Tiểu luận Hành vi tổ chức Vai trò của việc xây dựng văn hóa trong Doanh nghiệp trình bày nội dung về tổng quan văn hóa trong nông nghiệp, vai trò của việc xây dựng văn hóa trong Doanh nghiệp,... Mời các bạn cùng tham khảo.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH
KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH
TIỂU LUẬNMÔN HỌC: HÀNH VI TỔ CHỨC
ĐỀ TÀI: “Vai trò của việc xây dựng văn hóa trong Doanh nghiệp”
GVHD: ThS NGUYỄN VĂN CHƯƠNGSVTH: Nguyễn Phong Vũ
Thành Nữ Trọng Thủy Đặng Khắc Di
Đặng Văn Vui Trần Ngọc Chánh Nguyễn Thu Giang Nguyễn Hữu Tú
TPHCM, ngày 08/07/2014
Trang 2MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 2
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA TRONG DOANH NGHIỆP 3
1.1 Khái niệm về Văn hóa 3
1.2 Khái niệm về Văn hóa doanh nghiệp 4
1.3 Nguồn gốc của Văn hóa doanh nghiệp 4
1.4 Các yếu tố cấu thành Văn hóa doanh nghiệp 5
1.5 Những thành phần cơ bản của văn hóa doanh nghiệp 7
CHƯƠNG 2: VAI TRÒ CỦA VIỆC XÂY DỰNG VĂN HÓA TRONG DOANH NGHIỆP 9
2.1 Mục tiêu của việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp 9
2.2 Lựa chọn mô hình xây dựng văn hóa doanh nghiệp 9
2.3 Tại sao phải xây dựng văn hóa doanh nghiệp 11
2.4 Nội dung cơ bản của việc xây dựng văn hóa trong tổ chức 12
2.5 Các cơ sơ để xây dựng văn hóa doanh nghiệp 14
2.6 Vai trò của việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp 17
KẾT LUẬN 21
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Một quốc gia không thể tồn tại và phát triển nếu không bảo tồn, gìn giữđược nền văn hóa truyền thống của mình Một gia đình sẽ không đầm ấm sumvầy và đóng góp tích cực cho xã hội nếu không có gia phong, gia giáo Cũngnhư vậy, một doanh nghiệp sẽ không có một sự nghiệp lâu dài nếu không cómột nền văn hóa đặc thù cho mình
Trong đời sống xã hội, con người bị ảnh hưởng bởi nền văn hóa trong đóbao gồm những giá trị, niềm tin,và những hành vi mong đợi Cũng như xã hội,một tổ chức cũng có một nền văn hóa riêng gọi là văn hóa tổ chức, đó là mộtyếu tố rất quan trọng mà nhà quản lý cần xây dựng và duy trì để đưa đơn vị của
họ phát triển nhanh và bền vững Các nhà nghiên cứu đều cho rằng văn hóa tổchức càng cao thì việc thực hiện chức năng của bộ máy quản lý càng đầy đủ và
rõ ràng hơn, uy tín của bộ máy quản lý do đó cũng được nâng lên Vì thế, ngàynay việc xây dựng và duy trì văn hóa tổ chức là vấn đề được quan tâm hàng đầu
ở các tổ chức
Do đó, để biết được rõ hơn về vấn đề này, chúng ta cùng tìm hiểu đề tài
tiểu luận “Vai trò của việc xây dựng văn hóa trong doanh nghiệp”.
Mặc dù đã hết sức cố gắng, song bài viết khó tránh khỏi những hạn chế vàsai sót, nhóm chúng em rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các thầy vàcác bạn
Nhóm chúng em xin chân thành cảm ơn
Trang 4CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA TRONG DOANH NGHIỆP
1.1 Khái niệm về Văn hóa
Từ năm 1952, hai nhà nhân loại học Mỹ là Alfred Kroeber và ClydeKluckhohn đã thống kê có tới 164 định nghĩa khác nhau về văn hóa trong các côngtrình nổi tiếng thế giới, điều này cho thấy khái niệm về văn hóa rất đa dạng
Theo UNESCO, khái niệm văn hóa hiểu theo nghĩa rộng thì “Văn hóa là
một phức hệ - tổng hợp các đặc trưng diện mạo về tinh thần, vật chất, tri thức và tình cảm… khắc họa nên bản sắc của một cộng đồng gia đình, xóm làng, vùng, miền, quốc gia, xã hội… Văn hóa không chỉ bao gồm nghệ thuật, văn chương mà còn cả lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống giá trị, những truyền thống, tín ngưỡng…”; còn hiểu theo nghĩa hẹp thì “Văn hóa là tổng thể những hệ thống biểu trưng (ký hiệu) chi phối cách ứng xử và giao tiếp trong cộng đồng, khiến cộng đồng đó có đặc thù riêng”
Theo chủ tịch Hồ Chí Minh, văn hóa được khái hiệm như sau: “Vì lẽ sinh
tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặt ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa”.
Ngoài ra còn rất nhiều khái niệm khác về văn hóa, tuy nhiên chúng ta có thểtạm hiểu văn hóa là sản phẩm của con người được tạo ra trong quá trình lao động(từ lao động trí óc đến lao động chân tay), được chi phối bởi môi trường (môitrường tự nhiên và xã hội) xung quanh và tính cách của từng tộc người Nhờ cóvăn hóa mà con người trở nên khác biệt so với các loài động vật khác; và do đượcchi phối bởi môi trường xung quanh và tính cách tộc người nên văn hóa ở mỗi tộcngười sẽ có những đặc trưng riêng
Trang 5Mặc dù văn hóa là sản phẩm của loài người, văn hóa được tạo ra và pháttriển trong quan hệ qua lại giữa con người và xã hội Song, chính văn hóa lại thamgia vào việc tạo nên con người, duy trì sự phát bền vững, ổn định và đảm bảo trật
tự xã hội Văn hóa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua quá trình
xã hội hóa Văn hóa được tái tạo và phát triển trong quá trình hành động và tươngtác xã hội của con người Văn hóa là trình độ phát triển của con người và của xãhội được biểu hiện trong các kiểu và hình thức tổ chức đời sống và hành động củacon người cũng như trong giá trị vật chất và tinh thần mà do con người tạo ra
1.2 Khái niệm về Văn hóa doanh nghiệp
Văn hóa doanh nghiệp là hệ thống các giá trị, niềm tin, các nguyên tắc kinhdoanh, các truyền thống, các phương pháp hoạt động và môi trường làm việc trongnội bộ tổ chức Các thành phần của văn hóa doanh nghiệp có mối quan hệ với nhau
và tác động đến suy nghĩ và hành vi của các thành viên trong doanh nghiệp
Văn hóa doanh nghiệp gắn liền với văn hóa xã hội, vừa mang bản sắc củavăn hóa truyền thống theo khu vực địa lý, vừa thể hiện tính thích nghi với môitrường hoạt động của doanh nghiệp hay thể hiện cả bản sắc của văn hóa giao lưu
và sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật thế giới theo thời gian
Văn hóa doanh nghiệp bắt nguồn từ con người, do con người hình thành vàphát triển, là một nguồn lực vô hình có ảnh hưởng đến khả năng phát triển lâu dàicủa từng doanh nghiệp
1.3 Nguồn gốc của V ăn hóa doanh nghiệp
Về nguồn gốc, các giá trị văn hóa của doanh nghiệp ban đầu do các thànhviên đầu tiên mang vào doanh nghiệp, thông qua những giá trị văn hóa mà họ tiếpnhận từ những lực lượng xã hội Trong quá trình phát triển, do có sự giao lưu vớimôi trường xã hội, các giá trị văn hóa ban đầu được các thành viên của tổ chức bổsung thêm các giá trị mới (tri thức mới, nhận thức mới, hành vi mới) hoặc loại bỏ
Trang 6các yếu tố hay những tư tưởng không còn thích nghi với xu hướng phát triển củathời đại nhằm nâng cao mức độ bền vững của văn hóa doanh nghiệp.
1.4 Các yếu tố cấu thành Văn hóa doanh nghiệp
Văn hóa doanh nghiệp được hình thành từ những yếu tố sau:
1.4.1 Yếu tố 1: Môi trường của doanh nghiệp.
Là bối cảnh về kinh tế, xã hội mà doanh nghiệp đang phải hoạt động trong
nó, cùng tồn tại với nó Môi trường doanh nghiệp có môi trường chung và môitrường riêng
Môi trường chung là điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước trongtừng thời kỳ, có tác động rất lớn tới sự hình thành văn hóa doanh nghiệp Nóichung, các doanh nghiệp rất khó có thể xây dựng được văn hóa doanh nghiệp củamình nếu hoạt động trong một môi trường chung kém văn hóa và ở đó, thamnhũng, lật lọng, thôn tính lẫn nhau đang ngự trị và ngược lại
Môi trường riêng là điểm xuất phát của doanh nghiệp; tính đặc thù về nghềnghiệp, sản phẩm… Môi trường riêng tùy thuộc vào sự hình thành và phát triển củatừng doanh nghiệp
1.4.2 Yếu tố 2: Quan niệm giá trị.
Quan niệm giá trị tạo ra ý thức hành động của cá nhân trong doanh nghiệp.Nếu quan niệm giá trị doanh nghiệp chỉ là tiền thì tất yếu sự hợp tác sẽ không bềnvững Do đó, trong việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp không thể quá nhấn mạnhtác động bằng vật chất, càng không thể tạo ra tâm lý "sùng bái đồng tiền" Ngượclại, nếu quan niệm giá trị doanh nghiệp còn bao gồm thương hiệu, uy tín kinhdoanh, sự phát triển toàn diện của từng thành viên trong doanh nghiệp thì sự hợptác sẽ bền vững hơn Đây là yếu tố quan trọng nhất hình thành văn hóa doanhnghiệp
Trang 71.4.3 Yếu tố 3: Uy tín, đạo đức của cá nhân
Uy tín, đạo đức của một cá nhân có tác động lớn tới sự hình thành văn hóadoanh nghiệp Thông thường, cá nhân có tác động tới sự hình thành văn hóa doanhnghiệp là chủ doanh nghiệp Song, cá nhân cũng có thể không phải là chủ doanhnghiệp nhưng phải là người được tất cả nhân viên trong doanh nghiệp kính trọng.Đạo đức, văn hoá của chủ doanh nghiệp sẽ tạo ra đạo đức, văn hoá của nhân viên
và tác động rất rõ nét tới sự hình thành văn hóa doanh nghiệp Người Nhật đã tổngkết: "Ông chủ nào, nhân viên ấy"! Và để đánh giá các ông chủ doanh nghiệp, ngườiNhật đã có triết lý như sau: Ông chủ kém là ông chủ để đất mọc toàn cỏ dại; ôngchủ giỏi là ông chủ biết trồng lúa; ông chủ thông minh là ông chủ biết làm cho đấtmầu mỡ và ông chủ sáng suốt là ông chủ biết chăm sóc người làm
1.4.4 Yếu tố 4: Nghi thức văn hoá trong doanh nghiệp.
Là những hoạt động văn hoá thường ngày đã hình thành như một thói quentrong doanh nghiệp hiện đại, bao gồm: Nghi thức trong quan hệ giao tiếp; trangphục; các hoạt động tập thể; nghi thức trong quản lý… Nghi thức văn hóa trongdoanh nghiệp là phương thức hành động để đào tạo quan niệm giá trị cho conngười, làm cho giá trị doanh nghiệp từ trừu tượng trở thành cụ thể…
1.4.5 Yếu tố 5: Mạng lưới văn hoá.
Mạng lưới văn hóa là hình thức truyền bá thông tin không chính thức trongnội bộ doanh nghiệp Mạng lưới này thuộc loại tổ chức phi chính thức và tồn tạitrong tất cả các doanh nghiệp Nó có tác dụng hai mặt: Truyền bá thông tin xấu,gây bất lợi cho doanh nghiệp và truyền bá những điều tốt đẹp cho doanh nghiệp.Muốn xây dựng văn hóa doanh nghiệp phải làm cho mạng lưới này luôn luôntruyền bá những thông tin tốt đẹp của doanh nghiệp
Năm yếu tố hình thành văn hóa doanh nghiệp là khách quan, nó tồn tại ngoài
ý muốn chủ quan của chủ doanh nghiệp Đồng thời, nó cũng có tác động qua lại rấtchặt chẽ với nhau Trong đó, môi trường doanh nghiệp là yếu tố có ảnh hưởng lớn
Trang 8nhất, là tiền đề để xây dựng văn hóa doanh nghiệp Do đó, xã hội càng hoàn thiện,minh bạch thì việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp của các doanh nghiệp càngthuận lợi và ngược lại.
1.5 Những thành phần cơ bản của văn hóa doanh nghiệp
Văn hóa tổ chức phát triển tự giác hay tự phát đều thể hiện thông qua cácthành phần cụ thể; tùy theo bản chất của mỗi thành phần, văn hóa tổ chức của mỗidoanh nghiệp sẽ được đánh giá khác nhau
- Những giá trị cốt lõi
- Thái độ đối với quyền lợi của nhà quản trị các cấp
- Thái độ đối với rủi ro
- Thái độ trong các mối quan hệ đối nội và đối ngoại
- Tính quyết đoán
- Các chuẩn mực của hành vi trong các mối quan hệ ứng xử
- Mọi người cần cởi mở trong giao tiếp để hiểu biết lẫn nhau
- Trung thực trong các mối quan hệ đối nội và đối ngoại, trong lời nói,việc làm, đánh giá… nhằm xây dựng uy tín các nhân, uy tín doanh nghiệp
- Mọi người phải coi trọng hiệu quả trong tất cả các quyết định
- Nhà quản trị các cấp phải tạo môi trường làm việc thuận lợi cho mọingười, tạo cho các thành viên phát huy khả năng tiềm tàng
- Mọi người cần “Dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm” trongphạm vi công việc của mình
- Nhà quản trị cần khuyến khích cấp dưới của mình trung thành, yên tâmlàm việc lâu dài và thúc đẩy tinh thần hợp tác trong và ngoài tổ chức
- Những niềm tin, “sống và làm việc luôn có niềm tin”
- Những giai thoại hay những câu chuyện liên quan đến tổ chức
- Các nghi lễ
Trang 9- Những điều cấm kỵ.
- Thói quen quan tâm đến chất lượng
Trang 10- Xây dựng một nét văn hóa riêng biệt để khẳng định chính mình.
- Văn hóa doanh nghiệp là tài sản vô hình, là sức mạnh cạnh tranh củadoanh nghiệp
- Văn hóa doanh nghiệp đảm bảo sự trường tồn của doanh nghiệp
2.1.2 Mục tiêu:
- Tối ưu hóa sức mạnh của nguồn nhân lực.
- Gia tăng giá trị cạnh tranh của doanh nghiệp thông qua việc nâng caohình ảnh của doanh nghiệp trong tâm thức của khách hàng, xã hội
2.2 Lựa chọn mô hình xây dựng văn hóa doanh nghiệp
Khi thành lập doanh nghiệp, lãnh đạo thường vay mượn ý tưởng các môhình có sẵn Thực tế, mỗi doanh nghiệp có cơ cấu tổ chức riêng phù hợp vớilĩnh vực hoạt động và đặc điểm văn hóa Vì thế muốn tạo ra cơ cấu doanhnghiệp thì người chủ phải có kiến thức cụ thể về các mô hình và hiểu được đặcđiểm văn hóa của dân tộc cũng như văn hóa của doanh nghiệp Mô hình văn hóadoanh nghiệp sẽ cung cấp cho các doanh nghiệp những kiến thức cụ thể về các
mô hình doanh nghiệp để từ đó doanh nghiệp biết cách vận dụng hợp lý
Có ba yếu tố quyết định đến cấu trúc văn hóa doanh nghiệp:
- Mối quan hệ giữa nhân viên với tổ chức
- Hệ thống phân cấp và quyền lực xác định cấp trên, cấp dưới
Trang 11- Quan điểm chung của nhân viên về số phận, mục tiêu và vị trí của họtrong doanh nghiệp.
Có bốn mô hình xây dựng văn hóa doanh nghiệp:
2.2.1 Mô hình gia đình.
Là mô hình nhân văn, mối quan hệ trực tiếp gần gũi nhưng có thứ bậctrên dưới như trong gia đình “Người cha” là người giàu kinh nghiệm và cóquyền hành lớn đối với “con cái”, đặc biệt là khi chúng còn nhỏ Kết quả là sựhình thành văn hóa hướng quyền lực, trong đó người lãnh đạo đóng vai trò nhưngười cha biết nên làm gì và biết điều gì tốt cho con cái Mô hình văn hóa giađình có nhiệm vụ mang đến một môi trường làm việc giống như trong một giađình Điển hình của mô hình gia đình là các doanh nghiệp Nhật Bản
2.2.2 Mô hình văn hóa tháp Eiffiel.
Là mô hình phân chia lao động theo vai trò chức năng Các cấp bậc thứ tự
từ trên xuống dưới theo từng cấp rõ ràng Mỗi vai trò được phân bố trong bộphận, nhiệm vụ sẽ được hoàn thành theo kế hoạch Người giám sát có thể theodõi quá trình thực hiện nhiệm vụ, người quản lý theo dõi công việc của nhiềugiám sát viên, và cứ thể phân chia theo thứ tự
2.2.3 Mô hình văn hóa tên lửa dẫn đường.
Mô hình này có nghĩa là mọi thứ được thực hiện để giữ vững ý định chiếnlược và đạt được mục tiêu Mô hình tên lửa điều khiển hướng nhiệm vụ do mộtđội hay nhóm dự án đảm trách Trong đó mỗi thành viên nhận nhiệm vụ khôngđược sắp xếp trước Họ phải làm bất cứ điều gì để hoàn thành nhiệm vụ, và việccần làm thường không rõ ràng và có thể phải tiến hành tìm kiếm Các dự ánthường ứng dụng mô hình này
2.2.4 Mô hình văn hóa lò ấp trứng.
Mô hình này dựa trên quan điểm rằng cơ cấu tổ chức không quan trọngbằng sự hoàn thiện cá nhân Cũng giống như “vật chất có trước ý thức” là
Trang 12phương châm sống của các triết gia, “vật chất có trước tổ chức” là quan điểmcủa mô hình văn hóa lò ấp trứng Nếu các tổ chức tỏ ra khoan dung, chúng nên
là những cái nôi cho sự thể hiện và tự hoàn thiện Mục tiêu của mô hình này làgiải phóng con người khỏi những lề lối quen thuộc, trở nên sáng tạo hơn vàgiảm thiếu thời gian tự duy trì cuộc sống
Bốn mô hình trên minh họa mối liên hệ giữa người lao động với quanđiểm của họ về doanh nghiệp Mỗi mô hình văn hóa doanh nghiệp đều là “môhình lý tưởng” Thực tế, chúng kết hợp hoặc bao hàm lẫn nhau với từng mô hìnhvăn hóa thống trị
2.3 Tại sao phải xây dựng văn hóa doanh nghiệp
Văn hóa doanh nghiệp quyết định sự trường tồn của doanh nghiệp Nógiúp doanh nghiệp trường tồn vượt xa cuộc đời của những người sáng lập.Nhiều người cho rằng văn hóa doanh nghiệp là một tài sản của doanh nghiệp.Tác dụng của văn hóa doanh nghiệp thể hiện:
Tạo động lực làm việc:
Văn hóa doanh nghiệp giúp nhân viên thấy rõ mục tiêu, định hướng vàbản chất công việc mình làm Văn hóa doanh nghiệp còn tạo ra các mối quan hệtốt đẹp giữa các nhân viên và một môi trường làm việc thoải mái, lành mạnh.Văn hóa doanh nghiệp phù hợp giúp nhân viên có cảm giác mình làm công việc
có ý nghĩa hãnh diện vì là một thành viên của doanh nghiệp Điều này càng có ýnghĩa khi tình trạng “chảy máu chất xám” đang phổ biến Lương và thu nhập chỉ
là một phần của động lực làm việc Khi thu nhập đạt đến một mức nào đó, người
ta sẵn sàng đánh đổi chọn mức thu nhập thấp hơn để được làm việc ở một môitrường hòa đồng, thoải mái, được đồng nghiệp tôn trọng
Điều phối và kiểm soát:
Văn hóa doanh nghiệp điều phối và kiểm soát hành vi cá nhân bằng cáccâu chuyện, truyền thuyết; các chuẩn mực, thủ tục, quy trình, quy tắc Khi