Nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện thường xuân, tỉnh thanh hóa

Thực trạng Sử dụng NSNN của huyện Thường Xuân, lập dự toán chi chưa sát với thực tế, trong năm ngân sách đang còn phải bổ sung dự toán cho các đơn vị để thực hiện các nhiệm phát sinh, về

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -

LÊ THỊ THÚY

NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

Ở HUYỆN THƯỜNG XUÂN, TỈNH THANH HÓA

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

HÀ NỘI - 2018

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -

LÊ THỊ THÚY

NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

Ở HUYỆN THƯỜNG XUÂN, TỈNH THANH HÓA

Chuyên ngành : Quản trị kinh doanh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn "Nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà

nước ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa" là kết quả của quá trình học tập,

nghiên cứu khoa học độc lập, nghiêm túc

Các số liệu trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, đáng tin cậy và được xử lý khách quan, trung thực

Các giải pháp nêu trong luận văn được rút ra từ những cơ sở lý luận và quá trình nghiên cứu thực tiễn

Hà Nội, ngày tháng năm 2018

T iả u n v n

Lê Thị Thúy

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc tới PGS.TS Trần Anh Tài người đã hết sức tận tình chỉ bảo, hướng dẫn và định hướng cho tôi chọn đề tài nghiên cứu, cơ sở lý luận cũng như khảo sát thực tế trong quá trình thực hiện viết luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy, Cô giáo tại Khoa Quản trị Kinh doanh - Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN đã dạy dỗ tôi, cung cấp cho tôi những kiến thức trong suốt quá trình học tập để tôi có thể hoàn thành luận văn này

Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn tới các bạn đồng nghiệp tại phòng Tài chính Kế toán huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa đã cung cấp cho tôi những tài liệu, thông tin, tạo điều kiện cho tôi nghiên cứu, tham khảo các tài liệu phục vụ cho bản luận văn, để tôi có số liệu cho việc phân tích luận văn này

Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn với gia đình tôi, đã động viên, khuyến khích, tạo điều kiện tốt nhất về thời gian, vật chất và tinh thần để tôi có thể hoàn thành tốt bài luận văn này

Hà Nội, ngày tháng năm 2018

Tác giả lu n v n

Lê Thị Thúy

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT i

DANH MỤC BẢNG BIỂU ii

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ iii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN 5

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 5

1.2 Ngân sách nhà nước và quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện 7

1.2.1 Ngân sách nhà nước 7

1.2.2 Khái niệm và nguyên tắc quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện 11

1.2.3 Nội dung quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện 16

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng và tiêu chí đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện 23

1.3.1 Các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện 23 1.3.2.Tiêu chí đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện 25

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 29

2.1 Địa bàn nghiên cứu 29

2.2 Quy trình thực hiện nghiên cứu 29

2.3 Phương pháp thu thập và xử lý thông tin 30

2.4 Phương pháp phân tích dữ liệu 32

CHƯƠNG 3 HIỆU QUẢ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở HUYỆN THƯỜNG XUÂN, TỈNH THANH HÓA GIAI ĐOẠN 2012 – 2016 33

3.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và tổ chức bộ máy quản lý sử dụng ngân sách của huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa 33

3.1.1 Điều kiện tự nhiên 33

3.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội 34

3.1.3 Tổ chức bộ máy quản lý sử dụng ngân sách nhà nước của huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa 36

3.2 Thực trạng quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2012 - 2016 37

3.2.1 Thực trạng chi ngân sách tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2012 – 2016 37

3.2.2 Thực trạng Quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2012 – 2016 44

3.3 Đánh giá chung hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa 56

3.3.1 Những kết quả đạt được 56

3.3.2 Những hạn chế, tồn tại 60

3.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế 64

CHƯƠNG 4 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở HUYỆN THƯỜNG XUÂN, TỈNH THANH HÓA 67

4.1 Định hướng chiến lược và mục tiêu phát triển kinh tế huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020 67

4.1.1 Nhiệm vụ và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020 67

4.1.2 Quan điểm cơ bản trong quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện Thường Xuân 70

4.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hòa thời gian tới 71

4.2.1 Hoàn thiện tổ chức bộ máy và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức quản lý ngân sách nhà nước 71

4.2.2 Nâng cao hiệu quả lập dự toán, chấp hành dự toán và quyết toán ngân sách nhà nước 73 4.2.3 Tăng cường cơ chế phối hợp giữa các cơ quan Tài chính, Thuế, Kho bạc Nhà nước78

4.2.4 Tăng cường giám sát, thanh tra, kiểm tra tài chính ngân sách 79

4.3 Kiến nghị với Ủy ban nhân dân tỉnh và hội đồng nhân dân tỉnh Thanh Hóa 80

4.3.1 Hoàn thiện cơ chế phân cấp, quản lý ngân sách 80

4.3.2 Tăng cường thanh tra, kiểm tra thu chi ngân sách nhà nước 81

KẾT LUẬN 82

TÀI LIỆU THAM KHẢO 83

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

DN NQD Doanh nghiệp ngoài quốc doanh

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 3.1 Chi NSNN huyện Thường Xuân giai đoạn 2012 - 2016 38 Bảng 3.2 Chi tiết các khoản chi NSNN huyện giai đoạn 2012 – 2016 39 Bảng 3.3 Dự toán thu NSNN huyện Thường Xuân giai đoạn 2012 – 2016 46 Bảng 3.4 Dự toán chi NSNN huyện Thường Xuân giai đoạn 2012 – 2016 47 Bảng 3.5 Thu cân đối ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Thường

Bảng 3.6 Chi ngân sách huyện Thường Xuân so với dự toán giai đoạn

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ

Hình 3.1 Bộ máy tổ chức phòng Tài chính Kế toán huyện Thường Xuân 37

MỞ ĐẦU

1 Tính ấp thiết ủa đề tài

Ngân sách nhà nước là một công cụ chính sách tài chính quan trọng của một quốc gia, là một khâu quan trọng trong điều tiết kinh tế vĩ mô Ngân sách huyện là một

bộ phận cấu thành NSNN, là công cụ để chính quyền cấp huyện thực hiện các chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn trong quá trình quản lý kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng Luật Ngân sách năm 2002 là cơ sở pháp lý cơ bản để tổ chức quản lý NSNN nói chung

và ngân sách huyện nói riêng nhằm phục vụ cho công cuộc đổi mới đất nước

Ngân sách nhà nước cấp huyện có vai trò cung cấp phương tiện vật chất cho hoạt động của chính quyền cấp huyện và đồng thời là một công cụ để chính quyền huyện thực hiện quản lý toàn diện các hoạt động kinh tế xã hội của huyện Tuy nhiên,

do ngân sách cấp huyện là một cấp ngân sách trung gian ở giữa ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã nên ngân sách cấp huyện chưa thể hiện thật rõ nét được vai trò của mình đối với kinh tế địa phương

Do vậy, để chính quyền cấp huyện thực thi có hiệu quả những nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, ổn định an ninh, quốc phòng mà nhà nước giao cho, thực hiện chiến lược phát triển kinh tế địa phương trên các lĩnh vực đặc biệt là nông nghiệp nông thôn tại địa bàn thì cần có một ngân sách huyện đủ mạnh và phù hợp, là một mục tiêu phấn đấu đối với cấp huyện

Công tác thu NSNN của huyện Thường Xuân luôn được các cấp ủy, chính quyền thường xuyên quan tâm chỉ đạo các cơ quan, ban, ngành, đơn vị được phân công nhiệm vụ thu triển khai, tuyên truyền các chủ trương chính sách về thuế đến các đối tượng nộp thuế và chỉ đạo tận thu các nguồn thu trên địa bàn Thực trạng nguồn thu NSNN trong các năm từ ngân sách 2011 đến năm ngân sách 2015, Kết quả thu trong các năm: năm 2011 đạt: 328.036 triệu đồng; năm 2012 đạt: 450.873 triệu đồng; năm

2013 đạt: 490.441 triệu đồng, năm 2014 đạt: 644.655 triệu đồng; năm 2015 đạt: 725.072 triệu đồng nguồn thu các năm sau đều tăng so với năm trước Nguồn thu chủ yếu của huyện Thường Xuân là nguồn thu trợ cấp cân đối và nguồn thu trợ cấp các

chương trình mục tiêu, nguồn thu cân đối của huyện các năm sau tăng so với năm trước

là rất nhỏ so với trợ cấp ngân sách cấp trên

Thực trạng Sử dụng NSNN của huyện Thường Xuân, lập dự toán chi chưa sát với thực tế, trong năm ngân sách đang còn phải bổ sung dự toán cho các đơn vị

để thực hiện các nhiệm phát sinh, về quản lý chi các nguồn vốn chưa chặt chẽ, đang còn nhiều bất cập, việc thực hiện chi trả chế độ chính sách ở các đơn vị, các xã, thị trấn đang còn chậm chưa kịp thời Công tác giao tự chủ theo nghị định 43/2006/NĐ-CP và nghị định số 130/2005/NĐ-CP chưa giao quyền tự chủ về biên chế cho các đơn vị nên chưa chủ động được trong nhiệm vụ chuyên môn và tự chủ

về tài chính

Trong quá trình thực hiện quản lý, sử dụng thu NSNN, chi NSĐP trên địa bàn huyện đang còn những hạn chế như:

- Chưa có chính sách thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào địa phương, trình

độ cán bộ quản lý thu đang còn yếu, trách nhiệm chưa cao, công tác thanh tra, kiểm tra đang còn hình thức, sự hiểu biết và ý thức chấp hành chính sách thuế của người dân chưa đồng đều và sâu sắc, khai tác tận thu các nguồn thu từ phí, lệ phí chưa triệt

để, nguồn thu từ cấp quyền sử dụng đất vẫn đang còn thực hiện chính sách giao đất

có thu tiền không thực hiện được đấu giá cấp quyền sử dụng đất để tận thu nguồn thu từ đất

- Trong thực hiện chi ngân sách nhà nước còn nhiều bất cập, trong công tác lập dự toán chi chưa sát với nhiệm vụ phát triển kinh tế- xã hội, trong chấp hành dự toán các nội dung chi chế độ chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết 30a của Chính phủ đang còn lúng túng, chi chưa kịp thời, thực hiện các chính sách về công tác quản lý và điều hành triển khai tới đối tượng được hưởng chậm

Xuất phát từ thực tiễn công việc, tác giả đã chọn đề tài: "Nâng cao hiệu quả

sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa" để nghiên

cứu với hy vọng góp một phần công sức vào công tác quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước của huyện Thường Xuân

2 Mụ đí h, nhiệm vụ n hiên ứu ủa u n v n

Mục đích của đề tài là đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa

3 Đối tƣợn và phạm vi n hiên ứu ủa u n v n

3.1 Đối tượng nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu của luận văn là: thực trạng và giải pháp giúp nâng cao hiệu quả sử dụng Ngân sách nhà nước ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hoá Trong đó luận văn tập trung vào đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước thông qua công tác81 quản lý nhà nước

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về không gian: UBND huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa

- Về thời gian: Nghiên cứu hiệu quả sử dụng NSNN huyện Thường Xuân gắn với việc thực hiện Tài chính - Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn

2012 đến năm 2016, đồng thời đưa ra những giải pháp cơ bản nhằm Nâng cao hiệu quả sử dụng NSNN ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa trong thời gian tới

4 Dự kiến Nhữn đón óp khoa họ tron u n v n

- Khái quát hóa, hệ thống hóa và làm rõ thêm một số vấn đề lý luận thực tiễn nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa

- Đánh giá thực trạng hiệu quả sử dụng nguồn vốn NSNN ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hoá giai đoạn 2012-2016

- Đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện hơn nữa trong nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn NSNN ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa

5 Ý n hĩa ý u n và thự tiễn ủa u n v n

Kết quả nghiên cứu của Luận văn góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận và thực tiễn

về hiệu quả sử dụng hiệu quả vốn NSNN ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa

Nghiên cứu của đề tài Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích cho các cán bộ quản lý NSNN cấp tỉnh, học viên cao học, nghiên cứu sinh và những người quan tâm nghiên cứu chủ đề này

Chương 2 Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 Hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hòa giai đoạn 2012 – 2016

Chương 4 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU

QUẢ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu iên quan đến đề tài

Ngân sách nhà nước là một công cụ chính sách tài chính quan trọng của một quốc gia, là một khâu quan trọng trong điều tiết kinh tế vĩ mô Chính vì vậy việc sử dụng có hiệu quả ngân sách nhà nước là vấn đề được Đảng, nhà nước, nhà quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm Trong thời gian qua có nhiều nghiên cứu liên quan đến quản

lý, sử dụng ngân sách nhà nước được thực hiện và công bố Tiêu biể có thể kể đến như:

Luận án Hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh (Trần Văn Lâm, 2009) đã trình bày có

hệ thống và phân tích khá chi tiết, có căn cứ khoa học về vai trò của việc gắn kết giữa lập Tài chính - Kế hoạch chi tiêu ngân sách nói riêng, quản lý chi ngân sách nhà nước nói chung với Tài chính - Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội Những vấn

đề về chi ngân sách nhà nước, quản lý ngân sách nhà nước, quản lý chi ngân sách nhà nước theo kết quả đầu ra gắn với khuôn khổ chi tiêu trung hạn nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội được tác giả lý giải đầy đủ và thuyết phục Một số giải pháp kiến nghị được tác giả đề xuất trong luận án Tuy nhiên luận án mới chỉ tập trung nghiên cứu đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước tại Tỉnh Quang Ninh, chưa bao quát hết các nội dung trong chi ngân sách nhà nước

Luận án nâng cao hiệu quả quản lý chi tiêu ngân sách nhà nước nhằm phục

vụ nhu cầu phát triển ở Việt Nam (Nguyễn Thị Phú Hà, 2007) đã giúp làm sáng tỏ một số khái niệm ngân sách nhà nước, lập Tài chính - Kế hoạch chi ngân sách nhà nước, Tuy nhiên, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án ở tầm vĩ mô, chưa bàn luận sâu đến đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, nhất là địa bàn các quận, huyện

Trong cuốn Quản lý ngân sách nhà nước theo kết quả đầu ra và khả năng ứng dụng ở Việt Nam (Phạm Ngọc Dũng và Hoàng Thị Thúy Nguyệt, 2008), các tác giả

đúc kết kinh nghiệm quản lý theo mô hình định hướng kết quả đầu ra ở New Zealad, Pháp, Mỹ và rút ra một số bài học đối với Việt Nam

Quản lý chi tiêu công của tác giả Lê Chi Mai (2011) lại đề cập đên ba nội dung chính trong quản lý chi tiêu công bao gồm: Chính phủ và chi tiêu công, các nội dung quản lý chi tiêu công và cải cách quản lý chi tiêu công Trong đó cải cách chi tiêu công được phân tích gắn liền với bối cảnh cải cách chi tiêu công, lập ngân sách theo kết quả đầu ra, lập ngân sách theo khuôn khổ chỉ tiêu trung hạn

Ngoài ra có thể kể đến các công trình nghiên cứu được công bố trên các tạp chí chuyên ngành và các phương tiện thông tin khác liên quan đến hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước như: “Chi ngân sách nhà nước và kiểm soát chi ngân sách nhà nước” (Vũ Đức Trọng, 2009) ; “Lãng phí trong chi tiêu công và các giải pháp khắc phục” (Lê Chi Mai, 2005); “Hiệu quả sử dụng vốn đầu tư phát triển của tỉnh Quảng

Trị” (Hồ Ngọc Hy, 2007); Luận văn thạc sĩ “Nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tỉnh An Giang, giai đoạn 2006-2010” của tác giả Nguyễn Hoang Tuấn, trường ĐH Kinh tế, TP Hồ Chí Minh năm 2012; Luận văn thạc sĩ “Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chi ngân sách Nhà nước ở huyện Thuận Thành”

của tác giả Phạm Công Hưng, Trường ĐH Nông nghiệp Hà Nội, năm 2012; Luận

văn thạc sĩ “Quản lý NSNN huyện chương Mỹ, Thành phố Hà Nội” của tác giả Bùi

Mạnh Thắng, Luận văn thạc sĩ kinh tế, Học viện Chính trị- Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, năm 2013

Nghiên cứu liên quan đến quản lý và hiệu quả sử dụng vốn ngân sách nhà nước thời gian qua đã được nhiều nhà nghiên cứu, nhà quản lý, tổ chức quan tâm và

có nhiều công trình có giá trị được công bố Tuy nhiên, các công trình này mới chỉ tập trung nghiên cứu các yếu tố vĩ mô, hoặc một số mặt, một số khía cạnh nhất định của quản lý và sử dụng hiệu quả ngân sách nhà nước Theo hiểu biết của tác giả hiện có rất ít công trình nghiên cứu nhằm đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước tại cấp quận, huyện một cách toàn diện và đầy đủ Do đó, tác giả chọn nghiên cứu đề tài “nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa” Luận văn sau khi được thực hiện sẽ giúp đánh giá thực trạng quản

lý, sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện Thường Xuân, trên cơ sở đó đề xuất được những giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao hiệu quả công tác này trong thời gian tới

1.2 N ân s h nhà nước và quản lý, sử dụn n ân s h nhà nước cấp huyện

1.2.1 Ngân sách nhà nước

Khái niệm ngân sách nhà nước

Ngân sách nhà nước là hoạt động thu chi tài chính của Nhà nước Hoạt động

đó rất đa dạng, được tiến hành hầu hết trên các lĩnh vực, tác động đến mọi chủ thể kinh tế - xã hội Các hoạt động thu chi NSNN luôn gắn chặt với quyền lực kinh tế - chính trị của Nhà nước, được Nhà nước tiến hành trên các quy định của Luật

Điều 1 của Luật Ngân sách nhà nước năm 2002: Ngân sách nhà nước là toàn

bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước1

Có thể hiểu NSNN là quá trình thực hiện các chỉ tiêu thu, chi nhằm hình thành quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước và là quá trình phân phối và phân phối lại giá trị tổng sản phẩm xã hội phục vụ cho việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước trên các lĩnh vực, cho một thời gian nhất định, thường là một năm và được Quốc hội phê chuẩn thông qua

Khái niệm ngân sách nhà nước cấp huyện

Hệ thống NSNN là tổng thể các cấp ngân sách có quan hệ hữu cơ với nhau trong quá trình tổ chức huy động, quản lý các nguồn thu và thực hiện nhiệm vụ chi của mỗi cấp ngân sách Ở hầu hết các quốc gia trên thế giới, hệ thống NSNN được

tổ chức phù hợp với hệ thống tổ chức bộ máy quản lý hành chính nhà nước Ở nước

ta, bộ máy quản lý hành chính nhà nước được tổ chức 4 cấp: Trung ương; tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và xã, phường, thị trấn Mỗi cấp chính quyền đều phải có ngân sách để thực hiện các nhiệm vụ được giao theo quy định của pháp luật và phù hợp với khả năng quản lý

Theo Điều 4, Luật Ngân sách nhà nước năm 2002: Ngân sách nhà nước được

tổ chức thành bốn cấp, gồm: Ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của các đơn vị hành chính các cấp có Hội đồng nhân dân (HĐND) và Uỷ ban nhân dân (UBND)

Hiện nay ngân sách địa phương bao gồm: Ngân sách tỉnh; Ngân sách huyện

và Ngân sách xã

Ngân sách địa phương chịu trách nhiệm quản lý thu NSNN, chi NSĐP trên địa bàn HĐND tỉnh quyết định việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa các cấp chính quyền địa phương phù hợp với phân cấp quản lý kinh tế - xã hội, quốc phòng

- an ninh và trình độ quản lý của mỗi cấp trên địa bàn

Ngân sách nhà nước cấp huyện là toàn bộ các hoạt động thu, chi NSNN được HĐND cấp huyện quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các mục tiêu ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng, đảm bảo an sinh xã hội trên địa bàn huyện

Ngân sách nhà nước cấp huyện ngoài việc thực hiện các quy định của Luật NSNN, các văn bản hướng dẫn dưới Luật, còn phải tuân thủ các quy định của chính quyền cấp tỉnh trong từng giai đoạn nhất định phù hợp với đặc thù của địa phương đó

Đặc điểm ngân sách nhà nước cấp huyện

Là một bộ phận của NSNN, ngân sách cấp huyện vừa mang những đặc điểm chung của NSNN, vừa có những đặc điểm riêng, thể hiện chức năng, nhiệm vụ quản

lý tài chính nhà nước cấp huyện

Một là, chủ thể nâng cao hiệu quả sử dụng NSNN cấp huyện là HĐND, UBND

huyện Trong đó các phòng Tài chính - kế hoạch, Chi cục thuế, Kho bạc Nhà nước là các đơn vị chức năng thực hiện chức năng quản lý thu, chi NSNN huyện

Hai là, đối tượng nâng cao hiệu quả sử dụng là các doanh nghiệp, cá nhân,

các tổ chức kinh tế, các đơn vị sử dụng ngân sách trên địa bàn huyện theo phân cấp quản lý

a là, các khoản thu NSNN đều mang tính chất pháp lý, còn chi NSNN

mang tính cấp phát "không hoàn trả trực tiếp"

Các hoạt động thu chi NSNN cấp huyện đều tiến hành theo cơ sở nhất định

đó là Luật thuế và thu theo quy định của pháp luật về phí, lệ phí, các khoản thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước, các khoản đóng góp của các tổ chức, cá nhân, các khoản viện trợ, các khoản thu khác, chế độ thu chi do nhà nước, HĐND tỉnh ban hành

- Trong sử dụng thu NSNN cấp huyện vừa thực hiện quản lý thu ngân sách đối với nguồn thu trung ương phát sinh trên địa bàn vừa quản lý thu đối với các nguồn thu địa phương Do vậy trong quá trình quản lý thu NSNN phải gắn kết lợi ích kinh tế xã hội của địa phương mình với lợi ích quốc gia

- Nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn chi NSNN cấp huyện là việc chính quyền Nhà nước địa phương sử dụng quyền lực công để tổ chức và điều chỉnh quá trình chi NSNN nhằm đảm bảo các khoản chi NSNN được thực hiện theo đúng chế

độ chính sách do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quy định, phục vụ tốt nhất cho việc thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của chính quyền Nhà nước huyện trong từng thời k Chi NSNN được thực hiện xuyên suốt từ khâu lập, chấp hành dự toán

và quyết toán chi NSNN

Bốn là, quản lý NSNN cấp huyện được xem xét ở phạm vi các hoạt động

quản lý NSNN huyện theo phân cấp, bao gồm: quản lý đối với các hoạt động ngân sách thuộc các cơ quan, đơn vị cấp huyện và các hoạt động ngân sách tại các xã trên địa bàn huyện

Bên cạnh những đặc điểm tương tự như ở các cấp ngân sách khác, quản lý,

sử dụng NSNN ở cấp huyện có hai đặc điểm riêng sau:

Thứ nhất, quản lý NSNN huyện có tính độc lập tương đối, chịu sự quản lý

toàn diện của cấp tỉnh Theo luật NSNN hiện hành, ngân sách cấp huyện là một cấp ngân sách hoàn chỉnh với nguồn thu và nhiệm vụ chi được quy định cụ thể để đảm bảo hoàn thành chức năng nhiệm vụ của mình Tuy nhiên do Luật Ngân sách năm

2002 đã quy định, HĐND tỉnh quyết định tỷ lệ điều tiết giữa ngân sách tỉnh, ngân sách huyện và ngân sách xã Do đó, quy mô ngân sách, khả năng tự cân đối của ngân sách huyện hoàn toàn phụ thuộc vào việc phân cấp nguồn thu, phân cấp nhiệm

vụ chi của tỉnh đối với huyện cũng như tỷ lệ điều tiết ngân sách giữa ngân sách tỉnh

và ngân sách huyện

Thứ hai, cấp huyện không phải là cấp có thể hình thành các chính sách, chế

độ về thu, chi ngân sách mà phụ thuộc vào nội dung thu, chi do HĐND UBND tỉnh quyết định Do đó, trong thực tiễn hay phát sinh mâu thuẫn giữa yêu cầu nhiệm

vụ phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương cũng như những nhiệm vụ chi được giao thêm với cân đối ngân sách đã được ổn định (với thời gian từ 3-5 năm theo quy định

của Luật Ngân sách)

Vai trò của ngân sách nhà nước cấp Huyện

- Duy trì hoạt động bộ máy chính quyền cấp huyện:

Bộ máy nhà nước cấp huyện muốn duy trì hoạt động được cần có các nguồn lực tài chính, nguồn lực tài chính này chỉ có thể được đảm bảo từ NSNN Ngân sách cấp huyện là một bộ phận cấu thành nên NSNN, bộ máy chính quyền địa phương, muốn thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình đòi hỏi phải có nguồn kinh phí

mà ngân sách cấp huyện là quỹ tiền tệ duy nhất của nhà nước được sử dụng để duy trì hoạt động và hoạt động

Thông qua việc phân phối nguồn lực tài chính, chính quyền cấp huyện thực hiện được chức năng phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh - quốc phòng và đáp ứng các phúc lợi xã hội cho nhân dân

Để đảm bảo nguồn lực tài chính cung cấp cho toàn bộ các hoạt động kinh tế -

xã hội, an ninh - quốc phòng và đáp ứng các phúc lợi xã hội cho nhân dân, ngân sách cấp huyện phải khai thác triệt để các nguồn thu tại huyện theo luật định Đảm bảo thu đúng, thu đủ, kịp thời, đáp ứng nhu cầu chi tiêu cho các công việc thuộc chức năng nhiệm vụ theo quy định của luật NSNN

- Điều chỉnh các hoạt động trên địa bàn huyện:

Ngân sách huyện là công cụ tài chính quan trọng để chính quyền nhà nước cấp huyện điều chỉnh các hoạt động đi đúng hướng Cũng như chính quyền các cấp khác, chính quyền huyện sử dụng các công cụ luật pháp, Tài chính - Kế hoạch, hành chính và tài chính để điều chỉnh các hoạt động hướng tới mục tiêu ổn định và phát triển của huyện Thông qua thu ngân sách, chính quyền huyện có thể điều chỉnh, kiểm tra, kiểm soát các hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa bàn, chống lại các hành vi kinh doanh trái pháp luật

Mặt khác, thông qua chi ngân sách, trong những điều kiện cho phép thì nguồn kinh phí từ NSNN cũng có thể được sử dụng để hỗ trợ cho các tổ chức, đơn vị, hộ gia đình sản xuất, kinh doanh gặp khó khăn hoặc hỗ trợ các hoạt động vì mục đích phúc lợi

xã hội như trợ cấp giá đối với các hoạt động thuộc chính sách dân số, chính sách việc làm, chính sách thu nhập, chính sách bảo trợ xã hội v.v vừa nhằm khuyến khích phát triển sản xuất kinh doanh, đồng thời thực hiện các chính sách xã hội

- Thúc đẩy, phát triển ổn định kinh tế:

Để thực hiện tốt chiến lược kinh tế - tài chính của cấp tỉnh, cấp trung ương, cấp huyện cần phải sử dụng các công cụ sẵn có của mình để điều tiết, định hướng Một trong những công cụ đắc lực là ngân sách Huyện phải căn cứ vào thế mạnh của địa phương mình để định hướng, hình thành cơ cấu kinh tế, kích thích phát triển Đồng thời Huyện phải cung cấp kinh phí, vốn đầu tư, hỗ trợ về cơ sở hạ tầng, tạo môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động

Ngân sách cấp huyện thực hiện ổn định và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua sự kích thích, tạo hành lang, môi trường pháp lý đảm bảo các nguồn vốn để đáp ứng nhu cầu xây dựng kinh tế và các hoạt động văn hoá xã hội trên địa bàn huyện

- Đảm bảo công bằng xã hội:

Ngân sách nhà nước cấp huyện dựa vào khả năng tài chính và theo các quy định của nhà nước để chi trợ giúp trực tiếp người có hoàn cảnh đặc biệt như chi về trợ cấp xã hội, trợ cấp gián tiếp dưới hình thức trợ giá cho các mặt hàng thiết yếu, các khoản chi phí để thực hiện chính sách dân số, chính sách việc làm, chống mù chữ, hỗ trợ đồng bào bão lụt

Ngoài việc quan tâm đến đời sống vật chất của người nghèo, các đối tượng chính sách, huyện phải thường xuyên quan tâm đến đời sống văn hoá, tinh thần của quần chúng, cải tạo phương tiện giải trí lành mạnh, tiến bộ Các dịch vụ công cộng

như giáo dục, y tế

1.2.2 Khái niệm và nguyên tắc quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện

1.2.2.1 Khái niệm quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước

Quản lý và sử dụng NSNN là quá trình mà chủ thể quản lý thông qua việc sử dụng có chủ định các phương pháp và các công cụ quản lý để tác động và điều khiển hoạt động của NSNN nhằm đạt được mục tiêu đã định trong từng thời k nhất định

Mỗi cấp ngân sách có hoạt động quản lý, sử dụng NSNN tương ứng Do vậy, quản lý, sử dụng NSNN có thể được xem xét trên các cấp độ khác nhau: quản lý, sử dụng NSNN cấp trung ương và quản lý, sử dụng NSNN cấp địa phương Quản lý,

sử dụng NSNN địa phương bao gồm: quản lý, sử dụng NSNN cấp tỉnh, quản lý, sử dụng NSNN cấp huyện và quản lý, sử dụng NSNN cấp xã

Quản lý, sử dụng NSNN cấp huyện là quá trình chính quyền địa phương vận dụng các quy luật khách quan, sử dụng hệ thống các công cụ, phương pháp quản lý

để tác động, điều chỉnh các hoạt động thu, chi NSNN của chính quyền huyện nhằm thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện và bảo đảm hoạt động bộ máy chính quyền huyện

Ngân sách nhà nước cấp huyện được sử dụng cho các nội dung chính sau đây:

- Sử dụng cho công tác đầu tư phát triển trên địa bàn huyện:

+ Đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội không có khả năng thu hồi vốn do huyện quản lý Bao gồm: Các công trình hạ tầng về văn hóa, thể dục thể thao, phát thanh truyền hình, trùng tu tôn tạo di tích do tỉnh công nhận và các công trình phúc lợi xã hội khác thuộc cấp huyện quản lý; xây dựng các công trình thủy lợi liên xã, các công trình giao thông liên xã, các dự án đầu tư do cấp huyện quản lý

+ Hỗ trợ sửa chữa các công trình do tỉnh đầu tư: Chi sửa chữa trụ sở các cơ quan hành chính, cơ quan Đảng, đoàn thể cấp huyện, cấp xã; hỗ trợ sửa chữa cơ sở

y tế công lập các bệnh viện đa khoa gồm: Các trung tâm y tế dự phòng tuyến huyện, các trạm y tế xã; hồ trợ sửa chữa cơ sở giáo dục công lập gồm: Các trường trung học phổ thông, các trung tâm giáo dục thường xuyên, trung tâm bồi dường chính trị, các trường trung cấp nghề, các trung tâm dạy nghề huyện quản lý

+ Chi hỗ trợ đầu tư các công trình cấp xã

+ Các khoản chi đầu tư phát triển khác theo quy định của pháp luật

- Sử dụng cho công tác chi thường xuyên:

+ Chi đảm bảo hoạt động của các cơ quan nhà nước, cơ quan Đảng cộng sản Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội cấp huyện

+ Chi sự nghiệp giáo dục, đào tạo công lập: Chi cho các hoạt động sự nghiệp giáo dục do cấp huyện quản lý, bao gồm: các trường Trung học cơ sở, trường Tiểu học, Mầm non; Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện

+ Chi sự nghiệp văn hóa-thể dục thể thao, phát thanh truyền hình, sự nghiệp thông tin và truyền thông do cấp huyện quản lý

+ Chi đảm bảo xã hội: Chi trợ cấp cho các đối tượng bảo trợ xã hội; trợ cấp cho cựu thanh niên xung phong; thăm hỏi các đối tượng chính sách; cứu trợ đột xuất; chi mai táng phí cho các đối tượng; chi bảo hiểm y tế cho các đối tượng, chi cho công tác quản lý nghĩa trang cấp huyện, chi quà cho các đối tượng chính sách + Chi sự nghiệp kinh tế:

Sự nghiệp nông, lâm nghiệp và thủy sản: Sự nghiệp khuyến nông, khuyến lâm do cấp huyện quản lý Hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, đưa khoa học kỹ thuật tiến bộ vào phục vụ sản xuất; công tác khuyến nông phòng chống cháy rừng và các hoạt động phục vụ cho công tác phát triển nông, lâm nghiệp, thủy sản trên địa bàn

Sự nghiệp thủy lợi: Hỗ trợ thủy lợi nhỏ; hỗ trợ công tác triển khai, khắc phục hậu quả lũ lụt đối với các công trình thủy lợi và một số nhiệm vụ thuộc sự nghiệp thủy lợi khác do cấp huyện quản lý

Sự nghiệp giao thông: Đảm bảo hoạt động quản lý giao thông; duy tu, sửa chữa thường xuyên các tuyến huyện lộ, tỉnh lộ (do tỉnh phân cấp cho huyện quản lý) Khắc phục giao thông sau lụt, bão đối với đường, cầu, cống do huyện quản lý,

kể cả hỗ trợ cho các xã, thị trấn huyện Hỗ trợ giao thông nông thôn

Sự nghiệp tài nguyên và môi trường: Đảm bảo hoạt động, nghiệp vụ sự nghiệp tài nguyên môi trường do cấp huyện quản lý

Sự nghiệp kiến thiết thị chính và kinh tế khác: Chi cho các sự nghiến kiến thiết thị chính và kinh tế khác theo quy định

+ Chi sự nghiệp khoa học công nghệ: chi cho các cuộc hội thảo về khoa học,

đi học tập kinh nghiệm, đầu tư phát triển, chuyển giao khoa học công nghệ trên địa bàn huyện

+ Chi cho công tác quân sự địa phương: Tổ chức hội nghị, tập huấn nghiệp

vụ và triển khai các nhiệm vụ công tác quốc phòng trên địa bàn huyện; tổ chức hoạt động của lực lượng dân quân tự vệ; tổ chức và huy động lực lượng dự bị động viên

thuộc nhiệm vụ được giao, tổ chức và phối hợp diễn tập khu vực phòng thủ theo quy định; công tác tuyển quân và đón tiếp quân nhân hoàn thành nghĩa vụ trở về, công tác quốc phòng; chi hỗ trợ cơ sở vật chất và các nhiệm vụ khác theo quy định

+ Các huyện có đường biên giới và đường biển được bổ sung chi nhiệm vụ quản lý

+ Chi hỗ trợ hoạt động thanh tra nhân dân, ban đại diện người cao tuổi; hỗ trợ cho các tổ chức xã hội, xã hội - nghề nghiệp theo quy định

+ Chi khác ngân sách: Các khoản chi theo quy định của pháp luật

- Sử dụng NSNN cấp huyện để chi bổ sung cho ngân sách cấp xã và chi chuyển nguồn năm trước sang chi ngân sách huyện năm sau

1.2.2.2 Nguyên tắc quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước

Quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước nói chung và ngân sách nhà nước cấp huyện nói riêng dựa trên các nguyên tắc chính như sau:

Một là, nguyên tắc thống nhất, tập trung dân chủ:

Nguyên tắc này đòi hỏi, trong hoạt động ngân sách, một mặt, nó đảm bảo sự thống nhất ý chí và lợi ích qua huy động và phân bổ ngân sách để có được những hàng hóa dịch vụ công cộng Mặt khác, nó đảm bảo phát huy tính chủ động và sáng tạo của các địa phương, các tổ chức, cá nhân trong đảm bảo giải quyết các vấn đề cụ thể, trong những hoàn cảnh và cơ sở cụ thể

Các khoản thu, chi ngân sách nhà nước phải đưa vào Tài chính - Kế hoạch ngân sách thống nhất Thống nhất quản lý, sử dụng chính là việc tuân theo một khuôn khổ chung từ việc hình thành, sử dụng, thanh tra, kiểm tra, thanh quyết toán,

xử lý những vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện Thực hiện nguyên tắc quản lý này sẽ đảm bảo tính công bằng, đảm bảo hiệu quả, hạn chế những tiêu cực

và những rủi ro có tính chất chủ quan khi quyết định các khoản chi tiêu

Điều 6 Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam năm 2013 quy định: "Nhân dân

thực hiện quyền lực nhà nước bằng dân chủ trực tiếp, bằng dân chủ đại diện thông

qua Quốc hội, Hội đồng nhân dân và thông qua các cơ quan khác của Nhà nước”2

2

Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2013), Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội

chủ nghĩa Việt Nam đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, k

họp thứ 6 thông qua ngày 28 tháng 11 năm 2013, Hà Nội

Hai là, ngu n tắc c ng hai inh ạch:

Ngân sách là một chương trình, ngân sách phản ánh các hoạt động của chủ thể bằng các số liệu Quản lý, sử dụng ngân sách đòi hỏi phải công khai, minh bạch xuất phát từ đòi hỏi chính đáng của người dân với tư cách là người nộp thuế cho nhà nước Việc nhà nước có đảm bảo trách nhiệm trước dân về huy động và sử dụng các nguồn vốn thu hay không phụ thuộc nhiều vào tính minh bạch của ngân sách Nguyên tắc công khai, minh bạch trong quản lý sẽ tạo điều kiện cho cộng đồng có thể giám sát, kiểm soát các quyết định về thu, chi tài chính, hạn chế những thất thoát và đảm bảo tính hiệu quả Nguyên tắc này được thực hiện trong suốt chu trình ngân sách

Ba là, ngu n tắc quy trách nhiệ :

Nhà nước là cơ quan công quyền, sử dụng các nguồn lực của nhân dân thực hiện các mục tiêu đặt ra Đây là nguyên nhân yêu cầu về trách nhiệm của các đơn

vị, cá nhân trong quá trình quản lý ngân sách, bao gồm:

Thứ nhất, trách nhiệm giải trình về các hoạt động ngân sách; chịu trách

nhiệm về các quyết định về ngân sách của mình

Thứ hai, trách nhiệm đối với cơ quan quản lý cấp trên và trách nhiệm đối với

công chúng, đối với xã hội

Quy trách nhiệm yêu cầu phân định rõ ràng quyền hạn và trách nhiệm của từng các nhân, đơn vị, chính quyền các cấp trong thực hiện NSNN theo chất lượng kết quả công việc đạt được

Bốn là, nguyên tắc cân ối ngân sách:

Cân đối NSNN ngoài sự cân bằng về thu, chi còn là sự hài hoà, hợp lý trong

cơ cấu thu, chi giữa các khoản thu, chi; các lĩnh vực, các ngành; các cấp chính quyền thậm chí ngay cả giữa các thế hệ Đảm bảo cân đối ngân sách là một đòi hỏi khách quan xuất phát từ vai trò nhà nước trong can thiệp vào nền kinh tế thị trường với mục tiêu ổn định, hiệu quả và công bằng Vì vậy tính toán nhu cầu chi sát với khả năng thu trong khi lập ngân sách là rất quan trọng Các khoản chi chỉ được phép thực hiện khi đã có đủ các nguồn bù đắp

1.2.3 Nội dung quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện

1.2.3.1 Lập dự toán ngân sách nhà nước cấp huyện

Yêu cầu trong lập dự toán

Lập dự toán ngân sách phải bám sát Tài chính - Kế hoạch phát triển kinh tế

xã hội trong từng thời k

Dự toán ngân sách nhà nước cấp huyện phải tổng hợp theo từng lĩnh vực thu, chi và theo cơ cấu giữa chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển, chi trả nợ

Dự toán ngân sách của chính quyền cấp huyện phải lập đúng theo yêu cầu, nội dung, biểu mẫu và thời hạn quy định tại Thông tư số 59/2003/TT-BTC ngày 23/6/2003 của Bộ tài chính Dự toán ngân sách phải kèm theo báo cáo thuyết minh

rõ cơ sở, căn cứ tính toán lập dự toán

Lập dự toán ngân sách cấp huyện và xã phải cân bằng thu, chi

Đối với chi thường xuyên, việc lập dự toán phải tuân theo các chính sách, chế độ, tiêu chuẩn, định mức do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định

Những quy định về phân cấp quản lý kinh tế - xã hội, phân cấp quản lý ngân sách

Việc lập dự toán ngân sách cấp huyện trong thời k ổn định ngân sách căn cứ vào tỷ lệ phần trăm (%) phân chia các khoản thu, nhiệm vụ chi, định mức chi thường xuyên và nguồn bổ sung cân đối từ ngân sách cấp tỉnh đã giao; đối với năm đầu thời k ổn định ngân sách, căn cứ vào chế độ phân cấp ngân sách và dự toán thu, chi ngân sách huyện do HĐND tỉnh quyết định

Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính về việc lập dự toán ngân sách; hướng dẫn của Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh về lập dự toán ngân sách ở các cấp địa phương

Số kiểm tra dự toán ngân sách do cơ quan có thẩm quyền thông báo

Tình hình thực hiện dự toán ngân sách một số năm trước và một số năm gần kề

Đối với công tác lập dự toán

Đối với năm đầu thời k ổn định ngân sách, cơ quan tài chính chủ trì phối hợp với cơ quan thuế tổ chức làm việc với UBND các xã, thị trấn, các cơ quan, đơn

vị dự toán ngân sách huyện về dự toán ngân sách; cơ quan tài chính có quyền yêu cầu bố trí lại những khoản thu, chi trong dự toán chưa đúng chế độ, tiêu chuẩn, chưa hợp lý, chưa tiết kiệm, chưa phù hợp với khả năng ngân sách và định hướng phát triển kinh tế xã hội của huyện

Đối với các năm tiếp theo của thời k ổn định, cơ quan tài chính chỉ làm việc khi UBND các xã, thị trấn có đề nghị; trong quá trình làm việc nếu có ý kiến khác nhau giữa cơ quan tài chính với các cơ quan cùng cấp và chính quyền cấp dưới, cơ quan tài chính phải báo cáo UBND huyện quyết định

Cơ quan tài chính chủ trì phối hợp với hợp với cơ quan thuế và các cơ quan liên quan cùng cấp trong việc tổng hợp lập dự toán ngân sách theo lĩnh vực ở cấp mình Đề xuất các phương án cân đối ngân sách và biện pháp nhằm thực hiện chính sách tăng thu, tiết kiệm chi ngân sách

Phòng Tài chính - Tài chính - Kế hoạch xem xét dự toán ngân sách của các

cơ quan, đơn vị thuộc ngân sách huyện; UBND các xã, thị trấn và dự toán thu NSNN trên địa bàn do chi cục thuế lập Sau đó trình UBND huyện để báo cáo thường trực HĐND huyện xem xét quyết định và tổng hợp báo cáo UBND tỉnh qua

Sở Tài chính

Quyết định, phân bổ, giao dự toán

Sau khi nhận được quyết định giao nhiệm vụ thu, chi ngân sách của Uỷ ban nhân dân cấp trên; phòng Tài chính - Tài chính - Kế hoạch tham mưu Uỷ ban nhân dân huyện trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định dự toán thu, chi ngân sách địa phương và phương án phân bổ dự toán ngân sách cấp mình chậm nhất là 10 ngày kể từ ngày Hội đồng nhân dân cấp trên trực tiếp quyết định dự toán và phân bổ ngân sách

Căn cứ Nghị quyết của HĐND huyện, UBND huyện quyết định giao nhiệm

vụ thu, chi ngân sách cho từng cơ quan, đơn vị trực thuộc huyện và giao nhiệm vụ thu, chi, mức bổ sung ngân sách cho từng xã, thị trấn trước ngày 31 tháng 12 hàng năm Sau khi HĐND quyết định dự toán ngân sách hoặc dự toán ngân sách điều chỉnh, UBND huyện có trách nhiệm báo cáo UBND tỉnh và Sở Tài chính

Phòng Tài chính - Tài chính - Kế hoạch kiểm tra Nghị quyết về dự toán ngân sách của HĐND cấp xã, trong trường hợp cần thiết báo cáo UBND huyện yêu cầu HĐND cấp xã điều chỉnh lại dự toán ngân sách cấp xã

1.2.3.2 Chấp hành ngân sách cấp huyện

Chấp hành NSNN chính là quá trình sử dụng tổng hợp các biện pháp kinh tế, tài chính và hành chính nhằm biến các chỉ tiêu thu, chi ghi trong Tài chính - Kế hoạch NSNN năm trở thành hiện thực

Chấp hành dự toán thu ngân sách:

Các tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ nộp đầy đủ, đúng hạn các khoản thuế, phí,

lệ phí và các khoản thu khác vào ngân sách theo quy định của pháp luật Toàn bộ các khoản thu của ngân sách phải nộp trực tiếp vào KBNN, trừ một số khoản cơ quan thu có thể thu trực tiếp song phải định k nộp vào KBNN theo quy định

Trong năm các cơ quan thu như cơ quan Thuế, cơ quan tài chính, UBND các

xã, thị trấn, cơ quan khác được giao nhiệm vụ thu ngân sách được tổ chức thu NSNN và không ngừng phát triển nguồn thu, tìm các biện pháp khai thác, nuôi dưỡng nguồn thu sao cho đạt và vượt tỷ lệ theo dự toán được HĐND huyện phê chuẩn Các cơ quan thu chịu sự chỉ đạo, kiểm tra của UBND và sự giám sát của HĐND

về công tác thu ngân sách tại địa phương; phối hợp với Mặt trận tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên tuyên truyền, vận động tổ chức, cá nhân thực hiện nghiêm chỉnh nghĩa vụ nộp ngân sách theo quy định của Luật Ngân sách và các quy định khác của pháp luật; Các cơ quan thu xây dựng dự toán; đồng thời lập bộ thu, tính mục thu và ra thông báo thu Quản lý, đôn đốc các đối tượng nộp tiền theo đúng chế độ, quy định và nộp đầy đủ, kịp thời các khoản thu vào Kho bạc nhà nước

Đối với một số khoản thu phí, lệ phí, thu thuế đối với hộ kinh doanh không

cố định, thu ngân sách ở địa bàn xã vì lý do khách quan mà việc nộp trực tiếp vào Kho bạc Nhà nước có khó khăn thì cơ quan thu có thể thu trực tiếp, song phải nộp Kho bạc Nhà nước theo quy định

Đối với công tác chấp hành dự toán chi ngân sách:

Sau khi UBND huyện giao dự toán ngân sách, các đơn vị dự toán cấp I tiến hành phân bổ và giao dự toán chi ngân sách cho các đơn vị sử dụng ngân sách trực thuộc theo các nguyên tắc được quy định tại Điểm a khoản 1 điều 44 của Nghị định số 60/2003/NĐ-CP ngày 06/6/2003 của Chính phủ Dự toán chi ngân sách bao gồm dự toán chi thường xuyên và dự toán chi đầu tư xây cơ bản

Tổng số giao cho các đơn vị trực thuộc không vượt quá dự toán được cấp có thẩm quyền giao cả về tổng mức và chi tiết theo từng lĩnh vực Đối với nhiệm vụ chi đầu tư xây dựng cơ bản phải ưu tiên những dự án quan trọng chuyển tiếp; đối với các dự án mới, chỉ phân bổ, giao dự toán khi có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật về quản lý đầu tư và xây dựng

Dự toán giao cho đơn vị sử dụng ngân sách được phân bổ chi tiết theo các nhóm mục chi chủ yếu của Mục lục Ngân sách nhà nước Đối với những khoản chi

có tính chất thời vụ hoặc chỉ phát sinh vào một số thời điểm như đầu tư xây dựng cơ bản, mua sắm, sửa chữa lớn và các khoản có tính chất không thường xuyên khác còn phải phân theo tiến độ thực hiện từng quý

Phương án phân bổ dự toán ngân sách cho các đơn vị sử dụng ngân sách phải gửi cơ quan Tài chính cùng cấp để thẩm tra Trường hợp việc phân bổ không phù hợp với nội dung dự toán do cơ quan có thẩm quyền giao, không đúng với chính

sách, chế độ, tiêu chuẩn, định mức thì cơ quan tài chính yêu cầu cơ quan phân bổ ngân sách điều chỉnh lại

Việc phân bổ và giao dự toán ngân sách cho các đơn vị sử dụng ngân sách phải hoàn thành trước 31 tháng 12 năm trước, trừ trường hợp dự toán ngân sách huyện chưa được Hội đồng nhân dân quyết định

1.2.3.3 Quyết toán ngân sách cấp huyện

Phòng Tài chính - kTài chính - Kế hoạch huyện có trách nhiệm tham mưu cho UBND huyện chỉ đạo công tác quyết toán ngân sách thuộc phạm vi quản lý của phòng theo quy định của luật

Phòng Tài chính - Tài chính - Kế hoạch huyện thẩm định quyết toán thu, chi ngân sách của các cơ quan cùng cấp và quyết toán ngân sách cấp xã, tổng hợp, lập quyết toán ngân sách địa phương trình Uỷ ban nhân dân cùng cấp để Uỷ ban nhân dân xem xét trình Hội đồng nhân dân cùng cấp phê chuẩn, báo cáo UBND tỉnh và

Số liệu trong báo cáo quyết toán ngân sách phải chính xác, trung thực, đầy

đủ Nội dung của báo cáo quyết toán ngân sách phải theo đúng các nội dung trong

dự toán được giao và theo Mục lục ngân sách nhà nước; Thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực, đầy

đủ của báo cáo quyết toán của đơn vị, chịu trách nhiệm về những khoản thu, chi hạch toán, quyết toán sai chế độ

3

Chính phủ (2003), Nghị định số 60/2003/NĐ- P ngày 06/6/2003 quy định chi tiết và hướng dẫn

thi hành Luật NSNN, Hà Nội, Hà Nội

Báo cáo quyết toán của các đơn vị dự toán và ngân sách các cấp chính quyền địa phương không được quyết toán chi lớn hơn thu

Ngân sách cấp dưưới không đưược quyết toán các khoản kinh phí ủy quyền của ngân sách cấp trên vào báo cáo quyết toán ngân sách cấp mình Cuối năm, cơ quan Tài chính được ủy quyền lập báo cáo quyết toán kinh phí ủy quyền theo quy định gửi cơ quan Tài chính ủy quyền và cơ quan quản lý ngành, lĩnh vực cấp ủy quyền

Báo cáo quyết toán năm gửi các cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định phải gửi kèm báo cáo thuyết minh nguyên nhân tăng, giảm các chỉ tiêu thu, chi ngân sách so với dự toán

Kho bạc Nhà nước các cấp có trách nhiệm tổng hợp số liệu quyết toán gửi cơ quan Tài chính cùng cấp để cơ quan Tài chính lập báo cáo quyết toán Kho bạc Nhà nước xác nhận số liệu thu, chi ngân sách trên báo cáo quyết toán của ngân sách các cấp, đơn vị sử dụng ngân sách

Đối với các dự án đầu tư xây dựng cơ bản, khi kết thúc năm ngân sách, chủ đầu

tư phải lập báo cáo quyết toán tình hình sử dụng vốn ngân sách trong năm; khi dự án hoàn thành, phải lập và báo cáo quyết toán công trình theo quy định của pháp luật

Số liệu quyết toán phải được đối chiếu và được Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch xác nhận

Trình tự lập, gửi, xét duyệt báo cáo thu, chi NSNN năm đối với đơn vị dự toán:

Đơn vị dự toán cấp dưới lập báo cáo quyết toán ngân sách năm theo chế độ quy định và gửi đơn vị dự toán cấp trên

Đơn vị dự toán cấp trên xét duyệt quyết toán và thông báo kết quả xét duyệt cho các đơn vị cấp dưới trực thuộc Các đơn vị dự toán cấp trên là đơn vị dự toán cấp I, phải tổng hợp và lập báo cáo quyết toán năm của đơn vị mình và báo cáo quyết toán của các đơn vị dự toán cấp dưưới trực thuộc, gửi cơ quan Tài chính cùng cấp

Cơ quan Tài chính cùng cấp thẩm định quyết toán năm của các đơn vị dự toán cấp I, xử lý theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền xử lý sai phạm trong quyết toán của đơn vị dự toán cấp I, ra thông báo thẩm định quyết toán gửi đơn vị dự toán cấp I Trường hợp đơn vị dự toán cấp I đồng thời là đơn vị sử dụng

ngân sách, cơ quan Tài chính duyệt quyết toán và thông báo kết quả xét duyệt quyết toán cho đơn vị dự toán cấp I

Trình tự lập, gửi, xét duyệt báo cáo thu, chi NSNN hàng năm của ngân sách các cấp:

Mẫu, biểu báo cáo quyết toán năm của ngân sách nhà nước và ngân sách các cấp thực hiện theo chế độ kế toán nhà nước và các văn bản hướng của Bộ trưởng Bộ Tài chính

Ban Tài chính xã lập quyết toán thu, chi ngân sách cấp xã trình Uỷ ban nhân dân xã xem xét gửi Phòng Tài chính huyện; đồng thời Uỷ ban nhân dân xã trình Hội đồng nhân dân xã phê chuẩn Sau khi được Hội đồng nhân dân xã phê chuẩn, Uỷ ban nhân dân xã báo cáo bổ sung, quyết toán ngân sách gửi Phòng Tài chính huyện

Phòng Tài chính - kê hoạch huyện thẩm định quyết toán thu, chi ngân sách xã; lập quyết toán thu, chi ngân sách cấp huyện; tổng hợp, lập báo cáo quyết toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện và quyết toán thu, chi ngân sách huyện (bao gồm quyết toán thu, chi ngân sách cấp huyện và quyết toán thu, chi ngân sách cấp xã) trình Uỷ ban nhân dân cấp huyện xem xét gửi Sở Tài chính; đồng thời Uỷ ban nhân dân cấp huyện trình Hội đồng nhân dân cấp huyện phê chuẩn

Trong quá trình thẩm định quyết toán, nếu phát hiện sai sót, phòng Tài chính - Tài chính - Kế hoạch có quyền yêu cầu cơ quan duyệt quyết toán điều chỉnh lại cho đúng, đồng thời xử lý hoặc đề nghị xử lý vi phạm theo quy định của pháp luật Trường hợp quyết toán ngân sách cấp huyện có sai sót, Sở tài chính có quyền yêu cầu Uỷ ban nhân dân cấp huyện trình Hội đồng nhân dân điều chỉnh lại cho đúng, đồng thời xử lý hoặc đề nghị xử lý vi phạm theo quy định của pháp luật

1.2.3.4 Kiểm tra, thanh tra ngân sách huyện

Chính quyền cấp huyện chịu trách nhiệm kiểm tra việc chấp hành các chế độ thu, chi và quản lý ngân sách, quản lý tài sản nhà nước của các xã, thị trấn, các đơn vị trực thuộc và hướng dẫn các đơn vị này thực hiện việc kiểm tra trong đơn vị mình

Thanh tra Tài chính có nhiệm vụ thanh tra việc chấp hành thu, chi và quản lý ngân sách, quản lý tài sản nhà nước của các tổ chức và cá nhân theo quy định của

pháp luật Khi thực hiện nhiệm vụ, Thanh tra Tài chính có quyền: Yêu cầu tổ chức,

cá nhân được thanh tra xuất trình các hồ sơ, tài liệu kèm theo; các cơ quan có liên quan tham gia phối hợp thực hiện thanh tra; Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, Thanh tra Tài chính xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền

xử lý các vi phạm theo quy định của pháp luật và phải chịu trách nhiệm về kết luận thanh tra của mình

Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Thanh tra Tài chính trong việc thanh tra quản lý, sử dụng ngân sách và tài sản nhà nước được quy định trong văn

Tăng cường quản lý và sử dụng NSNN là hoàn thiện hệ thống tổ chức, cơ chế, cách lập Tài chính - Kế hoạch, giám sát và đánh giá

1.3.1 Các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện

1.3.2.1 Tổ chức bộ máy và trình độ của cán bộ

Trình độ và phương pháp quản lý của đội ngũ cán bộ quản lý có tác động rất lớn đến hiệu quả của công tác quản lý nói chung và quản lý ngân sách nói riêng Nếu trình độ quản lý tốt và phương pháp quản lý khoa học thì hiệu quả quản lý sẽ rất cao và ngược lại

Tổ chức quản lý ngân sách huyện, chính quyền các cấp đều tổ chức bộ máy tham mưu giúp việc phù hợp với thẩm quyền, chức năng và nhiệm vụ được cơ quan

có thẩm quyền quyết định Mỗi cơ quan, đơn vị lại có mô hình tổ chức bộ máy và cán bộ riêng để đảm bảo thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình Tuy vậy, hiệu quả hoạt động và chất lượng cán bộ của từng cơ quan, đơn vị có tác động rất lớn tới

chất lượng quản lý cả trong lĩnh vực kinh tế - xã hội và ngân sách Tổ chức bộ máy không khoa học và chất lượng nguồn nhân lực thấp sẽ kéo theo sự trì trệ trong phát triển kinh tế - xã hội đồng thời lãng phí vốn, tiền và tài sản Nhà nước

Quy định chức năng nhiệm vụ của bộ máy và cán bộ quản lý thu, chi theo chức năng trách nhiệm quyền hạn giữa bộ phận này với bộ phận khác, giữa cấp trên với cấp dưới trong quá trình phân công phân cấp quản lý đó Nếu việc quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền cấp huyện không rõ ràng và cụ thể thì dễ xảy ra tình trạng hoặc thiếu trách nhiệm, hoặc lạm quyền trong việc thực hiện nhiệm vụ quản lý thu, chi ngân sách

Các chế độ, chính sách đều do con người trực tiếp triển khai thực hiện, nếu đội ngũ cán bộ không có năng lực, trình độ thấp không nhận thức đúng đắn và đầy

đủ dễ dẫn đến sai phạm trong quá trình thực thi công vụ và hiệu quả quản lý ngân sách thấp, thất thoát, lãng phí và dẫn đến sai phạm

1.3.2.2 Hệ thống thông tin, phương tiện quản lý ngân sách cấp huyện

Theo yêu cầu của hội nhập và phát triển, các phương thức thu thập thông tin thủ công thực sự không còn phù hợp cả về chất lượng và thời gian Trong xu thế phát triển khoa học công nghệ của thời đại mới, việc sử dụng các thành tựu của công nghệ thông tin đã đem lại nhiều lợi ích thiết thực Vì vậy, việc thực hiện tốt nhiệm vụ xây dựng kết cấu hạ tầng công nghệ thông tin và nâng cao trình độ ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách là nhiệm vụ của địa phương và

có ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả sử dụng ngân sách Việc phát triển hệ thống thông tin và nâng cao trình độ ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách là nhiệm vụ quan trọng của huyện Nếu hệ thống thông tin và trình độ ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách tốt thì hiệu quả quản lý ngân sách cũng sẽ đạt kết quả cao và ngược lại

1.3.2.3 ơ chế quản lý tài chính

Cơ chế quản lý tài chính tạo hành lang pháp lý, giúp cho quá trình hình thành, tạo lập sử dụng các nguồn lực tài chính phục vụ tất cả các lĩnh vực ngân sách phải đảm bảo, là công cụ điều phối các nguồn lực, đảm bảo hài hòa, cân đối và công

bằng, hợp lý trong công tác quản lý tài chính nói chung và quản lý ngân sách nói riêng, giúp thực hiện nguyên tắc thu đúng và đầy đủ, chi tiêu tiết kiệm, hạn chế tình trạng sử dụng ngân sách lãng phí, thất thoát, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách, cơ chế quản lý tài chính giúp việc tổ chức bộ máy, đào tạo nâng cao nghiệp vụ cho bộ máy đó hoàn thành tốt nhiệm vụ

Mọi hoạt động quản lý, các quy định quản lý của cơ quan quản lý NSNN huyện được thực hiện, xây dựng trên cơ sở tuân thủ các quy định của cơ quan quản

lý tài chính cấp trên Đây là nhân tố cơ bản tác động đến công tác quản lý NSNN,

có ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả quản lý NSNN trên một địa bàn nhất định Do vậy, việc ban hành quy định về quản lý của cơ quan quản lý tài chính cấp trên đúng đắn, phù hợp không những tạo điều kiện để tăng cường và phát triển về kinh tế - xã hội, ổn định an ninh, quốc phòng mà còn tạo điều kiện thuận lợi và hiệu quả trong quản lý NSNN cấp huyện

1.3.2.4 Chính sách khuyến khích khai thác các nguồn lực tài chính

Hệ thống các chính sách trích thưởng thu vượt Tài chính - Kế hoạch vào ngân sách các cấp ngân sách địa phương, quyền chi phối kết dư ngân sách cuối năm và sử dụng quỹ dự phòng đã tạo động lực mạnh mẽ cho các cấp chính quyền địa phương, phát huy tính năng động sáng tạo trong khai thác các nguồn thu hiện hữu và các nguồn thu tiềm năng ở địa phương Đây là động lực rất quan trọng cho mở rộng nguồn thu, tăng thu ngân sách và đảm bảo cân đối bền vững cho

ngân sách địa phương

1.3.2.Ti u chí ánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện

Nội dung đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện có thể được đánh giá theo nội dung quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện

Đánh giá việc lập dự toán ngân sách:

Căn cứ vào chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về việc xây dựng Tài chính -

Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách năm sau; Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính về việc lập dự toán ngân sách; Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính - Kế hoạch và Đầu tư về xây dựng Tài chính - Kế hoạch phát triển kinh tế

- xã hội, Tài chính - Kế hoạch vốn đầu tư phát triển thuộc ngân sách nhà nước và văn bản hướng dẫn của Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh

Chính sách, chế độ thu ngân sách; định mức phân bổ ngân sách, chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách

Phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ về tỷ lệ phần trăm (%) phân chia các khoản

thu giữa các cấp ngân sách giai đoạn 2011-2015

Trường hợp dự toán ngân sách địa phương chưa được Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định, Uỷ ban nhân dân lập lại dự toán ngân sách trình Hội đồng nhân dân cùng cấp vào thời gian do Hội đồng nhân dân quyết định, nhưng không được chậm hơn ngày 20 tháng 01 năm sau đối với ngân sách huyện và ngày 30 tháng 01 năm sau đối với ngân sách xã4

Đánh giá việc chấp hành dự toán ngân sách:

Việc phân bổ và giao dự toán ngân sách cho các đơn vị sử dụng ngân sách phải hoàn thành trước 31 tháng 12 năm trước, trừ trường hợp dự toán ngân sách địa phương chưa được Hội đồng nhân dân quyết định

Nguồn vốn ngân sách nhà nước (gồm vốn ngân sách địa phương và vốn hỗ trợ từ ngân sách trung ương); vốn trái phiếu Chính phủ; vốn ngân sách nhà nước thuộc các chương trình, dự án bố trí cho các dự án đầu tư trong năm Tài chính - Kế hoạch chưa thực hiện hết được kéo dài thời gian thực hiện và thanh toán đến hết tháng 6 của năm sau năm Tài chính - Kế hoạch

Phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ về tỷ lệ phần trăm (%) phân chia các khoản thu giữa các cấp ngân sách giai đoạn 2011-2015

Định mức phân bổ chi thường xuyên ngân sách địa phương năm 2011 và ổn

định đến năm 2015

Đánh giá việc quyết toán ngân sách và xử lý ngân sách cuối năm:

Các khoản đã tạm ứng kinh phí trong dự toán để chi đến hết ngày 31 tháng 12 chưa đủ thủ tục thanh toán, được tiếp tục thanh toán trong thời gian chỉnh lý quyết toán

4 Chính phủ (2003), Nghị định số 60/2003/NĐ-CP ngày 06/6/2003 quy định chi tiết và hướng dẫn

thi hành Luật NSNN, Hà Nội, Hà Nội

và quyết toán vào ngân sách năm trước Việc xử lý tạm ứng vốn đầu tư xây dựng cơ bản thực hiện theo quy định của Bộ Tài chính

Thời hạn chi, tạm ứng ngân sách (kể cả tạm ứng vốn đầu tư xây dựng cơ bản) đối với các nhiệm vụ được bố trí trong dự toán ngân sách nhà nước hàng năm được thực hiện chậm nhất đến hết ngày 31 tháng 12

Thời hạn đơn vị sử dụng ngân sách (gồm cả chủ đầu tư) gửi hồ sơ, chứng từ rút dự toán chi ngân sách, tạm ứng ngân sách đến Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch chậm nhất đến hết ngày 30 tháng 12

Trường hợp đã có khối lượng, công việc thực hiện đến hết ngày 31 tháng 12, thì thời hạn chi ngân sách được thực hiện đến hết ngày 31 tháng 01 năm sau; thời hạn đơn vị sử dụng ngân sách (gồm cả chủ đầu tư) gửi hồ sơ, chứng từ chi ngân sách (kể cả thanh toán các khoản tạm ứng) theo chế độ qui định đến KBNN nơi giao dịch chậm nhất đến hết ngày 25 tháng 01 năm sau

Chậm nhất 05 ngày sau khi được Hội đồng nhân dân phê chuẩn quyết toán ngân sách địa phương, Uỷ ban nhân dân gửi quyết toán ngân sách địa phương đến

cơ quan Tài chính cấp trên

Các khoản thu ngân sách nhà nước từ phí, lệ phí và thu sự nghiệp phần phải hạch toán ghi thu, ghi chi vào ngân sách nhà nước thì phải làm thủ tục ghi thu, ghi chi vào ngân sách nhà nước theo chế độ quy định; cơ quan tài chính hoàn thành thủ tục ghi thu ghi chi gửi Kho bạc Nhà nước chậm nhất đến hết ngày 30 tháng 01 năm sau

Hiệu quả hiệu sử dụng ngân sách nhà nước là một khái niệm rộng, cần được đánh giá cả về mặt định tính và định lượng

- Về mặt định tính:

Việc sử dụng vốn ngân sách nhà nước được coi là có hiệu quả khi chúng được sử dụng có tính tập trung, tránh dàn trải và có tính chất quyết định trong việc thực hiện các mục tiêu cải tạo, xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội cho huyện, thực hiện các chương trình, dự án trọng điểm theo đúng Tài chính - Kế hoạch chi tiêu ngân sách được phê duyệt hàng năm

Ngân sách nhà nước thường được giải ngân khá chậm, ít có khả năng thu hồi nhưng lại có tầm quan trọng đặc biệt đối với quốc kế dân sinh, môi trường, an ninh,

phát triển bền vững trong huyện Do đó, việc sử dụng vốn ngân sách tại huyện cần phải đảm bảo đủ công năng để làm biến đổi về chất, tạo những bước ngoặt quan trọng trong thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế - xã hội, thu hút các nguồn khác cho phát triển kinh tế - xã hội của huyện

Sử dụng vốn ngân sách nhà nước được coi là có hiệu quả khi góp phần vào duy trì và nâng cao chất lượng tăng trưởng trong suốt quá trình sử dụng và sau này Việc sử dụng vốn ngân sách nhà nước phải góp phần trực tiếp hoặc gián tiếp bảo đảm sự bền vững của tăng trưởng và hướng sát với mục tiêu phát triển dài hạn của huyện, chất lượng cuộc sống của người dân ngày càng được cải thiện hơn trước

- Về mặt định lượng:

Hiệu quả sử dụng vốn ngân sách có thể đánh giá qua hiệu số giữa kết quả đầu ra đạt được thông qua việc sử dụng vốn ngân sách và chi phí, vốn ngân sách đã chi ra Ngoài ra có thể đánh giá thông tỷ lệ để thấy được hiệu quả tương đối

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Địa bàn nghiên cứu

Nghiên cứu được tác giả thực hiện tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa

2.2 Quy trình thực hiện nghiên cứu

Quy trình tổ chức nghiên cứu được thực hiện theo 4 bước được mô tả như bảng sau:

Bảng 2.1 Qui trình thực hiện nghiên cứu

lý và sử dụng vốn ngân sách; các tiêu chí định tính và định lượng

- Nghiên cứu hồ sơ văn bản: nghiên cứu các tài liệu sách báo, công trình nghiên cứu liên quan đến quản lý và sử dụng vốn ngân sách; Các chính sách, văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến hoạt động này

- Nghiên cứu tài liệu thứ cấp liên quan đến công tác thu chi, quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa Thông qua các báo cáo của các cơ quan quản lý, đặc biệt là tại phòng Tài chính Kế toán Huyện giai đoạn 2014 –

2016 và một phần 2017;

- Qua việc nghiên cứu tài liệu, tác giả đánh giá tổng quan các công trình nghiên cứu, nhận diện vấn đề cần nghiên cứu và đề xuất phương pháp nghiên cứu phù hợp

Bước 2: Xây

dựng phương

pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu;

- Phương pháp chuyên gia: tham khảo ý kiến các chuyên gia, nhà quản lý để xác định mục đích, yêu cầu, nội dung của vấn đề nghiên cứu

- Phương pháp so sánh, tổng hợp và phân tích dữ liệu

quả nghiên cứu

- Qua phân tích các dữ liệu thu thập được giúp đánh giá hiệu quả sử dụng vốn ngân sách tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa Qua đó nhận diện được những thành quả chính, những tồn tại hạn chế và nguyên nhân

- Qua việc phân tích thực trạng sử dụng vốn ngân sách tại huyện, tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả sử dụng vốn ngân sách tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa trong thời gian tới

(Nguồn: tổng hợp của tác giả trong nghiên cứu này, năm 2017)

2.3 Phươn ph p thu th p và xử lý thông tin

Thông tin sử dụng trong nghiên cứu là các thông tin thứ cấp (số liệu, tài liệu

có sẵn) được thu thập từ các thông tin được công bố chính thức từ các cơ quan nhà nước trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa và huyện Thường Xuân, báo cáo của phòng Tài chính Kế toán huyện,…, Nghiên cứu cũng kế thừa những kết quả nghiên cứu kinh tế

vĩ mô, phân tích của các bộ, ban ngành, … làm căn cứ cho việc đánh giá thực trạng

và đề xuất giải pháp giúp nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước tại huyên trong thời gian tới Số liệu thứ cấp là những số liệu liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến vấn đề nghiên cứu của đề tài, chủ yếu là kết quả nghiên cứu và được công

bố chính thức Số liệu thứ cấp được thu thập từ các nguồn khác nhau như: báo cáo của UBND huyện Thường Xuân, báo cáo của phòng Tài chính Kế toán huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa, báo cáo công tác chi ngân sách huyện trong thời gian qua,…

Nội dung thu thập thông tin thứ cấp được thể hiện trong bảng sau:

Bản 2.2 Phươn ph p thu th p thông tin

Thông tin cần thu th p Mụ đí h Nguồn thu th p Phươn ph p

Sách chuyên khảo, các đề tài nghiên cứu khoa học các cấp, báo cáo của UBND huyện Thường Xuân, phòng Tài chính Kế toán huyện và báo cáo của các cơ quan quản lý khác liên quan đến sử dụng ngân sách tại huyện, luận án, luận văn và các nguồn trên internet khác

Nghiên cứu tài liệu, kế thừa những thành quả

từ những nghiên cứu trước

Giới thiệu chung về

Huyện Thường Xuân,

tỉnh Thanh Hóa

Tìm hiểu đặc điểm tình hình, kinh tế -

xã hội, đặc điểm tự nhiên, bộ máy quản

lý việc sử dụng ngân

Sách chuyên khảo, các đề tài nghiên cứu khoa học các cấp, báo cáo của

Nghiên cứu tài liệu, kế thừa những thành quả