Quản lý chi ngân sách nhà nước của huyện đông anh, thành phố hà nội

Tuy nhiên, thực tiễn hiện nay vẫn còn một số yếu tố, điều kiện tiền đề chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến quá trình quản lý chi NSNN tại các địa phương, việc quản lý ngân sách còn lúng túng, th

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

BÙI VĂN GIANG

QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA HUYỆN ĐÔNG ANH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Hà Nội – 2018

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

BÙI VĂN GIANG

QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA HUYỆN ĐÔNG ANH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc trích dẫn rõ ràng Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào

Tác giả luận văn

Bùi Văn Giang

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn Thạc sĩ của mình này được hoàn thành với sự giúp đỡ và chỉ bảo tận tình của các Thầy cô giáo, tôi xin chân thành cảm ơn Quý Thầy, Cô Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã nhiệt tình truyền đạt kiến thức quý báu cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành Luận văn Thạc sĩ

Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc PGS.TS Trần Đức Hiệp – Người trực tiếp chỉ bảo, hướng dẫn em trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành Luận văn Thạc sĩ

Nhân dịp này cho tôi xin chân thành cảm ơn toàn thể đội ngũ cán bộ, chức hiện công tác tại Ủy ban nhân dân huyện Đông Anh đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu, thu thập số liệu để hoàn thành Luận văn

Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn gia đình bạn bè, đồng nghiệp đã động viên khuyến khích tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2018

Tác giả

Bùi Văn Giang

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT i

DANH MỤC BẢNG ii

DANH MỤC HÌNH iii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN CẤP HUYỆN 4

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 4

1.2 Cơ sở lý luận về quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện 11 1.2.1 Khái niệm, phương pháp, công cụ và nguyên tắc quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện 11

1.2.2 Nội dung quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện 20

1.2.3 Phương thức quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện 24

1.2.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện27 1.2.5 Tiêu chí đánh giá công tác quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện 30

1.3 Kinh nghiệm quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện của một số địa phương và bài học đối với huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội 32

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý chi ngân sách nhà nước tại một số địa phương 32

1.3.2 Bài học đối với huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội 34

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 37

2.1 Phương pháp thu thập số liệu 37

2.2 Phương pháp xử lý số liệu 37

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA HUYỆN ĐÔNG ANH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 40

3.1 Tổng quan tình hình phát triển kinh tế - xã hội của huyện Đông Anh 40

3.1.1 Sơ lược về huyện Đông Anh 40

3.1.2 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 – 2016 41

3.2 Thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước của huyện Đông Anh giai đoạn

2012 – 2016 45

3.2.1 Thực trạng lập dự toán chi ngân sách nhà nước của huyện Đông Anh 453.2.2 Thực trạng chấp hành dự toán chi ngân sách nhà nước của huyện Đông Anh 503.2.3 Thực trạng quyết toán chi ngân sách nhà nước của huyện Đông Anh 633.2.4 Thực trạng kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước Đông Anh 66

3.3 Đánh giá thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước của huyện Đông Anh giai đoạn 2012 – 2016 69

3.3.1 Các kết quả đạt được 693.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân hạn chế 73

CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA HUYỆN ĐÔNG ANH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 83 4.1 Định hướng và mục tiêu đối với việc hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước của huyện Đông Anh tầm nhìn đến năm 2030 83

4.1.1 Định hướng phát triển của huyện Đông Anh tầm nhìn đến năm 2030 834.1.2 Mục tiêu phát triển các lĩnh vực của huyện Đông Anh tầm nhìn đến năm

2030 85

4.2 Giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước của huyện Đông Anh86

4.2.1 Giải pháp hoàn thiện lập dự toán chi ngân sách 864.2.2 Giải pháp tăng cường tổ chức chấp hành dự toán chi ngân sách nhà nước của huyện 884.2.3 Giải pháp hoàn thiện quyết toán chi ngân sách nhà nước của huyện Đông Anh 984.2.4 Áp dụng quy trình lập và phân bổ dự toán ngân sách trên cơ sở chi tiêu trung hạn hướng theo kết quả đầu ra 1004.2.5 Áp dụng phương thức quản lý chi ngân sách theo khung trung hạn với các cơ quan hành chính nhà nước của huyện Đông Anh 104

KẾT LUẬN 108 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 110

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

EPC

: Hợp đồng thiết kế, cung cấp thiết bị công nghệ và thi công xây dựng công trình, viết tắt của từ tiếng Anh “Engineering Procurement and Construction contract”

KH – CN : Khoa học – công nghệ

Term Expenditure Framework”

– 2016 54 Bảng 3.6 Tình hình chi hành chính, Đảng, đoàn thể 55 Bảng 3.7 Tình hình chi sự nghiệp văn hóa, thể thao, du lịch, phát thanh truyền hình,

hoạt động môi trường và đảm bảo xã hội 57 Bảng 3.8 Kinh phí tiết kiệm và thu nhập bình quân tăng thêm từ việc thực hiện chế

độ tự chủ của các đơn vị cấp huyện 58 Bảng 3.9 Cơ cấu chi ngân sách trong ngân sách địa phương ở huyện Đông Anh 59 Bảng 3.10 Cơ cấu chi ĐTPT huyện Đông Anh giai đoạn 2012 – 2016 60 Bảng 3.11 Điều chỉnh kế hoạch vốn so với Nghị quyết của HĐND 61 Bảng 3.12 Cấp phát thanh toán vốn đầu tư qua KBNN huyện 63 Bảng 3.13 So sánh tình hình thực hiện chi thường xuyên so với dự toán được giao

đầu năm giai đoạn 2012 – 2016 64

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1 Mối liên hệ giữa chi phí và kết quả đầu ra 25

Hình 3.1 Tình hình lập dự toán chi thường xuyên NSNN của huyện Đông Anh giai

đoạn 2012 – 2016 (tỷ đồng) 47 Hình 3.2 Kế hoạch vốn đầu tư của huyện Đông Anh giai đoạn 2012 – 2016 48 Hình 3.3 Tình hình chi NSNN và chi thường xuyên của huyện Đông Anh giai đoạn

2012 – 2016 51 Hình 3.4 Tỷ trọng chi giáo dục đào tạo của huyện Đông Anh 53

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chi NSNN gắn liền với chức năng quản lý của nhà nước các cấp và có liên quan đến nhiều lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội Quản lý có hiệu quả chi NSNN được đặt ra trong bối cảnh nguồn lực tài chính của quốc gia có giới hạn nhất định nhưng phải làm như thế nào để thỏa mãn tốt nhất những nhu cầu cần thiết để đạt được các mục tiêu quản lý kinh tế, chính trị, xã hội của nhà nước ở các cấp

Tuy nhiên, thực tiễn hiện nay vẫn còn một số yếu tố, điều kiện tiền đề chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến quá trình quản lý chi NSNN tại các địa phương, việc quản

lý ngân sách còn lúng túng, thiếu tính thống nhất, chưa đáp ứng được yêu cầu theo quy định của Luật NSNN, tình trạng cấp phát sử dụng NSNN dàn trải, lãng phí, tham ô, tham nhũng, biển thủ tiền và tài sản công còn chưa được ngăn chặn, gây bức xúc trong xã hội

Huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội là huyện ngoại thành của thủ đô Hà Nội, mặc dù thời gian qua được đánh giá là đã có bước chuyển biến tích cực, song chưa thể khẳng định được rằng đổi mới quản lý chi NSNN là những cải cách có tính hệ thống và có hiệu quả

Quản lý chi NSNN của huyện Đông Anh thời gian qua đã bộc lộ một số tồn tại Quy trình phân bổ nguồn lực tài chính nhà nước còn thiếu mối liên kết chặt chẽ giữa kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trung hạn với nguồn lực trong một khuôn khổ kinh tế vĩ mô được dự báo và còn có nhiều khiếm khuyết trong hệ thống thông tin quản lý chi NSNN Do vậy, để nâng cao hiệu quả quản lý chi NSNN đòi hỏi huyện Đông Anh cần tập trung phát triển có hệ thống các yếu tố thuộc về quản lý như: tổ chức, xây dựng thể chế, cung cấp thông tin, sử dụng các công cụ để phân bổ nguồn lực tối ưu, tạo ra các đầu ra và kết quả cuối cùng phù hợp với: kỷ luật tài khóa tổng thể; phân bổ nguồn lực phù hợp với mục tiêu chiến lược ưu tiên, đảm bảo hiệu quả và hiệu lực sự cung ứng hàng hóa, dịch vụ công

Trong công cuộc cải cách sâu rộng trong nước, trong đó cải cách tài chính công là một vấn đề trọng tâm, trước nhu cầu cấp thiết của huyện Đông Anh nói riêng về tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý chi NSNN thúc đẩy phát triển kinh tế trên địa bàn, thì việc tập trung nghiên cứu làm rõ luận cứ, nội hàm, phương thức cũng như thực tiễn quản lý chi NSNN ở địa phương là rất thiết thực, cả trên phương diện lý luận và thực tiễn Đó cũng chính là cơ sở và sự cần thiết lựa chọn nghiên

cứu đề tài “Quản lý chi ngân sách nhà nước của huyện Đông Anh, thành phố Hà

Nội” là đề tài nghiên cứu luận văn thạc sỹ

Câu hỏi nghiên cứu đặt ra đối với đề tài: “Huyện Đông Anh cần phải làm gì để

hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách của huyện trong thời gian tới?”

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

của huyện Đông Anh dưới góc độ chuyên ngành quản lý kinh tế

+ Hệ thống hóa lý luận về quản lý chi NSNN trên địa bàn cấp huyện; Phân tích và đánh giá thực trạng quản lý chi NSNN của huyện Đông Anh trong giai đoạn

2012 – 2016

+ Đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN của huyện Đông Anh trong thời gian tới

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

huyện

+ Về không gian: huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội

+ Về thời gian: luận văn giới hạn nghiên cứu thực trạng quản lý chi NSNN của huyện Đông Anh giai đoạn 2012 – 2016; đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý chi NSNN của huyện Đông Anh tầm nhìn đến năm 2030

+ Về nội dung: Đề tài được tiếp cận chủ yếu dưới góc độ quản lý kinh tế, theo

đó chủ thể quản lý được xác định là chính quyền huyện Đông Anh trong việc quản

lý chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển từ nguồn ngân sách nhà nước

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục bảng biểu, danh mục viết tắt, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung của luận văn được kết cấu gồm 04 chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản

lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước của huyện Đông Anh,

thành phố Hà Nội

Chương 4: Định hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà

nước của huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC

TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

TRÊN ĐỊA BÀN CẤP HUYỆN

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chi ngân sách nhà nước là quá trình Nhà nước phân bổ và sử dụng quỹ ngân sách nhà nước để đảm bảo điều kiện vật chất nhằm duy trì sự tồn tại, hoạt động bình thường cũng như thực hiện chức năng nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước theo những mục tiêu đã định Chi ngân sách nhà nước là công cụ chủ yếu của Đảng, Nhà nước và cấp uỷ, chính quyền cơ sở để thực hiện nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh

tế - xã hội, đảm bảo an ninh, quốc phòng và thúc đẩy sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước Chi ngân sách nhà nước bao gồm chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên, trong đó chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn nhất và có vai trò, vị trí quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Qua nghiên cứu, tìm hiểu nguồn dữ liệu tại một số website và một số chuyên mục chuyên ngành cho thấy, một số công trình khoa học nghiên cứu về lĩnh vực này đã và đang được ứng dụng vào thực tiễn, một số công trình tiêu biểu như:

- Sách chuyên khảo Nhà xuất bản tài chính năm 2005: “Quản lý chi tiêu công

ở Việt Nam - Thực trạng và giải pháp” của tác giả GS.TS Dương Thị Bình Minh,

tài liệu đã hệ thống được các vấn đề lý luận về quản lý chi tiêu công như: Khái niệm, đặc điểm, nội dung chi tiêu công, quản lý chi tiêu công Trong phần phân tích thực trạng, tác giả đã khái quát tình hình kinh tế xã hội Việt Nam giai đoạn 1991 -

2004, phân tích thực trạng quản lý chi tiêu công mà điển hình là chi NSNN Việt Nam giai đoạn 1991-2004, nêu được quá trình kiểm soát chi NSNN qua kho bạc nhà nước và đã đánh giá quản lý chi NSNN ở Việt Nam giai đoạn 1991 - 2004, từ

đó chỉ ra những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế làm cơ sở cho các đề xuất giải pháp Tuy nhiên tác giả đã đề cập đến các vấn đề chung của Việt Nam mà chưa gắn với thực trạng của từng địa phương hay vùng cụ thể - nhân

tố cơ bản để phát triển vững mạnh trong giai đoạn hiện nay Do đó việc nghiên cứu thực trạng, kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế để đề xuất các giải pháp cần phải làm rõ thêm đối với những địa bàn cụ thể

- Luận án tiến sỹ kinh tế: “Hoàn thiện cơ chế chi NSNN cho việc cung ứng

hàng hoá công cộng ở Việt Nam” của tác giả Nguyễn Ngọc Hải được bảo vệ tại

Học viện Tài chính, năm 2013, đã hệ thống hoá và làm rõ thêm được các vấn đề lý luận về hàng hoá công cộng; vai trò của Nhà nước đối với việc cung ứng hàng hoá công cộng và phương thức tổ chức cung ứng Khẳng định tính tất yếu của việc sử dụng công cụ chi NSNN cho việc cung ứng hàng hoá công cộng Đồng thời, luận án cũng trình bày có hệ thống về cơ chế quản lý chi NSNN cho việc cung ứng hàng hoá công cộng Nghiên cứu xu hướng và kinh nghiệm ở các nước có nền kinh tế phát triển về quản lý chi NSNN Dựa trên các luận cứ khoa học đã nêu trên, luận án

đã trình bày một cách khái quát thực trạng nhiệm vụ chi NSNN và cơ chế quản lý chi ngân sách cho việc cung ứng hàng hoá công cộng trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế ở nước ta trong những năm vừa qua (trước và sau khi có Luật Ngân sách

và quá trình hoàn thiện, sửa đổi Luật) Đây chính là cơ sở thực tiễn quan trọng để đề

ra các giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý chi NSNN cho việc cung ứng hàng hóa công cộng Tuy nhiên về cơ chế quản lý chi NSNN cho việc cung ứng hàng hoá công cộng thì tác giả trình bày cách khái quát thực trạng nhiệm vụ chi NSNN và cơ chế quản lý chi ngân sách cho việc cung ứng hàng hoá công cộng trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế ở nước ta trong những năm vừa qua trên bình diện quản lý vĩ

mô của chi NSNN đối với hàng hóa công cộng nhưng luận án chưa chỉ ra được nguyên nhân sâu xa của sự bất cập trong vận hành cơ chế này Do phạm vi nghiên cứu rộng nên giải pháp còn thiếu cụ thể, và chưa rõ định hướng đối với một vùng có đặc điểm về vị trí địa lý, trình độ dân trí, trình độ và năng lực của các cơ quan công quyền

- Luận án tiến sỹ kinh tế: “Đổi mới quản lý chi NSNN trong điều kiện kinh tế

thị trường ở Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Minh được bảo vệ tại Trường Đại

học tài chính – Ngân hàng Hà Nội, năm 2014, đã hệ thống hoá và làm rõ thêm được

các vấn đề lý luận về NSNN, chi và quản lý chi NSNN trong nền kinh tế thị trường; mối quan hệ phân cấp quản lý kinh tế và phân cấp ngân sách, cơ chế quản lý chi NSNN, sự cần thiết phải đổi mới phương thức chi Đặc biệt, khẳng định được vai trò của chi NSNN trong nền kinh tế thị trường thông qua việc điều tiết vĩ mô nền kinh tế Trên cơ sở trình bày định hướng về phát triển kinh tế - xã hội và mục tiêu tài chính, ngân sách của Việt Nam đến 2020 và những năm tiếp theo cùng với những quan điểm đổi mới chi NSNN, tác giả luận án đã nghiên cứu đề xuất một hệ thống gồm 5 nhóm giải pháp nhằm đổi mới công tác quản lý chi NSNN Trong đó, giải pháp đẩy mạnh triển khai phương thức quản lý NSNN theo kết quả đầu ra với những điều kiện và khả năng áp dụng là cần thiết và phù hợp với việc đổi mới công tác quản lý chi NSNN hiện nay

Luận án tiến sỹ kinh tế “Hoàn thiện quản lý chi NSNN nhằm thúc đẩy phát

triển kinh tế xã hội trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh” của tác giả Trần Văn Lâm được

bảo vệ tại Học viện Tài Chính năm 2015, đã hệ thống hoá và làm rõ thêm được các vấn đề lý luận về tăng trưởng và phát triển kinh tế xã hội; NSNN, chi và quản lý chi NSNN trong nền kinh tế thị trường với những nội dung cụ thể: mục tiêu, nguyên tắc, phương thức của quản lý chi NSNN, ; quản lý chi NSNN với việc thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội Luận án cũng đã trình bày một cách khái quát thực trạng quản lý chi ngân sách thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn tỉnh về hệ thống

cơ chế, chính sách liên quan đến quản lý chi ngân sách địa phương Từ đó, rút ra những kết quả đạt được và những hạn chế cùng với những nguyên nhân của việc quản lý chi NSNN trong những năm vừa qua Rút ra 5 bài học có thể nghiên cứu vận dụng nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý chi NSNN trong điều kiện hiện nay ở Việt nam nói chung và tỉnh Quảng Ninh nói riêng, đề xuất một hệ thống gồm

6 nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách địa phương Trong đó, giải pháp áp dụng quy trình lập dự toán và phân bổ ngân sách trên cơ sở khuôn khổ chi tiêu trung hạn hướng theo kết quả đầu ra; hoàn thiện cơ chế quản lý chi ngân sách Tuy nhiên phần nghiên cứu kinh nghiệm nước ngoài nhưng chưa gắn kinh nghiệm của các nước tương đồng với Việt Nam về phương thức quản lý chi

NSNN theo các yếu tố đầu ra Bên cạnh đó Luận án chưa đề cập một cách rõ ràng,

cụ thể hơn những khó khăn, trở ngại mà Việt Nam và cụ thể hơn là phải gắn với đặc điểm của từng địa phương cụ thể phải đối mặt khi triển khai thực hiện phương thức quản lý chi NSNN mới như Luận án đề xuất thì tính thuyết phục của các giải pháp

sẽ cao hơn

- Luận văn thạc sĩ của tác giả Đặng Hồng Quang với đề tài “Hoàn thiện kiểm

soát chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước tỉnh Sơn La” Luận văn đã

trình bày cơ sở lý luận về kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước qua các nội dung: Kiểm soát và các loại hình kiểm soát trong quản lý; ngân sách nhà nước và quản lý chi ngân sách nhà nước; kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước; các nhân tố ảnh hưởng đến kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước Trên cơ sở lý luận đó, Tác giả đi sâu tìm hiểu thực trạng kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước tỉnh Sơn La, đánh giá kết quả đạt được, đồng thời cũng chỉ ra những mặt còn hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong tổ chức hoạt động kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước tỉnh Sơn La, trong cơ chế quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Sơn La và trong việc chấp hành chi và ý thức trách nhiệm của các đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước Từ những đánh giá đó, Tác giả đã đưa ra một số kết luận

và giải pháp nhằm hoàn thiện kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước tỉnh Sơn La Nhìn chung, Luận văn đã nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước trong giai đoạn hiện nay Tiếp cận từ lý luận về kiểm soát và các loại hình kiểm soát, quản lý chi ngân sách nhà nước để thấy được vai trò kiểm soát chi ngân sách nhà nước, các nhân tố ảnh hưởng đến kiểm soát chi ngân sách nhà nước Phân tích, đánh giá được thực trạng công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước Sơn La Qua khảo sát, đánh giá thực trạng đã chỉ ra được một số hạn chế và nguyên nhân trong kiểm soát chi tại Kho bạc nhà nước Sơn La Đề xuất những nhóm giải pháp hoàn thiện kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước Sơn La, bao gồm các nhóm giải pháp như: hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ của Kho bạc nhà

nước; hoàn thiện các phương pháp nghiệp vụ kiểm soát chi ngân sách nhà nước; đổi mới cơ chế quản lý ngân sách nhà nước và cơ chế quản lý tài chính của các đơn vị

sử dụng ngân sách nhà nước; các điều kiện để thực hiện giải pháp Từ đó đáp ứng được yêu cầu đổi mới trong lĩnh vực quản lý chi ngân sách nhà nước

- Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Thị Thanh Thủy về “Một số giải pháp

nhằm tăng cường công tác quản lý chi thường xuyên của ngân sách nhà nước tại Tổng cục Hải quan” cho thấy: Với việc sử dụng tổng hợp nhiều phương pháp

nghiên cứu, gắn liền cơ sở lý luận và thực tiễn, luận văn đã trình bày một số nội dung chính như sau:

Thứ nhất, hệ thống hoá lý thuyết về quản lý chi ngân sách nhà nước tại các cơ quan hành chính nhà nước như: khái niệm, nội dung, đặc điểm chi ngân sách nhà nhà nước; các tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý chi ngân sách nhà nước, các yếu tố ảnh hưởng quản lý chi ngân sách nhà nước

Thứ hai, trên cơ sở lý luận, luận văn đã phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý chi ngân sách nhà nước, đánh giá cơ chế quản lý tài chính và biên chế áp dụng trong ngành Hải quan từ năm 2006 đến 2010 Chỉ ra những ưu, nhược điểm cũng như nguyên nhân làm giảm hiệu quả quản lý chi ngân sách nhà nước trong ngành Hải quan

Thứ ba, từ những hạn chế, nguyên nhân kém hiệu quả quản lý chi ngân sách nhà nước và định hướng đổi quản lý chi ngân sách nhà nước trong ngành Hải quan, trên cơ sở lý luận và thực tiễn, luận văn đã đưa một số giải pháp và kiến nghị mang tính khả thi đối với Chính phủ, Bộ Tài chính, Kho bạc nhà nước và đối với lãnh đạo Tổng cục Hải quan nhằm đổi mới công tác quản lý chi ngân sách nhà nước trong ngành hải quan

- Luận văn thạc sĩ của tác giả Lương Ngọc Tuyền với đề tài “Hoàn thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên của ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước”

Đề tài là sự kết hợp giữa nhận thức mới trong lý luận chung về ngân sách nhà nước

và kiểm soát chi ngân sách qua Kho bạc nhà nước theo Luật Ngân sách nhà nước Đồng thời, nêu ra những tồn tại cơ bản trong quá trình tổ chức thực hiện Từ đó, đề

ra những giải pháp chủ yếu nhằm khắc phục những tồn tại và góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát chi ngân sách nhà nước theo luật định, trong đó giải pháp cải tiến thủ tục, qui trình kiểm soát các khoản chi có ý nghĩa rất quan trọng, có thể coi như cẩm nang để Kho bạc nhà nước thực hiện công việc kiểm soát chi của mình Kết cấu luận văn gồm ba chương

Chương 1: Luận văn cho ta thấy những nguyên tắc cơ bản và những nội dung chủ yếu trong quản lý chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước Luận văn cũng đã làm rõ tính chất, đặc điểm và sự cần thiết phải tăng cường công tác kiểm soát chi các khoản chi thường xuyên ngân sách nhà nước và đặc biệt nhấn mạnh vai trò của Kho bạc nhà nước trong kiểm soát chặt chẽ các khoản cấp phát, thanh toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Chương 2: Tác giả nhấn mạnh kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước theo Luật Ngân sách nhà nước là nhiệm vụ quan trọng trong chức năng quản

lý ngân sách nhà nước của Kho bạc nhà nước, qua thực hiện công tác này, Kho bạc nhà nước đã trực tiếp góp phần vào việc thực hiện tiết kiệm các khoản chi thường xuyên ngân sách nhà nước, nhưng quan trọng hơn là đã tạo được sự thay đổi cơ bản trong việc chấp hành chế độ quản lý tài chính và kỷ luật chi tiêu ngân sách nhà nước Đồng thời, thông qua việc phổ biến, hướng dẫn cơ chế quản lý chi ngân sách nhà nước làm cho cấp ủy, chính quyền địa phương, các đơn vị sử dụng ngân sách không còn coi nhiệm vụ quản lý chi là công việc chỉ riêng Kho bạc nhà nước đảm nhiệm Đây chính là sự chuyển biến tích cực nhất, có vai trò quan trọng giúp Kho bạc nhà nước hoàn thành nhiệm vụ chính trị của mình

Chương 3: Tác giả đưa ra các nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước Từ những giải pháp mang tính định hướng đến những giải pháp cụ thể như: đổi mới và hoàn thiện qui trình lập, duyệt, phân bổ và quyết toán ngân sách; đổi mới phương thức cấp phát, thanh toán các khoản chi ngân sách nhà nước, đặc biệt là việc thay đổi tư duy của các đơn vị thụ hưởng ngân sách và phương pháp kiểm soát chi của Kho bạc nhà nước

Đánh giá chung: Trong số các công trình đã tham khảo cho thấy: hầu hết các

công trình đã nghiên cứu lý luận chung về quản lý chi ngân sách nhà nước; thực trạng công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại một số cơ quan, đơn vị, đánh giá những kết quả đạt được, tồn tại, hạn chế; nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế

đó, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại một số cơ quan, đơn vị Tuy nhiên, chưa có đề tài nào nghiên cứu về công tác quản lý chi ngân sách nhà nước huyện Đông Anh giai đoạn

2012 – 2016 Với mong muốn được đóng góp một phần công sức của mình nhằm hoàn thiện quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Đông Anh trong thời gian tới một cách hiệu quả, chặt chẽ Tác giả đã lựa chọn đề tài

“Quản lý chi ngân sách nhà nước của huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội” làm đề

tài nghiên cứu cho luận văn thạc sĩ của mình

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận chung về quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện trong giai đoạn hiện nay, cùng với kiến thức, tài liệu và tìm hiểu thực tiễn, Luận văn đi sâu nghiên cứu thực trạng công tác quản lý chi ngân sách nhà nước huyện Đông Anh giai đoạn 2012 – 2016, từ đó đưa ra những nhận xét, đánh giá ưu điểm, nhược điểm và đề ra phương hướng, giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước huyện Đông Anh đến năm 2020

Mặt khác các nghiên cứu đã nêu trên chưa có công trình nghiên cứu nào liên quan đến quản lý chi NSNN cấp huyện (thành phố) và có tính đặc thù như huyện Đông Anh Trong nội dung luận văn này học viên sẽ đi sâu nghiên cứu quá trình lập, chấp hành, quyết toán, kiểm soát chi ngân sách của huyện Đông Anh dựa trên những vấn đề sau:

- Nghiên cứu việc tuân thủ các kỷ luật tài chính, nghiên cứu vận dụng kinh nghiệm của một số địa phương và bài học cho huyện để lành mạnh hóa quản lý chi NSNN;

- Phân phối nguồn lực tài chính phù hợp với ưu tiên chiến lược về tăng trưởng kinh tế; đảm bảo công bằng nhằm tối ưu hóa nguồn lực của địa phương;

- Tính trách nhiệm, minh bạch, dân chủ trong quản lý chi ngân sách

1.2 Cơ sở lý luận về quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện

1.2.1 Khái niệm, phương pháp, công cụ và nguyên tắc quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện

1.2.1.1 Khái niệm quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện

a Khái niệm Ngân sách nhà nước

Ngày nay, thuật ngữ ngân sách nhà nước (NSNN) được dùng phổ biến trong đời sống kinh tế xã hội, song cho đến nay chưa có khái niệm thống nhất về NSNN

Luật NSNN năm 1996 và Luật NSNN 2015 sửa đổi quy định: “NSNN là toàn

bộ các khoản thu, chi của Nhà nước trong dự toán đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong 1 năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước” (Quốc hội, 2002, trang 6)

Theo Giáo trình Tài chính công của Học viện tài chính: “NSNN được đặc

trưng bằng sự vận động của các nguồn tài chính trong quá trình tạo lập và sử dụng quỹ tiền tệ của nhà nước - quỹ ngân sách - để phục vụ cho việc thực hiện các chức năng của nhà nước” (Học viện Tài chính, 2007, trang 12)

Giáo trình kinh tế chính trị của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh có

ghi: “NSNN là khâu tài chính tập trung nhất, là kế hoạch tài chính cơ bản, tổng hợp

của nhà nước Nó giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống tài chính và có tính chất quyết định sự phát triển của nền kinh tế quốc dân theo định hướng XHCN” (Đặng Văn

Du, Bùi Tiến Hanh, 2010, trang 18)

Từ những định nghĩa trên có thể hiểu NSNN trên các khía cạnh sau:

Thứ nhất, NSNN là kế hoạch tài chính cơ bản, hay rõ hơn là bản dự toán thu,

chi tài chính của nhà nước trong một khoảng thời gian nhất định

Thứ hai, NSNN giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống tài chính

Thứ ba, NSNN là quỹ tiền tệ của nhà nước hay còn gọi là quỹ ngân sách- phục

vụ việc thực hiện chức năng của nhà nước

Các quan niệm trên đã thể hiện được mặt cụ thể, mặt vật chất của NSNN, nhưng chưa thể hiện được nội dung kinh tế, xã hội của NSNN

b Khái niệm chi ngân sách nhà nước

Chi NSNN là việc nhà nước phân phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm bảo đảm điều kiện vật chất để duy trì sự hoạt động và thực hiện các chức năng đáp ứng nhu cầu đời sống kinh tế - xã hội dựa trên các nguyên tắc nhất định

Phạm vi chi NSNN rất rộng, bao trùm mọi lĩnh vực đời sống, liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến mọi đối tượng Từ khái niệm chi NSNN có thể thấy:

quan công quyền được ủy quyền) quyết định

ích kinh tế - xã hội

sự tham gia của công chúng

c Khái niệm, đặc điểm và phân loại chi ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện

* Khái niệm chi ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện

Chi NSNN trên địa bàn cấp huyện là sự phối hợp giữa hai quá trình phân phối

và sử dụng quỹ NSNN trên địa bàn cấp huyện Quá trình phân phối là quá trình cấp phát kinh phí từ NSNN hình thành các loại quỹ trước khi đưa vào sử dụng Quá trình sử dụng là quá trình trực tiếp chi dùng khoản tiền cấp phát từ ngân sách không trải qua việc hình thành các loại quỹ trước khi đưa vào sử dụng

Quá trình phân phối là quá trình cấp phát kinh phí từ NSNN hình thành các loại quỹ trước khi đưa vào sử dụng Quá trình sử dụng là quá trình trực tiếp chi dùng khoản tiền cấp phát từ ngân sách không trải qua việc hình thành các loại quỹ trước khi đưa vào sử dụng

Chi NSNN trên địa bàn cấp huyện nhằm phục vụ cho lợi ích chung của cộng đồng dân cư trên địa bàn cấp huyện Điều này xuất phát từ chức năng quản lý toàn diện nền kinh tế - xã hội của Nhà nước Thông thường các khoản chi NSNN được xem xét hiệu quả trên tầm vĩ mô Điều này có nghĩa là hiệu quả của các khoản chi ngân sách phải được xem xét toàn diện dựa trên việc hoàn thành các mục tiêu kinh

tế - xã hội đề ra

* Đặc điểm chi ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện

Dựa trên những khái niệm về chi NSNN đã được đưa ra, ta có thể thấy chi NSNN nói chung và chi NSNN trên địa bàn cấp huyện có những đặc điểm sau: Chi NSNN là hoạt động phân phối và sử dụng quỹ NSNN, hoạt động này chỉ

có thể thực hiện trên cơ sở quy định pháp luật và dự toán ngân sách do cơ quan quyền lực nhà nước quyết định Nội dung chi ngân sách phải nằm trong bản dự toán ngân sách hằng năm Bản dự toán ngân sách này do Quốc hội thông qua

Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền quyết định tổng số chi NSNN, bao gồm chi ngân sách trung ương và chi ngân sách địa phương, tổng số chi và mức chi từng lĩnh vực,… Chi ngân sách là nội dung quan trọng quyết định đến hiệu quả quản lý nhà nước của bộ máy nhà nước, vì vậy nó phải được thông qua theo nguyên tắc tập thể, tập trung trí tuệ tập thể và qua một quy trình luật định nghiêm ngặt Trước tiên, Thủ tướng Chính phủ quyết định lập dự toán NSNN năm sau, trong đó

có nội dung chi ngân sách Căn cứ vào quyết định đó, Bộ Tài chính ra quyết định hướng dẫn về yêu cầu, nội dung, thời hạn lập dự toán ngân sách,… Trên cơ sở quyết định của Chính phủ và hướng dẫn của Bộ Tài chính, Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh hướng dẫn lập dự toán ngân sách cấp địa phương Các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm trong việc thu, chi phải tổ chức lập dự toán ngân sách trong phạm vị nhiệm

vụ được giao, báo cáo cơ quan quản lý cấp trên xem xét, tổng hợp cơ quan tài chính cùng cấp Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh lập dự toán ngân sách địa phương báo cáo Thường trực Hội đồng nhân dân cấp tỉnh xem xét, cho ý kiến, gửi Bộ Tài chính và các cơ quan có liên quan để tổng hợp, lập dự toán NSNN trình Chính phủ Chính phủ trình Quốc hội bản dự toán đó để Quốc hội xem xét và quyết định Trong quy trình trên, còn một chủ thể nữa, đó là Hội đồng nhân dân được giao quyền quyết định dự toán chi ngân sách địa phương và quyền quyết định phân bổ ngân sách cấp mình Như vậy, mọi hoạt động chi ngân sách phải được thực hiện trên cơ sở dự toán

do Quốc hội và Hội đồng nhân dân quyết định

Chi NSNN là hoạt động được tiến hành bởi các chủ thể quyền lực gồm hai nhóm:

 Nhóm chủ thể đại diện cho nhà nước thực hiện việc quản lý, cấp phát, thanh toán các khoản chi NSNN Đó là các cơ quan đại diện chi nhà nước thực thi quyền hạn có liên quan tới việc xuất quỹ NSNN cho các mục tiêu đã được phê duyệt Nhóm chủ thể này bao gồm: Bộ Tài chính, Sở Tài chính - Vật giá tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Phòng Tài chính quận, huyện, thị xã thuộc tỉnh, thành phố,

Sở Kế hoạch và Đầu tư, Kho bạc nhà nước

từ NSNN để trang trải các chi phí trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của mình Nhóm chủ thể này rất đa dạng nhưng có thể phân thành ba loại chủ yếu, gồm:

+ Các cơ quan nhà nước, kể cả các cơ quan hành chính thực hiện khoán biên chế và kinh phí quản lý hành chính

+ Các đơn vị, kể cả đơn vị sự nghiệp có thu

+ Các chủ dự án sử dụng kinh phí nhà nước

Mục tiêu cơ bản của chi NSNN là đáp ứng nhu cầu về tài chính cho sự hoạt động của bộ máy nhà nước, bảo đảm cho nhà nước thực hiện được chức năng, nhiệm vụ của mình Chi NSNN luôn gắn liền với bộ máy nhà nước Nhà nước thông qua hoạt động chi ngân sách đảm bảo hoạt động của mình trên các lĩnh vực kinh tế,

xã hội, an ninh, quốc phòng Ngoài ra, thông qua việc thể chế hoá bằng pháp luật đối với hoạt động chi ngân sách, Nhà nước còn hướng đến những mục tiêu khác, trong đó bao gồm mục tiêu quản lý hiệu quả việc sử dụng công quỹ và tăng cường

kỷ luật ngân sách, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho việc xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về ngân sách nói chung và pháp luật về chi ngân sách nói riêng, góp phần hạn chế tình trạng tham nhũng, lãng phí tài sản nhà nước

c Phân loại chi ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện

Trong quản lý tài chính, chi NSNN nói chung và trên địa bàn cấp huyện nói riêng được chia làm 2 nội dung chi lớn: chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển

* Chi thường xuyên

Chi thường xuyên là quá trình phân phối, sử dụng quỹ tiền tệ của Nhà nước để đáp ứng nhu cầu chi gắn liền với việc thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của

Nhà nước về quản lý kinh tế - xã hội Chi thường xuyên là những khoản chi mang những đặc trưng cơ bản:

máy Nhà nước

cầu về quản lý hành chính Nhà nước, về quốc phòng, an ninh, về các hoạt động xã hội khác do Nhà nước tổ chức

Nhà nước và sự lựa chọn của Nhà nước trong việc cung ứng các hàng hóa công cộng

Các khoản chi thường xuyên thường được tập hợp theo từng lĩnh vực và nội dung chi, bao gồm 3 khoản chi cơ bản sau:

thống các cơ quan hành chính Nhà nước

hội, liên quan đến sự phát triển đời sống tinh thần của các tầng lớp dân cư

* Chi đầu tư phát triển

Đầu tư phát triển là hình thức đầu tư có liên quan đến sự tăng trưởng quy mô vốn đầu tư của Nhà nước và quy mô vốn trên toàn xã hội

Xét theo mục đích, chi đầu tư phát triển bao gồm:

khả năng hoàn vốn

vốn liên doanh vào các doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực cần thiết có sự tham gia của Nhà nước

khăn theo quy định của Chính phủ

chiến lược phòng khi nền kinh tế gặp những biến cố bất ngờ về thiên tai, dịch họa, đảm bảo cho nền kinh tế phát triển ổn định

1.2.1.4 Khái niệm quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện

Quản lý nói chung là khái niệm rộng về phương diện và phức tạp về nội hàm Hiện nay có nhiều khái niệm khác nhau về quản lý Theo Mary Parker Follett (1936), quản lý là nghệ thuật hoàn thành công việc thông qua những người khác Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên trong tổ chức, sử dụng các nguồn lực sẵn có để đạt được các mục tiêu của tổ chức (Nguyễn Minh Đông, 2011, trang 18)

Trên thực tế, thuật ngữ quản lý thường được hiểu đó là quá trình mà chủ thể quản lý sử dụng các công cụ quản lý và phương pháp quản lý thích hợp nhằm điều khiển đối tượng quản lý hoạt động và phát triển nhằm đạt đến những mục tiêu đã định Quản lý được sử dụng khi nói tới các hoạt động và các nhiệm vụ mà nhà quản

lý phải thực hiện thường xuyên từ việc lập kế hoạch đến quá trình thực hiện kế hoạch đồng thời tổ chức kiểm tra Ngoài ra, nó còn hàm ý cả mục tiêu, kết quả và hiệu năng hoạt động tổ chức Mặc dù trở nên phổ biến, nhưng do nhiều cách tiếp cận khác nhau, thuật ngữ quản lý cũng có nhiều cách hiểu khác nhau Xét quản lý với tư cách là một hành động, có thể định nghĩa quản lý là sự tác động có tổ chức,

có mục đích của chủ thể quản lý lên đối tượng và khách thể quản lý nhằm sử dụng

có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của tổ chức để đạt được mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến động của môi trường

Trong lĩnh vực chi NSNN, có thể hiểu quản lý chi NSNN là việc nhà nước phân phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm đảm bảo thực hiện các chức năng của nhà nước theo những nguyên tắc đã được xác lập, là hoạt động của các chủ thể quản lý chi NSNN thông qua việc sử dụng có chủ định các phương pháp quản lý và các công cụ quản lý để tác động và điều khiển hoạt động của chi NSNN nhằm đạt được mục tiêu đã định

Quản lý chi NSNN là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền sử dụng các phương pháp và công cụ chuyên ngành để tác động đến quá trình chi NSNN

nhằm đảm bảo các khoản chi NSNN được thực hiện theo đúng chế độ chính sách đã được Nhà nước quy định, phục vụ tốt nhất việc thực hiện các chức năng và nhiệm

vụ của Nhà nước trong từng thời kỳ (Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, 2010, trang 22)

Theo cơ cấu tổ chức bộ máy QLNN ở nước ta, quản lý chi NSNN được phân quyền cho hai cơ quan quản lý chính là cơ quan tài chính công (Bộ Tài chính; cơ quan tài chính địa phương) và Kho bạc nhà nước (KBNN) Cơ quan tài chính có nhiệm vụ quản lý quá trình phân bổ NSNN theo đúng mục đích và chế độ đã được Nhà nước quy định KBNN giám sát quá trình sử dụng thực tế NSNN nhằm đảm bảo việc sử dụng NSNN theo đúng chế độ hiện hành Trong khuôn khổ luận văn này, quản lý chi NSNN chỉ được xem xét trong phạm vi quyền hạn, chức năng của

cơ quan quản lý tài chính công

Quản lý chi NSNN của cơ quan quản lý tài chính công được phân chia theo hai tuyến: Trung ương và địa phương trung ương, Bộ Tài chính là đầu mối quản

lý chi ngân sách trung ương (NSNN TW) địa phương, sở tài chính là đầu mối quản lý chi ngân sách địa phương (NSĐP) có phân cấp ở mức độ nhất định cho các phòng tài chính cấp huyện và tài chính xã Tuy nhiên, do hệ thống NSNN ở Việt Nam được cấu trúc theo nguyên tắc thống nhất nên NSĐP và NSNN TW đều được Chính phủ phê duyệt (hàng năm hoặc giao ổn định 3-5 năm), được chế định trong một luật duy nhất, được chi tiêu theo chế độ chung

Như vậy, quản lý chi NSNN trên địa bàn cấp huyện là quá trình tổ chức điều khiển và đưa ra quyết định của Nhà nước đối với quá trình phân phối và sử dụng nguồn lực NSNN nhằm thực hiện các chức năng vốn có của Nhà nước trong việc quản lý nhà nước, cung cấp hàng hóa công, phục vụ lợi ích kinh tế - xã hội cho cộng đồng trên địa bàn cấp huyện

Đối tượng tác động của quản lý chi NSNN trên địa bàn cấp huyện là quá trình phân bổ và sử dụng các khoản chi của NSNN hàng năm trên địa bàn cấp huyện Quá trình phân bổ các khoản chi NSNN được thực hiện theo quy trình hai bước: lập danh mục các nhiệm vụ cần chi NSNN và phân bổ NSNN theo tiến độ thực hiện

nhiệm vụ đã được duyệt Quá trình sử dụng NSNN bao gồm các hoạt động tiêu dùng tiền NSNN trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ được tài trợ bằng NSNN Thực chất của quản lý chi NSNN trên địa bàn cấp huyện là giám sát quá trình xác định các nhiệm vụ cần chi NSNN, đảm bảo mối quan hệ hợp lý giữa các khoản chi cho các nhiệm vụ đó và giám sát quá trình sử dụng thực tế NSNN trên địa bàn cấp huyện Để làm việc này, cơ quan quản lý tài chính công thực hiện có hệ thống các biện pháp và công cụ đặc thù như mục lục ngân sách, định mức, chế độ chi NSNN, dự toán NSNN, quyết toán NSNN,…

Mục tiêu của quản lý chi NSNN trên địa bàn cấp huyện là đảm bảo việc sử dụng NSNN tiết kiệm, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu của thực tế, đúng chính sách, chế độ của Nhà nước, tạo tiền đề vật chất để Nhà nước thực hiện tốt các chức năng nhiệm vụ của mình trong từng thời kỳ nhất định trên địa bàn cấp huyện

Chủ thể quản lý chi NSNN là Nhà nước hoặc các cơ quan nhà nước được giao nhiệm vụ thực hiện các hoạt động phân phối và sử dụng dụng các quỹ NSNN

1.2.1.2 Phương pháp và công cụ quản lý cho ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện

Trong quá trình quản lý chi NSNN trên địa bàn cấp huyện có thể sử dụng các phương pháp và công cụ quản lý như: Phương pháp tổ chức, phương pháp hành chính, phương pháp kinh tế, hệ thống pháp luật thuộc lĩnh vực quản lý NSNN, các đòn bẩy kinh tế, tài chính, kiểm tra, thanh tra, các tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý chi NSNN… (Phạm Công Hưng, 2012, trang 15)

Phương pháp tổ chức: Được sử dụng để thực hiện ý đồ của chủ thể quản lý trong việc bố trí, sắp xếp các hoạt động của chi ngân sách theo những khuôn mẫu đã định và thiết lập bộ máy quản lý phù hợp với các mặt hoạt động đó của quản lý chi NSNN

Phương pháp hành chính: Được sử dụng khi các chủ thể quản lý chi NSNN muốn các đòi hỏi của mình phải được các khách thể quản lý tuân thủ một cách vô điều kiện Đó là khi các chủ thể quản lý ra các mệnh lệnh hành chính

Phương pháp kinh tế: Được sử dụng thông qua việc dùng các đòn bẩy kinh tế

để kích thích tích cực các khách thể quản lý, tức là tác động đến các tổ chức, cá nhân đang tổ chức các hoạt động chi NSNN

Hệ thống pháp luật thuộc lĩnh vực quản lý chi NSNN trên địa bàn cấp huyện: Được sử dụng để quản lý và điều hành các hoạt động quản lý chi NSNN, được xem như là một công cụ quản lý có vai trò dặc biệt quan trọng

Các công cụ pháp luật được sử dụng dưới dạng là các chính sách, cơ chế quản lý tài chính, các chế độ quản lý tài chính, kế toán, thống kê, các định mức, tiêu chuẩn về tài chính, mục lục NSNN… Cùng với pháp luật là hàng loạt các công cụ phổ biến khác được sử dụng trong quản lý chi NSNN như kiểm tra, thanh tra, áp dụng các tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý chi NSNN

1.2.1.3 Nguyên tắc quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện Thứ nhất, tập trung thống nhất các chính sách công, các mục tiêu, ưu tiên của

Nhà nước phải xuất phát từ lợi ích chung của các cộng đồng

Thứ hai, tính kỷ luật tài chính tổng thể

Mọi khoản thu - chi của Nhà nước đều được phản ánh đầy đủ vào NSNN và phải có ràng buộc cứng về ngân sách Chi NSNN trên địa bàn cấp huyện phải được tính toán trong khả năng nguồn lực huy động được từ nền kinh tế và nguồn khác Khả năng này không chỉ tính trong một năm mà phải được tính trong trung hạn (3 -

5 năm), kết hợp với dự báo xảy ra rủi ro, chỉ có như vậy mới đảm bảo tính ổn định

và bền vững của ngân sách trong trung hạn

Thứ ba, tính có thể dự báo được

Đây là điều kiện để thực hiện có hiệu quả các chính sách, chương trình Điều này không chỉ đòi hỏi sự ổn định và tính minh bạch về cơ chế, chính sách, ổn định

vĩ mô, mà còn phải có sự cân đối giữa ngắn hạn và dài hạn, tính đến nhu cầu và khả năng nguồn lực cho các nhu cầu chi

Thứ tư, tính minh bạch, công khai trong cả quy trình từ khâu lập, tổ chức thực

hiện, quyết toán, kiểm soát chi qua KBNN

Cần phải công khai để các tổ chức, cá nhân giám sát và tham gia, lập kế hoạch tài chính ngân sách bản thân nó phải xây dựng trên cơ sở thông tin để thảo luận

nhằm ban hành quyết định phục vụ lợi ích kinh tế - xã hội

Thứ năm, đảm bảo bảo cân đối và ổn định kế hoạch tài chính, ngân sách nói

riêng và công tác kế hoạch nói chung đều phải mang tính cân đối và ổn định

Thứ sáu, chi NSNN trên địa bàn cấp huyện phải gắn chặt với chính sách kinh

tế, gắn với mục tiêu phát triển kinh tế trung và dài hạn

Trách nhiệm của Nhà nước là phải tập trung giải quyết vấn đề về phát triển kinh tế xã hội, giáo dục, y tế, xóa đói giảm nghèo, trợ cấp xã hội, bảo vệ môi trường, phòng chống dịch bệnh, khắc phục chênh lệch giữa các vùng miền thông qua chi NSNN

Thứ bảy, chi NSNN trên địa bàn cấp huyện phải cân đối hài hòa giữa các

ngành với nhau, giữa cấp trên và địa phương, kết hợp giải quyết ưu tiên chiến lược trong từng thời kỳ

Cần tập trung giải quyết ưu tiên chiến lược, bởi thực tiễn cho thấy nhu cầu cung cấp hàng hóa, dịch vụ công trong kinh tế thị trường rất đa dạng phong phú

1.2.2 Nội dung quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện

Trải qua nhiều thập kỷ, chính phủ của các nền kinh tế thị trường đã có nhiều

nỗ lực trong việc cải cách quản lý chi NSNN nói chung và trên địa bàn cấp huyện nói riêng để thực hiện tốt việc phân phối và sử dụng các nguồn lực tài chính nhà nước Nội dung quản lý chi NSNN ở các cấp chính quyền chủ yếu gồm:

1.2.2.1 Lập dự toán chi ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện

Trong quản lý chi ngân sách nhất thiết phải có định mức cho từng nhóm mục chi cho mỗi đối tượng cụ thể Nhờ đó cơ quan quản lý, cơ quan chấp hành mới có căn cứ để lập các phương án phân bổ ngân sách, kiểm tra, giám sát quá trình chấp hành, thẩm tra phê duyệt quyết toán kinh phí của các đơn vị thụ hưởng

a Xây dựng định mức chi ngân sách nhà nước cấp huyện

Thông thường định mức chi được thể hiện dưới hai dạng: Loại định mức chi tiết theo từng mục chi của Mục lục NSNN (còn gọi là định mức sử dụng) và loại định mức chi tổng hợp theo từng đối tượng được tính định mức chi của NSNN (còn gọi là định mức phân bổ)

Để xác định định mức chi, người ta sử dụng một số phương pháp xây dựng như sau:

+ Xác định nhu cầu chi cho mỗi mục;

+ Tổng hợp nhu cầu chi theo các mục đã được xác định để biết được tổng mức cần chi từ NSNN cho mỗi đơn vị, mỗi ngành làm cơ sở để lên cân đối chung; + Xác định khả năng về nguồn tài chính có thể đáp ứng cho nhu cầu chi; + Cân đối giữa khả năng và nhu cầu chi để quyết định mức chi cho các mục

b Lập dự toán ngân sách nhà nước cấp huyện

Việc lập dự toán ngân sách thường niên được thực hiện theo một trong các phương pháp sau:

nhất, xác định các nguồn tổng hợp có sẵn phục vụ cho chi NSNN trong giai đoạn

hoạch định (được trích từ khung kinh tế vĩ mô thích hợp); Thứ hai, thiết lập những giới hạn chi tiêu của ngành phù hợp với những sự ưu tiên của chính phủ; Thứ ba,

thông báo cho các bộ chủ quản về những giới hạn chi tiêu đó, trong giai đoạn đầu của quá trình lập ngân sách;

trình chi tiêu của ngành cho giai đoạn hoạch định trong phạm vi những giới hạn chi tiêu của ngành đã được cung cấp;

cùng giữa mục tiêu và khả năng ngân sách

Để xây dựng được định mức chi tiêu trung hạn (MTEF) trong nhiều năm những nguyên tắc sau đây nên được xem xét để tránh những hậu quả không mong muốn và những ảnh hưởng tiêu cực:

+ Có thể thể hiện cho năm tài chính nhưng dự đoán đó nhất thiết phải phù hợp với ngân sách trong năm lập chương trình đầu tiên;

đoán chi phí tổng hợp theo chức năng lĩnh vực rõ ràng;

chính sách đã được thực hiện trong nguồn ngân sách hàng năm;

chỉnh theo các hạn mức chi tiêu tối đa hàng năm

chi tiêu trong nhiều năm có thể có các hình thức khác nhau; sự bảo đảm khác nhau; mức độ cụ thể khác nhau

1.2.2.2 Chấp hành, thực hiện dự toán chi ngân sách nhà nước cấp huyện

Khi tiến hành thực hiện một ngân sách đã được lập đầy đủ, hiệu suất hoạt động và phân bổ yêu cầu những nguyên tắc sau:

mặt, căn cứ vào những dự toán ngân sách và đưa vào tài khoản cam kết hiện có

lượng

chuyển khoản giữa các hạng mục có chứng từ hợp lệ Những quy tắc về chuyển khoản cần được cung cấp đầy đủ để quản lý linh hoạt hơn cũng như có thể kiểm

soát được những hạng mục chủ chốt

công tác kiểm soát dự định hơn do các cơ quan cấp trên thực hiện Tuy nhiên, để làm được điều đó cần phải có một hệ thống giám sát và kiểm toán vững mạnh Cần tiến hành kiểm soát nội bộ các xác minh và cam kết để tránh sự can thiệp quá mức của các cơ quan cấp trên vào việc quản lý ngân sách

- Khi công tác kiểm soát kế toán và xử lý được phân quyền, cần tiến hành kiểm soát của cấp trên về tiền mặt

- Cấp trên nên cho phép một số thay đổi trong phân bổ ngân sách, ít nhất là trong lĩnh vực chi phí vốn (chi phí xây dựng cơ bản), nhưng cần điều chỉnh sao cho phù hợp

1.2.2.3 Quyết toán chi ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện

Hệ thống báo cáo quyết toán chi NSNN trên địa bàn cấp huyện phải được thiết

kế nhằm đáp ứng nhu cầu của nhiều đối tượng người sử dụng khác nhau Các yêu cầu tối thiểu của báo cáo bao gồm:

sách và các hạng mục (phân bổ, ước tính bổ sung, chuyển khoản, …)

nợ không xác định hay nợ phát sinh và các khoản cho vay

quan chuyên môn

Hệ thống kiểm soát, kiểm tra, kiểm toán sẽ thực hiện thường xuyên, hàng năm, theo kế hoạch từ đó đánh giá các chính sách hay quy trình hợp lý do nhân viên quản

lý, lãnh đạo đơn vị để có các biện pháp khắc, xác định rõ trách nhiệm rõ ràng hơn

1.2.2.4 Kiểm soát chi ngân sách qua kho bạc nhà nước

Kiểm soát chi NSNN là quá trình các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện thẩm định, kiểm tra, kiểm soát các khoản chi NSNN theo các văn bản chế độ, chính sách và định mức do Nhà nước qui định dựa trên những nguyên tắc, hình thức

và phương thức quản lý tài chính trong từng một thời kỳ

Nội dung kiểm soát chi NSNN qua KBNN:

được lập đúng mẫu qui định đối với từng khoản chi

phải còn đủ số dư dự toán để thực hiện chi trả; bảo đảm dúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cấp có thẩm quyền quy định; có đầy đủ các hồ sơ, hoá đơn, chứng từ liên quan tùy theo tính chất của từng khoản chi

1.2.3 Phương thức quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện

Phương thức quản lý chi NSNN trên địa bàn cấp huyện là một quy trình thống nhất từ khâu lập dự toán đến thẩm định dự toán, công bố dự toán, chấp hành dự toán, kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả và điều chỉnh ngân sách trên địa bàn cấp huyện

Để quản lý chi NSNN nói chung và trên địa bàn cấp huyện nói riêng người ta

áp dụng nhiều yếu tố: chính sách, cơ chế, biện pháp khác nhau để quản lý Tập hợp tất cả các yếu tố đó gọi chung là phương thức quản lý chi NSNN Một số phương thức quản lý chi ngân sách điển hình hiện nay:

1.2.3.1 Quản lý chi ngân sách theo kiểu hành chính, truyền thống

Phương thức này còn được gọi là quản lý NSNN theo hạng mục, bắt nguồn từ

cơ sở phân bổ nguồn lực công là phân bổ ngân sách cho từng đầu vào cụ thể nhằm duy trì hoạt động của các cơ quan, tổ chức trong khu vực công, điển hình là chi lương, chi nguyên vật liệu đầu vào, chi quản lý khác, hàng năm

Mục đích của quản lý ngân sách theo kiểu hành chính, truyền thống là đảm bảo rằng ngân sách được sử dụng đúng cho từng hạng mục được phân bổ Việc sử dụng các khoản ngân sách này tạo ra kết quả như thế nào không được quan tâm đúng mức, không chịu trách nhiệm về kết quả sử dụng ngân sách

Quản lý ngân sách truyền thống dựa chủ yếu trên cơ sở tổng nguồn lực hiện có

và dự báo sẽ có trong năm để xây dựng dự toán và phân bổ ngân sách Theo đó, các chế độ quản lý, các định mức chi tiêu, mục lục ngân sách, được thiết lập để kiểm

soát theo phương châm càng chặt chẽ càng tốt

Phương thức quản lý hành chính, truyền thống, từng năm một, dựa theo nguồn lực đầu vào để phân bổ cho các cơ quan, đơn vị vừa không hiệu quả trong việc theo đuổi các mục đích đặt ra - đảm bảo các khoản ngân sách phân bổ được sử dụng đúng mục đích, vừa gắn với các kết quả quản lý không cao - phân bổ nguồn lực ngân sách diễn ra dàn trải, tùy tiện; hiệu quả kinh tế trong sử dụng ngân sách thấp

1.2.3.2 Quản lý chi ngân sách theo kết quả đầu ra

Quản lý theo đầu ra là giao cho người cung cấp sản phẩm đầu ra quyền tự chủ trong quản lý để quyết định những đầu vào cần thiết để sản xuất đầu ra Điều đó đảm bảo cho các thủ trưởng các cơ quan, đơn vị có được vai trò, vị trí hợp lý trong việc quyết định các yếu tố đầu vào cần có cho hoạt động của đơn vị mình

Đặc điểm của phương thức quản lý ngân sách chi theo kết quả đầu ra, đặc điểm cơ bản nhất có thể thấy ngay trong tên của phương thức quản lý chi ngân sách theo kết quả đầu ra đó là lấy kết quả đầu ra làm đối tượng mục tiêu chính để xây dựng và vận hành cơ chế quản lý chi ngân sách

Hình 1.1 Mối liên hệ giữa chi phí và kết quả đầu ra

Hiệu lực

Tính kinh tế

Các cấp ngân sách tổ chức đánh giá các tác động kết quả cuối cùng của chi ngân sách không chỉ diễn ra ở sau khi các khoản chi ngân sách trong quá trình chi tiêu ngân sách

Các cơ quan quản lý ngân sách được cung cấp thông tin đầu ra và báo cáo kết quả thực tế đạt được, Chính phủ có được thông tin đầu ra của các đơn vị cơ quan và đánh giá kết quả mong muốn

Quy trình quản lý chi ngân sách theo kết quả đầu ra

Quy trình hoạt động quản lý chi ngân sách theo kết quả đầu ra, tính hiệu quả

và hiệu lực chi NSNN được đánh giá theo một quy trình tổng thể Hình 1.1

Để thực hiện quản lý chi ngân sách dựa theo kết quả đầu ra cần phải thiết lập quy trình xây dựng dự toán ngân sách như sau:

Xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội Mục đích nhằm đưa ra những định hướng, kết quả, kì vọng chủ yếu cần đạt được từ những hoạt động của Chính Phủ trong 1 khoảng thời gian dài

Xác định mục tiêu chiến lược: Xây dựng các chỉ số đánh giá kết quả của chính sách Nhà nước (i) Xác định hiệu quả kinh tế - xã hội nhằm đáp ứng nguyện vọng của nhân dân như: Tăng trưởng, cải thiện môi trường, kinh tế - văn hóa xã hội; (ii) chất lượng dịch vụ cung cấp: Nhằm cải thiện chất lượng dịch vụ công cho người sử dụng dịch vụ công (iii) Hiệu quả quản lý: Hướng tới nguyện vọng của người nộp thuế thể hiện trách nhiệm của Nhà nước đối với việc sử dụng thuế của người nộp thuế

Xác định khuôn khổ tài chính vĩ mô và giới hạn trần ngân sách phân bổ, xác định trần ngân sách phân bổ cho việc thực hiện các mục tiêu chiến lược đã chọn trong khuôn khổ khả năng chi ngân sách tổng thể Cần phải xây dựng dự toán ngân sách tại cơ sở; thảo luận, tổng hợp và phê chuẩn dự toán ngân sách

Các thông tin cung cấp trong dự toán ngân sách sẽ cho phép hiểu được chiến lược phát triển kinh tế xã hội của Nhà nước là gì? Để thực hiện các chiến lược đó phải bắt đầu bằng những mục tiêu ưu tiên nào? các kết quả dự kiến đạt được là gì?

và ngân sách có được sử dụng tốt hay không?

1.2.3.3 Quản lý chi ngân sách nhà nước theo đầu ra trong khuôn khổ chi tiêu trung hạn

Quản lý ngân sách theo đầu ra yêu cầu phải thay đổi phương thức soạn lập ngân sách theo khuôn khổ chi tiêu trung hạn (MTEF: Medium - Term Expenditure Framework) nhằm kết nối chính sách, lập kế hoạch và lập ngân sách phù hợp với năng lực của quốc gia

MTEF được xây dựng dựa trên nhận thức nguồn lực tài chính của quốc gia có giới hạn và không tăng trong khoảng thời gian trung hạn, ít ra là 3 - 5 năm Vì vậy,

để đạt được những kết quả cao hơn từ những nguồn lực hiện có đòi hỏi phải thiết lập các công cụ để phân bổ nguồn lực này phù hợp với mục tiêu chiến lược ưu tiên Mục tiêu của MTEF:

tách biệt ngân sách thường xuyên và ngân sách đầu tư, thiếu minh bạch trong phân

bổ nguồn lực

sự gắn kết với các ưu tiêu phát triển dựa trên đánh giá nguồn lực tổng thể và đo lường hiệu quả sử dụng nguồn lực

sử dụng ngân sách phải xác định nhiệm vụ, mục tiêu hoạt động và đo lường công việc thực hiện giữa đầu ra với đầu vào và đầu ra với kết quả

yếu tố ngoài dự báo thay đổi để cho các ngành, các địa phương lập kế hoạch trước

và xác định những chương trình có thể được duy trì

1.2.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện

1.2.4.1 Các nhân tố khách quan

Thứ nhất, nhân tố về chế độ quản lý tài chính - ngân sách: Đó là sự ảnh hưởng

từ những văn bản của Nhà nước có tính chất quy phạm luật chi phối hoạt động của

các cơ quan nhà nước trong quá trình quản lý chi thường xuyên ngân sách cấp tỉnh như: như Luật NSNN, Luật đầu tư, Luật xây dựng, Luật đấu thầu, Luật doanh nghiệp, Luật đất đai, Luật phòng chống tham nhũng, Luật thuế, Luật lao động Cụ thể là các văn bản quy định phạm vi, đối tượng chi NSNN của các cấp chính quyền; quy định, chế định việc phân công, phân cấp nhiệm vụ chi, quản lý chi của các cấp chính quyền; quy định quy trình, nội dung lập, chấp hành và quyết toán ngân sách; quy định chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của các cơ quan nhà nước trong quá trình quản lý chi ngân sách và sử dụng quỹ ngân sách; quy định, chế định những nguyên tắc, chế độ, định mức chi tiêu Các văn bản này có hảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả quản lý chi ngân sách trên một địa bàn nhất định - đặc biệt là Luật NSNN

Thứ hai, nhân tố về chiến lược, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và trình

độ phát triển kinh tế - xã hội:

Đứng ở góc độ quản lý chi NSNN, thì đây cũng là một nhân tố ảnh hưởng không nhỏ tới hiệu quả của nhiệm vụ chi NSNN Dưới góc nhìn của quản lý kinh tế, tài chính cấp tỉnh nói chung, chủ trương được xem là sự hợp nhất của cấp chính quyền trong quản lý, điều hành, sử dụng NSNN Nó không những thể hiện tầm nhìn

về phát triển KT-XH trong ngắn hạn mà trong cả dài hạn, là cơ sở vững chắc cho việc xây dựng các chiến lược, quy hoạch phát triển KT-XH của địa phương gắn với tiềm năng tài chính của địa phương

Việc xây dựng chiến lược, quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH dựa trên chủ trương đúng đắn, sáng suốt, kịp thời sẽ làm cơ sở cho việc luận chứng có khoa học

và thực tiễn về mục tiêu, định hướng phát triển KT-XH, hệ thống những giải pháp, bao gồm các chương trình, dự án, các KH-ĐT, kế hoạch hợp tác, các chính sách phát huy các tiềm năng, lợi thế của từng địa phương tất cả những nhân tố trên sẽ làm cơ sở cho việc tăng cường QLNN nói chung, quản lý chi thường xuyên ngân sách cấp tỉnh nói riêng và đặc biệt trong các nhiệm vụ chi, cấp chính quyền căn cứ vào quy hoạch tổng thể sẽ xác định thứ tự ưu tiên, nhiệm vụ trong tâm, bức thiết của từng năm, từng giai đoạn gắn với tiềm lực của địa phương, các nguồn thu, chủ động cân đối và điều hành NSNN địa phương mang lại hiệu quả

Quản lý chi ngân sách chịu ảnh hưởng của trình độ phát triển kinh tế - xã hội

và mức thu nhập của người dân trên địa bàn Khi trình độ kinh tế phát triển và mức thu nhập bình quân của người dân tăng thì nguồn thu của ngân sách cũng tăng, do

đó việc quản lý chi NSNN ít phải đối mặt với mâu thuẫn giữa nhu cầu chi cao mà nguồn thu thấp Mặt khác, tại địa phương có trình độ dân trí cao thì ý thức tuân thủ pháp luật và các chính sách của Nhà nước của các tổ chức, cá nhân được nâng cao; năng lực sử dụng NSNN tại các tổ chức và cá nhân thụ hưởng NSNN được cải thiện thì việc sử dụng NSNN sẽ có hiệu quả cao hơn, mức độ vi phạm cũng sẽ thấp hơn Ngược lại khi trình độ phát triển kinh tế và trình độ dân trí trên địa bàn thấp, cũng như ý thức về sử dụng các khoản chi chưa cao thì sẽ tồn tại tình trạng ỷ lại nhà nước, lạm dụng chi NSNN làm cho quá trình quản lý chi NSNN khó khăn, phức tạp hơn

tổ chức bộ máy và cán bộ riêng để đảm bảo thực hiện các chức năng nhiệm vụ của mình Hiệu quả hoạt động và chất lượng cán bộ của từng cơ quan đơn vị có tác động rất lớn đến chất lượng quản lý nói chung và đặc biệt là trong quản lý chi NSNN nói riêng Tổ chức bộ máy tinh gọn và chất lượng nguồn nhân lực cao luôn

là mục tiêu hướng tới của Chính phủ và các cấp chính quyền tại mỗi địa phương, bộ máy cồng kềnh với chất lượng nguồn nhân lực thấp sẽ kéo theo sự trì trệ trong phát triển kinh tế - xã hội, lãng phí thời gian, tài sản, tiền của của Nhà nước

Tổ chức bộ máy nhà nước và trình độ cán bộ là yếu tố quan trọng quyết định đến hiệu quả hoạt động của quản lý chi NSNN cấp huyện Các chính sách pháp luật đều do con người trực tiếp triển khai thực hiện, nếu tổ chức bộ máy quản lý chi NSNN cồng kềnh, chức năng nhiệm vụ chồng chéo; đội ngũ cán bộ có năng lực

trình độ thấp không nhận thức đúng đắn và đầy đủ thì hành vi ứng xử trong các tình huống, không hạn chế tối đa những sai lầm trong trong quá trình thực thi nhiệm vụ, điều tất yếu dẫn đến là nhà nước phải đón nhận một hiệu quả quản lý thấp

Năng lực, trình độ chuyên môn, phẩm chất đạo đức của đội ngũ cán bộ công chức trong quản lý chi NSNN, NSNN cấp tỉnh sẽ là nhân tố quyết định trực tiếp hiệu quả sử dụng NSNN cấp huyện Nếu công tác tổ chức bộ máy quản lý NSNN tốt, đội ngũ cán bộ có ý thức chấp hành kỷ cương, pháp luật và tinh thần phối kết hợp giữa các cấp, giữa các đơn vị sẽ tạo nên sức mạnh tập thể, tạo nên khối đoàn kết, đồng lòng, vì mục đích chung của địa phương

Thứ hai, ảnh hưởng của cơ sở vật chất và hệ thống công nghệ thông tin trong

quản lý chi NSNN ngân sách cấp huyện

Trong quá trình quản lý chi NSNN cần sử dụng các công cụ quản lý, các phương tiện, cơ sở vật chất hiện đại sẽ góp phần tích cực trong việc quản lý chi NSNN được thuận lợi, hiệu quả hơn Đối với quản lý chi NSNN là hết sức phức tạp, liên quan đến nhiều chủ thể và nhiều khâu quản lý Việc ứng dụng các chương trình tin học vào trong quản lý NSNN hết sức cần thiết, nó giúp các chủ thể quản lý thực hiện việc quản lý một cách chính xác, đầy đủ

Trong quản lý chi NSNN, việc ứng dụng công nghệ thông tin từ khâu lập dự toán chi, phân bổ dự toán chi, thực hiện dự toán chi, kiểm soát thanh toán dự toán chi, cũng như hỗ trợ trong việc tổng hợp báo cáo, quyết toán và kết nối với các chương trình quản lý khác sẽ tiết kiệm được thời gian, công sức, chi phí đáp ứng mọi yêu cầu quản lý một cách nhanh nhạy, chính xác và hiệu quả

1.2.5 Tiêu chí đánh giá công tác quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện