải quan do Ngân hàng Thế giới xuất bản (bản

dịch năm 2007)

- Tài liệu “Cải các thủ tục xuất nhập khẩu hướng dẫn cho đối tượng

thực thi” do các Doanh nghiệp vừa và nhỏ - Ngân hàng Thế giới xuất bản

tháng 9/2008

- Hiệp định trị giá GATT/WTO (ACV) bản tiếng Anh và tiếng Việt

- Các văn bản Luật Hải quan năm 2001, Luật Hải quan sửa đổi bổ sung năm 2005; Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu; Luật Quản lý thuế; Luật Kế toán và các chuẩn mực kế toán hiện hành; Luật Ngân hàng, Luật Đầu tư, nghiên cứu những điều qui định liên quan đến xác định trị giá tính thuế

- Các Nghị định của Chính phủ qui định chi tiết thi hành các Luật nêu trên và các thông tư hướng dẫn của các Bộ, ngành hữu quan, đặt biệt là các qui định riêng trong lĩnh vực kiểm tra, xác định trị giá tính thuế

- Các văn bản của ngành Hải quan về qui trình nghiệp vụ, tổ chức hệ thống kiểm tra và xác định Trị giá Hải quan, về tờ khai trị giá, về thu thập, cập nhật khai thác thông tin dữ liệu giá tính thuế, từ cơ quan Hải quan trung ương đến Cục Hải quan, Chi cục Hải quan địa phương

(Phụ lục 8: Danh mục các văn bản Luật và các văn bản khác về xác định trị giá tính thuế hàng nhập khẩu tại Việt Nam)

1.1.2 Đánh giá kết quả của các công trình nghiên cứu liên quan

Các công trình nghiên cứu trên hoặc phân tích trên khía cạnh Luật pháp hoặc đề cập đến các khía cạnh về kỹ thuật cũng như giới thiệu các phương

pháp mang tính chất chung nhất, chưa có công trình nào đi sâu đánh giá thực trạng áp dụng cơ chế xác định trị giá tính thuế Hải quan theo WTO của một số quốc gia, để từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong việc tìm kiếm những giải pháp hữu hiệu nhằm hoàn thiện cơ chế xác định trị giá tính thuế hiện nay cho phù hợp với thực tiễn Việt Nam hiện nay và tiến trình hội

nhập kinh tế quốc tế

1.2 Cơ sở lý luận và thực tiễn về Trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu

1.2.1 Khái niệm và lịch sử hình thành Trị giá Hải quan

1.2.1.1 Khái niệm Trị giá Hải quan

Khái niệm Trị giá Hải quan đã xuất hiện từ lâu trên thế giới nhưng phải trải qua rất nhiều năm con người mới có thể hiểu rõ hơn và có cái nhìn tổng quan hơn về khái niệm này

Trong lý thuyết thương mại Quốc tế, thuế quan là một công cụ của chính sách thương mại Quốc tế Thuế quan là khoản thuế đánh vào hàng hóa

và dịch vụ khi chúng được chuyển qua biên giới quốc gia Thuế quan có thể được áp dụng đối với cả hàng hóa xuất khẩu lẫn nhập khẩu Tuy nhiên, trên thế giới thuế quan nhập khẩu vẫn là chủ yếu cho nên người ta thường hay dung thuật ngữ thuế thuế quan để chỉ thuế quan nhập khẩu Có nhiều cách đánh thuế khác nhau như: tính và thu một số tiền nào đó đối với mỗi đơn vị hàng hoá hoặc tính theo tỷ lệ phần trăm (%) đối với tổng trị giá hàng hoá, hay

là kết hợp cả hai cách đó ở nước ta, cách tính thuế là căn cứ vào số lượng từng mặt hàng thực tế nhập nhân với giá tính thuế nhân với thuế xuất của từng mặt hàng ghi trong biểu thuế Giá tính thuế nhập khẩu là giá CIF Biểu thuế quan được xây dựng trên cơ sở chính sách quản lý nhập khẩu của mỗi nước, mức thuế có thể tính chung cho tất cả các nước theo từng mặt hàng, nhưng cũng có thể tính riêng cho từng nhóm nước Mức thuế chỉ có thể có một, nhưng cũng có thể có hai mức: thông thường (chung cho tất cả) và ưu đãi Thuế ưu đãi: các nước được hưởng quyền đãi ngộ tối huệ quốc được hưởng

mức thuế ưu đãi theo Hiệp định Đối với loại thuế ưu đãi có thể tính theo mức thuế thông thường rồi giảm đi một số phần trăm, hoặc quy định riêng mức thuế ưu đãi Một số nước cùng tham gia khối kinh tế, như ASEAN (các thành viên khối) có thoả thuận về ưu đãi thuế quan bằng cách giảm mức thuế hoặc

áp dụng mức thuế số không

Các nước phát triển ưu đãi thuế quan cho các nước đang phát triển theo hệ thống ưu đãi chung (GSP) nhưng có hạn chế theo mặt hàng và bằng các quy định bằng nước xuất xứ theo quan điểm thị trường có điều kiện, dành riêng cho hàng hoá của các nước đang phát triển Theo hệ thống này, các hàng hoá có thể được nhập khẩu từ các nước được hưởng quyền đó sẽ tính thuế theo mức phổ thông hoặc số không tuỳ theo mặt hàng và quan hệ với nước đó Năm 1993, Cộng đồng châu âu cấp hạn ngạch nhập khẩu may mặc của Việt Nam và cho hàng hoá này được hưởng ưu đãi thuế quan chung (GSP) của EU

Do nhận thức được tầm quan trọng của Trị giá Hải quan trong công tác quản lý Nhà nước về hoạt động xuất nhập khẩu nên Tổ chức Hải quan thế giới

đã ban hành Hiệp định trị giá GATT Hiệp định GATT ra đời đã đánh dấu bước phát triển mới cho ngành Hải quan thế giới và đặt ra nhiều nhiệm vụ cho các nước thành viên Liên quan đến khái niệm Trị giá Hải quan, có một số khái niệm được hiểu một cách tương tự Một số quốc gia như Hàn Quốc, Nhật Bản và cả Việt Nam, trước 2006 đều gọi là trị giá tính thuế Còn trong Hiệp định về xác định trị giá tính thuế Hải quan Hiệp định thực thi Điều VII của Hiệp định chung về thuế quan và thương mại 1994 (GATT 1994), thì được

gọi một cách đầy đủ là trị giá tính thuế Hải quan

Trị giá Hải quan là yếu tố quan trọng (cùng với số lượng hàng hoá và mức thuế suất đối với mỗi loại hàng hoá đó) cấu thành nên thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu Bởi vậy xác định Trị giá Hải quan là một công tác quan trọng trong hệ thống thuế quan hiện đại đảm bảo cho qui trình thủ tục Hải quan nói chung và kiểm tra tính thuế nói riêng được thuận lợi và chính xác

Theo điều 15 Hiệp định trị giá GATT/WTO: “trị giá thuế quan của hàng hóa nhập khẩu” là trị giá của hàng hóa phục vụ cho mục đích đánh thuế nhập khẩu theo trị giá thuế quan của hàng hóa nhập khẩu Trong đó: “nước nhập khẩu” là nước hoặc lãnh thổ Hải quan nơi nhập khẩu; và “được sản xuất” bao gồm được trồng trọt, được chế tạo và được khai mỏ

Theo Điều 9 Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu số 45/2005/QH11 ngày 14/6/2005 quy định “giá tính thuế đối với hàng hóa nhập khẩu là giá thực tế phải trả tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên theo hợp đồng, phù hợp với cam kết quốc tế” Điều 1 Nghị định số 40/2007/NĐ-CP ngày 16/3/2007 của Chính phủ qui định về xác định trị giá đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu

“Xác định Trị giá Hải quan nhằm mục đích tính thuế và thống kê đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu”

Sau khi Việt Nam chính thức áp dụng trị giá tính thuế hàng hóa xuất

nhập khẩu theo quy định của WTO thì thống nhất tên gọi là Trị giá Hải quan

Từ các khái niệm nêu trên, có thể hiểu: “Trị giá Hải quan đối với hàng hoá

nhập khẩu là Trị giá Hải quan của hàng hoá nhập khẩu đó phục vụ mục đích tính thuế” Trong luận văn này, sẽ sử dụng thuật ngữ thống nhất là: “Trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu”

1.2.1.2 Lịch sử hình thành Trị giá Hải quan

Năm 1946 một nhóm 23 nước đã đàm phán và thỏa thuận một Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (General Agreement on Tariffs and Trade - GATT) Hiệp định GATT có hiệu lực từ 1/1/1948 Hiệp định GATT trở thành cơ cấu đa phương duy nhất điều chỉnh thương mại Quốc tế cho đến khi Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) ra đời năm 1994 WTO coi GATT cũng như Hiệp định Trị giá Hải quan là một phần bắt buộc các nước thành viên của WTO phải thực hiện Những nguyên tắc chung về xác định trị giá Hải quan đã được đưa ra tại Điều 7 của Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại vào năm 1947, Hiệp định này được gọi tắt là GATT (General

Agreement on Tariffs and Trade) Từ đó đến nay việc hình thành và phát triển của các phương pháp xác định trị giá tính thuế nhập khẩu có thể chia làm ba giai đoạn:

Giai đoạn thứ nhất: Geneve năm 1947 Vào những năm của đầu thế kỷ

mới, các nhóm nước quan tâm đến việc mở rộng thương mại Quốc tế đã nghiên cứu việc thay thế những phương pháp xác định trị giá không ổn định đang áp dụng từ trước tới nay bằng một hệ thống xác định trị giá hiệu quả thống nhất trên phạm vi thế giới Sau nhiều lần áp dụng thử dưới sự bảo trợ của Hội Quốc liên (tiền thân của Liên hiệp quốc), lần đầu tiên tại hội nghị của Liên hiệp quốc về vấn đề thương mại và việc làm tổ chức tại Geneve năm 1947, các quốc gia đã đưa ra các nguyên tắc chung để xác định trị giá Các kết luận của hội nghị này đã được thể hiện trong Điều 7 Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT) với nguyên tắc chính là việc xác định trị giá Hải quan phải dựa trên bản thân giá trị thực tế của hàng hoá đó Tuy nhiên, tại thời điểm đó, Điều 7 Hiệp định GATT cũng chỉ mới đưa ra những nguyên tắc mang tính chất chung và cung cấp thêm một số ứng dụng thực tế chứ chưa đưa ra được những phương pháp xác định trị giá cụ thể Hệ thống xác định trị giá theo Hiệp định đã đưa ra được những nguyên tắc xác định trị giá thực tế, công bằng, đồng thời loại trừ được những việc xác định trị giá tùy tiện hoặc giả tạo

Giai đoạn thứ hai: Brussels 1953 Một nhóm nghiên cứu của Hiệp hội

Hải quan các nước Tây Âu gồm 11 nước đã đưa ra một định nghĩa về trị giá Hải quan được áp dụng ở tầm cỡ quốc tế, đó là định nghĩa Brussels (viết tắt là BDV) Định nghĩa này được nêu lên trong Công ước về xác định trị giá Hải quan ký tại Brussels ngày 15.12.1950 và có hiệu lực từ ngày 28.7.1953 Định nghĩa này chủ yếu dựa vào hệ thống xác định trị giá đã được áp dụng thành công ở các nước thành viên qua vài năm, đồng thời tính đến những nguyên tắc xác định trị giá Hải quan thời kỳ đó mới được đưa vào Hiệp định GATT Nội dung của Định nghĩa đã đưa ra một khái niệm lý thuyết về trị giá Hải quan,

trong đó đề cập đến các yếu tố về giá cả, thời gian, địa điểm, số lượng và cấp

độ thương mại Đặc biệt sau khi xuất bản tập chú giải năm 1960 thì Định nghĩa này nhận được sự ủng hộ từ khắp nơi trên thế giới, số lượng các nước

ký kết Hiệp định lên tới 33 nước và khoảng 70 nước khác công nhận áp dụng Hiệp định vào những năm đầu của thập kỷ 70

Giai đoạn thứ 3: Geneve 1973 tới nay sau khi vòng đàm phán Tokyo

đưa ra những chính sách thương mại quốc tế lớn nhất trong thời đại chúng ta, nhằm mục đích tự do hoá mậu dịch ngày càng lớn giữa các nước khác nhau, loại bỏ những trở ngại trong buôn bán quốc tế Một trong những biện pháp nhằm đạt được mục đích này là việc đưa ra được một hệ thống quốc tế về xác định trị giá Hải quan để áp dụng thống nhất trên toàn thế giới Đó là việc thông qua Hiệp định liên quan đến việc thực hiện Điều 7 của GATT Hiệp định được thông qua vào năm 1979 và có hiệu lực từ 01.01.1981, gọi tắt là Hiệp định giá Hải quan GATT Hiệp định này quy định một hệ thống các phương pháp xác định trị giá Hải quan trên cơ sở trị giá giao dịch thực tế của hàng hoá nhập khẩu, tức là giá thực tế đã thanh toán hoặc sẽ phải thanh toán

Từ vòng đàm phán Uruguay, năm 1994, Hiệp định lại được bổ sung, sửa đổi hoàn chỉnh Hệ thống xác định trị giá theo Hiệp định này đã đưa ra những phương pháp xác định trị giá có tính đến thực tiễn thương mại quốc tế, nhằm đảm bảo tính công bằng và chính xác

Trong điều kiện thương mại quốc tế ngày càng tăng nhanh, một số nước phát triển đã liên kết với nhau để tiếp tục nghiên cứu, cụ thể hóa các quy định của GATT nhằm làm tăng năng lực áp dụng và tính hiệu quả của văn bản này Kết quả là hàng loạt hiệp định cụ thể đã ra đời và giải thích, cụ thể hóa hơn nữa những điều khoản quy định của GATT, là những nội dung vẫn được coi là quá trừu tượng, khó hiểu và khó áp dụng

Cho đến năm 1994, trước áp lực của xu hướng toàn cầu hóa nền kinh tế

và thương mại thế giới, các nước chủ chốt của GATT đã đi đến quyết định

nhất thể hóa toàn bộ các hiệp định, hiệp ước, công ước liên quan đến thương mại và dịch vụ thành một hệ thống thống nhất, có một cơ quan chính thức quản lý và điều hành Do đó, năm 1994, Tổ chức thương mại thế giới WTO

đã ra đời và thay thế GATT WTO không chỉ đơn giản là sự kế thừa của GATT, mà còn có phạm vi hoạt động lớn hơn rất nhiều Nó vừa là cơ quan quản lý, vừa là cơ quan trọng tài đứng ra phán xử các tranh chấp quốc tế về các hoạt động thương mại Quốc tế

Cùng với sự ra đời của Tổ chức thương mại thế giới WTO, Hiệp định về thực hiện điều VII của Hiệp định chung về thuế và thương mại hay còn được biết đến với cái tên Hiệp định trị giá Hải quan GATT đã được sửa đổi và có tên là Hiệp định về thực hiện điều VII của Hiệp định chung về thuế và thương mại 1994

Từ tháng 1 năm 1995, Hiệp định trị giá Hải quan thường được cộng đồng quốc tế biết đến là Hiệp định Trị giá Hải quan của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTOVA)

Cho đến trước thời điểm 1994, khi hệ thống xác định trị giá Hải quan theo WTO được thừa nhận và trở thành hệ thống chuẩn mực cho Hải quan quốc tế, các cơ quan Hải quan trên toàn thế giới đã sử dụng nhiều phương pháp xác định trị giá Hải quan khác nhau để xác định trị giá phục vụ cho việc tính thuế Hải quan Phần lớn các phương pháp xác định trị giá được xây dựng nhằm thu được càng nhiều cho ngân sách càng tốt và không quan tâm đến tính công bằng, thống nhất và minh bạch Một số phương pháp xác định trị giá Hải quan mang tính áp đặt nên trị giá tính thuế có thể là hư cấu, không có thật Một số hệ thống xác định trị giá cho phép Hải quan có quyền can thiệp vào các hoạt động thương mại Do vậy, nhằm tránh phải nộp thuế cao, các nhà nhập khẩu đã tìm cách nhập lậu hàng hoá Mặt khác, với những hệ thống xác định trị giá Hải quan không minh bạch, có tính áp đặt cao, các nhà xuất khẩu hàng hoá không có khả năng tiên đoán số thuế phải nộp khi xây dựng giá bán

hàng xuất khẩu nhằm đảm bảo tính cạnh tranh của sản phẩm của mình trên thị trường nội địa của nước nhập sản phẩm

Trong hoạt động thương mại quốc tế, để tính thuế nhập khẩu cho hàng hóa nước ngoài nhập khẩu, Hải quan các nước thường dùng 03 phương pháp sau:

i) Tính thuế theo phần trăm trị giá hàng hoá (ví dụ thuế suất 5% mức giá hàng hoá ghi trên hợp đồng);

ii) Tính thuế theo định lượng (trọng lượng, thể tích hoặc số lượng hàng hoá) (ví dụ mức 5$ với mỗi kg hàng hoặc với mỗi lít…);

iii) Tính thuế theo phương thức phức hợp (kết hợp cả cách tính theo trị giá hàng và định lượng)

Trong số 03 phương pháp tính thuế quan nói trên, phương pháp thứ nhất được xem là công bằng và thuận tiện nhất Công bằng vì thuế phải nộp cho hàng giá rẻ sẽ thấp hơn thuế phải nộp cho hàng giá cao (trong khi cách tính theo định lượng thì cứ hàng nặng hơn, nhiều hơn thì thuế cao hơn) Thuận tiện vì doanh nghiệp dễ xác định mức thuế để tính toán giá khi giao dịch; Nhà nước cũng dễ ước tính nguồn thu từ thuế Hiện nay hầu hết các nước đã sử dụng phương pháp tính thuế theo phần trăm trị giá hàng hoá

Để tính thuế theo phương thức “phần trăm trị giá hàng hoá”, điểm mấu chốt là xác định “trị giá hàng hoá” để tính thuế (hay còn gọi là “trị giá tính thuế Hải quan”) Đây được xem là vấn đề gây nhiều mâu thuẫn giữa cơ quan thu thuế (Hải quan) và doanh nghiệp nộp thuế Hải quan luôn có xu hướng muốn tính thuế nhiều hơn, và vì thế chọn phương pháp tính toán nào cho trị giá hàng hoá cao nhất có thể Doanh nghiệp lại luôn muốn thuế thấp nhất, vì thế muốn sử dụng phương pháp tính nào đó để có trị giá hàng hoá khai báo thấp Để giải quyết mâu thuẫn này, tạo điều kiện thuận lợi để tự do hóa thương mại, các nước thành viên WTO đã đàm phán và thông qua Hiệp định

về xác định trị giá tính thuế Hải quan (Agreement on Custom Valuation – sau đây gọi là Hiệp định ACV) nhằm thống nhất về phương pháp tính trị giá hàng

hoá Các doanh nghiệp cần nắm vững các nguyên tắc tính trị giá tính thuế Hải quan của Hiệp định này bởi đây sẽ là công cụ để doanh nghiệp bảo vệ lợi ích thiết thân của mình khi xuất khẩu, nhập khẩu hàng hoá Hiệp định được xây dựng trên tư tưởng tự do hoá thương mại (có lợi cho doanh nghiệp) nhưng vẫn tôn trọng chủ quyền tương đối của các quốc gia thành viên Do đó: Một mặt, Hiệp định quy định những nguyên tắc chung về cách thức và phương pháp tính trị giá tính thuế một cách công bằng mà Hải quan tất cả các nước thành viên phải tuân thủ; do đó là một sự bảo đảm cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu; Mặt khác, Hiệp định cũng là một sự thoả hiệp, chấp nhận quyền từ chối áp dụng phương pháp tính Trị giá Hải quan chuẩn của cơ quan Hải quan trong một số trường hợp

Để khuyến khích nhập khẩu phục vụ sản xuất và xuất khẩu, luật thuế

xuất khẩu, nhập khẩu còn quy định các trường hợp được miễn giảm và hoàn

lại thuế Thuế còn được hoàn lại cho người nhập khẩu trong trường hợp hàng

là vật tư, nguyên liệu nhập khẩu để sản xuất hàng xuất khẩu, hàng tạm nhập

để tái xuất Như trên đã trình bày, mục đích của việc đánh thuế nhập khẩu là bảo hộ sản xuất trong nước và tạo nguồn thu cho ngân sách Trong một nước

mà hệ thống thuế chưa phát triển, thuế xuất nhập khẩu gần như được xem là một nguồn thu chính vì dễ thu

- Các loại thuế theo số lượng được coi như là một số tiền nhất định đánh vào từng đơn vị hàng nhập khẩu

- Thuế theo giá trị là loại thuế được tính bằng một tỷ lệ nhất định đánh vào giá trị hàng nhập khẩu

Có nhiều cách tính thuế, thông thường thuế tính theo giá trị thường được sử dụng vì dễ áp dụng trong cách tính và cả quản lý Tuy nhiên, để thực hiện các chính sách ngoại thương của Chính phủ, trong tính thuế còn phối hợp

nhiều cách, trong đó có cách tính theo mức giá đối đa và tối thiểu, theo giá

hóa đơn để phân biệt các mức thuế khác nhau tùy vào nguồn hàng nhập

khẩu hay để tránh gian lận thương mại

Trong giao dịch thương mại quốc tế hiện nay, để định giá trị hàng hóa tính thuế quan, các nước thường áp dụng theo “qui tắc định giá thuế quan” theo Hiệp định về thực hiện điều VII của Hiệp định chung về thuế quan và thương mại 1994 (GATT 1994) Có thể chọn một trong 6 cách xác định giá trị tính thuế được qui định từ điều 1 đến điều 7 của Hiệp định, các cách tính này đều tôn trọng một quy luật duy nhất là “giá trị giao dịch của hàng hóa” và

“đúng sự thực”

Dưới đây là một số ví dụ về các hệ thống xác định trị giá Hải quan đã được sử dụng ở các nước Tuy nhiên đến nay, hầu hết các hệ thống này đều đã

bị hủy bỏ và chuyển sang áp dụng Hiệp định Trị giá Hải quan WTO:

- Định nghĩa trị giá Brussels (BDV): trị giá Hải quan là giá bán thông thường;

- Trị giá nội địa hiện hành (CDV): trị giá Hải quan là giá bán hàng cùng loại sản xuất trong nội địa nước xuất khẩu;

- Hệ thống giá bán của Mỹ: trị giá Hải quan là giá bán hàng cùng loại sản xuất tại Mỹ;

- Phương pháp xác định trị giá Hải quan theo “trị giá thực”;

- Phương pháp trị giá tổi thiểu

Để gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới, Việt Nam đã từng bước thực hiện Hiệp định Trị giá Hải quan WTO, ban hành Nghị định 60/2002/NĐ-

CP ngày 06/6/2002 dựa trên tinh thần của Hiệp định Trị giá Hải quan WTO

và chính thức bãi bỏ bảng giá tối thiểu từ tháng 10 năm 2004 Từ 01/01/2006, các quy định về xác định trị giá Hải quan của Việt Nam được nêu tại Nghị định 155/2005/NĐ-CP đã được thay thế bằng Nghị định 40/2007/NĐ-CP ngày 16/03/2007 và Thông tư 113/2005/TT-BTC đã được thay thế bằng Thông tư 40/2008/TT-BTC ngày 21/05/2008

1.2.2 Vai trò của việc xác định Trị giá Hải quan

Việc xác định Trị giá Hải quan đối với hàng nhập khẩu, có vai trò quan trọng trong hoạt động quản lý thu thuế đối với hoạt động nhập khẩu Cụ thể:

- Trị giá Hải quan phục vụ mục tiêu quản lý và xây dựng chính sách xuất nhập khẩu hàng hoá trong nền kinh tế Trị giá Hải quan còn cho biết tổng trị giá hàng hoá đã được thực xuất khẩu hay nhập khẩu qua từng thời kỳ Đây chính là số liệu quan trọng để xây dựng bảng cân đối kim ngạch XNK của nền kinh tế, từ đó giúp cơ quan quản lý có thể biết được trong kỳ đó, thời điểm đó, giai đoạn đó nền kinh tế có đạt được sự cân bằng về cán cân thương mại hay không, có hiện tượng nhập siêu hay xuất siêu không để có chính sách điều chỉnh (về hạn ngạch hoặc về thuế) và quản lý kịp thời

- Trị giá Hải quan là cơ sở để thực thi các chính sách quản lý hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu Trong một số trường hợp, để bảo hộ nền sản xuất trong nước và điều chỉnh các chính sách đối ngoại song phương, các quốc gia thường sử dụng công cụ hạn ngạch (quota) như một hàng rào phi thuế quan Trị giá Hải quan sẽ là cơ sở số liệu để cơ quan quản lý thương mại đánh giá hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu đạt hay vượt hạn ngạch qui định, từ

đó có biện pháp điều chỉnh về chính sách thương mại hay chính sách thuế (thuế hạn ngạch)

- Trị giá Hải quan tham gia thực hiện nhiệm vụ thống kê hoạt động xuất nhập khẩu qua các thời kỳ của nền kinh tế

- Trị giá Hải quan là cơ sở quan trọng cho việc tính toán, xác định thuế đánh vào hàng hoá xuất nhập khẩu Đây là vai trò cơ bản của trị giá tính thuế Với vai trò này trị giá tính thuế đồng nghĩa với Trị giá hải quan

- Trị giá Hải quan góp phần hình thành đúng giá cả hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu Với một cơ chế tính thuế nhất định, xác định đúng trị giá tính thuế

sẽ góp phần bình ổn giá cả thị trường hàng hoá xuất nhập khẩu

- Trị giá Hải quan là yếu tố cơ bản cấu thành hệ thống thuế quan của

một quốc gia, là căn cứ để xác định các loại thuế nhập khẩu, tiêu thụ đặc biệt, giá trị gia tăng, chênh lệch giá hàng nhập khẩu Bởi vậy xét về mặt tài chính, trị giá tính thuế hàng nhập khẩu là cơ sở để tập trung nguồn thu cho ngân sách nhà nước Ở hầu hết các quốc gia trên thế giới, nhằm đẩy mạnh xuất khẩu, phát triển sản xuất trong nước đều có chính sách khuyến khích xuất khẩu, vì vậy thuế đối với hàng hoá xuất khẩu thường có mức thuế suất là 0% Nguồn thu thuế quan chủ yếu từ hàng hoá nhập khẩu

- Xác định đúng về trị giá tính thuế sẽ góp phần chống thất thu cho ngân sách Nhà nước, bảo hộ sản xuất trong nước phát triển, tạo sự minh bạch, bình đẳng trong cạnh tranh của các doanh nghiệp trên thị trường, kích thích phát triển giao lưu thương mại quốc tế

- Xác định đúng về trị giá còn góp phần xác định đúng về kim ngạch nhập khẩu, làm căn cứ số liệu để Chính phủ điều hành và quản lý hoạt động xuất nhập khẩu của mỗi quốc gia

1.2.3 Nguyên tắc xác định Trị giá Hải quan theo WTO

Trị giá Hải quan là căn cứ để xác định số tiền thuế xuất khẩu, nhập khẩu mà khoản thuế này chiếm phần lớn trong ngân sách Nhà nước nên khi xác định Trị giá Hải quan cần tuân thủ các nguyên tắc dưới đây:

Trị giá Hải quan phải căn cứ vào giá thực tế của hàng hóa nhập khẩu

và trị giá giao dịch được sử dụng trong phạm vi lớn nhất có thể Giá thực tế

của hàng hóa là giá cả của hàng hóa được bán trong kỳ kinh doanh bình thường, trong điều kiện cạnh tranh bình đẳng Áp dụng trị giá giao dịch sẽ tạo điều kiện cho Doanh nghiệp dự tính được số tiền thuế phải nộp khi có hoạt động nhập khẩu hàng hóa, từ đó có biện pháp quản lý tài chính phù hợp Trị giá Hải quan không căn cứ vào giá của hàng hóa được sản xuất trong nước, trị giá hư cấu hay áp đặt Do có sự khác nhau về điều kiện sản xuất, về khả năng cạnh tranh và điều kiện hỗ trợ của Nhà nước cho từng mặt hàng, từng Doanh nghiệp Sử dụng trị giá hư cấu hay áp đặt không những không phản ánh đúng

trị giá lô hàng mà còn gây tâm lý bất an cho các Doanh nghiệp xuất nhập khẩu, gây nên sự không công bằng, và còn làm tăng hiện tượng tham nhũng trong cán bộ công chức Cán bộ công chức giá không được phép tự ý nâng giá khi thấy giá thỏa thuận giữa người xuất khẩu và người nhập khẩu được coi là quá thấp so với giá cả trên thị trường hoặc so với giá chuẩn

Trị giá Hải quan phải là mức giá mà tại đó hàng nhập khẩu hoặc hàng hóa giống hệt/ tương tự được bán trong kì kinh doanh bình thường với điều kiện cạnh tranh đầy đủ Để đảm bảo so sánh được giữa các số liệu trong nền kinh tế

có sự cạnh tranh gay gắt, tức là loại bỏ các yếu tố có tác động ảnh hưởng đến quan hệ mua bán hay trị giá hàng nhập thì đây là nguyên tắc quan trọng

Sử dụng các dữ liệu khách quan và có thể định lượng được Trị giá Hải

quan không chỉ gồm trị giá của mỗi hàng hóa mà còn gồm các chi phí liên quan đến việc nhập khẩu hàng Các chi phí này có thể được cộng thêm hoặc trừ ra khỏi trị giá, do đó nó phải căn cứ vào dữ liệu khách quan và có thể định lượng được Điều này có nghĩa là các chi phí đó phải hoàn toàn căn cứ vào các yếu tố cụ thể, biểu hiện bằng các con số thực tế trên các chứng từ có tính pháp lý

Trị giá Hải quan phải xác định dựa trên những tiêu chí đơn giản, thống nhất, bình đẳng và phù hợp với thông lệ quốc tế Sự phát triển của thương mại toàn cầu

cũng đòi hỏi ngành Hải quan trong đó có vấn đề xác định Trị giá Hải quan phải được thống nhất giữa các quốc gia, tạo thuận lợi cho thương mại phát triển

Trị giá Hải quan của hàng nhập khẩu phải là giá trị giao dịch, tức là

giá thực tế đã thanh toán hoặc phải thanh toán cho hàng hóa được bán để xuất khẩu đến nước nhập khẩu có điều chỉnh phù hợp với các quy định Trong đó:

Giá thực tế đã thanh toán hay sẽ phải thanh toán là tổng số tiền mà

người mua đã thanh toán hoặc sẽ phải thanh toán, trực tiếp hoặc gián tiếp cho người bán để mua hàng hóa nhập khẩu

Bán để xuất khẩu đến Việt Nam: là hoạt động thương mại trong đó có sự

chuyển dịch hàng hoá từ người bán sang người mua, qua cửa khẩu, biên giới Việt Nam hoặc từ khu phi thuế quan vào thị trường nội địa, nhằm mục đích chuyển quyền sở hữu hàng hoá từ người bán sang người mua

Các khoản điều chỉnh cộng: Nếu xuất hiện những khoản sau trong quá

trình mua hàng thì phải cộng vào để khai báo Đặc điểm chung của các khoản này là phải có liên quan tới hàng hóa, do người mua chịu, chưa nằm trong giá bán, phải định lượng được và có chứng từ hợp pháp chứng minh

 Tiền hoa hồng, phí môi giới

- Hoa hồng mua hàng: do nhà nhập khẩu trả khoản này để nhờ đại lý tìm kiếm nhà cung cấp một mặt hàng nào đó, khi đó giá mà nhà xuất khẩu bán cho nhà nhập khẩu sẽ không bị ảnh hưởng từ khoản tiền này Nên khoản này

người nhập khẩu không phải cộng vào

- Hoa hồng bán hàng: do nhà xuất khẩu trả khoản này để nhờ đại lý tìm kiếm khách hàng để mình bán được sản phẩm, Khi đó trong giá sản phẩm bán

ra chắc chắn đã phải cộng chi phí này vào rồi (nhà xuất khẩu không cộng vào thì không lời nhiều hoặc sẽ bị lỗ) Đo đó khoản này nếu nhà xuất khẩu tách

riêng ra trong hóa đơn bán hàng thì nhà nhập khẩu phải cộng vào (Trên thực

tế, rất ít trường hợp nhà xuất khẩu tách riêng khoản này, họ thường gộp chung trên hóa đơn để bán cho nhà nhập khẩu)

- Phí môi giới: Môi giới là người đứng trung gian giúp nhà xuất khẩu

và nhà nhập khẩu xúc tiến quá trình mua bán được thuận lợi Phí này có thể

do một trong hai hoặc cả hai đều trả cho môi giới Khoản này nhà nhập

khẩu phải cộng vào

 Phí bao bì/Chi phí đóng gói hàng hóa:

- Chi phí được bán đồng nhất với hàng hóa (không bao gồm các loại bao bì dùng trong vận chuyển quốc tế như: Container, thùng chứa, giá đỡ )

thì phải cộng vào trong giá tính thuế nếu như nhà xuất khẩu tách riêng khoảng

này trong giá bán Ví dụ: như bao PE, thùng carton, đai kiện, pallet

- Chi phí cho vật liệu đóng gói gồm: chi phí cho việc mua vật liệu, vận

chuyển vật liệu, nhân công đóng gói: phải cộng vào

 Các khoản trợ giúp

Các khoản này do nhà nhập khẩu cung cấp miễn phí hoặc có giá ưu đãi

để giúp nhà xuất khẩu tạo ra sản phẩm bán cho nhà nhập khẩu Nó bao gồm 4 loại hình hỗ trợ sau:

- Nguyên liệu thô, bộ phận, linh kiện làm ra sản phẩm xuất khẩu

- Nhiên liệu, năng lượng tiêu hao trong quá trình sản xuất hàng xuất khẩu

- Dụng cụ, máy móc để sản xuất sản phẩm xuất khẩu: Chỉ cộng vào phần khấu hao máy móc khi sản xuất ra sản phẩm nhập khẩu đó

- Công nghệ sản xuất, bản vẽ, thiết kế kỹ thuật

 Phí bản quyền, phí giấy phép

Là loại phí mà nhà nhập khẩu phải trả trực tiếp hoặc gián tiếp cho người chủ sở hữu trí tuệ về các loại hình như: Nhãn hiệu, bằng sáng chế, Quyền tác giả; Thiết kế, công thức, công nghệ Nếu như nhà nhập khẩu sử dụng hoặc áp dụng lên cho hàng hóa nhập khẩu

 Chi phí vận tải, bảo hiểm

Đây là chi phí phổ biến, hay gặp và áp dụng nhất trong quá trình mua hàng và khai báo hải quan Nó được tính từ vị trí phát sinh chi phí đầu tiên cho tới điểm dỡ hàng tại nước nhà nhập khẩu Những chi phí phát sinh sau đó như: vận chuyển nội địa, bảo hiểm trong quá trình vận chuyển nội địa sẽ không phải cộng vào trị giá khai báo

Các khoản điều chỉnh trừ: Nếu trong giá hàng hóa đã bao gồm khoản

này thì trừ ra Gồm các khoản sau:

 Giảm giá:

Là hình thức giảm giá theo cấp độ thương mại (bán buôn, bán lẻ, bán cho người sử dụng ), giảm giá khi mua số lượng lớn, giảm giá khi thanh toán

nhanh, thanh toán toàn phần Hai bên phải thỏa thuận bằng văn bản thể hiện khoản giảm giá này Không áp dụng cho các khoản giảm giá dựa trên các mối quan hệ đặc biệt

 Chi phí sau nhập khẩu:

- Chi phí xây dựng, kiến trúc, lắp đặt, bảo dưỡng hoặc trợ giúp kỹ thuật phát sinh sau khi nhập khẩu hàng hóa

- Chi phí vận chuyển bảo hiểm trong nội địa phát sinh sau khi nhập khẩu hàng hóa

- Các khoản thuế, phí, lệ phí phải nộp vào ngân sách nhà nước tính trong giá mua hàng nhập khẩu

 Chi phí tiếp thị quảng cáo

Các chi phí cho tiếp thị hoặc quảng cáo xuất hiện trước hoặc sau khi nhập khẩu hàng hóa đều không phải cộng vào Ví dụ: Chi phí nghiên cứu thị trường, Quảng cáo thương hiệu, sản phẩm, Chi phí tham gia hội chợ, triển lãm

 Tiền lãi

Tiền lãi này phát sinh do nhà nhập khẩu trả chậm tiền hàng, nhưng phải được lập thành văn bản và lãi suất không được vượt quá lãi suất trần ở Việt Nam Như vậy sẽ không phải cộng vào khi khai báo Hải quan

1.2.4 Các phương pháp xác định Trị giá Hải quan theo WTO

Đây chính là cơ chế xác định giá tính thuế hàng nhập khẩu theo Hiệp định trị giá GATT/WTO ACV (Agreement Customs Value - ACV) ACV liên quan đến việc thực hiện Điều 7 của GATT được thông qua và có hiệu lực thực hiện từ ngày 01/01/1981 Mục đích và nguyên tắc cơ bản của ACV là xây dựng được các phương pháp xác định Trị giá Hải quan, thiết lập được một hệ thống xác định Trị giá Hải quan tích cực, thống nhất, minh bạch và thuận tiện đối với hàng hoá đồng thời tuân thủ điều kiện thực tế về quan hệ thương mại quốc tế nhằm loại bỏ việc xác định Trị giá Hải quan một cách tuỳ tiện hoặc vô căn cứ ACV đưa ra sáu phương pháp khác nhau theo thứ tự cho

việc xác định trị giá tính thuế hàng hoá nhập khẩu và qui định trị giá tính thuế của hàng hoá nhập khẩu phải được xác định ở mức độ nhiều nhất có thể dựa trên trị giá giao dịch tức là giá đã hay sẽ phải thanh toán cộng thêm một số điều chỉnh Khi không thể sử dụng được trị giá giao dịch do không có trị giá giao dịch hoặc mức giá giao dịch đã bị ảnh hưởng bởi một số điều kiện hay hạn chế nhất định, khi đó ACV cung cấp thêm 5 phương pháp khác áp dụng theo một trật tự nhất định

Ngày 29/12/2003, Hải quan Việt Nam bắt đầu thực hiện việc xác định Trị giá Hải quan (General Agreement on Tariff and Trade) của GATT/WTO Trị giá Hải quan là một trong những cam kết Việt Nam thực hiện, cơ quan Hải quan xác định trị giá tính thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo Điều VII của Hiệp định Đến nay, Hải quan Việt Nam đã áp dụng đầy đủ hiệp định này GATT quy định 6 phương pháp làm căn cứ xác định Trị giá Hải quan theo thứ tự từ 1 đến 6 Trong đó, phương pháp 1 là phương pháp chủ yếu và quan trọng nhất, phải được thực hiện đầu tiên Nếu vì lý do chính đáng nào đó, không thực hiện được thì mới thực hiện phương pháp thứ hai…

Phương pháp 1: Trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu (giá thực tế

đã trả hoặc sẽ trả)

Đây là phương pháp chủ yếu xác định trị giá tính thuế hàng nhập khẩu, chiếm 90% các lô hàng nhập khẩu cần xác định trị giá ACV định nghĩa Trị giá giao dịch của hàng hoá nhập khẩu là giá đã hay sẽ phải thanh toán của hàng hoá khi bán để xuất khẩu đến nước nhập khẩu sau khi đã điều chỉnh một

số chi phí qui định tại Điều 8 của Hiệp định Các chi phí đó bao gồm: Các khoản hoa hồng, chi phí Container, chi phí đóng gói, tiền bản quyền và phí giấy phép Các khoản điều chỉnh này sẽ không bao gồm chi phí hoa hồng mua hàng, song chấp nhận các khoản chiết khấu hợp lý cho các đại lý duy nhất hay các nhà phân phối độc quyền duy nhất

Điều 1 ACV cũng qui định rằng nếu bên mua và bên bán có quan hệ nào đó trong kinh doanh thì cũng không đủ cơ sở để bác bỏ trị giá giao dịch chừng nào mối quan hệ đó không làm ảnh hưởng đến giá bán hàng

Trị giá Hải quan của hàng hóa nhập khẩu được xác định theo trị giá giao dịch, tức là giá thực tế đã thanh toán hoặc sẽ phải thanh toán cho hàng hóa được bán từ nước xuất khẩu đến nước nhập khẩu Trước hết, Trị giá Hải quan được xác định theo trị giá giao dịch nếu thỏa mãn tất cả các điều kiện sau: Có bằng chứng của họat động mua bán xuất khẩu ví dụ hóa đơn thương mại, hợp đồng Về nguyên tắc, người mua không bị hạn chế quyền định đoạt hoặc sử dụng hàng hóa sau khi nhập khẩu trong trường hợp có thể điều chỉnh được; giá cả hoặc việc bán hàng không phụ thuộc vào những điều kiện

mà vì chúng không xác định được trị giá của hàng hóa cần xác định giá tính thuế; người mua không phải trả thêm bất kỳ khoản tiền nào từ số tiền thu được sau khi bán lại, chuyển nhượng hoặc sử dụng hàng hóa nhập khẩu, trực tiếp hay không trực tiếp, cho người bán trong trường hợp có thể điều chỉnh được; người mua và người bán không có mối quan hệ đặc biệt, hoặc nếu có thì giao dịch phải được thực hiện theo nguyên tắc giá thị trường

Các khoản điều chỉnh tăng: Chi phí hoa hồng và chi phí môi giới do người mua trả, không bao gồm phí hoa hồng mua hàng Chi phí bao bì và đóng gói do người mua trả Trị giá của hàng hóa, dịch vụ do người mua cung cấp miễn phí hoặc giảm giá, hay còn gọi là các khoản trợ giúp Chi phí liên quan đến quyền sử dụng sở hữu trí tuệ do người mua trả Các khoản tiền người mua phải trả từ số tiền thu được, trực tiếp hay gián tiếp cho người bán Chi phí vận chuyển, bảo hiểm và xếp dỡ để đưa được hàng hóa đến nước nhập khẩu

Các khoản điều chỉnh giảm: Chi phí phát sinh sau khi nhập khẩu do người mua trả bao gồm chi phí xây dựng, bảo dưỡng, lắp đặt và cung cấp hỗ trợ kỹ thuật Chi phí vận tải và bảo hiểm trong lãnh thổ nước nhập khẩu Thuế

nhập khẩu và các loại thuế khác phải nộp ở nước nhập khẩu trong trường hợp tách biệt với giá đã thanh toán hoặc sẽ phải thanh toán

Phương pháp 2: Trị giá giao dịch của hàng hóa giống hệt

Hàng hóa được coi là giống nhau đó là: Giống về mọi phương diện,

được sản xuất ở cùng một quốc gia, được sản xuất cùng một nhà sản xuất và cùng cấp độ thương mại, số lượng nhập khẩu, khoảng cách vận chuyển, phương thức vận chuyển Trong trường hợp có nhiều hàng hóa giống hệt thì áp dụng trị giá giao dịch của hàng hóa giống hệt có giá thấp nhất

Phương pháp trị giá giao dịch của hàng hoá giống hệt là phương pháp xác định trị giá tính thuế của hàng nhập khẩu theo trị giá giao dịch của hàng hoá giống hệt được bán để xuất khẩu đến cùng một nước nhập khẩu, tại cùng thời điểm hay cùng kỳ, trong một giao dịch bán hàng ở cùng cấp độ thương mại với cùng một số lượng hàng hoá như hàng hoá nhập khẩu đang cần xác định trị giá

Phương pháp 3: Trị giá giao dịch của hàng hóa tương tự Hàng hóa

phải tương đương nhau về đặc tính kỹ thuật và hình dáng bên ngoài Hàng hóa phải có cùng chức năng, mục đích sử dụng và có thể hoán đổi cho nhau trong giao dịch thương mại Hàng hóa phải được sản xuất ở cùng một quốc gia Hàng hóa phải được xuất khẩu vào cùng thời điểm hoặc cùng thời gian Trong trường hợp có nhiều hàng hóa tương tự thì áp dụng trị giá giao dịch của hàng hóa tương tự có giá thấp nhất

Phương pháp 4: Trị giá khấu trừ

Trị giá Hải quan được xác định dựa trên giá bán hàng hóa ở nước xuất khẩu trừ đi các khoản sau: Hoa hồng thường trả hoặc đồng ý sẽ trả, hoặc chi phí chung và lợi nhuận liên quan đến các họat động bán hàng hóa tại nước nhập khẩu Chi phí vận chuyển thông thường và chi phí bảo hiểm tương ứng trong trường hợp các chi phí này thường xuyên phát sinh trong lãnh thổ nước nhập khẩu Thuế nhập khẩu và các khoản thuế phải nộp khác khi nhập khẩu

và bán hàng hóa nhập khẩu trên thị trường nội địa; các khoản giá trị gia tăng

do lắp ráp hay gia công nếu có

Phương pháp 5: Trị giá tính toán (cộng chi phí)

Trị giá tính toán bao gồm tổng các khoản sau: Giá thành hoặc trị giá của nguyên vật liệu, quá trình chế tác hoặc quá trình sản xuất gia công khác được sử dụng để sản xuất hàng hóa Lợi nhuận và chi phí chung phát sinh Các chi phí khác

Phương pháp 6: Trị giá suy luận

Theo phương pháp này, nếu không thể xác định trị giá tính thuế hàng hoá nhập khẩu bằng bất kỳ một phương pháp nào theo 5 phương pháp nêu

trên thì phải xác định bằng cách sử dụng “các phương pháp phù hợp tuân thủ

các nguyên tắc của ACV”, tức là phải áp dụng 5 phương pháp trên một cách

linh hoạt tất cả các phương pháp khác Nếu vẫn chưa xác định được Trị giá Hải quan thì có thể dựa trên một số nguồn sau: Giá trị trên sổ sách kế toán, trị giá bảo hiểm hoặc trị giá thay thế, trị giá tính thuế khác

Phương pháp này qui định, không được xác định các trị giá dưới đây để xác định trị giá tính thuế

+ Giá bán hàng hoá được sản xuất ở nước nhập khẩu;

+ Sử dụng trị giá cao hơn trong 2 trị giá có thể tìm được để thay thế để làm trị giá tính thuế;

+ Giá bán của hàng hoá trên thị trường nội địa nước xuất khẩu;

+ Chi phí sán xuất khác trừ chi phí sản xuất đã được đưa vào trị giá tính toán; + Giá bán của hàng hoá được xuất khẩu đến một nước khác;

+ Giá tính thuế tối thiểu;

+ Các loại giá áp đặt hay giả định

Như vậy khi xác định trị giá tính thuế hàng nhập khẩu, cơ quan Hải quan phải áp dụng tuần tự từ phương pháp 1 đến phương pháp 6 và dừng ngay tại phương pháp xác định được trị giá tính thuế Nguyên tắc này chỉ ngoại lệ

đối với phương pháp thứ 4 (Phương pháp khấu trừ) và phương pháp thứ 5 (Phương pháp tính toán) và chỉ hai phương pháp này mới có thể đảo lộn thứ

tế triển khai cho thấy còn tồn tại nhiều bất cập liên quan đến cơ chế xác định trị giá tính thuế hàng hoá nhập khẩu theo qui định của ACV Vì vậy, Việt Nam cũng như các quốc gia thành viên khác của WTO cần chủ động khắc phục khó khăn và hạn chế trong việc thực thi Hiệp định này

1.3 Qui trình và nh n tố ảnh hưởng đến xác định trị giá Hải quan

1.3.1 Qui trình xác định trị giá Hải quan

1.3.1.1 Kiểm tra nội dung khai báo

- Kiểm tra hồ sơ, các chứng từ kèm theo, tên hàng, đơn vị tính, ký mã

hiệu, nhãn hiệu hàng hóa…để xác định các yếu tố ảnh hưởng, liên quan đến trị giá Hải quan của hàng hóa

- Xử lý kết quả kiểm tra: Đủ cơ sở bác bỏ trị gia khai báo hay chưa đủ

cơ sở bác bỏ trị giá khai báo hoặc chấm nhận trị giá khai báo Cập nhật trên

hệ thống GTT02 của Hải quan

1.3.1.2 Tham vấn

- Phân loại hồ sơ theo thẩm quyền tham vấn

- Thu thập thông tin, dữ liệu:

- Nghiên cứu hồ sơ, chuẩn bị nội dung tham vấn

- Tổ chức tham vấn

- Xử lý kết quả tham vấn

- Tham vấn một lần, sử dụng kết quả tham vấn nhiều lần

- Lưu trữ hồ sơ tham vấn:

1.3.1.3 Xác định trị giá hải quan

- Thông tin xác định trị giá hải quan: Sử dụng các nguồn thông tin theo

các phương pháp xác định trị giá Hải quan và các nguồn thông tin khác

- Phân tích, tổng hợp, quy đổi, phương pháp quy đổi và kiểm chứng các

thông tin thu thập được: thực hiện theo hướng dẫn tại Quy chế dữ liệu

- Ban hành Thông báo trị giá hải quan

- Cập nhật kết quả xác định trị giá và lưu trữ hồ sơ xác định giá

1.3.2 Nh n tố ảnh hưởng đến xác định trị giá Hải quan

- Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu hiện nay chỉ mang tính chất luật khung, những vấn đề quan trọng và nhạy cảm nhất như giá tính thuế…lại được quy định cụ thể, chi tiết ở những văn bản dưới luật với giá trị pháp lý thấp,tính ổn định không cao

- Hàng rào thuế quan còn chưa đầy đủ và chưa thực sự phù hợp với yêu cầu hội nhập Quốc tế Vấn đề xác định trị giá Hải quan trong nhập khẩu hàng hóa theo thông lệ Quốc tế vẫn còn nhiều điểm chưa phù hợp Quy trình thủ tục Hải quan Việt Nam vẫn thiếu đồng bộ và chưa đáp ứng được yêu cầu

- Ý thức của Doanh nghiệp chưa tốt, thiếu trung thực, gian lận khi khai báo giá thấp là những vấn đề đau đầu cho cơ quan Hải quan Hiện nay, việc khai báo Hải quan chủ yếu dựa trên thái độ trung thực của người nhập khẩu,

và giá tính thuế nhập khẩu được tính theo trị giá giao dịch thực tế của hàng hóa Quy định là vậy nhưng việc áp dụng lại muôn hình vạn trạng và có rất nhiều cách các Doanh nghiệp gian lận về giá

- Đội ngũ cán bộ Hải quan được cho là chưa tương xứng với yêu cầu

Cán bộ Hải quan phải có kiến thức về kinh tế, thị trường và nghiệp vụ chuyên trách trong lĩnh vực xác định trị giá Hải quan